Spagetti Kırmanın AĞIR ÇEKİMDEKİ Sırrı - Smarter Every Day 127: İngilizce çalışma notları

Looks good to me.

Bana iyi görünüyor.

Nice.

Güzel.

Hey, it's me Destin.

Hey, ben Destin.

Welcome back to Smarter Every Day.

Smarter Every Day'e tekrar hoş geldiniz.

So, I'm going to show you something today that's fascinating.

Bugün size çok etkileyici bir şey göstereceğim.

If you take a normal piece of dry spaghetti,

Eğer normal bir kuru spagetti parçası alırsanız,

you can do this in your home,

ki bunu evinizde de yapabilirsiniz,

and you bend it right up until the point it breaks. Kalıp ifadeler

ve onu kırılma noktasına gelene kadar bükerseniz.

It doesn't do what you think it should. Dilbilgisi

Olması gerektiğini düşündüğünüz şeyi yapmaz.

It doesn't break into two pieces.

İki parçaya ayrılmaz.

It breaks into three.

Üç parçaya ayrılır.

It happens almost every time.

Bu hemen hemen her seferinde olur.

You see that?

Görüyor musunuz?

That broke out of the middle.

Ortadan kırıldı.

Today on Smarter Every Day,

Bugün Smarter Every Day'de,

we're going to wait till the kids finish their dinner,

çocukların akşam yemeklerini bitirmelerini bekleyeceğiz,

and then we're going to break out the Phantom V1610 and record this at a quarter million frames per second. Öbek fiiller

ve sonra Phantom V1610'u çıkarıp bunu saniyede çeyrek milyon kare ile kaydedeceğiz.

And we're going to unravel the secret of why spaghetti shatters the way it does. Deyimler

Ve spagettinin neden bu şekilde parçalandığının sırrını çözeceğiz.

You're getting smarter every day.

Her geçen gün daha da akıllanıyorsunuz.

If you haven't already run to the kitchen, Dilbilgisi

Eğer hala mutfağa koşmadıysanız,

do that now.

şimdi gidin.

Grab some spaghetti and goggle up cuz science is about to happen. Dilbilgisi

Biraz spagetti alın ve gözlüklerinizi takın çünkü bilim birazdan başlıyor.

One at a time,

Her seferinde bir tane,

grab a noodle on both ends and bend it until it breaks.

bir makarnayı iki ucundan tutun ve kırılana kadar bükün.

You'll notice that the majority of the noodles break into more than two pieces.

Makarnaların büyük çoğunluğunun ikiden fazla parçaya ayrıldığını fark edeceksiniz.

Now,

Şimdi,

you might not think this is a big deal, Anlatım akışı

bunun o kadar da önemli olmadığını düşünebilirsiniz,

but it's a really big deal.

ama aslında çok önemli.

You see, it's really easy to understand why bending a rod makes it break into two pieces. Dilbilgisi

Bakın, bir çubuğu bükmenin onu neden iki parçaya ayırdığını anlamak çok kolaydır.

The bottom is in compression, Kelime

Alt kısım sıkışır,

and the top is in tension.

ve üst kısım gerilir.

When the tension on the top exceeds the maximum allowable tensile stress, Kelime

Üst kısımdaki gerilim izin verilen maksimum çekme gerilimini aştığında,

it rips it in half,

ortadan ikiye yırtılır,

and you're left with only two pieces of the rod left. Kalıp ifadeler

ve geriye sadece çubuğun iki parçası kalır.

So, why is spaghetti different?

Peki, spagetti neden farklı?

Something else is happening here.

Burada başka bir şey oluyor.

The simple act of snapping spaghetti has stumped brilliant scientists for years, Kelime

Spagetti kırmanın bu basit eylemi yıllarca parlak bilim insanlarını şaşkına çevirdi,

including Richard Feynman,

ki bunlara Richard Feynman da dahil,

who, as you might know,

hani şu belki de bildiğiniz,

was on the theoretical physics team during the Manhattan project and also won a Nobel Prize for physics in 1965. Kültür

Manhattan Projesi sırasında teorik fizik ekibinde yer alan ve 1965'te fizik dalında Nobel Ödülü kazanan adam.

Everyone accepts that Richard Feynman was a genius.

Herkes Richard Feynman'ın bir dahi olduğunu kabul eder.

