Yerçekimini Işığa Dönüştürmek - Smarter Every Day 146: İngilizce çalışma notları

Hey, it's me Destin.

Hey, ben Destin.

Welcome back to Smarter Every Day.

Smarter Every Day'e tekrar hoş geldiniz.

If you've ever watched Smarter Every Day,

Eğer daha önce Smarter Every Day izlediyseniz,

you know that I spend a lot of time off the grid. Deyimler

vaktimin çoğunu şebekeden uzak yerlerde geçirdiğimi bilirsiniz.

Right now,

Şu anda,

I'm in the Amazon rainforest and I don't really know what this thing is.

Amazon yağmur ormanındayım ve bunun ne olduğunu gerçekten bilmiyorum.

I think it's some kind of termite thing on a tree.

Sanırım ağaçta bir tür termit yuvası gibi bir şey.

I don't know.

Bilmiyorum.

Anyway,

Her neyse,

so one thing about being off the grid or in a developing nation is light is always an issue.

şebekeden uzak olmanın ya da gelişmekte olan bir ülkede bulunmanın getirdiği şeylerden biri de ışığın her zaman sorun olmasıdır.

Right now,

Şu anda,

I'm using a headlamp.

bir kafa lambası kullanıyorum.

I've done this all over the world.

Bunu dünyanın her yerinde yaptım.

I've done this in Africa.

Afrika'da yaptım.

I've taken showers by headlamp.

Kafa lambasıyla duş aldım.

It's an important thing.

Bu önemli bir şey.

But what if you live off the grid so far that you don't have access to batteries? Kalıp ifadeler

Peki ya şebekeden o kadar uzakta yaşıyorsanız ve pillere bile erişiminiz yoksa?

Today,

Bugün,

I want to talk about a new invention

hakkında inanılmaz derecede heyecanlandığım

that I'm really stinking excited about. Kelime

yeni bir icattan bahsetmek istiyorum.

It's a company called Gravity Light.

Gravity Light adında bir şirket.

Check this out.

Şuna bir bakın.

I'm about to make light in the middle of the rainforest Dilbilgisi

Yağmur ormanının ortasında,

alone with nothing but gravity. Kalıp ifadeler

tek başıma, yerçekiminden başka hiçbir şey kullanmadan ışık üretmek üzereyim.

This is awesome.

Bu harika.

I'm going to have to put this head strap camera on because I don't have enough hands.

Ellerim dolu olduğu için bu kafa bandı kamerasını takmam gerekecek.

But check this out.

Ama şuna bir bakın.

So there you go.

İşte oldu.

I'm in the middle of the rainforest

Yağmur ormanının ortasındayım,

powering a light with nothing but gravity

yerçekiminden başka hiçbir şey kullanmadan bir ışığa güç sağlıyorum.

and that's a pretty big deal Kalıp ifadeler

Ve bu oldukça büyük bir olay,

because humans have powered things with gravity for thousands of years,

çünkü insanlar binlerce yıldır yerçekimiyle bir şeylere güç sağladılar,

but we've never done personal source lighting.

ancak bunu kişisel aydınlatma için hiç kullanmamıştık.

So we're gonna figure out how this thing works, Öbek fiiller

Bu yüzden bunun nasıl çalıştığını çözeceğiz,

because that's obviously the next question,

çünkü sıradaki soru bariz bir şekilde bu,

how does it work,

nasıl çalışıyor,

let's go to the UK

İngiltere'ye gidelim,

where the offices are,

ofislerinin bulunduğu yere,

but let's make a pit stop on the way. Kalıp ifadeler

ama yolda kısa bir mola verelim.

Harnessing the energy of gravity to power things

Yerçekimi enerjisini eşyalara güç vermek için kullanmak

is not a new idea at all.

hiç de yeni bir fikir değil.

In fact,

Aslında,

here at Salisbury Cathedral in the UK,

İngiltere'deki Salisbury Katedrali'nde,

they've been using the power of gravity

yüzlerce yıldır

to power something

bir şeye güç sağlamak için

for hundreds of years.

yerçekiminin gücünü kullanıyorlar.

