ABD Nasıl Sihirli Bir Şekilde Para Yaratıyor?: İngilizce çalışma notları

Every hour of every day, this government facility in Washington DC turns paper into money.

Her günün her saati, Washington DC'deki bu hükümet tesisi kağıdı paraya dönüştürüyor.

In order to keep up with demand, Notlar

Talebe ayak uydurabilmek için,

these machines are running 24/7,

bu makineler 7/24 çalışıyor,

pumping out more than $500 million into the US economy every day. Öbek fiiller

ABD ekonomisine her gün 500 milyon dolardan fazla para pompalıyor.

But this is only a tiny fraction of how much money is really made.

Ancak bu, gerçekte ne kadar para üretildiğinin sadece küçük bir kısmı.

Most of our money exists digitally,

Paramızın çoğu dijital olarak var,

and this number currently goes up by more than $4 billion every day.

ve bu rakam şu anda her gün 4 milyar dolardan fazla artıyor.

But where does all of this money come from?

Peki bunca para nereden geliyor?

Before it ever reached your bank account,

Daha sizin banka hesabınıza ulaşmadan önce,

it changed hands countless times, Deyimler

sayısız kez el değiştirdi,

passing through people, governments, and businesses,

insanlardan, hükümetlerden ve işletmelerden geçti,

all after being simply typed into existence on a computer. Dilbilgisi

tüm bunlar sadece bir bilgisayarda yazılarak var edildikten sonra oldu.

We modeled the entire thing to show you how money really works

Paranın gerçekten nasıl çalıştığını size göstermek için tüm süreci modelledik

and how it drives the country, inflates prices,

ve ülkeyi nasıl yönlendirdiğini, fiyatları nasıl şişirdiğini,

and ultimately puts you in debt. Kalıp ifadeler

ve sonunda sizi nasıl borca soktuğunu.

But in order to fully understand how we got to this point,

Ancak bu noktaya nasıl geldiğimizi tam olarak anlamak için,

we need to go back to a time before money.

paradan önceki bir zamana geri dönmeliyiz.

If a farmer thousands of years ago needed a new tool,

Binlerce yıl önce bir çiftçinin yeni bir alete ihtiyacı olsaydı,

he'd go to the local toolmaker to buy one.

bir tane almak için yerel alet yapıcısına giderdi.

The farmer didn't have anything to give him in return,

Çiftçinin ona karşılık olarak verecek hiçbir şeyi yoktu,

so instead, they both just agreed that he owed him something in the future.

bu yüzden bunun yerine, ikisi de gelecekte ona bir şey borçlu olduğu konusunda anlaştılar.

Because the toolmaker trusted the farmer,

Alet yapıcı çiftçiye güvendiği için,

his promise of future value was an acceptable form of payment.

gelecekteki değer vaadi kabul edilebilir bir ödeme şekliydi.

Sure enough, 2 weeks later, Anlatım akışı

Beklenildiği gibi, 2 hafta sonra,

the farmer came back and gave him some food from his farm.

çiftçi geri geldi ve ona çiftliğinden biraz yiyecek verdi.

To make transactions easier,

İşlemleri kolaylaştırmak için,

people started to pay using more commonly used items like cattle, grain, and salt.

insanlar sığır, tahıl ve tuz gibi daha yaygın kullanılan öğeleri kullanarak ödeme yapmaya başladı.

Everyone needed these things,

Herkesin bunlara ihtiyacı vardı,

but they were hard to come by, and that's what made them valuable. Deyimler

ancak bulmaları zordu ve onları değerli kılan da buydu.

The farmer could now buy a tool and pay for it right away

Çiftçi artık bir alet alıp hemen ödemesini yapabilirdi

using a precise amount of grain that seemed like a fair exchange.

adil bir değiş tokuş gibi görünen kesin miktarda tahıl kullanarak.

This made transactions quicker,

Bu, işlemleri hızlandırdı,

and both parties would leave with something valuable to them.

ve her iki taraf da kendileri için değerli bir şeyle ayrılırdı.

But eventually, the demand for trade was too much,

Fakat nihayetinde, ticarete olan talep çok fazlaydı,

and paying with a random mix of bulky objects wasn't good enough.

ve hacimli nesnelerin rastgele karışımıyla ödeme yapmak yeterince iyi değildi.

