Kara Delikler Açıklandı – Doğumdan Ölüme: İngilizce çalışma notları

Black holes are one of the strangest things in existence. Dilbilgisi

Kara delikler var olan en tuhaf şeylerden biridir.

They don't seem to make any sense at all. Kalıp ifadeler

Hiçbir mantığı yokmuş gibi görünürler.

Where do they come from?

Nereden geliyorlar?

And what happens if you fall into one?

Peki birinin içine düşerseniz ne olur?

Stars are incredibly massive collections of mostly hydrogen atoms

Yıldızlar, çoğunlukla hidrojen atomlarından oluşan inanılmaz derecede kütleli oluşumlardır,

that collapse from enormous gas clouds under their own gravity.

ve devasa gaz bulutlarından kendi yer çekimleri altında çökerek oluşurlar.

In their core,

Çekirdeklerinde,

nuclear fusion crushes hydrogen atoms into helium, Kalıp ifadeler

nükleer füzyon hidrojen atomlarını ezerek helyuma dönüştürür,

releasing a tremendous amount of energy. Notlar

ve muazzam miktarda enerji açığa çıkarır.

This energy,

Bu enerji,

in the form of radiation, Kalıp ifadeler

radyasyon formunda,

pushes against gravity,

yer çekimine karşı dışa doğru iter,

maintaining a delicate balance between the two forces.

ve bu iki kuvvet arasında hassas bir dengeyi korur.

As long as there is fusion in the core, Dilbilgisi

Çekirdekte füzyon devam ettiği sürece,

a star remains stable enough.

bir yıldız yeterince kararlı kalır.

But for stars with way more mass than our own sun, Dilbilgisi

Fakat bizim güneşimizden çok daha fazla kütleye sahip yıldızlar için,

the heat and pressure at the core allow them to fuse heavier elements until they reach iron. Dilbilgisi

çekirdekteki ısı ve basınç onların demire ulaşana kadar daha ağır elementleri sentezlemesine izin verir.

Unlike all the elements that went before,

Daha önce oluşan tüm elementlerin aksine,

the fusion process that creates iron doesn't generate any energy.

demiri yaratan füzyon süreci hiçbir enerji üretmez.

Iron builds up at the center of the star until it reaches a critical amount, Öbek fiiller

Demir, kritik bir miktara ulaşana kadar yıldızın merkezinde birikir,

and the balance between radiation and gravity is suddenly broken.

ve radyasyon ile yer çekimi arasındaki denge aniden bozulur.

The core collapses.

Çekirdek çöker.

Within a fraction of a second, Kalıp ifadeler

Saniyenin çok küçük bir kesri içinde,

the star implodes,

yıldız içine doğru patlar,

moving at about a quarter of the speed of light,

ışık hızının yaklaşık dörtte biri hızla hareket ederek,

feeding even more mass into the core.

çekirdeğe daha da fazla kütle besler.

It's at this very moment that all the heavier elements in the universe are created Dilbilgisi

Evrendeki tüm ağır elementler tam da bu anda yaratılır,

as the star dies in a supernova explosion.

yıldız bir süpernova patlamasıyla ölürken.

This produces either a neutron star or, Dilbilgisi

Bu ya bir nötron yıldızı üretir ya da,

if the star is massive enough,

eğer yıldız yeterince büyük kütleliyse,

the entire mass of the core collapses into a black hole.

çekirdeğin tüm kütlesi çökerek bir kara deliğe dönüşür.

If you looked at a black hole, Dilbilgisi

Eğer bir kara deliğe baksaydınız,

what you'd really be seeing is the event horizon.

aslında göreceğiniz şey olay ufkudur.

Anything that crosses the event horizon needs to be traveling faster than the speed of light to escape.

Olay ufkunu geçen herhangi bir şeyin kaçabilmesi için ışıktan daha hızlı seyahat etmesi gerekir.

In other words, Anlatım akışı

Başka bir deyişle,

it's impossible.

bu imkansızdır.

So we just see a black sphere reflecting nothing.

Yani biz sadece hiçbir şeyi yansıtmayan siyah bir küre görürüz.

But if the event horizon is the black part,

Ama olay ufku siyah kısımsa,

what is the hole part of the black hole?

kara deliğin delik kısmı nedir?

The singularity.

Tekillik.

We're not sure what it is exactly.

Onun tam olarak ne olduğundan emin değiliz.

A singularity may be infinitely dense, Dilbilgisi

Bir tekillik sonsuz derecede yoğun olabilir,

meaning all its mass is concentrated into a single point in space with no surface or volume,

yani tüm kütlesinin yüzeyi veya hacmi olmayan tek bir noktada yoğunlaşmış olması anlamına gelir,

or something completely different.

ya da tamamen farklı bir şey olabilir.