It's a clock

Bu bir saat

and we're about to go mess with it

ve biz de gidip onunla biraz oynayacağız

and see if we can come up with any bright ideas. Notlar

ve aklımıza parlak bir fikir gelip gelmeyeceğine bakacağız.

The cathedral at Salisbury is over 750 years old.

Salisbury'deki katedral 750 yaşından büyük.

It's home to beautiful choral music,

Güzel koro müziklerine,

one of the original copies of the Magna Carta, Kültür

Magna Carta'nın orijinal kopyalarından birine

and what's claimed to be the oldest working mechanical clock in the entire world.

ve tüm dünyadaki çalışan en eski mekanik saat olduğu iddia edilen şeye ev sahipliği yapıyor.

Clock expert Chris McKay agreed to walk me through the ancient technology of powering something using gravity. Öbek fiiller

Saat uzmanı Chris McKay, yerçekimini kullanarak bir şeye güç sağlayan eski teknolojiyi bana anlatmayı kabul etti.

So it's ancient technology.

Yani bu eski bir teknoloji.

It's very ancient technology.

Çok eski bir teknoloji.

Clocks generally work backwards.

Saatler genelde tersten çalışır.

Most machinery is you're turning something fast and

Çoğu makinede hızlı dönen bir şeyi çevirirsiniz ve

making it slower.

onu yavaşlatırsınız.

With a clock,

Bir saatte ise,

you've got a you know slow faster

yavaştan hızlıya doğru bir gidişat vardır

and sort of fast as if it were.

ve bir tür hızlanma hissiyatı verir.

The motive power is this thing here.

İtici güç buradaki bu şeydir.

This is a weight

Bu bir ağırlık

and it's suspended by some pulleys

ve en tepeye kadar giden

which go all the way up.

bazı makaralarla asılı duruyor.

So the rope pulling on here

Yani buradan çeken ip

tries to turn this wooden barrel

bu ahşap fıçıyı döndürmeye çalışıyor

and in fact it's turning it now,

ve aslında şu an döndürüyor,

but at a very slow rate.

ama çok yavaş bir hızda.

And the rate is being governed by the escapement.

Ve bu hız, eşapman tarafından kontrol ediliyor.

There it goes.

İşte dönüyor.

And it's stopped with the pawl and ratchet here.

Ve buradaki mandal ve cırcır ile durduruluyor.

The pawl and ratchet's very clunky,

Mandal ve cırcır çok hantal,

isn't it? Dilbilgisi

değil mi?

It's really loud.

Gerçekten çok gürültülü.

So it's like you have this nice sound with the chimes

Yani çanların o güzel sesi var

and then you have this clunk clunk clunk clunk clunk.

ve ardından tak tak tak tak sesleri geliyor.

Okay,

Tamam,

so there's two takeaways to remember about clocks powered by gravity. Anlatım akışı

öyleyse yerçekimiyle çalışan saatler hakkında hatırlanması gereken iki önemli nokta var.

Number one, Anlatım akışı

Birincisi,

they take a slow moving object

yavaş hareket eden bir nesneyi alırlar

and speed up the movement with gears.

ve hareketi dişlilerle hızlandırırlar.

And number two,

Ve ikincisi,

there's an escapement that regulates the release of potential energy. Kalıp ifadeler

potansiyel enerjinin salınımını düzenleyen bir eşapman vardır.

Let's go to London.

Hadi Londra'ya gidelim.

Hey, what's up, man? Ton ve niyet

Hey, naber dostum?

I'm Destin.

Ben Destin.

Pleased to meet you, Jim. Ton ve niyet

Tanıştığıma memnun oldum, Jim.

Jim?

Jim?

This is Jim Reeves,

Bu, GravityLight'ın ortak mucidi

co-inventor of GravityLight.

Jim Reeves.

Jim told me that he had visited Kenya Dilbilgisi

Jim bana Kenya'yı ziyaret ettiğini

where he had met people who had to use kerosene lamps at night

ve orada geceleri gaz lambası kullanmak zorunda kalan insanlarla tanıştığını anlattı,

so their children could do their homework. Dilbilgisi

çocukları ödevlerini yapabilsin diye.

