Buzun Altındaki Uzaylılar – Başıboş Gezegenlerde Yaşam: İngilizce çalışma notları

Rogue planets are planets that travel through the universe alone.

Başıboş gezegenler, evrende tek başına seyahat eden gezegenlerdir.

They inhabit the dark and vast space between the stars.

Yıldızlar arasındaki karanlık ve uçsuz bucaksız uzayda yaşarlar.

Drifting alone through eternal darkness,

Sonsuz karanlığın içinde tek başlarına sürüklenirken,

no light warms their surfaces

hiçbir ışık yüzeylerini ısıtmaz

and they're exposed to the freezing cold of outer space.

ve dış uzayın dondurucu soğuğuna maruz kalırlar.

They know no seasons,

Ne mevsimleri bilirler,

no days, and no nights

ne gündüzleri, ne de geceleri,

which could give away the passing of time. Öbek fiiller

zamanın geçtiğini ele verebilecek hiçbir şeyleri yoktur.

And yet, Anlatım akışı

Buna rağmen,

rogue planets might carry alien life to all corners of the galaxy.

başıboş gezegenler galaksinin her köşesine uzaylı yaşamı taşıyabilirler.

How would that work?

Bu nasıl işleyebilir ki?

And how does a planet become a rogue anyway?

Ve zaten bir gezegen nasıl başıboş hale gelir?

There are several very different things

Başıboş gezegenler olarak adlandırılan

that get called rogue planets.

birbirinden çok farklı birkaç tür vardır.

For example,

Örneğin,

sub-brown dwarfs,

alt kahverengi cüceler,

gas giants

çöken gaz bulutlarından oluşan

that form from collapsing gas clouds

gaz devleri

and are the boring little brothers of brown dwarfs.

ve bunlar kahverengi cücelerin sıkıcı küçük kardeşleridir.

They're a sort of failed star Kalıp ifadeler

Bunlar bir tür başarısız yıldızdır

and we'll now stop talking about them.

ve artık onlar hakkında konuşmayı bırakacağız.

A far more interesting sort of rogue

Çok daha ilginç bir tür başıboş ise,

are terrestrial planets

Dünya'ya benzeyen

similar to Earth

kayasal gezegenlerdir

that got kicked out of their planetary system. Öbek fiiller

ve gezegen sistemlerinden dışarı atılmışlardır.

Young star systems are dangerous places

Genç yıldız sistemleri,

where protoplanets are battling for the available mass,

ön gezegenlerin mevcut kütle için savaştığı,

guzzling up as much material as possible. Kelime

mümkün olduğunca çok materyali silip süpürdüğü tehlikeli yerlerdir.

In this fight for dominance,

Hakimiyet için verilen bu savaşta,

they collide with each other

birbirleriyle çarpışırlar

or get dangerously close to each other's orbits.

veya birbirlerinin yörüngelerine tehlikeli derecede yaklaşırlar.

If a very massive planet

Eğer çok büyük kütleli bir gezegen

moves its orbit closer to the star,

yörüngesini yıldıza doğru yaklaştırırsa,

it can kick smaller planets

daha küçük gezegenleri

out of the system.

sistemden dışarı atabilir.

But just because a planet has survived the growing pains of formation, Dilbilgisi

Fakat bir gezegenin oluşum aşamasındaki büyüme sancılarından kurtulması,

doesn't mean it's safe.

onun güvende olduğu anlamına gelmez.

Planetary systems can be disrupted by flybys from stars or black holes at any point. Kelime

Gezegen sistemleri herhangi bir noktada yanından geçen yıldızlar veya kara delikler tarafından bozulabilir.

Up to half of all planets born

Doğan tüm gezegenlerin yarısına kadarı

could end up as rogues. Öbek fiiller

sonunda başıboş gezegenlere dönüşebilir.

Scientists don't agree on the numbers,

Bilim insanları sayılar konusunda hemfikir olmasa da,

but it's likely that at the very least, Kalıp ifadeler

büyük olasılıkla en azından

there are billions of rogue planets

milyarlarca başıboş gezegen var

in the Milky Way alone.

sadece Samanyolu'nda.

Most rogues will share the same depressing fate.

Başıboşların çoğu aynı iç karartıcı kaderi paylaşacaktır.

