HIV/AIDS'in Bilimi: İngilizce çalışma notları
AsapSCIENCE
Video özeti: HIV bağışıklık hücrelerine girer, çoğalır ve AIDS'e ilerleyebilir; video tedavi ile korunmayı ele alır. Başlıca İngilizce öğrenme noktaları: 1. ‘with 35 million people currently infected,’ - Dil bilgisi ve cümle kalıpları: with + isim + geçmiş zaman ortacı ile ana cümleden önce arka plan koşulunu verin. 2. ‘at high risk of contracting’ - Kalıplaşmış ifadeler ve eşdizimler: risk yapısını ve contract fiilinin hastalık anlamını öğrenerek hassas grupları doğru anlatın. 3. ‘a thing of the past.’ - Deyimler ve mecazlı ifadeler: bir sorunun yaşamdan silinmesi umudunu anlayın; bunu geçmişe ait somut bir nesne sanmayın.
Bu derste
HIV/AIDS has taken the lives of over 39 million people worldwide Kalıp ifadeler
0:00HIV/AIDS dünya çapında 39 milyondan fazla insanın hayatına mal oldu
taken the lives of: ölümleri bildiren resmî bir ifade
Burada has taken the lives of, “ölümlerine neden oldu” anlamına gelir. Take sözcüğü gerçek anlamda sahip olmayı veya bir şeyi taşımayı anlatmaz; ifade yalnızca insanların yaşam kalitesine zarar vermek anlamına da gelmez. Ölen kişi sayısı birden fazla olduğu için çoğul lives kullanılır. Present perfect biçimi has taken, 39 milyon sayısını konuşma anına kadar birikmiş ölüm sayısı olarak sunar. Bu dolaylı ifade, fiziksel öldürme eyleminden çok ciddi sonuca odaklanır.
Alıştırma
Haberi, nottaki resmî ifadeyi present perfect biçiminde kullanarak tamamlayın: Over the past decade, the disease ____ thousands of people.
Cevabı göster
has taken the lives of
treat and better understand it.
0:06tedavi etmek ve daha iyi anlamak için gösterdiğimiz tüm çabalara rağmen.
despite our efforts to + fiil
Despite bir ödün veya karşıtlık ilişkisi kurar: insanlar bu sonucu önlemeye çalışmış olsa da ölüm sayısı ortaya çıkmıştır. despite our efforts to ... yapısında despite sözcüğünden sonra our efforts isim öbeği gelir; despite doğrudan özne ve fiil içeren tam bir yan cümle başlatmaz. to prevent, treat and better understand it mastar yapısı, çabaların amaçlarını belirtir. Tek bir to, paralel biçimde sıralanan birkaç yalın fiili yönetebilir; bu nedenle prevent, treat ve understand aynı dil bilgisel görevi taşır. better ise understand fiilini niteler.
Alıştırma
Hangi cümle ödün yapısını doğru kullanıyor?
- Although the heavy rain, the match continued.
- Despite it was raining heavily, the match continued.
- Despite the heavy rain, the match continued.
Cevabı göster
Despite the heavy rain, the match continued.
But with 35 million people currently infected, Dilbilgisi
0:08Ancak şu anda 35 milyon kişi enfekteyken,
what exactly is it and are we close to a cure? Anlatım akışı
0:11HIV/AIDS tam olarak nedir ve kesin bir tedaviye ne kadar yakınız?
with 35 million people currently infected: with + ad öbeği + geçmiş zaman ortacı çerçevesi
Bu cümlede with bir arka plan durumu sunar: 35 million people, infected sözcüğünün belirttiği enfekte olma durumundadır. 35 million people ad öbeği with’in nesnesidir; geçmiş zaman ortacı infected ise bu nesnenin tamamlayıcısıdır. currently bu durumu şimdiki zamana yerleştirir. With öbeğinin tamamı eksiksiz bir yan cümle değildir ve «birlikte» ya da «kullanarak» anlamına gelmez. Ana sorulardan önce istatistiği bağlam olarak çerçeveler. Genel olarak with + ad öbeği + geçmiş zaman ortacı, ana cümleye eşlik eden veya onu açıklamaya yardımcı olan bir durumu kısa biçimde sunabilir.
Alıştırma
the road ve close kullanarak cümleyi with + ad öbeği + geçmiş zaman ortacı yapısıyla tamamlayın: '____, the organizers moved the event online.'
Cevabı göster
With the road closed
what exactly is it ... are we close to a cure?: iki soruluk gündem
Birbirine bağlanan iki soru, açıklamanın gündemini oluşturur. What exactly is it? önce HIV’in tanımını sorar; are we close to a cure? ise ardından tedaviye ulaşma yolundaki ilerlemeye geçer. And iki soruyu eşit düzeye getirirken bu sırayı korur. Açılış olarak bu sıra, temel anlayıştan geleceğe ilişkin beklentilere ilerler ve dinleyicinin bekleyebileceği bölümleri işaret eder. Başka bağlamlara aktarılabilecek teknik, geniş bir konuyu sonraki açıklamanın sırayla yanıtlayabileceği kısa ve düzenli sorulara ayırmaktır.
Alıştırma
Hangi açılış, bir açıklamayı düzenlemek için aynı iki soruluk gündem yapısını kullanıyor?
- The vaccine works by training the immune system.
- Vaccines have a long and fascinating history.
- How does the vaccine work, and who should receive it first?
Cevabı göster
How does the vaccine work, and who should receive it first?