People eventually settled on using metal coins, like gold and silver, Öbek fiiller

İnsanlar sonunda altın ve gümüş gibi metal paralar kullanmaya karar verdi,

since they were small, extremely valuable, and would last forever,

çünkü küçük, son derece değerli ve sonsuza kadar dayanacaklardı,

unlike cattle or grain.

sığır veya tahılın aksine.

Suddenly, trade around the world opened up,

Aniden, dünya çapında ticaret açıldı,

and things were being bought and sold all the way from China to Europe. Kalıp ifadeler

ve Çin'den Avrupa'ya kadar her şey alınıp satılmaya başlandı.

But traveling with so much gold became heavy and dangerous.

Ancak bu kadar çok altınla seyahat etmek ağır ve tehlikeli hale geldi.

This was when the whole idea of money started to change.

İşte bu, tüm para fikrinin değişmeye başladığı zamandı.

In 17th century London,

17. yüzyıl Londra'sında,

trusted goldsmiths started to take in people's gold coins,

güvenilir kuyumcular insanların altın sikkelerini almaya başladı,

promising to look after them for a small fee. Öbek fiiller

küçük bir ücret karşılığında onlara bakma sözü vererek.

In return,

Karşılığında,

they would give the customer a piece of paper,

müşteriye bir kağıt parçası veriyorlardı,

a promise note, that allowed them to retrieve their gold at any time.

altınlarını istedikleri zaman geri almalarını sağlayan bir senet.

The key to this piece of paper

Bu kağıt parçasının anahtarı

was that the customer could go to any goldsmith in any town and claim back that exact amount of gold.

müşterinin herhangi bir kasabadaki herhangi bir kuyumcuya gidip tam olarak o miktarda altını geri talep edebilmesiydi.

The paper itself had no intrinsic value, Kelime

Kağıdın kendisinin içsel bir değeri yoktu,

but it became as good as gold. Deyimler

ancak altın kadar değerli hale geldi.

The notes were so convenient Dilbilgisi

Bu senetler o kadar kullanışlıydı ki

that people started simply exchanging them to buy and sell things.

insanlar bir şeyler alıp satmak için sadece onları takas etmeye başladılar.

The goldsmiths realized that most people weren't actually coming to retrieve their gold,

Kuyumcular, çoğu insanın aslında altınlarını geri almaya gelmediğini fark ettiler,

and so they started loaning out fake promise notes to customers,

ve bu yüzden müşterilere sahte senetler ödünç vermeye başladılar,

instant money that had to be paid back with interest, Öbek fiiller

faiziyle geri ödenmesi gereken anında para,

making the goldsmiths a small profit.

kuyumculara küçük bir kar sağlayarak.

This was fake money that didn't actually come out of their gold supply.

Bu, aslında altın stoklarından çıkmayan sahte paraydı.

If a goldsmith loaned out 100 coins,

Eğer bir kuyumcu 100 sikke ödünç verseydi,

they wouldn't become 100 coins poorer.

100 sikke fakirleşmezdi.

They'd simply write the customer a fake note that was worth 100 coins,

Müşteriye 100 sikke değerinde sahte bir not yazarlardı,

which could be spent anywhere.

ve bu not her yerde harcanabilirdi.

Eventually,

Nihayetinde,

the customer would pay back the loan plus the fee,

müşteri krediyi artı ücreti geri ödeyecek,

making the goldsmith 105 coins richer.

kuyumcuyu 105 sikke daha zengin yapacaktı.

On top of that, Anlatım akışı

Bunun da ötesinde,

the customer would spend their money by paying someone for goods,

müşteri parasını mallar için birine ödeyerek harcayacak,

making them richer.

onları da daha zengin yapacaktı.

From that single loan,

O tek krediden,

the total money in existence increased by 100 coins,

var olan toplam para 100 sikke arttı,

yet no new coins were produced.

yine de yeni hiçbir sikke üretilmedi.

This meant that more money was in people's hands than actually existed.

Bu, insanların elinde gerçekte var olandan daha fazla para olduğu anlamına geliyordu.