As their star becomes smaller day by day,

Yıldızları günden güne küçüldükçe,

the planet's surface quickly cools down to minus 270 degrees Celsius.

gezegenin yüzeyi hızla eksi 270 santigrat dereceye kadar soğur.

If they have oceans,

Eğer okyanusları varsa,

they'll freeze and become as hard as bedrock.

donacak ve ana kaya kadar sert hale geleceklerdir.

Their atmospheres will sink down to the surface

Atmosferleri yüzeye çökecek

and eventually freeze too.

ve sonunda onlar da donacaktır.

But weirdly enough, Kalıp ifadeler

Ancak garip bir şekilde,

some of these frozen dark deserts

bu donmuş karanlık çöllerden bazıları

could harbor life. Kelime

yaşama ev sahipliği yapabilir.

To understand how,

Bunun nasıl olduğunu anlamak için,

let's imagine a planet similar to Earth

Dünya'ya benzeyen bir gezegen hayal edelim;

in the same order of magnitude Kelime

aynı büyüklük mertebesinde,

in terms of mass and composition. Kalıp ifadeler

kütle ve bileşim açısından.

If we put it into deep space,

Eğer onu derin uzaya koysaydık,

how could it still support life?

nasıl hala yaşamı destekleyebilirdi?

As far as we understand the nature of life, Anlatım akışı

Yaşamın doğasını anladığımız kadarıyla,

there is one indispensable ingredient it needs,

ihtiyacı olan vazgeçilmez bir bileşen var:

liquid water.

sıvı su.

Water is important because it mixes things,

Su önemlidir çünkü şeyleri birbirine karıştırır,

both matter and energy,

hem maddeyi hem de enerjiyi,

which lets interesting chemistry happen, Dilbilgisi

bu da ilgi çekici kimyanın gerçekleşmesini sağlar,

like life.

tıpkı yaşam gibi.

So our planet needs enough energy

Bu yüzden gezegenimizin yeterli enerjiye ihtiyacı var;

to keep at least a part of our oceans warm

okyanuslarımızın en azından bir kısmını,

enough to sustain liquid water. Dilbilgisi

sıvı suyu koruyabilecek kadar sıcak tutmak için.

Annoyingly, about 99.97% of Earth's energy

Sinir bozucu bir şekilde, Dünya'nın enerji bütçesinin yaklaşık %99.97'si

budget comes from the sun.

güneşten gelir.

So our imaginary rogue Earth

Bu yüzden hayali başıboş Dünya'mız

needs to work with the 0.03% of energy it has left, Öbek fiiller

elinde kalan %0.03'lük enerji ile çalışmalıdır,

which almost exclusively

ki bu neredeyse tamamen

comes from its hot center.

onun sıcak merkezinden gelir.

Earth's inner core is a giant metal ball

Dünya'nın iç çekirdeği dev bir metal toptur,

about as hot as the surface of the sun

neredeyse güneşin yüzeyi kadar sıcaktır

that's surrounded by the outer core

ve dış çekirdek ile çevrilidir;

made up of liquid metals Öbek fiiller

sıvı metallerden oluşan dış çekirdek

that are very, very slowly solidifying,

çok, çok yavaş bir şekilde katılaşıyor,

releasing a lot of heat in the process. Kalıp ifadeler

ve bu süreçte çok fazla ısı açığa çıkarıyor.

As long as this process is ongoing, Dilbilgisi

Bu süreç devam ettiği sürece,

our planet will be geologically active,

gezegenimiz jeolojik olarak aktif kalacak,

with solid and liquid material

katı ve sıvı malzemeler

moving around

etrafta hareket edecek

and transporting energy to the surface

ve enerjiyi yüzeye taşıyacaktır;

where it can be harnessed

orada da bu enerji

as geothermal energy.

jeotermal enerji olarak kullanılabilir.

While the hot core of every planet

Her gezegenin sıcak çekirdeği

will cool off eventually,

eninde sonunda soğuyacak olsa da,

this process takes billions of years,

bu süreç milyarlarca yıl sürer;

enough time

bu da yaşamın var olması ve gelişmesi için

for life to come into existence and thrive. Kalıp ifadeler

yeterli bir süredir.