Contract HIV: enfekte olmak anlamındaki contract
“contract HIV” ifadesinde contract, “enfekte olmak” veya “hastalığa yakalanmak” anlamına gelen resmî ve geçişli bir fiildir. HIV bu fiilin doğrudan nesnesidir; dolayısıyla ifade enfeksiyonu edinen kişiyi anlatır. HIV’yi başka birine aktarmak anlamına gelmez ve burada yasal anlaşma anlamındaki contract ismiyle de ilgili değildir.
Alıştırma
“Enfekte olmak” anlamındaki resmî fiille cümleyi tamamlayın: Travelers can ____ malaria through bites from infected mosquitoes.
Cevabı göster
contract
Bodily fluids: tıbbi bir toplu terim
Bodily fluids, insan vücudu tarafından üretilen, vücutta bulunan veya vücuttan salınan sıvıları belirten tıbbi ve halk sağlığına ait toplu bir terimdir. Bu cümlede ardından gelen kan, meni, vajinal sıvılar ve anne sütü listesi bu kategoriye örnekler verir. Burada bodily, “vücuda ait” anlamındadır. Terim, sağlıkla ilgili bir tartışmada maddeleri gruplandırır; tek başına her vücut sıvısının HIV taşıdığını veya aynı bulaşma riskine sahip olduğunu söylemez.
Alıştırma
Bir hastane güvenlik bildiriminde “bodily fluids” neyi ifade eder?
- Yalnızca vücuda girmiş olan içme suyu
- İnsan vücuduna şeklini veren kaslar ve kemikler
- İnsan vücudu tarafından üretilen, vücutta bulunan veya vücuttan salınan sıvılar
Cevabı göster
İnsan vücudu tarafından üretilen, vücutta bulunan veya vücuttan salınan sıvılar
HIV targets a variety of cells but most specifically the T helper cells, Notlar
0:24HIV çeşitli hücreleri, özellikle de yardımcı T hücrelerini hedef alır.
but most specifically ile odağı daraltma
Cümle önce a variety of cells geniş kategorisini verir, ardından dinleyicinin dikkatini en kesin odağa, yani the T helper cells ifadesine yöneltmek için but most specifically yapısını kullanır. Buradaki but, önceki geniş ifadeyi reddetmez veya onunla çelişmez. Genel bilgiden daha kesin bir alt kümeye geçildiğini gösterir; most specifically ise en güçlü odağın hemen ardından gelen ögeye verildiğini belirtir.
Alıştırma
Hangi cümle geniş bir gruptan onun en kesin odağına en açık biçimde geçiyor?
- The report covers several climate risks without giving any one of them special focus.
- The report covers several climate risks, but most specifically coastal flooding.
- The report covers only coastal flooding and no other climate risks.
Cevabı göster
The report covers several climate risks, but most specifically coastal flooding.
that play an essential role in our immune system Kalıp ifadeler
0:30ve bağışıklık sistemimizde hayati bir rol oynayarak
T helper cells: T cells türünün bir alt tipi
T helper cells, T cell türünün bir alt tipidir; T cells ise white blood cells sınıfının bir parçasıdır. Yardımcı T hücreleri, diğer bağışıklık hücrelerini etkinleştiren veya yönlendiren sinyaller göndererek bağışıklık tepkilerini koordine eder. Helper sözcüğü günlük anlamda bir insan yardımcısını değil, bu işlevi adlandırır. Bu bölümde daha sonra kullanılan kısa T-cells adı, konuşulan T helper cells grubuna geri gönderme yapar. Ancak genel bilimsel kullanımda T cell daha geniş bir terimdir ve başka alt tipleri de kapsayabilir.
Alıştırma
Bu hücre türleri arasındaki ilişkiyi hangi ifade doğru biçimde açıklıyor?
- Her white blood cell bir T helper cell türüdür.
- T helper cells ile T cells birbiriyle ilgisiz hücre türleridir.
- T helper cells bir T cell türüdür ve dolayısıyla bir white blood cell türüdür.
Cevabı göster
T helper cells bir T cell türüdür ve dolayısıyla bir white blood cell türüdür.
play an essential role in: ... konusunda temel bir rol oynamak
play an essential role in ifadesinde play, “eğlenmek için oynamak” değil, “bir işlev veya rol üstlenmek” anlamına gelir. İfade, öznenin bir sürece ya da sonuca çok önemli bir katkıda bulunduğunu belirtir. in sonrasında bir isim öbeği veya -ing biçimi kullanılabilir. Burada our immune system ve fighting infections, öznenin vazgeçilmez olduğu alanları ya da süreçleri belirtir.
Alıştırma
“Bir şeyin çok önemli bir parçası olmak” anlamındaki standart eşdizimle cümleyi tamamlayın: Regular backups ____ preventing data loss.
Cevabı göster
play an essential role in
The outer envelope of HIV is covered in glycoproteins which mutate frequently,
0:34HIV'in dış zarfı, sık sık mutasyona uğrayan glikoproteinlerle kaplıdır;
ultimately tricking the T-cell receptors to not recognize the virus. Dilbilgisi
0:38bu glikoproteinler sonunda T hücresi reseptörlerini kandırıp virüsü tanımamalarını sağlar.
trick ... to not recognize değil, trick ... into not recognizing
Vurgulanan bölüm, sık mutasyonların T hücresi reseptörlerini aldattığını ve bu yüzden reseptörlerin virüsü tanıyamadığını anlatmak ister. Reseptörler, tanıma yeteneği olan ve kandırılabilen varlıklar gibi mecazi biçimde ele alınır. Standart ve yeniden kullanılabilir İngilizcede trick + object + into + -ing kullanılır: ultimately tricking the T-cell receptors into not recognizing the virus. Sonucu olumsuz yapmak için not, -ing biçiminden önce gelir. Özgün tricking ... to not recognize ifadesi amaçlanan fikri aktarır, ancak standart tümleç kalıbını kullanmaz.
