Su İnanılmaz Bir Şey -- Dünya Su Günü!: İngilizce çalışma notları

Hey, Vsauce, Michael here and today we are going to talk about water.

Selam, Vsauce! Ben Michael. Bugün sudan bahsedeceğiz.

Because today is World Water Day, Kültür

Çünkü bugün Dünya Su Günü,

a day about raising awareness of the fact that even though here on Earth Notlar

Dünya'da şu gerçeğe dikkat çekilen bir gün:

there is enough clean safe drinking water for everybody to have enough,

Herkese yetecek kadar temiz ve güvenli içme suyu var,

they don't.

ama herkes bundan yeterince yararlanamıyor.

In fact, a billion of them don't.

Hatta bir milyar insan yararlanamıyor.

But it doesn't have to be that way. Dilbilgisi

Ama böyle olmak zorunda değil.

Now first,

Şimdi önce,

I want to cover how water is not just vital and amazing, Dilbilgisi

suyun yalnızca yaşamsal ve muhteşem olmakla kalmayıp

but to this day continues to surprise us. Kalıp ifadeler

bugün bile bizi şaşırtmaya devam ettiğini anlatmak istiyorum.

For instance,

Örneğin,

the Mpemba effect. Kültür

Mpemba etkisi.

The effect has been observed many, many, many times, Dilbilgisi

Bu etki pek çok, pek çok, pek çok kez gözlemlendi,

but has never been explained.

ama hiçbir zaman açıklanamadı.

In fact, it is so famously anti-common sense,

Hatta sağduyuya aykırılığıyla o kadar ünlü ki

whenever people throughout history have observed it,

tarih boyunca insanlar bu etkiyi ne zaman gözlemlese

they've tended to think that they just did something wrong, Kalıp ifadeler

bir şeyi yanlış yaptıklarını düşünme eğiliminde oldular.

which is why even though Aristotle himself wrote about it,

Bu yüzden Aristoteles bile bu konuda yazmış olmasına rağmen

it wasn't until the 20th century that it got its name. Dilbilgisi

ancak 20. yüzyılda bir isim aldı.

Simply put, Anlatım akışı

Basitçe söylemek gerekirse,

the Mpemba effect is the observation that under the right circumstances, Kalıp ifadeler

Mpemba etkisi, doğru koşullarda

a glass of boiling hot water inside a freezer

dondurucuya konan bir bardak kaynar suyun

can turn to ice more quickly than a glass of cold water. Dilbilgisi

bir bardak soğuk sudan daha hızlı donabildiği gözlemidir.

It doesn't make a lot of sense, Kalıp ifadeler

Pek mantıklı gelmiyor,

but it can happen.

ama gerçekleşebiliyor.

A few possible causes have been thrown out. Öbek fiiller

Olası birkaç neden öne sürüldü.

For instance,

Örneğin,

if you heat up or boil water, Öbek fiiller

suyu ısıtır ya da kaynatırsanız

you remove some of the dissolved gas,

içinde çözünmüş gazın bir kısmını uzaklaştırırsınız;

and having less stuff dissolved in it

içinde çözünmüş daha az madde olması da

may be what makes hot water easier to freeze. Dilbilgisi

sıcak suyun daha kolay donmasını sağlıyor olabilir.

It's the opposite of why we throw down salt during wintry weather.

Kışın yollara tuz serpmemizin nedeni ise bunun tam tersidir.

The salt dissolves into the water,

Tuz suda çözünür,

putting more stuff in it, Dilbilgisi

suyun içindeki madde miktarını artırır

making it more difficult to freeze.

ve donmasını zorlaştırır.

But does that account for the entire effect? Öbek fiiller

Peki bu, etkinin tamamını açıklıyor mu?

Well,

Şey,

some other possible explanations involve convection currents. Kelime

başka olası açıklamalarda konveksiyon akımları ele alınıyor.