So, it's no surprise that his theory about why spaghetti snaps into multiple pieces makes a lot of sense. Kalıp ifadeler

Bu yüzden, spagettinin neden birden fazla parçaya koptuğuyla ilgili teorisinin çok mantıklı olması şaşırtıcı değil.

If you tried it by now yourself,

Eğer bunu şimdiye kadar kendiniz denediyseniz,

you know that when you snap it,

kırdığınızda,

you feel this little vibration in your fingers.

parmaklarınızda küçük bir titreşim hissettiğinizi bilirsiniz.

He thought that this vibration,

O, bu titreşimin,

if it was significant enough, Dilbilgisi

eğer yeterince güçlü olursa,

could excite the remaining spaghetti sufficiently so that it would cause a secondary fracture on down the rod.

geriye kalan spagettiyi yeterince uyararak çubuk boyunca ikincil bir kırılmaya neden olabileceğini düşündü.

To test this theory, Anlatım akışı

Bu teoriyi test etmek için,

Feynman and a friend decided to snap spaghetti underwater

Feynman ve bir arkadaşı, spagettiyi su altında kırmaya karar verdiler,

to dampen out this vibration. Öbek fiiller

bu titreşimi sönümlemek için.

They were surprised to find out that when they snapped it underwater,

Onu su altında kırdıklarında,

it still seemed to break into multiple pieces.

hala birden fazla parçaya ayrıldığını görünce çok şaşırdılar.

So, here we are.

İşte buradayız.

If a smart dude like Richard Feynman can't figure this out,

Eğer Richard Feynman gibi zeki bir adam bunu çözemiyorsa,

what chance do we have? Ton ve niyet

bizim ne şansımız var?

So, we're going to figure this out in my kitchen.

Bu yüzden, bunu benim mutfağımda çözeceğiz.

This is what we're doing.

Şöyle yapıyoruz.

My wife brought home all kinds of different pasta for me at my request. Kalıp ifadeler

Karım benim isteğim üzerine eve her çeşit farklı makarna getirdi.

I've got them taken out here,

Onları buraya çıkardım,

and we're running an experiment with this high-speed camera.

ve bu yüksek hızlı kamerayla bir deney yapıyoruz.

It's a Phantom V1610.

Bu bir Phantom V1610.

We have a lamp set up, Dilbilgisi

Bir lamba kurduk,

and we're just going to sit and break pasta and observe.

ve sadece oturup makarna kırıp gözlemleyeceğiz.

I looked all over the internet,

İnternetin altını üstüne getirdim,

and the fastest research imagery I could find was 4,000 frames per second. Dilbilgisi

ve bulabildiğim en hızlı araştırma görüntüsü saniyede 4.000 kareydi.

So, in order to further science, Dilbilgisi

Bu yüzden bilimi ilerletmek adına,

we're going to start out at least 18,000 frames per second,

en az saniyede 18.000 kare ile başlayacağız,

which surely should tell us something, right?

bu kesinlikle bize bir şeyler söylemeli, değil mi?

Woah.

Vay canına.

That was fast.

Bu hızlıydı.

Okay, I couldn't even tell which fracture happened first.

Tamam, hangi kırılmanın önce gerçekleştiğini bile anlayamadım.

We'll zoom it back in and go frame by frame. Kalıp ifadeler

Yakınlaştırıp kare kare izleyeceğiz.

Yeah, it's way too fast.

Evet, hala çok hızlı.

Both fractures happen at what seems to be the same time. Dilbilgisi

İki kırılma da aynı anda olmuş gibi görünüyor.

Let's look at another piece that breaks up even more

Daha da fazla parçalanan başka bir parçaya bakalım

and see if it sheds some light into what's going on here. Deyimler

ve burada neler olduğuna dair biraz ışık tutup tutmadığını görelim.

What?

Ne?

It's like all the fracture points are happening at the exact same time,

Sanki tüm kırılma noktaları tam olarak aynı anda gerçekleşiyor,

which is crazy cuz we're well below a millisecond timescale here. Kalıp ifadeler

ki bu çılgınca çünkü burada milisaniye ölçeğinin çok altındayız.

I'm not really sure what the researchers were seeing at 4,000 frames per second,

Araştırmacıların saniyede 4.000 kare hızında ne gördüklerinden pek emin değilim,

but I'm not seeing it.

ama ben onu görmüyorum.