Alıştırma
Cümleyi, trick ile kullanılan standart olumsuz kalıbı oluşturan iki sözcükle tamamlayın: The misleading graph tricked readers ____ noticing the sudden drop.
Cevabı göster
into not
Once attached to specific proteins on the T-cell, Dilbilgisi
0:42Virüs, T hücresindeki belirli proteinlere bağlandıktan sonra
Once attached: Once it is attached yapısının kısaltılması
Once attached, Once it is attached anlamına gelen kısaltılmış edilgen bir yan cümledir. Anlaşılan öznesi, ana cümlenin öznesi olan it ile aynıdır; it burada HIV’i belirtir. Attached geçmiş zaman ortacıdır, simple past biçiminde ana fiil değildir. Ana cümleden önce gelen ifade, sonraki aşama başlamadan önce tamamlanan zamanı veya koşulu belirtir. Başka durumlara aktarılabilecek kalıp once + geçmiş zaman ortacıdır; ortak özne açık olduğunda once + özne + be + geçmiş zaman ortacı yapısından kısaltılır.
Alıştırma
“Once the sensor is attached to the wall” yan cümlesini kısaltarak cümleyi tamamlayın: ____ to the wall, the sensor begins recording.
Cevabı göster
Once attached
is transcribed into DNA: transcribe fiilinin genetikteki anlamı
Genetikte transcribe, bir kalıptan nükleik asit kopyası üretmek anlamına gelir. Edilgen be transcribed into + ürün kalıbı, başlangıç maddesini süreçten geçen unsur olarak sunar; dolayısıyla is transcribed into DNA, DNA’nın RNA kalıbından üretildiği anlamına gelir. Bağlam bir retrovirüs olduğu için yön RNA’dan DNA’ya doğrudur ve bu sürece ters transkripsiyon denir. Bu, konuşmayı yazıya dökmek şeklindeki gündelik anlam değil, biyolojideki teknik anlamdır.
Alıştırma
Biyoloji cümlesini tamamlamak için transcribe fiilinin doğru edilgen biçimini kullanın: In a retrovirus, viral RNA ____ DNA before integration.
Cevabı göster
is transcribed into
represented here by a zipper of two RNA strands transcribing into DNA.
0:58Bu işlem burada, iki RNA zincirinin DNA'ya dönüştürülmesini gösteren bir fermuarla temsil ediliyor.
This DNA is then integrated into the host cell's genome. Kelime
1:02Bu DNA daha sonra konak hücrenin genomuna entegre edilir.
konak hücrenin genomuna entegre edilmiş
Burada integrated into, viral DNA'nın konak hücrenin genomuna, yani hücrenin tüm genetik materyaline katılıp onun bir parçası hâline geldiğini belirtir. Into, yalnızca hücreye doğru hareketi ya da hücrenin yanında bulunmayı değil, bir durum değişikliğini ve genetik yapının içinde ortaya çıkan sonucu ifade eder. Edilgen is then integrated into biçimi, süreci gerçekleştiren etkenden çok DNA'ya ne olduğuna odaklanır. Yeniden kullanılabilecek kalıp be integrated into + daha büyük bir sistem veya yapı biçimindedir.
Alıştırma
Genomun bir parçası hâline gelme anlamındaki hedef ifadeyle cümleyi tamamlayın: The added DNA was successfully ____ the yeast genome.
Cevabı göster
integrated into
This makes the T-cells treat the viral genes like their own, Dilbilgisi
1:06Böylece T hücreleri viral genleri kendi genleriymiş gibi görür
make + nesne + fiilin yalın hâli ve cause + nesne + to-infinitive karşılaştırması
Vurgulanan iki ifade de ettirgen yapıdır: bir olayı başka bir eylemi ortaya çıkaran neden olarak sunar. Makes the T-cells treat ifadesinde etkin make, make + nesne + fiilin yalın hâli kalıbını izler; bu nedenle treat önünde to bulunmaz. Causes them to make ifadesinde cause, cause + nesne + to-infinitive kalıbını izler; bu nedenle make önünde to zorunludur. Buradaki them, T-cells ifadesine gönderme yapar. Yeniden kullanılabilecek karşıtlık make someone do something ile cause someone to do something arasındadır.
Alıştırma
Cümleyi stop ve fasten fiillerinin doğru biçimleriyle tamamlayın: The warning made the driver ____, and it caused the passengers ____ their seat belts.
Cevabı göster
stop · to fasten
These then leave the host cell and mature,
1:12Bu kopyalar daha sonra konak hücreden çıkar ve olgunlaşır,
Overall, the replication process creates more than 10 billion new virions each day.
1:21Genel olarak çoğalma süreci her gün 10 milyardan fazla yeni virion üretir.
a person may not show any major symptoms for up to 8 years. Notlar
1:29kişi 8 yıla kadar hiçbir belirgin semptom göstermeyebilir.
the latency period: önemli belirtilerin olmadığı tıbbi bir evre
Bu cümlede the latency period, kişinin önemli belirtiler göstermeyebileceği hastalık sürecinin ilk evrelerine verilen addır. Called the latency period, kendisinden önceki stages of replication ifadesini niteler ve adlandırır. Latency, enfeksiyonun veya çoğalmanın sona erdiği anlamına gelmez. Başka bağlamlara aktarılabilecek yorum şudur: Etkin bir hastalık süreci ile dışarıdan önemli belirtilerin görülmemesi aynı anda mümkün olabilir.
Alıştırma
Cümleyi tıbbi evre terimiyle tamamlayın: A disease process can continue during ____ even when major symptoms are absent.