Children can get burned,

Çocuklar yanabilir,

the soot causes respiratory problems.

is solunum sorunlarına yol açabilir.

You've got to pay for the kerosene Dilbilgisi

Gaz yağına para ödemeniz gerekir

and think about it.

ve bir düşünün.

You're burning an open container of fuel inside your house.

Evinizin içinde kapağı açık bir yakıt kabı yakıyorsunuz.

It's a fire hazard. Kalıp ifadeler

Bu bir yangın tehlikesidir.

Jim let me inside the secret lair

Jim, GravityLight'ı geliştirdikleri

where they developed GravityLight.

gizli sığınağa girmeme izin verdi.

I wasn't really surprised when we took one apart Öbek fiiller

Bir tanesini parçalara ayırıp

and found a DC generator on the inside.

içinde bir DC jeneratör bulduğumuzda pek şaşırmadım.

Okay,

Tamam,

so now what we're going to do is

şimdi yapacağımız şey,

we're going to set up the GravityLight prototype up here

GravityLight prototipini kapağı olmadan

without a cover on it

buraya kurmak

and we're going to look at how it actually works.

ve gerçekte nasıl çalıştığına bakacağız.

So I would expect that the side under tension is where it's going to be moving slowest Ton ve niyet

Gerilim altındaki tarafın en yavaş hareket eden yer olacağını

and near the gear on the or the belt on the motor with the generator,

ve jeneratörlü motorun dişlisinin veya kayışının yakınında,

they're the same thing by the way,

ki bu arada ikisi aynı şey,

that's where it's going to be driving fastest.

en hızlı döndüğü yerin orası olacağını tahmin ediyorum.

So let's check it out.

Hadi bir bakalım.

So the weight on GravityLight moves very slow

GravityLight'taki ağırlık çok yavaş hareket ediyor

and takes over 20 minutes to fall.

ve düşmesi 20 dakikadan fazla sürüyor.

So how is this slow motion converted into something fast enough to move that generator?

Peki bu yavaş hareket, o jeneratörü hareket ettirecek kadar hızlı bir şeye nasıl dönüştürülüyor?

The clock in the church had really large metal teeth

Kilisedeki saat, o büyük ağırlığı tutabilecek

capable of holding back that large weight. Kalıp ifadeler

gerçekten büyük metal dişlere sahipti.

But GravityLight is just made of plastic.

Ancak GravityLight sadece plastikten yapılmış.

Wouldn't those teeth just break off under such a large load? Öbek fiiller

Bu dişler bu kadar büyük bir yük altında kırılmaz mı?

Jim taught me something interesting about how gears work.

Jim bana dişlilerin nasıl çalıştığına dair ilginç bir şey öğretti.

If you have two gears touching on the outer diameter,

Dış çapta birbirine temas eden iki dişliniz varsa,

only one tooth is engaged at any time.

herhangi bir anda yalnızca bir diş birbirine geçer.

But if you have a gear running on the inner diameter of another gear,

Ancak başka bir dişlinin iç çapında çalışan bir dişliniz varsa,

multiple teeth are engaged at the same time,

aynı anda birden fazla diş birbirine geçer,

which has serious implications for the life of the gear. Kalıp ifadeler

ki bunun da dişlinin ömrü açısından ciddi sonuçları vardır.

So if a gear is mounted internally,

Yani bir dişli içten takılırsa,

then you get multiple teeth touching.

birden fazla diş temas etmiş olur.

Exactly.

Kesinlikle.

Therefore,

Böylece,

you transmit the force over multiple teeth

kuvveti birden fazla dişe iletirsiniz

and so you decrease the contact stress,

ve bu sayede temas stresini azaltırsınız,

Exactly.

Kesinlikle.

increasing the life of the gear.

bu da dişlinin ömrünü uzatır.

Precisely.

Tam olarak öyle.

I went to school for 4 years and you just taught me something in 10 seconds. Anlatım akışı

4 yıl okula gittim ve sen bana 10 saniyede bir şey öğrettin.

Thank you so much.

Çok teşekkür ederim.

