Zeka Oyunları - Beyniniz İşte Böyle Çalışır: İngilizce çalışma notları

You may not realize it, Anlatım akışı

Farkında olmayabilirsiniz,

but your brain actually processes information in two very distinct ways.

ama beyniniz aslında bilgiyi birbirinden çok farklı iki şekilde işler.

Like when you look at this photo,

Mesela bu fotoğrafa baktığınızda,

you instantly know she has blond hair,

kadının sarı saçlı olduğunu,

is visibly angry,

gözle görülür biçimde öfkeli olduğunu

and likely has some choice words to yell. Deyimler

ve muhtemelen ağzına geleni bağıracağını anında anlarsınız.

Without any effort, Kalıp ifadeler

Hiç çaba harcamadan,

you experienced fast thinking.

hızlı düşünmeyi deneyimlediniz.

But if you look at the following problem,

Ama şu probleme bakarsanız,

something different happens.

farklı bir şey olur.

Sure, you immediately know it's a multiplication problem,

Elbette bunun bir çarpma işlemi olduğunu hemen anlarsınız

and you knew you could solve it if you had the energy,

ve enerjiniz olsa çözebileceğinizi de bilirsiniz,

but didn't.

ama çözmediniz.

If you do try,

Çözmeye çalışırsanız,

your muscles will tense,

kaslarınız gerilir,

your pupils will dilate,

göz bebekleriniz büyür

and your heart rate will increase. Kalıp ifadeler

ve kalp atış hızınız artar.

Now, you've experienced slow thinking.

İşte şimdi yavaş düşünmeyi deneyimlediniz.

These two systems of fast and slow thinking

Hızlı ve yavaş düşünmeden oluşan bu iki sistem,

dictate much of our perception and reaction in life.

hayattaki algı ve tepkilerimizin büyük kısmını belirler.

Take these lines, for example. Kalıp ifadeler

Örneğin şu çizgilere bakalım.

It's clear that they're different lengths,

Uzunluklarının farklı olduğu açıkça görülüyor,

but if you measure them,

ama onları ölçerseniz

they're actually the exact same length.

aslında uzunluklarının birebir aynı olduğunu görürsünüz.

Even now that you know, Dilbilgisi

Bunu artık biliyor olsanız bile,

system one or your fast thinking

Sistem 1, yani hızlı düşünme biçiminiz,

can't stop seeing the illusion because it acts automatically. Dilbilgisi

otomatik çalıştığı için bu yanılsamayı görmeyi bırakamaz.

A similar effect is seen here.

Burada da benzer bir etki görülüyor.

Which figure is the largest?

Hangi şekil en büyük?

Again, they're all the same size,

Yine hepsi aynı boyutta,

but the suggestion of perspective and depth

ama perspektif ve derinlik izlenimi,

causes your system one to interpret the picture as three-dimensional, Notlar

Sistem 1’in resmi üç boyutlu olarak yorumlamasına yol açıyor;

even though it's on a flat two-dimensional surface. Dilbilgisi

oysa resim düz, iki boyutlu bir yüzeyde.

It's making quick work of the available information, Deyimler

Sistem 1, eldeki bilgileri hızla işliyor,

and so your conscious system two or slow thinking

bu yüzden bilinçli Sistem 2’niz, yani yavaş düşünme biçiminiz,

must compensate after the fact Deyimler

sonradan devreye girip bunu telafi etmeli

and choose not to believe your intuition or instinct.

ve sezginize ya da içgüdünüze inanmamayı seçmeli.

Want to see your system two in action? Kalıp ifadeler

Sistem 2’nizi çalışırken görmek ister misiniz?

I'll show you a string of four digits.

Size dört rakamdan oluşan bir dizi göstereceğim.

You read them aloud,

Bunları sesli okuyun,

then add one to each of the original digits.

ardından ilk dizideki her rakama bir ekleyin.

If the card reads 3795,

Kartta 3795 yazıyorsa,

the correct response would be 4806.

doğru cevap 4806 olur.