Cevabı göster
the latency period
show any major symptoms: hastalık belirtilerini göstermek
Show symptoms, fark edilebilen hastalık belirtilerini göstermek veya ortaya koymak anlamına gelir. Belirtileri kasıtlı olarak başka bir kişiye sergileme eylemini anlatmaz. May not show any major symptoms ifadesinde any, not sözcüğünün olumsuzluk kapsamındadır: Hiçbir önemli belirti ortaya çıkmayabilir. Yeniden kullanılabilecek tıbbi yapı person or patient + show + symptoms şeklindedir.
Alıştırma
Cümleyi dersteki show + symptoms eşdizimiyle tamamlayın: Even when infected, a person may not ____ for years.
Cevabı göster
show any major symptoms
for up to 8 years: sabit bir süre değil, üst sınır
Burada for, belirtisiz dönemin ne kadar sürdüğünü belirtir; up to ise sekiz yılı üst sınır olarak koyar. Bu dönem sekiz yıla kadar sürebilir, ancak çok daha kısa da olabilir. may yardımcı fiili de olasılık bildirir; dolayısıyla belirtisiz dönemin sekiz yıl sürmesi garanti edilmez. Daha genel olarak up to + sayı; zaman, fiyat veya miktar için bir üst sınır belirtir ve gerçek değer daha düşük olabilir.
Alıştırma
Bu cümlede 'for up to 8 years' ne anlama geliyor?
- Dönem 8 yıla kadar sürebilir, ancak daha kısa olabilir.
- Semptomlar ancak 8 yıl geçtikten sonra başlar.
- Dönem her zaman tam olarak 8 yıl sürer.
Cevabı göster
Dönem 8 yıla kadar sürebilir, ancak daha kısa olabilir.
the HIV eventually kills off the specific T-cells it infects. Öbek fiiller
1:34HIV, enfekte ettiği belirli T hücrelerini sonunda öldürür.
If not treated: kısaltılmış edilgen koşul
If not treated, edilgen bir if yan tümcesinin kısaltılmış biçimidir. Tam biçimi If it is not treated şeklindedir: if koşulu kurar, not koşulu olumsuz yapar ve treated edilgen yapıda kullanılan geçmiş zaman ortacıdır. Atılan özne ve be fiili bağlamdan açıkça anlaşılmalıdır. Burada it, T hücrelerine değil HIV enfeksiyonuna veya bu duruma gönderme yapar ve tedavi alınmadığında ortaya çıkacak sonucu sunar.
Alıştırma
'if the infection is not treated' anlamındaki kısaltılmış edilgen koşulla cümleyi tamamlayın: '____, the infection may become more serious.'
Cevabı göster
If not treated
kills off: bir grubu tüketmek veya yok etmek
Bu cümlede kills off, “bir grubun tümü ya da büyük bölümü ortadan kalkana kadar öldürür” anlamına gelir. Nesne, belirli T hücrelerinden oluşan bir topluluktur; dolayısıyla off fiziksel yön değil, grubun tükenmesi anlamını ekler. Yapı kill off + grup veya grup üyeleridir. Kill tek başına ölümle sonuçlanmayı ifade etse de kill off aşamalı bir süreci anlatabilir.
Alıştırma
“Bir grubun tümünü ya da büyük bölümünü yok etmek” anlamındaki deyimsel fiili tamamlayın: The new disease could kill ____ the island's rabbit population.
Cevabı göster
off
When these T-cells fall below 200 cells per cubic millimeter of blood,
1:38Bu T hücrelerinin sayısı, kanın bir milimetreküpünde 200'ün altına düştüğünde
it becomes acquired immune deficiency syndrome or AIDS. Kültür
1:42hastalık, edinilmiş bağışıklık yetmezliği sendromuna, yani AIDS'e dönüşür.
acquired immune deficiency syndrome or AIDS: açık ad ve kısaltma
Acquired immune deficiency syndrome, AIDS kısaltmasının temsil ettiği açık addır. Buradaki or, aynı durumun ikinci adını verir; başka bir hastalık sunmaz. Bu sözcükler, kalıtsal değil sonradan edinilen ve bağışıklık işlevinde ciddi yetersizlik içeren bir sendromu anlatır. Bu bağlamda AIDS, tedavi edilmeyen HIV enfeksiyonu sonucunda gelişebilen ileri evre sendromdur; HIV ise virüstür.
Alıştırma
Örnekte or AIDS ifadesi okuyucuya ne anlatıyor?
- AIDS, acquired immune deficiency syndrome ifadesinin kısa adıdır.
- AIDS, HIV'den sonra ortaya çıkan farklı bir virüstür.
- İki ifade birbiriyle ilgisiz durumları adlandırır.
Cevabı göster
AIDS, acquired immune deficiency syndrome ifadesinin kısa adıdır.
and is much more susceptible to cancers Kalıp ifadeler
1:49ve kanserlere karşı çok daha savunmasız olur,
and opportunistic infections such as pneumonia. Kelime
1:51ayrıca zatürre gibi fırsatçı enfeksiyonlara da açık hâle gelir.
more susceptible to + bir hastalık veya tehdit
More susceptible to, to sözcüğünden sonra gelen hastalık ya da tehdidin etkisine veya zararına uğrama olasılığının daha yüksek olması demektir. Bu cümlede to, cancers ve opportunistic infections ifadelerini getirir; more ise savunmasızlık derecesinin daha yüksek olduğunu gösterir. Bu ifade bir riski anlatır, kesin bir sonucu değil. Kişinin bu hastalıklara zaten yakalandığı veya gelecekte kesinlikle yakalanacağı anlamına gelmez.
Alıştırma
Cümleyi susceptible sözcüğünün karşılaştırma biçimi ve gerekli edatıyla tamamlayın: People with weakened immune systems are ____ serious infections.