There's even one scenario that could allow an Earth-like planet

Hatta Dünya benzeri bir gezegenin

to have oceans

okyanuslara sahip olmasına

that are not frozen over. Öbek fiiller

ve bunların tamamen donmamasına izin verebilecek bir senaryo bile var.

If the planet had an extremely dense and high pressure hydrogen atmosphere,

Eğer gezegen son derece yoğun ve yüksek basınçlı bir hidrojen atmosferine sahip olsaydı,

the gas would not freeze and could trap enough of the heat trying to escape the planet

gaz donmazdı ve gezegenden kaçmaya çalışan ısının yeterli miktarını hapsedebilirdi;

to enable oceans

böylece okyanusların

that extend all the way to the surface. Kalıp ifadeler

tamamen yüzeye kadar uzanmasını sağlardı.

And there's another possible way to stay warm, Anlatım akışı

Ve sıcak kalmanın olası bir yolu daha var:

moons.

uydular.

If a rogue planet

Eğer bir başıboş gezegen

brings a moon or more along with them,

yanında bir veya daha fazla uydu getirirse,

a large enough moon

yeterince büyük bir uydu,

could inject additional energy

sisteme ek enerji enjekte edebilir

into the system via tidal forces. Kelime

gelgit kuvvetleri aracılığıyla.

These forces

Bu kuvvetler

stretch and squeeze the planet

gezegeni her gün biraz

a little bit every day,

gerer ve sıkıştırır,

like kneading dough, Anlatım akışı

sanki hamur yoğurur gibi,

keeping it warm.

ve onu sıcak tutar.

But the most likely scenario

Fakat yaşam taşıyan bir başıboş için

for a rogue bearing life Kelime

en olası senaryo,

is one with subglacial oceans

buzul altı okyanusları olanıdır;

under a kilometer thick layer

bir kilometre kalınlığında,

of mostly water ice.

çoğunlukla su buzundan oluşan bir tabakanın altında.

These are not completely absurd, Anlatım akışı

Bunlar tamamen mantıksız değil,

since we already have a few of them in the solar system.

çünkü güneş sisteminde zaten onlardan birkaç tane var.

So how could life

Peki yaşam, kendini

sustain itself at the bottom

dipte nasıl sürdürebilir?

of a completely dark,

Tamamen karanlık,

cold ocean?

soğuk bir okyanusun dibinde?

On Earth,

Dünya'da,

deep down in our oceans

okyanuslarımızın derinliklerinde,

in complete darkness,

zifiri karanlıkta,

in volcanically active areas,

volkanik olarak aktif bölgelerde,

there are hydrothermal vents called black smokers. Kelime

siyah içiciler adı verilen hidrotermal bacalar vardır.

They spew out a cloud Öbek fiiller

Bir bulut püskürtürler;

of black material and hot water,

siyah maddeden ve sıcak sudan oluşan,

providing a constant flow

sürekli bir akış sağlayan

of minerals from Earth's mantle.

Dünya'nın mantosundan gelen minerallerle.

Bacteria feed on the minerals Öbek fiiller

Bakteriler minerallerle beslenir

and produce organic materials,

ve organik maddeler üretirler;

which attracts crustaceans,

bu da kabukluları,

bivalves,

çift kabukluları,

snails,

salyangozları,

fish, octopus, and tube worms

balıkları, ahtapotları ve tüp kurtlarını çeker,

up to 2 m long.

uzunlukları 2 metreye kadar varan.

Not only are hydrothermal vents Dilbilgisi

Hidrotermal bacalar sadece

home to an incredibly diverse Kalıp ifadeler

inanılmaz derecede çeşitli canlı grubuna

group of living beings,

ev sahipliği yapmakla kalmaz,

but also a contender

aynı zamanda yaşamın

for the place where life

milyarlarca yıl önce

could have begun on Earth

Dünya'da başlamış olabileceği yerler için de

billions of years ago.

güçlü bir adaydır.

In the dark ocean

Karanlık okyanusta,

of a rogue planet,

bir başıboş gezegenin,

similar vents

benzer bacalar

or volcanic activity could be the starting point

veya volkanik aktivite bir başlangıç noktası olabilir

and basis for complex ecosystems

ve karmaşık ekosistemlerin temelini oluşturabilir;

we can only imagine right now.

şu an sadece hayal edebileceğimiz ekosistemlerin.