As long as everyone didn't come to cash in their notes at the same time, Notlar

Herkes aynı anda notlarını paraya çevirmeye gelmediği sürece,

everything would be fine.

her şey yolunda olacaktı.

If we replace the goldsmiths with banks Dilbilgisi

Eğer kuyumcuları bankalarla değiştirirsek

and the promise notes with digital money,

ve senetleri dijital parayla,

we have today's system of money.

bugünün para sistemine sahip oluruz.

Nowadays,

Günümüzde,

almost everything is bought and sold digitally.

neredeyse her şey dijital olarak alınıp satılıyor.

But did you know that data brokers buy and sell your own personal data?

Ancak veri komisyoncularının kendi kişisel verilerinizi alıp sattığını biliyor muydunuz?

This could be used against you for things like scams, identity theft, stalking, and harassment.

Bu, dolandırıcılık, kimlik hırsızlığı, gizlice takip ve taciz gibi şeyler için size karşı kullanılabilir.

On top of that,

Bunun da ötesinde,

when marketing agencies get a hold of your data,

pazarlama ajansları verilerinizi ele geçirdiğinde,

they start sending you a never-ending supply of spam.

size bitmek bilmeyen spam göndermeye başlarlar.

The good news is that you have the right to protect and remove your personal info.

İyi haber şu ki, kişisel bilgilerinizi koruma ve silme hakkına sahipsiniz.

All you need to do is sign up with DeleteMe today's sponsor,

Tek yapmanız gereken bugünün sponsoru DeleteMe'ye kaydolmak,

and they start searching and removing your personal details from hundreds of data brokers.

ve yüzlerce veri komisyoncusundan kişisel bilgilerinizi aramaya ve silmeye başlarlar.

You'll get a breakdown of how much data has been removed

Ne kadar verinin silindiğine

and where it has been removed from.

ve nereden silindiğine dair bir döküm alacaksınız.

DeleteMe will work continually throughout the year to keep your data away from these data brokers.

DeleteMe, verilerinizi bu veri komisyoncularından uzak tutmak için yıl boyunca sürekli olarak çalışacaktır.

They also have a family plan to protect your loved ones from the same problems.

Sevdiklerinizi aynı sorunlardan korumak için bir aile planları da var.

To remove your data and protect yourself,

Verilerinizi silmek ve kendinizi korumak için,

visit joindeleteme.com/space

joindeleteme.com/space adresini ziyaret edin

and use the code space at checkout to get 20% off.

ve %20 indirim almak için ödeme sırasında space kodunu kullanın.

When the 17th century goldsmiths started handing out fake money,

17. yüzyıl kuyumcuları sahte para dağıtmaya başladığında,

it had a profound effect on the economy. Kalıp ifadeler

bunun ekonomi üzerinde derin bir etkisi oldu.

Before, no new money could enter the system,

Daha önce, sisteme yeni para giremezdi,

and so the money that did exist was simply passed around in a cycle

ve bu yüzden var olan para, her bir işlem yapıldığında

whenever a transaction was made.

sadece bir döngü içinde el değiştiriyordu.

But this system had a major flaw.

Fakat bu sistemin büyük bir kusuru vardı.

Imagine a group of four people who have a total of $100 between them.

Aralarında toplam 100 dolar olan dört kişilik bir grup düşünün.

If person one pays person two for some food,

Eğer birinci kişi yiyecek için ikinci kişiye ödeme yaparsa,

it moves the money around,

parayı hareket ettirir,

making it uneven.

onu eşitsiz hale getirir.

Then person two pays person four for a service,

Sonra ikinci kişi bir hizmet için dördüncü kişiye ödeme yapar,

and the money moves again.

ve para tekrar hareket eder.

Note that every time money is passed around, Anlatım akışı

Paranın el değiştirdiği her seferde,

value is made and productivity grows.

değerin yaratıldığına ve üretkenliğin arttığına dikkat edin.

But eventually,

Ancak nihayetinde,

the money supply becomes uneven and less people can participate,

para arzı eşitsiz hale gelir ve daha az insan katılabilir,

slowing down trade and reducing productivity.

ticareti yavaşlatır ve üretkenliği azaltır.