Think about that.

Bunu bir düşünün.

One side of the mechanism is closest to the weight

Mekanizmanın bir tarafı ağırlığa en yakın olandır,

so the forces are larger.

bu yüzden kuvvetler daha büyüktür.

Jim uses internal gearing here to distribute that load across more teeth. Kalıp ifadeler

Jim burada, o yükü daha fazla dişe dağıtmak için içten dişli sistemi kullanıyor.

The further through the drivetrain you go, Dilbilgisi

Güç aktarım sisteminde ilerledikçe,

the fewer the teeth you have to engage

birbirine geçmesi gereken diş sayısı azalır

because the torque gets lighter and lighter as the speed runs faster.

çünkü hız arttıkça tork giderek hafifler.

Eventually,

Sonunda,

they're even light enough so that the generator can run with just a small rubber band, which has the added bonus of being quiet at high speeds. Kalıp ifadeler

jeneratörün küçük bir lastik bantla bile çalışabileceği kadar hafif olurlar, ki bu da yüksek hızlarda sessiz olma gibi ek bir avantaj sağlar.

When you said the motor itself is at 1,600 RPMs?

Motorun kendisinin 1.600 RPM'de olduğunu mu söylemiştin?

That's right.

Doğru.

And that's one of the reasons why we use a belt at the end Dilbilgisi

Ve sonunda bir kayış kullanmamızın nedenlerinden biri de bu,

because if you did that just with a spur gear,

çünkü bunu sadece düz dişliyle yapsaydınız,

it'd sound like a bag of nails. Deyimler

bir çuval çivi gibi ses çıkarırdı.

So the secret that you guys have uncovered

Yani yerçekimiyle ışık yaratmak

to creating light with gravity

ve bu düşük güçlü LED'leri çalıştırmak için

with these low powered LEDs

bulduğunuz sır,

is using ancient technology,

eski bir teknolojiyi kullanmak,

which is just falling weights

yani sadece düşen ağırlıkları kullanmak.

But the way you've done it is distributed the load

Ancak bunu yapma şekliniz, yükü

on the teeth in a very particular way

dişler üzerinde çok özel bir şekilde dağıtmak

so that these things last a long time

böylece bunların uzun süre dayanması

and they don't break or wear out. Öbek fiiller

ve kırılmaması veya aşınmaması.

That's genius.

Bu bir deha işi.

Okay,

Tamam,

so we talked about the gearing,

dişli sisteminden bahsettik,

but what about the escapement?

peki ya eşapman ne olacak?

Why doesn't the weight just speed up until it hits the ground?

Ağırlık neden yere çarpana kadar hızlanıp gitmiyor?

LEDs are way more efficient than traditional bulbs, Dilbilgisi

LED'ler geleneksel ampullerden çok daha verimlidir,

but there's something else.

ama bir şey daha var.

LEDs have a voltage limit.

LED'lerin bir voltaj sınırı vardır.

Once the generator turns up to a certain speed

Jeneratör belirli bir hıza ulaştığında

and that voltage limit is reached,

ve o voltaj sınırına erişildiğinde,

the LED won't let it turn any faster. Dilbilgisi

LED onun daha hızlı dönmesine izin vermez.

It acts just like the escapement in a clock.

Tıpkı saatteki eşapman gibi çalışır.

In fact,

Aslında,

if you hang 10 rocks on it

üzerine 10 tane taş assanız da

or if you hang 12 rocks on it,

veya 12 tane taş assanız da,

it's always going to fall at the same rate.

her zaman aynı hızda düşecektir.

This is how GravityLight can run for so long.

GravityLight bu kadar uzun süre bu şekilde çalışabilir.

Right.

Doğru.

One of the advantages of GravityLight is there's no limit

GravityLight'ın avantajlarından biri, geri dönüp

to that reservoir of power

ağırlığı yerden tekrar yukarı kaldırmaya istekli olduğunuz sürece,

as long as you're willing to go back over Dilbilgisi

o enerji rezervinin

and re-hoist the weight off the ground.

bir sınırının olmamasıdır.

You can let that run all night for no cost.