So, let's bump this thing up to 40,000 frames per second, Öbek fiiller

Bu yüzden bunu saniyede 40.000 kareye çıkaralım,

which is 10 times faster than any research paper I've read. Dilbilgisi

bu, okuduğum hiçbir araştırma makalesindekinden 10 kat daha hızlı.

Hmm.

Hımm.

Okay, so we're starting to learn something.

Tamam, bir şeyler öğrenmeye başlıyoruz.

I can at least tell that the right side broke first,

En azından önce sağ tarafın kırıldığını söyleyebilirim,

but both still seemed to be happening within a 100 microseconds of each other,

ama ikisi de hala birbirinden 100 mikrosaniye içinde gerçekleşiyor gibi görünüyor,

which is really, really fast.

ki bu gerçekten, gerçekten hızlı.

Also, let's start to watch the rotation direction of the broken pieces.

Ayrıca, kırık parçaların dönüş yönünü izlemeye başlayalım.

Let's watch another one and see if vibration has anything to do with that second fracture. Kalıp ifadeler

Bir sonrakine bakalım ve titreşimin o ikinci kırılmayla bir ilgisi var mı görelim.

No.

Hayır.

In fact, it appears that the longer rods aren't even vibrating on the same timescale. Anlatım akışı

Aslında, daha uzun çubuklar aynı zaman ölçeğinde bile titreşmiyor gibi görünüyor.

Here's something, though.

Ama bakın ne var.

If you look, the smaller broken pieces,

Bakarsanız, daha küçük kırık parçalar,

when they start to rotate,

dönmeye başladıklarında,

always seem to rotate away from the first fracture.

her zaman ilk kırılmadan uzağa doğru dönüyor gibi görünüyor.

The back, however, appears to be breaking downwards.

Ancak arka taraf aşağı doğru kırılıyor gibi görünüyor.

It's almost as if the spaghetti is trying to straighten itself out, Notlar

Neredeyse spagetti kendi kendini düzeltmeye çalışıyor gibi,

but it can't overcome its own mass.

ama kendi kütlesinin üstesinden gelemiyor.

Buckle your seat belt cuz we're going to a quarter million frames per second. Deyimler

Kemerlerinizi bağlayın çünkü saniyede çeyrek milyon kareye çıkıyoruz.

Man,

Dostum,

we had to go way faster than I thought we would to get this answer, Dilbilgisi

bu cevabı almak için düşündüğümden çok daha hızlı gitmemiz gerekti,

but there it is. Ton ve niyet

ama işte orda.

I mean, it's not vibration.

Yani, bu titreşim değil.

It's the curvature of the spaghetti as it straightens out.

Spagettinin düzelirken oluşturduğu eğrilik.

Think about it this way. Anlatım akışı

Şöyle düşünün.

The entire spaghetti rod is under torque, Kelime

Tüm spagetti çubuğu tork altındadır,

right?

değil mi?

Because of this torque, it bends in a curve.

Bu tork nedeniyle kıvrılır.

And when a break occurs,

Ve bir kırılma meydana geldiğinde,

the side near the break is now free from torque.

kırılmanın yakınındaki taraf artık torktan kurtulmuştur.

But there's still this counter torque built up in the rod. Öbek fiiller

Ancak çubuğun içinde hala birikmiş bir karşı tork vardır.

So, it starts to straighten itself out from left to right,

Bu yüzden, kendisini soldan sağa doğru düzeltmeye başlar,

rotating up and straightening out along the way. Kalıp ifadeler

bu sırada yukarı doğru döner ve düzelir.

Because the spaghetti on the left is already straightened out

Soldaki spagetti zaten düzelmiş olduğu

and the spaghetti on the right is still curved,

ve sağdaki spagetti hala eğri olduğu için,

the point where they meet is now even more curved,

buluştukları nokta artık daha da eğridir,

which causes the spaghetti to bend beyond the minimum failure radius.

bu da spagettinin minimum kopma yarıçapının ötesinde bükülmesine neden olur.

This results in a fracture. Kalıp ifadeler

Bu bir kırılmayla sonuçlanır.

It's like one side doesn't get the message fast enough. Deyimler

Sanki bir taraf mesajı yeterince hızlı alamıyor gibi.