We'll then go to the next card,

Ardından sıradaki karta geçeceğiz,

and you'll do the same,

siz de aynısını yapacaksınız,

followed by the next card.

sonra bir sonraki karta geçeceğiz.

Ready?

Hazır mısınız?

Go.

Başlayın.

Few people can cope with more than four digits, Notlar

Dört rakamdan fazlasıyla başa çıkabilen kişi sayısı azdır,

but even harder is add three.

ama üç eklemek daha da zordur.

The interesting bit is that though your pupils would have dilated,

İlginç olan şu ki göz bebekleriniz büyümüş olsa da,

you often become effectively blind Deyimler

çoğu zaman adeta kör hâle gelirsiniz,

when you fully engage system two.

Sistem 2’yi tamamen devreye soktuğunuzda.

Did you notice the color of the text change?

Metnin renginin değiştiğini fark ettiniz mi?

Or how about the fact that the numbers completely changed Ton ve niyet

Peki, sayıların tamamen değiştiğini fark ettiniz mi

when I put them off to the side?

onları kenara aldığımda?

Listen to the following puzzle.

Şimdi şu bulmacayı dinleyin.

A bat and a ball cost $1.10.

Bir beyzbol sopası ile bir topun toplam fiyatı 1,10 dolar.

The bat costs $1 more than the ball.

Sopa, toptan 1 dolar daha pahalı.

How much does the ball cost?

Top ne kadar?

Chances are, Kalıp ifadeler

Büyük ihtimalle,

your system one intuition was yelling 10 cents. Deyimler

Sistem 1 kaynaklı sezginiz “10 sent!” diye haykırdı.

But this appealing system one answer,

Ama Sistem 1’in verdiği bu cazip cevabın

we know, is wrong.

yanlış olduğunu biliyoruz.

In fact,

Aslında

the correct answer is 5 cents.

doğru cevap 5 sent.

Even if you worked out the correct answer, Öbek fiiller

Doğru cevabı hesaplamış olsanız bile,

you likely thought of 10 cents along the way. Deyimler

muhtemelen bir noktada 10 senti düşündünüz.

System one is trying to work out an answer as quickly and seamlessly as possible, Dilbilgisi

Sistem 1, olabildiğince hızlı ve zahmetsizce bir cevap bulmaya çalışır;

which is extremely beneficial in everyday life.

bu da günlük hayatta son derece faydalıdır.

If every activity required full mental effort, Dilbilgisi

Her iş tam bir zihinsel çaba gerektirseydi,

it would be exhausting.

çok yorucu olurdu.

But knowing this allows us to understand

Ama bunu bilmek,

that not all of our first impressions are correct. Kalıp ifadeler

ilk izlenimlerimizin her zaman doğru olmadığını anlamamızı sağlar.

How many animals of each kind did Moses take into the ark?

Musa, gemiye her hayvan türünden kaç tane aldı?

So few people detect what is wrong with this question

Bu sorudaki yanlışı fark edenlerin sayısı öylesine az ki

that it's been dubbed the Moses illusion. Notlar

bu olguya “Musa yanılsaması” adı verilmiş.

In fact,

Aslında

Moses took no animals.

Musa gemiye hiç hayvan almadı.

Noah did. Dilbilgisi

Bunu yapan Nuh’tu.

Again,

Yine,

our brain invests as little resources as necessary

beynimiz yalnızca gerektiği kadar kaynak kullanır,

so that things run quickly and smoothly. Dilbilgisi

böylece her şey hızlı ve sorunsuz ilerler.

Because Moses is not abnormal in the biblical context,

Musa, Kutsal Kitap bağlamında sıra dışı bir isim olmadığından,

system one unconsciously detects an association between Moses and ark Kalıp ifadeler

Sistem 1, Musa ile gemi arasında bilinçsizce bir ilişki algılar

and quickly accepts the question.

ve soruyu hemen kabul eder.

In a similar way,

Benzer şekilde,

system one generates context without you knowing. Dilbilgisi

Sistem 1, siz fark etmeden bağlam oluşturur.