One upside an ecosystem

Bir ekosistemin

in a rogue planet ocean

başıboş bir gezegen okyanusunda

has is that the environment

sahip olduğu bir avantaj, ortamın

is extremely stable.

son derece kararlı olmasıdır.

The thick ice sheet protects it from all sorts

Kalın buz tabakası onu her türlü

of extinction events,

yok oluş olayından korur

and as long as the energy

ve çekirdekten gelen

from the core keeps on coming,

enerji devam ettiği sürece,

things stay pretty much the same.

işler hemen hemen aynı kalır.

The most likely forms

En olası yaşam formları

of life are bacteria

bakterilerdir

and other microorganisms,

ve diğer mikroorganizmalardır;

but given enough time, Dilbilgisi

ancak yeterli zaman verildiğinde,

more complex alien animals

daha karmaşık uzaylı hayvanlar

could feed on the smaller beings

daha küçük canlılarla beslenebilir

and thrive.

ve gelişebilirler.

It's not impossible that intelligent Dilbilgisi

Zeki yaşamın

life could emerge in such an environment.

böyle bir ortamda ortaya çıkması imkansız değildir.

If it did,

Eğer çıksaydı,

it would find itself

kendini

in a pretty weird world.

oldukça tuhaf bir dünyada bulurdu.

Constricted by an impassable

Üstte kaya gibi sert, aşılamaz

wall of rock hard ice at the top

bir buz duvarıyla

and bedrock at the bottom.

ve altta da ana kayayla kısıtlanmış halde.

Without any plants

Yıldız enerjisini depolayacak

to store star energy,

hiçbir bitki olmadan,

there would be no wood, oil, or coal.

odun, petrol veya kömür olmazdı.

Even if there were,

Olsa bile,

it's not like you'd discover fire Ton ve niyet

bir okyanusun dibinde

at the bottom of an ocean.

ateşi keşfedebileceğiniz pek söylenemez.

Without this energy,

Bu enerji olmadan,

metals may never be forged

metaller asla

into useful things.

yararlı şeylere dönüştürülemez.

Our intelligent alien

Zeki uzaylı

friends might never break through the ice. Öbek fiiller

arkadaşlarımız buzu asla kıramayabilirler.

They might never realize

Dışarısı diye bir şeyin olduğunu

that there is such a thing as outside Kalıp ifadeler

asla fark etmeyebilirler

and assume that their small world

ve kendi küçük dünyalarının

is all there is. Dilbilgisi

var olan her şey olduğunu varsayabilirler.

Millions of generations

Milyonlarca nesil

might live and die in these dark oceans,

bu karanlık okyanuslarda yaşayıp ölebilir;

ignorant of the unbelievably big universe Kelime

buzun üzerindeki

above the ice,

inanılmaz derecede büyük evrenden habersiz bir şekilde,

until the core of their planet

ta ki gezegenlerinin çekirdeği

cools off and all life vanishes.

soğuyana ve tüm yaşam yok olana kadar.

As the oceans completely freeze,

Okyanuslar tamamen donduğunda,

the remnants

kültürlerin ve ekosistemlerin

of cultures and ecosystems

kalıntıları

will be trapped

sonsuza dek

in an icy grave forever. Deyimler

buzlu bir mezara hapsolacaktır.

If you think about it, Anlatım akışı

Düşünecek olursanız,

it might be better

belki de tüm bunların

not to be aware of all that.

farkında olmamak daha iyidir.

But the concept is disturbing

Ancak bu konsept rahatsız edici

and exciting.

ve heyecan vericidir.

The universe

Evren

might be teeming with life Kalıp ifadeler

gezegenlerde mahsur kalmış,

trapped on planets

ayrılması

that are basically impossible

temel olarak imkansız olan

to leave. Worlds

yaşam formlarıyla kaynıyor olabilir. Dünyalar,

like this could frequently pass

bunun gibi, sık sık geçip gidebilir

the solar system

güneş sisteminden

without us even knowing. Dilbilgisi

bizim haberimiz bile olmadan.

Maybe one day,

Belki bir gün,

in the far future,

uzak gelecekte,

humans

insanlar

will set foot on one Deyimler

bu donmuş dünyalardan

of these frozen worlds

birine ayak basacak

and try to say hello.

ve merhaba demeye çalışacak.