This system only works if everyone pays each other the exact same amount at the exact same time, Dilbilgisi

Bu sistem ancak herkes aynı anda birbirine tam olarak aynı miktarı öderse çalışır,

something that is impossible in the real world.

bu, gerçek dünyada imkansız olan bir şeydir.

By adding more money into the system, Dilbilgisi

Sisteme daha fazla para ekleyerek,

it speeds up the economy, Öbek fiiller

ekonomiyi hızlandırır,

allowing businesses to grow,

işletmelerin büyümesini,

products to be made,

ürünlerin yapılmasını sağlar,

and ultimately,

ve sonuç olarak,

advances our civilization.

medeniyetimizi ilerletir.

And so,

Ve böylece,

a constant flow of new money is crucial in our current system.

yeni paranın sürekli akışı mevcut sistemimizde çok önemlidir.

But how is this actually done?

Peki bu aslında nasıl yapılıyor?

We think of banks as places that store our money and keep it safe, Dilbilgisi

Bankaları paramızı depolayan ve güvende tutan yerler olarak düşünüyoruz,

but that's not really what's going on. Öbek fiiller

ama aslında olan bu değil.

When you give a bank your money,

Bankaya paranızı verdiğinizde,

they are in debt to you. Kalıp ifadeler

onlar size borçlanırlar.

The numbers you see in your bank account aren't real wads of cash sitting in a vault. Kelime

Banka hesabınızda gördüğünüz sayılar bir kasada oturan gerçek nakit balyaları değildir.

They're simply promise notes showing that the bank owes you money

Bunlar, bankanın size para borçlu olduğunu gösteren basit senetlerdir

and you can claim it back whenever you want.

ve istediğiniz zaman geri talep edebilirsiniz.

A loan is the exact same, Anlatım akışı

Kredi de tamamen aynıdır,

but in the opposite direction.

ancak ters yöndedir.

When banks lend us money,

Bankalar bize para ödünç verdiğinde,

we are in debt to them,

biz onlara borçluyuzdur,

and we have to pay them back.

ve onlara geri ödemek zorundayız.

This is where money really gets made.

İşte para gerçekten burada yaratılır.

Just like the goldsmiths,

Tıpkı kuyumcular gibi,

when a bank gives out a loan,

bir banka kredi verdiğinde,

they don't get poorer.

fakirleşmezler.

They simply type new money into your bank account.

Banka hesabınıza yeni parayı basitçe yazarlar.

It's brand new money that didn't exist before.

Bu, daha önce var olmayan yepyeni bir paradır.

The only difference is that when you pay it back,

Tek fark, geri ödediğinizde,

the money gets cancelled out

para iptal edilir

and the bank only keeps the interest.

ve banka sadece faizi elinde tutar.

But with that loan,

Ama o krediyle,

you paid for a new car,

yeni bir araba için ödeme yaptınız,

and that money eventually made its way to the employees of the dealership. Deyimler

ve o para sonunda bayinin çalışanlarına ulaştı.

Then,

Sonra,

they spent that money,

o parayı harcadılar,

and it continued to create hundreds of new transactions,

ve yüzlerce yeni işlem yaratmaya devam etti,

powering businesses, creating new technologies,

işletmelere güç verdi, yeni teknolojiler yarattı,

and providing us with food.

ve bize yiyecek sağladı.

All of this value and productivity would never have happened if new money hadn't entered the system. Dilbilgisi

Sisteme yeni para girmeseydi tüm bu değer ve üretkenlik asla gerçekleşmezdi.

The problem is that productivity doesn't necessarily increase when we create new money, Dilbilgisi

Sorun şu ki, yeni para yarattığımızda üretkenlik illa ki artmaz,

and that can cause inflation.

ve bu da enflasyona neden olabilir.

If society starts producing fewer goods, Dilbilgisi

Toplum daha az mal üretmeye başlarsa,

but more money is added into the system,

ancak sisteme daha fazla para eklenirse,

prices will go up,

fiyatlar yükselecektir,

since there is more competition for fewer goods.

çünkü daha az mal için daha fazla rekabet vardır.

Because of this,

Bu nedenle,

banks have to limit how much money they create.

bankalar ne kadar para yaratacaklarını sınırlamak zorundadır.