Cevabı göster
more susceptible to
bağışıklık zayıfladığında fırsatçı enfeksiyonlar
Fırsatçı enfeksiyonlar, zayıflamış bağışıklık savunmasından yararlanan enfeksiyonlardır. Normalde kontrol altında tutulan veya sağlıklı kişilerde çok az sorun yaratan mikroplar bu durumda hastalığa neden olabilir. Bu cümlede pneumonia örnek olarak verilir. Opportunistic, enfeksiyon ile vücudun savunmasındaki bir açık arasındaki ilişkiyi anlatır; olumlu bir fırsat anlamına gelmez ve birinin hırsını övmez.
Alıştırma
Hangi durum en iyi fırsatçı enfeksiyon olarak tanımlanır?
- Normalde zararsız olan bir mikrop, hastanın bağışıklık savunması zayıf olduğu için hastalığa neden olur.
- Bir ilaç, bakterilerin enfeksiyona neden olmadan önce çoğalmasını durdurur.
- Bağışıklık savunması normal olan sağlıklı bir kişi sıradan bir soğuk algınlığına yakalanır.
Cevabı göster
Normalde zararsız olan bir mikrop, hastanın bağışıklık savunması zayıf olduğu için hastalığa neden olur.
they actually die from an illness that the body could not fend off. Öbek fiiller
1:56aslında vücudun savuşturamadığı bir hastalıktan ölür.
A person ifadesine gönderme yapan tekil they
Bu cümlede they, A person ifadesine geri gönderme yapar; dolayısıyla iki ifade de aynı tek kişiyi belirtir. Buradaki they tekildir çünkü kişinin cinsiyeti bilinmiyor ya da önemli değildir; yeni bir insan grubundan söz edilmez. Tekil they, çoğul they ile aynı fiil biçimlerini kullanır: they die, they are ve they have denir; they dies, they is veya they has denmez. Böylece İngilizcede he ya da she seçmeden, kimliği belirtilmemiş tek bir kişiden doğal biçimde söz edilebilir.
Alıştırma
Belirtilmemiş tek bir kişiye gönderme yapmak için tekil they sözcüğünü doğru kullanan cümleyi seçin.
- If a visitor needs help, they is able to ask at the front desk.
- If a visitor needs help, they can asks at the front desk.
- If a visitor needs help, they can ask at the front desk.
Cevabı göster
If a visitor needs help, they can ask at the front desk.
Fend off: bir tehdide direnip onu uzak tutmak
Fend off; bir hastalığa, saldırıya, eleştiriye veya başka bir tehdide direnip onun sizi alt etmesini ya da size zarar vermesini önlemek anlamına gelen bir öbek fiildir. Bu cümlede could not fend off olumsuzdur: vücut, hastalığın yerleşmesini engelleyememiştir. Fend off ifadesini tek bir anlam birimi olarak ele alın. Yaklaşan veya gelişmekte olan bir tehdide karşı savunmayı anlatır; hastalık yerleştikten sonra onu tedavi etmek ya da iyileştirmek anlamına gelmez.
Alıştırma
Cümleyi bu derste geçen ve “bir tehdide direnip onu uzak tutmak” anlamına gelen iki sözcüklü öbek fiille tamamlayın: Quick negotiations helped the company ____ a hostile takeover.
Cevabı göster
fend off
Nowadays, there is medicine that helps fight
1:59Günümüzde bu fırsatçı enfeksiyonlarla mücadeleye yardımcı olan
when Martin Shkreli of Turing Pharmaceutical decided to raise the price Kalıp ifadeler
2:05çünkü Turing Pharmaceutical'dan Martin Shkreli ilacın fiyatını
Daraprim ve Turing Pharmaceutical'dan Martin Shkreli
Daraprim, belirli parazit enfeksiyonlarına karşı kullanılan pirimetamin adlı ilacın ticari adıdır. Bu enfeksiyonlardan bazıları bağışıklık sistemi zayıf kişiler için özellikle tehlikeli olabilir. HIV'nin kendisini doğrudan tedavi eden bir ilaç değildir. Martin Shkreli ve Turing Pharmaceuticals, 2015'te yaşanan gerçek bir ilaç fiyatlandırma tartışmasına işaret eder. recently in the news ifadesi videonun hazırlandığı zamana göredir. Hap başına fiyatın 13,50 dolardan 750 dolara çıkması olayın neden ilgi çektiğini açıklar; ilacın bugünkü fiyatını veya şirket durumunu göstermez.
Alıştırma
Bu cümlede Daraprim ve Martin Shkreli neden anılıyor?
- Örnek olarak kullanılan gerçek bir ilaç fiyatlandırma tartışmasını belirtirler.
- İlacın bugünkü fiyatını ve şirket durumunu kesinleştirirler.
- HIV'yi doğrudan tedavi eden bir ilacın keşfini belirtirler.
Cevabı göster
Örnek olarak kullanılan gerçek bir ilaç fiyatlandırma tartışmasını belirtirler.
raise the price from X to Y per pill: fiyatı X'ten hap başına Y'ye çıkarmak
Raise geçişli bir fiildir: Bir kişi veya kuruluş raises the price dediğimizde, the price aktif olarak değiştirdiği nesnedir. raise the price from X to Y yapısında from eski fiyatı, to ise yeni fiyatı gösterir. Per pill, her bir hap için anlamına gelir ve fiyatlandırma birimini belirtir. Burada 750 dolar, bir hapın yeni fiyatıdır; miktarı belirtilmemiş hapların toplam fiyatı değildir.
Alıştırma
Cümleyi raise veya rise ile tamamlayın: The company decided to ____ the price from $20 to $25 per box.