Reading each of the following may seem fairly simple:

Aşağıdakilerin her birini okumak oldukça basit görünebilir:

A, B, C,

A, B, C,

Ann approached the bank,

Ann, “bank”e yaklaştı,

and 12, 13, 14.

ve 12, 13, 14.

But your brain actually interpreted these ambiguous statements

Ama beyniniz aslında bu belirsiz ifadeleri

without you ever knowing.

siz farkına bile varmadan yorumladı.

You could have read it as Dilbilgisi

Bunları şöyle okuyabilirdiniz:

A, 13, C or 12, B, 14,

A, 13, C veya 12, B, 14,

but your brain created the context unconsciously.

ama beyniniz bağlamı bilinçsizce oluşturdu.

Also, you likely imagine the woman with money on her mind Deyimler

Ayrıca muhtemelen aklında para olan bir kadının

walking towards a building with tellers.

gişe görevlilerinin bulunduğu bir binaya doğru yürüdüğünü hayal ettiniz.

But if the sentence before this was,

Ama bundan önceki cümle şöyle olsaydı:

they were floating gently down the river,

“Nehirde usulca süzülüyorlardı.”

the entire scene would have changed

tüm sahne değişirdi,

because bank is no longer associated with money. Kelime

çünkü artık “bank” sözcüğü parayla ilişkilendirilmeyecekti.

Without an explicit context,

Açık bir bağlam olmadığında,

system one quickly generates one based on previous experience. Kalıp ifadeler

Sistem 1 geçmiş deneyimlere dayanarak hemen bir bağlam oluşturur.

In this case,

Bu durumda,

you've likely visited more banks than rivers,

muhtemelen nehir kıyılarından çok bankaları ziyaret etmişsinizdir,

and so the context is resolved accordingly.

dolayısıyla bağlam da buna göre belirlenir.

This ties into a concept called priming. Öbek fiiller

Bu, “hazırlama” denen bir kavramla bağlantılıdır.

For example,

Örneğin,

if I said wash,

size “wash” desem,

how would you complete this word fragment?

bu eksik sözcüğü nasıl tamamlardınız?

Most would see soap,

Çoğu kişi “soap” sözcüğünü görürdü,

but had I just shown you the word eat, Dilbilgisi

ama size hemen önce “eat” sözcüğünü göstermiş olsaydım,

you'd be more likely to see soup.

“soup” sözcüğünü görme olasılığınız daha yüksek olurdu.

In this way, Anlatım akışı

Bu şekilde,

both eat and wash prime your thoughts. Kelime

hem “eat” hem de “wash” düşüncelerinizi önceden yönlendirir.

Though system two likes to think that it's in charge and knows what's going on, Notlar

Sistem 2 kontrolün kendisinde olduğunu ve olup biteni bildiğini düşünmek istese de

the truth is that priming effects

gerçek şu ki hazırlama etkilerinin

have even been shown to affect and modify behavior. Dilbilgisi

davranışları etkileyip değiştirebildiği bile gösterilmiştir.

These arise in system one,

Bu etkiler Sistem 1’de ortaya çıkar

and you have no conscious access to them. Kalıp ifadeler

ve onlara bilinçli olarak erişemezsiniz.

If you'd like to learn more about the thinking systems in your brain,

Beyninizdeki düşünme sistemleri hakkında daha fazla bilgi edinmek isterseniz,

check out the book Thinking Fast and Slow by Daniel Kahneman, Öbek fiiller

Daniel Kahneman’ın Hızlı ve Yavaş Düşünme adlı kitabına göz atın;

which covers it in great detail. Kalıp ifadeler

konuyu ayrıntılı biçimde ele alıyor.

I'll put a link in the description

Açıklama kısmına bir bağlantı koyacağım,

which you can check out.

oradan inceleyebilirsiniz.

Got a burning question you want answered? Deyimler

Yanıtını çok merak ettiğiniz bir soru mu var?

Ask it in the comments

Yorumlarda sorun

or on Facebook and Twitter.

ya da Facebook ve Twitter’dan bize yazın.

And subscribe for more weekly science videos.

Her hafta yeni bilim videoları için abone olmayı da unutmayın.