Hiçbir maliyet olmadan bütün gece çalışmaya bırakabilirsiniz.

So there you go.

İşte böyle.

Jim and his team are using their technical talent

Jim ve ekibi, gaz lambalarına güvenli, temiz ve sürdürülebilir bir alternatif sağlamak için

to provide a safe, clean, sustainable alternative to kerosene lamps. Kalıp ifadeler

teknik yeteneklerini kullanıyorlar.

I love this story.

Bu hikayeyi çok sevdim.

I think it's because the solution was so obvious,

Bence çözüm çok barizdi,

but nobody connected the dots. Deyimler

ama kimse parçaları birleştirmemişti.

All we had to do was apply an ancient technology Dilbilgisi

Tek yapmamız gereken eski bir teknolojiyi

to a technology that we have now

şu an sahip olduğumuz bir teknolojiye uygulamaktı

and we could give light to 1.3 billion people

ve daha önce aydınlatması olmayan

that didn't have it before.

1,3 milyar insana ışık verebilirdik.

I'm Destin.

Ben Destin.

You're getting smarter every day.

Her geçen gün daha da zekileşiyorsunuz (Smarter Every Day).

Have a good one.

İyi günler.

So you plug the audio plug in the side of the product

Ses fişini ürünün yan tarafına takıyorsunuz

and that interrupts the power to the LED

ve bu da LED'e giden gücü kesiyor

so you've got a really bright task light.

böylece gerçekten parlak bir görev ışığı elde ediyorsunuz.

You can turn off.. What like a child's schoolwork or something at night,

Geceleri çocuğun okul ödevi veya başka bir şey için kapatabiliyorsunuz,

like homework.

mesela ev ödevi gibi.

Exactly.

Kesinlikle.

What we're attempting to do here is to provide a really cost-effective solution

Burada yapmaya çalıştığımız şey, şebekeden uzak insanlara

to people off grid.

gerçekten uygun maliyetli bir çözüm sunmak.

But one of the ways in which we're doing that Dilbilgisi

Ancak bunu yapma yollarımızdan biri de

is to market the product in on-grid markets Kelime

elektrikler kesildiğinde

for people who might be wanting to put something away Öbek fiiller

bir sonraki kasırga veya bir sonraki tsunami için

for the next hurricane or the next tsunami

bir kenara bir şeyler koymak isteyen insanlar için

when the power's gonna go out. Öbek fiiller

ürünü şebekeye bağlı pazarlarda satmak.

Because GravityLight has no batteries in it,

GravityLight'ın içinde pil olmadığı için,

it doesn't degrade over time. Kalıp ifadeler

zamanla bozulmaz.

So you can store it under the stairs

Yani onu merdivenlerin altında saklayabilirsiniz

and it's still going to be ready to go for you whenever you need it. Kalıp ifadeler

ve ihtiyacınız olduğunda her an kullanıma hazır olacaktır.

If you'd like to learn more about the GravityLight project,

GravityLight projesi hakkında daha fazla bilgi edinmek isterseniz,

I'll leave links in the video description.

video açıklamasına linkler bırakacağım.

And thank you very much to Shell

Ve beni Jim ile tanıştırdığı ve bu proje hakkında daha fazla şey öğrenmemi sağladığı için

for connecting me with Jim and letting me learn more about this project.

Shell'e çok teşekkür ederim.

It means a lot to me. Ton ve niyet

Bunun benim için anlamı büyük.

I've spent a lot of time in Africa and South America

Afrika ve Güney Amerika'da çok zaman geçirdim

and I think it's really important.

ve bunun gerçekten önemli olduğunu düşünüyorum.

Thanks.

Teşekkürler.

So to summarize everything that we've come up with here,

Burada bulduğumuz her şeyi özetlemek gerekirse,

this weight pulls this chain,

bu ağırlık bu zinciri çekiyor,

which drives these gears, Anlatım akışı

o bu dişlileri çeviriyor,

which drives this motor,

o bu motoru döndürüyor,

which powers this light,

o bu ışığa güç veriyor,

which changes the world.

o da dünyayı değiştiriyor.

Absolutely.

Kesinlikle.