Cevabı göster
raise
slow the virus down: ayrılabilen slow ... down yapısı
Burada slow the virus down, virüsün çoğalma veya ilerleme hızını azaltmak anlamına gelir. Virüsün fiziksel olarak daha yavaş hareket ettiği anlamına gelmez; ayrıca virüsü durdurmak ya da ortadan kaldırmak demek değildir. Slow down, nesne aldığında ayrılabilen bir öbek fiildir: slow + the virus + down. İsim olan bir nesne slow down the virus örneğindeki gibi öbek fiilin tamamından sonra da gelebilir; ancak zamir mutlaka ortaya gelir: slow it down denir, slow down it denmez.
Alıştırma
slow down ve it zamirini doğru sırayla kullanarak cümleyi tamamlayın: The process is efficient, but one extra security check may ____.
Cevabı göster
slow it down
which are required for the virus to multiply. Dilbilgisi
2:18çünkü virüsün çoğalması için bu enzimler gereklidir.
by blocking: yöntem bildiren by + -ing yapısı
Bu cümlede by blocking, yavaşlamayı sağlayan yöntemi belirtir: ilaçlar belirli enzimleri engelleme yoluyla virüsü yavaşlatır. ‘Ne zaman?’ veya ‘Nerede?’ değil, ‘Nasıl?’ sorusuna cevap verir. By bir yöntem ifade ettiğinde ardından isim ya da -ing biçimi gelir: by blocking denir, by block denmez. Başka durumlara aktarılabilen kalıp sonuç veya eylem + by + -ing şeklindedir.
Alıştırma
Yöntem bildiren ifadeyi by ve check fiilinin -ing biçimiyle tamamlayın: We reduced data-entry errors ____ every number twice.
Cevabı göster
by checking
required for the virus to multiply: eylemi kimin yaptığı
which are required for the virus to multiply yan tümcesinde which, certain enzymes ifadesine gönderme yapar; are required ise edilgen yapıdadır: enzimler gereklidir. X is required for Y to do Z kalıbı, X'in gerekli olduğunu ve do eyleminin mantıksal öznesinin Y olduğunu belirtir. Burada multiply eylemini yapan the virus'tür; enzymes değildir. for öbeği, enzimlerin amacını belirtmek yerine mastardaki eylemi kimin veya neyin yaptığını gösterir.
Alıştırma
Cümleyi required for + isim + to-mastarı kalıbıyla ve access fiilini kullanarak tamamlayın: A security code is required ____ users ____ the account.
Cevabı göster
for · to access
Similarly, those without HIV but at high risk of contracting the virus Kalıp ifadeler
2:21Benzer şekilde, HIV taşımayan ancak virüse yakalanma riski yüksek olan kişiler
may take pre-exposure prophylaxis or PrEP. Kültür
2:25temas öncesi profilaksi, yani PrEP kullanabilir.
at high risk of contracting: risk ifadesi ve -ing biçimi
at high risk of ifadesi, istenmeyen bir sonucun ortaya çıkma olasılığının önemli ölçüde yüksek olduğunu belirtir. of edatından sonra isim veya -ing biçimi gelir; bu yüzden burada to contract değil, contracting doğrudur. Burada contracting fiilinin anlaşılan öznesi those without HIV ifadesidir; contract a virus ise virüsle enfekte olmak anlamına gelir. Bu ifade artmış olasılığı anlatır, doğrulanmış bir enfeksiyonu değil.
Alıştırma
Cümleyi at high risk of ve contract fiilinin doğru -ing biçimiyle tamamlayın: Without preventive treatment, exposed patients may be ____ the disease.
Cevabı göster
at high risk of contracting
pre-exposure prophylaxis veya PrEP: temas öncesi profilaksi
Pre-exposure prophylaxis, PrEP’in açık hâlidir. Pre-exposure, HIV ile olası temastan önce anlamına gelir; prophylaxis ise hastalığı önlemek için kullanılan bir önlem veya ilaçtır. Burada terim, HIV taşımayan ancak HIV edinme riski yüksek olan bir kişinin kullandığı koruyucu HIV ilacını adlandırır. or sözcüğü kısa adı tanıtır: pre-exposure prophylaxis ve PrEP aynı şeyi ifade eder. PrEP, olası temastan önce korunmadır; HIV’i iyileştiren bir yöntem veya temastan sonra başlatılan bir bakım değildir.
Alıştırma
Bu cümlede PrEP’i doğru açıklayan ifade hangisidir?
- HIV taşımayan birinin olası temastan önce kullandığı koruyucu HIV ilacıdır.
- Yalnızca olası bir temastan sonra başlatılan acil durum ilacıdır.
- Enfeksiyon doğrulandıktan sonra HIV’i iyileştirmek için kullanılan bir ilaçtır.
Cevabı göster
HIV taşımayan birinin olası temastan önce kullandığı koruyucu HIV ilacıdır.
This works similar to antiretroviral drugs
2:28Bu da antiretroviral ilaçlara benzer şekilde çalışır
reverse transcriptase: RNA’dan DNA üreten enzim
Reverse transcriptase bir enzimin adıdır. Transcriptase, genetik bilginin kopyalanmasında görev alan bir enzimi belirtirken reverse yönü gösterir: reverse transcriptase, bir RNA kalıbından DNA kopyası üretir. Bu cümlede reverse transcriptase enzimini engellemek, virüsün çoğalmak için ihtiyaç duyduğu bir aşamayı durdurmak anlamına gelir. Dil bilgisi bakımından reverse, transcriptase sözcüğünü niteler; birine bir eylemi tersine çevirmesini söyleyen bir komut değildir.