Right now,

Şu anda,

we just don't know.

sadece bilmiyoruz.

It's like a dividing by zero error. Anlatım akışı

Bir sayıyı sıfıra bölme hatası gibi.

By the way, Anlatım akışı

Bu arada,

black holes do not suck things up like a vacuum cleaner. Öbek fiiller

kara delikler bir elektrikli süpürge gibi etrafındaki şeyleri içine çekmez.

If we were to swap the sun for an equally massive black hole, Dilbilgisi

Güneşi eşit kütleli bir kara delik ile değiştirseydik,

nothing much would change for Earth,

Dünya için pek bir şey değişmezdi,

except that we would freeze to death, of course.

tabii ki donarak ölmemiz dışında.

What would happen to you if you fell into a black hole?

Bir kara deliğin içine düşerseniz size ne olurdu?

The experience of time is different around black holes.

Kara deliklerin etrafında zaman deneyimi farklıdır.

From the outside,

Dışarıdan bakıldığında,

you seem to slow down as you approach the event horizon, Dilbilgisi

olay ufkuna yaklaştıkça yavaşlıyor gibi görünürsünüz,

so time passes slower for you.

yani zaman sizin için daha yavaş geçer.

At some point,

Bir noktada,

you would appear to freeze in time,

zaman içinde donmuş gibi görünür,

slowly turn red,

yavaşça kırmızıya döner,

and disappear.

ve kaybolursunuz.

While from your perspective,

Kendi bakış açınızdan ise,

you can watch the rest of the universe in fast forward, Deyimler

evrenin geri kalanını ileri sarılmış gibi izleyebilirsiniz,

kind of like seeing into the future. Ton ve niyet

geleceği görmek gibi bir şey.

Right now, we don't know what happens next,

Şu anda, sonrasında ne olacağını bilmiyoruz,

but we think it could be one of two things.

ama iki şeyden biri olabileceğini düşünüyoruz.

One,

Birincisi,

you die a quick death.

hızlı bir şekilde ölürsünüz.

A black hole curves space so much that once you cross the event horizon, Dilbilgisi

Bir kara delik uzayı o kadar büker ki, olay ufkunu geçtiğinizde,

there is only one possible direction.

sadece tek bir olası yön vardır.

You can take this literally. Kelime

Bunu kelimenin tam anlamıyla alabilirsiniz.

Inside the event horizon,

Olay ufkunun içinde,

you can only go in one direction.

sadece tek bir yöne gidebilirsiniz.

It's like being in a really tight alley that closes behind you after each step. Anlatım akışı

Her adımdan sonra arkanızda kapanan gerçekten dar bir ara sokakta olmak gibi.

The mass of a black hole is so concentrated,

Bir kara deliğin kütlesi o kadar yoğunlaşmıştır ki,

at some point,

bir noktada,

even tiny distances of a few centimeters

birkaç santimetrelik çok küçük mesafeler bile

would mean that gravity acts with millions of times more force on different parts of your body.

yer çekiminin vücudunuzun farklı bölgelerine milyonlarca kat daha fazla güçle etki etmesi anlamına gelir.

Your cells get torn apart

Hücreleriniz parçalanır,

as your body stretches more and more Dilbilgisi

vücudunuz gittikçe esnerken

until you're a hot stream of plasma one atom wide.

ta ki tek bir atom genişliğinde sıcak bir plazma akışı olana kadar.

Two,

İkincisi,

you die a very quick death.

çok hızlı bir şekilde ölürsünüz.

Very soon after you cross the event horizon,

Olay ufkunu geçtikten çok kısa bir süre sonra,

you would hit a firewall and be terminated in an instant.

bir ateş duvarına çarpar ve anında yok olursunuz.

Neither of these options are particularly pleasant. Dilbilgisi

Bu seçeneklerin hiçbiri özellikle hoş değil.

How soon you would die depends on the mass of the black hole.

Ne kadar sürede öleceğiniz kara deliğin kütlesine bağlıdır.

A smaller black hole would kill you before you even entered its event horizon,

Daha küçük bir kara delik sizi henüz olay ufkuna girmeden önce öldürürdü,

while you probably could travel inside a supermassive black hole for quite a while. Anlatım akışı

oysa süper kütleli bir kara deliğin içinde muhtemelen oldukça uzun bir süre seyahat edebilirsiniz.

As a rule of thumb, Deyimler

Genel bir kural olarak,

the further away from the singularity you are, Dilbilgisi

tekillikten ne kadar uzak olursanız,

the longer you live.

o kadar uzun yaşarsınız.

Black holes come in different sizes. Kalıp ifadeler

Kara deliklerin farklı boyutları vardır.