A glass of warm water will contain more cycling convection currents,

Bir bardak ılık suda daha fazla döngüsel konveksiyon akımı bulunur;

meaning that the top of that glass of water is warmer.

bu da bardağın üst kısmındaki suyun daha sıcak olduğu anlamına gelir.

And a glass of warm water will tend to freeze from the sides in,

Ayrıca ılık su, kabın kenarlarından içeriye doğru donma eğilimindeyken

whereas the glass of cold water Dilbilgisi

soğuk su

will tend to freeze all across the top down.

üst yüzeyin tamamından aşağıya doğru donma eğilimindedir.

But once that top layer is frozen,

Ama üstteki katman bir kez donduğunda

it acts as an insulator. Kalıp ifadeler

yalıtkan görevi görür.

So all the water below it freezes more slowly.

Bu yüzden altındaki suyun tamamı daha yavaş donar.

The point is that Anlatım akışı

Asıl mesele şu ki

we still do not have a complete explanation of the effect.

bu etkiyi hâlâ tam olarak açıklayamıyoruz.

Part of the problem is Anlatım akışı

Sorunun bir kısmı,

how difficult it is to control every single variable.

her bir değişkeni kontrol etmenin çok zor olmasıdır.

Should we be using equal masses of water

Eşit kütlede su mu kullanmalıyız,

or equal volumes?

yoksa eşit hacimde mi?

Should they be in the same freezer

Aynı dondurucuyu mu kullanmalıyız,

or in separate freezers?

yoksa ayrı dondurucular mı?

And what about evaporation?

Peki ya buharlaşma?

The warm water will be evaporating faster,

Ilık su daha hızlı buharlaşacaktır

and evaporation into thermosis,

ve buharlaşma ısı alan bir süreç olduğundan,

it's losing heat more quickly than the cold water.

soğuk sudan daha hızlı ısı kaybedecektir.

It's tough.

Zor mesele.

But here's what we do know. Anlatım akışı

Ama şunu biliyoruz.

Earth has a lot of water.

Dünya'da çok fazla su var.

70% of Earth's surface is covered in it.

Dünya yüzeyinin %70'i suyla kaplı.

And interestingly enough,

İlginç bir şekilde,

excluding fat,

yağ hesaba katılmazsa

the human body is about 70% water.

insan vücudunun yaklaşık %70'i sudur.

But when you were born,

Ama doğduğunuzda

you were a big old sack of water. Deyimler

kocaman bir su torbasıydınız.

That's right.

Evet, doğru.

A new baby is 78% water.

Yeni doğmuş bir bebeğin vücudunun %78'i sudur.

Now that number drops to 65%

Bu oran, bebek

by the time the baby is 1 year old. Dilbilgisi

bir yaşına geldiğinde %65'e düşer.

And it'll drop even further to about 60% Kalıp ifadeler

Daha da düşerek yaklaşık %60'a iner,

when you're an adult.

yetişkin olduğunuzda.

Man,

Vay be,

adult women are only about 55% water.

yetişkin kadınlarda su oranı yalnızca yaklaşık %55'tir.

This is because women's physiology on average

Bunun nedeni, kadın vücudunun ortalama olarak

contains more fat,

daha fazla yağ içermesi,

which doesn't hold as much water

yağın da

as lean tissue.

yağsız doku kadar su tutmamasıdır.

In fact, fat people,

Aslında vücut yağ oranı yüksek kişilerin,

regardless of gender, Kalıp ifadeler

cinsiyetten bağımsız olarak,

contain less water than thin people.

vücutlarında zayıf kişilere göre daha az su bulunur.

Earth has a lot of water,

Dünya'da çok fazla su var,

but it's almost all salty.

ama neredeyse tamamı tuzlu.

96.5% of the water on Earth

Dünya'daki suyun %96,5'i

is in the oceans.

okyanuslardadır.

Another 3.4% of Earth's water

Dünya'daki suyun diğer %3,4'lük kısmı

can be found in other large bodies of water Kelime

başka büyük su kütlelerinde bulunur

or frozen inside glaciers or ice caps.

ya da buzullarda veya buz örtülerinde donmuş hâldedir.