Alıştırma
Cümleyi “RNA kalıbından DNA üreten enzim” anlamındaki enzim adıyla tamamlayın: The medicine blocks ____, interrupting the virus's copying process.
Cevabı göster
reverse transcriptase
A small population of people are immune to the HIV virus Kalıp ifadeler
2:35Az sayıda insan HIV virüsüne karşı bağışıklıdır
because of a mutation linked to the T-cells.
2:38çünkü T hücreleriyle bağlantılı bir mutasyona sahiptir.
immune to: bir şeye karşı bağışık veya etkilenmez olmak
Bu cümlede immune to, bu kişilerin vücudunun HIV enfeksiyonuna karşı doğal olarak korunduğunu veya HIV'den olağan biçimde etkilenmediğini anlatır. immune sıfatından sonra hastalık ya da etkiyi belirtmek için to gelir. Bu yapı mecaz anlamda da kullanılabilir: immune to criticism, eleştirinin kişiyi neredeyse hiç etkilememesi demektir. Bir etkiye karşı direnci anlatır; cümle herkes hakkında değil, küçük ve özel bir grup hakkındadır.
Alıştırma
immune sözcüğünü doğru edatla kullanarak cümleyi tamamlayın: After repeated training, the team became almost immune ____ pressure from the crowd.
Cevabı göster
to
an HIV-positive subject received a bone marrow transplant, Kalıp ifadeler
2:42HIV pozitif bir kişiye kemik iliği nakli yapıldı;
In one case: tek bir örnek sunmak
In one case, daha geniş bir ifadeden sonra belirli bir örnek sunar. Burada tartışmayı genel bir olasılıktan nakil yapılan tek bir HIV pozitif deneğe indirger. Bir söylem belirteci olarak dinleyiciye kanıtın nasıl düzenleneceğini gösterir: bu olay tartışmayı destekler, ancak tek bir vaka genel bir kural oluşturmaz. Burada case, karşılanması gereken bir koşul değil, tekil bir olay veya belgelenmiş bir denek anlamındadır.
Alıştırma
Hangi başlangıç, iddiayı sınırlı tutarken belirli tek bir örneği açıkça sunar?
- In one case, a school reduced absences by offering free breakfast.
- In some cases, schools reduce absences by offering free breakfast.
- In general, schools reduce absences by offering free breakfast.
Cevabı göster
In one case, a school reduced absences by offering free breakfast.
receive a bone marrow transplant: kemik iliği nakli olmak
Bu cümlede received a bone marrow transplant, deneğin nakil işleminden geçtiği ve yerine geçecek kan yapıcı kök hücreleri aldığı anlamına gelir. Received, deneği tıbbi tedavinin alıcısı olarak gösterir; sıradan bir nesnenin teslim alınmasını anlatmaz. Yeniden kullanılabilen kalıp receive + a/an + type of transplant şeklindedir; receive a kidney transplant ve receive a stem cell transplant buna örnektir. Bone marrow, naklin türünü belirtir.
Alıştırma
İşlemde bir donörün kemik iliği kullanıldı. Cümleyi receive + transplant kalıbıyla tamamlayın: After chemotherapy, the patient ____ from a matched donor.
Cevabı göster
received a bone marrow transplant
meaning they were given new stem cells that generate different T-cells Anlatım akışı
2:45yani bu kişiye farklı T hücreleri üreten yeni kök hücreler verildi,
meaning they were given ile açıklayıcı yeniden ifade
Virgülden sonra gelen meaning, önceki received a bone marrow transplant ifadesinin neleri içerdiğini sade bir dille açıklar. which means veya in other words gibi işlev görür: yeni kök hücrelerle ilgili yan cümle, ayrı bir olay eklemek veya birinin niyetini anlatmak yerine tıbbi olayı yeniden ifade eder. comma + meaning + clause kalıbı, dinleyici için bir terimi, sonucu veya ifadeyi açabilir. Burada they tekildir ve an HIV-positive subject ifadesine gönderme yapar; were given edilgen yapıdadır ve alıcıyı odakta tutar.
Alıştırma
Hangi seçenek meaning sözcüğünü niyet belirtmek yerine önceki ifadeyi açıklamak için kullanıyor?
- I meant to change the settings, but I forgot.
- The meaning of this setting is unclear.
- Leah has admin access, meaning she can change the settings.
Cevabı göster
Leah has admin access, meaning she can change the settings.
there was no evidence of the virus in their bloodstream. Kalıp ifadeler
2:50kan dolaşımında virüse dair hiçbir iz kalmadı.
no evidence of: temkinli bir kanıt iddiası
No evidence of, mevcut gözlem veya testlerin bir şeyin varlığını destekleyen kanıt bulamadığı anlamına gelir. Bu cümlede iddia, gözlem yapılan sırada kan dolaşımındaki virüsle sınırlıdır. Bu, kanıta dayalı ve temkinli bir ifadedir. Kanıt tespit edilmemesi, virüsün hiç var olmadığını, vücudun her yerinde bulunmadığını veya asla geri dönemeyeceğini otomatik olarak kanıtlamaz. Yaygın ve başka durumlara aktarılabilen kalıp there is/was no evidence of + isim veya -ing biçimidir.
Alıştırma
Bu sonucu değerlendirin: A single test found no evidence of contamination, so contamination has been proven impossible everywhere and forever.
- Doğru değil
- Doğru
Cevabı göster
Doğru değil
within 20 months: en geç zaman sınırı
Within 20 months, nakilden başlayarak 20 ayı en geç sınır olarak belirler: bildirilen sonuç bu süre bitmeden ortaya çıkmıştır. Tam olarak hangi ayda olduğunu belirtmez. within + süre kalıbı, bir şeyin belirtilen sınır dolmadan gerçekleştiğini anlatır. Sürenin tam sonunda ya da sonrasında gerçekleştiği anlamına gelmez.