In the past,

Geçmişte,

they could only lend out a portion of the actual cash they had in their backup supply.

yedek arzlarında sahip oldukları gerçek nakdin sadece bir kısmını ödünç verebiliyorlardı.

Nowadays,

Günümüzde,

though,

ancak,

banks have almost complete freedom to create as much money as they like. Dilbilgisi

bankalar istedikleri kadar para yaratma konusunda neredeyse tam bir özgürlüğe sahiptir.

If they are running low on backup money, Öbek fiiller

Yedek paraları tükeniyorsa,

they can simply go to the central bank and ask for more money.

sadece merkez bankasına gidip daha fazla para isteyebilirler.

And that's where things get ridiculous.

Ve işlerin saçmalaştığı yer burasıdır.

To create new money,

Yeni para yaratmak için,

the government creates a bond, Kültür

hükümet bir tahvil oluşturur,

which is essentially a loan that provides a steady income.

bu aslında sabit bir gelir sağlayan bir kredidir.

Banks, corporations, and foreign countries buy these bonds from the US government,

Bankalar, şirketler ve yabancı ülkeler bu tahvilleri ABD hükümetinden satın alır,

and this influx of money goes toward the government's budget. Öbek fiiller

ve bu para akışı hükümetin bütçesine gider.

The government uses this money to pay companies and people,

Hükümet bu parayı şirketlere ve insanlara ödeme yapmak için kullanır,

and it eventually makes its way back to the banks.

ve sonunda bankalara geri döner.

The problem is,

Sorun şu ki,

the US government almost always spends more money than it makes,

ABD hükümeti neredeyse her zaman kazandığından daha fazla para harcar,

so it is constantly in debt to those that buy bonds.

bu nedenle tahvil alanlara sürekli borçludur.

In order to pay for that debt,

Bu borcu ödemek için,

it uses the taxpayers' money.

vergi mükelleflerinin parasını kullanır.

Last year,

Geçen yıl,

the government spent almost $7 trillion,

hükümet neredeyse 7 trilyon dolar harcadı,

but your tax money wasn't enough to pay for this,

ancak vergi paranız bunu ödemek için yeterli değildi,

and so the government had to create new bonds to receive more money,

ve bu yüzden hükümet daha fazla para almak için yeni tahviller yaratmak zorunda kaldı,

putting it further in debt,

onu daha da borca soktu,

and the cycle continues.

ve döngü devam ediyor.

As crazy as it sounds, Dilbilgisi

Ne kadar çılgınca gelse de,

this system of adding more money through debt is how most of the world operates.

borç yoluyla daha fazla para ekleme sistemi, dünyanın büyük bölümünün çalışma şeklidir.

It isn't necessarily a bad system.

Bu illa ki kötü bir sistem değildir.

It's just not running anywhere near maximum efficiency. Deyimler

Sadece maksimum verimlilikle hiçbir alakası yok.

If banks created money for more productive things,

Eğer bankalar işletmeler, eğitim ve altyapı gibi

like businesses, education, and infrastructure,

daha üretken şeyler için para yaratsaydı,

all of this money going into the system could give us higher returns in the long run. Deyimler

sisteme giren tüm bu para uzun vadede bize daha yüksek getiriler sağlayabilirdi.

And now,

Ve şimdi,

time for the Primal Space giveaway.

Primal Space çekilişinin zamanı.

The winner of the previous giveaway is Kristen.

Önceki çekilişin kazananı Kristen.

Congrats.

Tebrikler.

In the next video,

Bir sonraki videoda,

we'll be giving away this space shuttle LEGO set to one lucky winner.

bu uzay mekiği LEGO setini şanslı bir kazanana hediye edeceğiz.

All you need to do is sign up at the link below,

Tek yapmanız gereken aşağıdaki bağlantıdan kaydolmak,

like the video,

videoyu beğenmek,

and leave a comment saying which part of the money system shocks you the most.

ve para sisteminin hangi bölümünün sizi en çok şok ettiğini söyleyen bir yorum bırakmak.

Thank you very much for watching,

İzlediğiniz için çok teşekkür ederim,

and I'll see you in the next video.

bir sonraki videoda görüşmek üzere.