But you, me,

Ama siz, ben,

all the other animals we see,

gördüğümüz diğer tüm hayvanlar

other manufactured products,

ve insan yapımı diğer ürünler...

they all contain water.

Bunların hepsi su içerir.

About .0003%

Yaklaşık %0,0003;

of Earth's total water.

Dünya'daki toplam suyun bu kadarı.

And all of the storms and clouds and rain and thunderstorms happening

Oluşan tüm fırtınalar, bulutlar, yağmurlar ve gök gürültülü sağanaklar da

contain only about .0001%

yalnızca yaklaşık %0,0001'ini içerir

of all the water Earth has.

Dünya'daki toplam suyun.

That's a lot of water,

Bu çok fazla su,

but despite that fact, Anlatım akışı

ama buna rağmen

almost a billion people on Earth

Dünya'da yaklaşık bir milyar insanın

don't have access to potable water. Notlar

içilebilir suya erişimi yok.

Potable comes from the Latin for to drink,

“Potable” sözcüğü, Latincede “içmek” anlamına gelen bir kökten gelir;

which means clean,

yani temiz,

safe water free from disease and contamination. Kalıp ifadeler

hastalık ve kirleticilerden arınmış güvenli su demektir.

The number of people on Earth

Dünya'da

who do not have sustainable access to potable water

içilebilir suya sürdürülebilir erişimi olmayan insanların sayısı,

is equivalent to the number of people Kalıp ifadeler

Amerika Birleşik Devletleri'nde

living inside the United States,

yaşayan insanların sayısının

except multiplied by three.

üç katına eşittir.

And every year,

Ve her yıl

3 and 1/2 million people die

üç buçuk milyon insan

because of non-potable water-related diseases. Kelime

içilebilir olmayan suyla bağlantılı hastalıklar yüzünden ölüyor.

That's equivalent to the entire population of Los Angeles.

Bu, Los Angeles'ın tüm nüfusuna denk.

So every year,

Yani her yıl

Earth,

Dünya,

our planet,

gezegenimiz,

loses an entire city of Los Angeles Deyimler

Los Angeles büyüklüğünde koskoca bir şehri kaybediyor,

because people don't have access to clean water.

çünkü insanların temiz suya erişimi yok.

So today on World Water Day,

Bu nedenle bugün, Dünya Su Günü'nde,

it's worth talking about organizations

şu kuruluşlardan söz etmeye değer:

that are making a difference Deyimler

gerçek bir fark yaratanlardan,

because things don't have to be the way that they are. Anlatım akışı

çünkü her şey böyle olmak zorunda değil.

Organizations like water.org

water.org gibi kuruluşlar,

help local communities build sustainable clean water solutions

yerel toplulukların sürdürülebilir temiz su çözümleri geliştirmesine yardımcı oluyor;

that the community itself will own. Dilbilgisi

üstelik bu çözümlerin sahibi topluluğun kendisi oluyor.

Now,

Şimdi,

they gave me a chance to go out to India Kalıp ifadeler

bana Hindistan'a gitme fırsatı sundular,

to see this in action, Kalıp ifadeler

bunların nasıl işlediğini yerinde görebilmem için,

along with WheezyWaiter

WheezyWaiter

and Strawberry17.

ve Strawberry17 ile birlikte.

Unfortunately,

Ne yazık ki

I wasn't able to go, Dilbilgisi

ben gidemedim,

but those other two people were,

ama diğer ikisi gidebildi

and they've got videos over on their channels

ve kanallarında videoları var,

about their experiences.

yaşadıkları deneyimleri anlatan videolar.

So go check those out.

Gidip mutlaka izleyin.

And if you want to learn more,

Daha fazlasını öğrenmek isterseniz

go to water.org/vsauce

water.org/vsauce adresine giderek

to see how you can help.

nasıl yardım edebileceğinizi görebilirsiniz.

And as always,

Ve her zamanki gibi,

thanks for watching.

izlediğiniz için teşekkürler.