Alıştırma
A project was completed within six months. Bu cümle neyi kesin olarak belirtir?
- Tam olarak altıncı ayın sonunda tamamlandı.
- Başladıktan sonra en geç altı ay içinde tamamlandı.
- Başladıktan altı aydan daha uzun bir süre sonra tamamlandı.
Cevabı göster
Başladıktan sonra en geç altı ay içinde tamamlandı.
Though this is very individualized medicine, Dilbilgisi
2:53Bu tedavi kişiye son derece özel olsa da
it certainly opens up the possibilities of generating HIV-resistant cells. Öbek fiiller
2:55HIV'e dirençli hücreler üretme olasılığının önünü kesinlikle açıyor.
Though this is very individualized medicine, ...: bir sınırlamayı kabul etmek
Though, ödünleme bildiren bir yan cümlecik başlatır. Burada konuşmacı önce bir sınırlamayı kabul eder: yaklaşım, daha önce ele alınan son derece kişiselleştirilmiş kemik iliği nakli vakasını ifade eder. Ardından ana cümle, bu sınırlamaya rağmen hâlâ geçerli olan olumlu sonucu sunar. Bu yapı, ardından gelen görüşü geçersiz kılmadan bir savı sınırlandırır; buradaki though yan cümleciği tek başına tamamlanmış bir cümle olamaz.
Alıştırma
Sınırlamayı kabul edip sonucu geçersiz kılmayan ödünleme bağlacını kullanarak cümleyi tamamlayın: ____ the trial was small, the results justify further research.
Cevabı göster
Though
opens up the possibilities of: yeni sonuçlar için alan yaratmak
Opens up the possibilities of, bir şeyin mümkün hâle gelmesi için fırsatlar yaratmak veya bunları genişletmek anlamına gelir. Up, kısıtlı bir durumdan daha açık bir duruma geçme fikrini katar; ifade, sonucun zaten elde edildiği anlamına gelmez. Cümlede of sözcüğünden sonra, olanakları genişletilen etkinliği adlandırmak için -ing biçimindeki generating kullanılır. Genel olarak open up the possibility veya possibilities of + isim ya da -ing biçimi kullanılır.
Alıştırma
Bir hibenin başarıyı garanti etmeden araştırma için yeni yollar yarattığını en doğal biçimde hangi cümle ifade eder?
- The grant guarantees that the new treatments will succeed.
- The grant makes possibilities to test new treatments.
- The grant opens up possibilities for testing new treatments.
Cevabı göster
The grant opens up possibilities for testing new treatments.
Combine this with other therapies and preventative measures like condoms,
3:00Bunu diğer tedaviler ve prezervatif gibi önleyici tedbirlerle,
clean needle programs and safe blood transfusions
3:03temiz iğne programları ve güvenli kan nakilleriyle birleştirirsek,
Artık güncel olmayan şeyler için a thing of the past
Be a thing of the past deyimi, bir şeyin artık var olmadığını, kullanılmadığını veya gerçek bir sorun olmaktan çıktığını belirtir. Kelimesi kelimesine geçmiş bir zamandan kalma bir nesne anlamına gelmez. Buradaki may one day, HIV/AIDS’in şimdiden ortadan kalktığını söylemez; geleceğe ilişkin umut verici bir olasılık sunar. Başka durumlarda da kullanılabilen kalıp özne + be + a thing of the past şeklindedir.
Alıştırma
Bir şeyin artık kullanılmayabileceğini ifade eden deyimle cümleyi tamamlayın: With digital passes, paper tickets may soon be ____.
Cevabı göster
a thing of the past
in the effort to help spread knowledge and awareness.
3:11böylece bilgi ve farkındalığın yayılmasına yardımcı oluyorsunuz.
And a special thanks to Audible for supporting this episode
3:14Bu bölüme destek veren Audible'a da özel olarak teşekkür ederiz.
to give you a free 30-day trial at audible.com/asap.
3:17Bu sayede audible.com/asap adresinde 30 gün ücretsiz deneyebilirsiniz.
This week, we wanted to recommend the book Redefining Reality,
3:21Bu hafta Redefining Reality adlı kitabı önermek istiyoruz.
through a series of really awesome lectures.
3:30gerçekten harika bir dizi ders aracılığıyla inceliyor.
You can get a free 30-day trial at audible.com/asap
3:32audible.com/asap adresinde 30 günlük ücretsiz deneme başlatabilir
and choose from a massive selection.
3:36ve devasa seçenekler arasından istediğinizi seçebilirsiniz.
We love them as they're great when you're on the go. Deyimler
3:38Sesli kitapları çok seviyoruz; yoldayken dinlemek için harikalar.
Meşgul veya hareket hâlinde olmak için on the go
On the go, meşgul ve hareketli olmayı, seyahat etmeyi veya evden uzakta işlerle uğraşmayı ifade eden gündelik bir deyimdir. Mutlaka koşmak anlamına gelmez. Bu cümlede when you're on the go, gün içinde dışarıda olup bir yerden diğerine giderken anlamındadır; bu da içeriğin o sırada neden kullanışlı olduğunu açıklar. İfade çoğunlukla be fiilinden sonra gelir: I'm on the go; she's always on the go.
Alıştırma
Meşgul veya evden uzakta olmayı ifade eden üç kelimelik deyimle cümleyi tamamlayın: I save short articles to read ____.
Cevabı göster
on the go
And subscribe for more weekly science videos.
3:40Her hafta yeni bilim videoları için kanalımıza abone olun.