If the whole rod were to release at one time, Dilbilgisi

Tüm çubuk enerjiyi aynı anda serbest bıraksaydı,

it'd be fine, but it doesn't.

sorun olmazdı, ama öyle olmuyor.

It breaks itself apart along the way.

Düzelirken kendi kendini parçalara ayırıyor.

Every time you have a new break,

Her yeni kırılma olduğunda,

the process starts all over again. Kalıp ifadeler

süreç baştan başlıyor.

This physical phenomenon is called a cascading fracture. Kelime

Bu fiziksel olaya basamaklı kırılma denir.

Until recently, the math behind this phenomenon wasn't very well understood.

Yakın zamana kadar bu fenomenin arkasındaki matematik pek iyi anlaşılamamıştı.

But, I did find a really cool French research paper on the topic,

Ancak konu hakkında gerçekten harika bir Fransız araştırma makalesi buldum,

as well as a neat simulation created by some Norwegian petroleum engineers. Kalıp ifadeler

ve bazı Norveçli petrol mühendisleri tarafından oluşturulmuş düzgün bir simülasyon.

To my knowledge, though, the video that we just watched gives more insight into this physical phenomenon Notlar

Bildiğim kadarıyla, az önce izlediğimiz video bu fiziksel olaya,

than anything else that's ever been done.

bugüne kadar yapılmış her şeyden daha fazla ışık tutuyor.

We just did it at a quarter of a million frames per second,

Bunu saniyede çeyrek milyon kare hızında kaydettik,

which is amazing.

bu inanılmaz.

So, there you go. Ton ve niyet

İşte böyle.

The secret of snapping spaghetti is not just a party trick. Anlatım akışı

Spagettiyi kırmanın sırrı sadece bir parti numarası değildir.

The next time you boil spaghetti,

Bir dahaki sefere spagetti kaynattığınızda,

be careful because you are about to explore the very edge of scientific knowledge. Deyimler

dikkatli olun çünkü bilimsel bilginin en uç noktasını keşfetmek üzeresiniz.

So, thank you very much for watching this episode of Smarter Every Day.

Smarter Every Day'in bu bölümünü izlediğiniz için çok teşekkür ederim.

If you would like to get a book that talks about all the things that Richard Feynman studied,

Richard Feynman'ın üzerinde çalıştığı her şeyi anlatan bir kitap isterseniz,

I recommend an Audible book called Surely You're Joking,

Audible'dan Surely You're Joking, isimli kitabı öneririm.

Mr. Feynman.

Mr. Feynman.

I'm listening to it right now,

Şu anda onu dinliyorum,

and it's really good.

ve gerçekten çok iyi.

If you would like to support Smarter Every Day,

Eğer Smarter Every Day'i desteklemek isterseniz,

go to audible.com/smarter

audible.com/smarter adresine gidin

and download Surely You're Joking, Mr. Feynman,

ve Surely You're Joking, Mr. Feynman kitabını indirin,

and you would support Smarter Every Day,

böylece Smarter Every Day'i desteklemiş olursunuz,

and I would greatly appreciate that. Ton ve niyet

ve bundan büyük minnet duyarım.

So, thank you very much.

Çok teşekkür ederim.

I'm Destin.

Ben Destin.

You're getting smarter every day.

Her geçen gün daha da akıllanıyorsunuz.

Have a good one. Kalıp ifadeler

İyi günler.

You ever heard of Richard Feynman?

Richard Feynman'ı hiç duydun mu?

No.

Hayır.

No idea. Ton ve niyet

Hiçbir fikrim yok.

No idea?

Hiçbir fikrin yok mu?

I have no idea who he is,

Kim olduğu hakkında hiçbir fikrim yok,

but it sounds fine.

ama kulağa hoş geliyor.

Well, he is.

Evet, öyle.

He's a little different than daddy,

Babadan biraz farklı,

but he's a pretty smart awesome dude.

ama oldukça zeki ve harika bir adam.

Three.

Üç.

At least four.

En az dört.

I hope this video earned your subscription.

Umarım bu video aboneliğinizi kazanmıştır.

If not, just enjoy this confused fish.

Eğer kazanmadıysa, sadece bu kafası karışmış balığın tadını çıkarın.

Thanks.

Teşekkürler.