There are stellar mass black holes

Yıldız kütleli kara delikler vardır,

with a few times the mass of the sun and the diameter of an asteroid.

güneşin kütlesinin birkaç katı ağırlığında ve bir asteroit çapındadırlar.

And then there are the supermassive black holes,

Bir de süper kütleli kara delikler vardır,

which are found at the heart of every galaxy Deyimler

her galaksinin kalbinde bulunurlar

and have been feeding for billions of years. Deyimler

ve milyarlarca yıldır etrafındaki maddeleri yutmaktadırlar.

Currently,

Şu anda,

the largest supermassive black hole known is S50014+81,

bilinen en büyük süper kütleli kara delik S50014+81'dir,

40 billion times the mass of our sun. Dilbilgisi

güneşimizin kütlesinin 40 milyar katı.

It is 236.7 billion kilometers in diameter, Kalıp ifadeler

236.7 milyar kilometre çapındadır,

which is 47 times the distance from the sun to Pluto.

bu da güneşten Plüton'a olan mesafenin 47 katıdır.

As powerful as black holes are, Dilbilgisi

Kara delikler ne kadar güçlü olsalar da,

they will eventually evaporate through a process called Hawking radiation. Dilbilgisi

Hawking radyasyonu adı verilen bir süreçle sonunda buharlaşacaklar.

To understand how this works, Anlatım akışı

Bunun nasıl çalıştığını anlamak için,

we have to look at empty space.

boş uzaya bakmalıyız.

Empty space is not really empty, Dilbilgisi

Boş uzay aslında boş değildir,

but filled with virtual particles popping into existence and annihilating each other again. Öbek fiiller

var olup tekrar birbirlerini yok eden sanal parçacıklarla doludur.

When this happens right on the edge of a black hole,

Bu bir kara deliğin tam kenarında gerçekleştiğinde,

one of the virtual particles will be drawn into the black hole Dilbilgisi

sanal parçacıklardan biri kara deliğin içine çekilecek

and the other will escape and become a real particle.

ve diğeri kaçıp gerçek bir parçacık haline gelecektir.

So the black hole is losing energy.

Yani kara delik enerji kaybediyor.

This happens incredibly slowly at first

Bu durum başlangıçta inanılmaz derecede yavaş gerçekleşir

and gets faster as the black hole becomes smaller.

ve kara delik küçüldükçe hızlanır.

When it arrives at the mass of a large asteroid,

Büyük bir asteroit kütlesine ulaştığında,

it's radiating at room temperature. Kalıp ifadeler

oda sıcaklığında radyasyon yayar.

When it has the mass of a mountain,

Bir dağın kütlesine sahip olduğunda,

it radiates with about the heat of our sun,

yaklaşık olarak güneşimizin sıcaklığıyla radyasyon yayar,

and in the last second of its life,

ve hayatının son saniyesinde,

the black hole radiates away with the energy of billions of nuclear bombs

kara delik milyarlarca nükleer bombanın enerjisiyle

in a huge explosion.

devasa bir patlama ile radyasyon yayarak yok olur.

But this process is incredibly slow.

Ancak bu süreç inanılmaz derecede yavaştır.

The biggest black holes we know might take up to a googol years to evaporate. Dilbilgisi

Bildiğimiz en büyük kara deliklerin buharlaşması bir googol yıl kadar sürebilir.

This is so long that when the last black hole radiates away, Dilbilgisi

Bu o kadar uzun bir süredir ki, son kara delik radyasyon yayarak yok olduğunda,

nobody will be around to witness it.

buna tanık olacak hiç kimse etrafta olmayacak.

The universe will have become uninhabitable Dilbilgisi

Evren yaşanılamaz hale gelmiş olacak

long before then.

bundan çok uzun zaman önce.

This is not the end of our story. Anlatım akışı

Bu hikayemizin sonu değil.

There are loads more interesting ideas about black holes. Kelime

Kara delikler hakkında çok daha ilginç fikirler var.

We'll explore them in part two.

Bunları ikinci bölümde inceleyeceğiz.

A big thanks to Fraser Cain for help with this video.

Bu videoya yaptığı yardımlar için Fraser Cain'e çok teşekkür ederiz.

By the way,

Bu arada,

we've made some Kurzgesagt wallpapers in 4K for different screen sizes.

farklı ekran boyutları için 4K çözünürlükte bazı Kurzgesagt duvar kağıtları hazırladık.

You can get them on our Patreon page,

Bunları Patreon sayfamızdan alabilirsiniz,

which also helps us to make more videos.

bu da daha fazla video yapmamıza yardımcı oluyor.

Like this December,

Tıpkı bu Aralık ayı gibi,

the first month ever with three videos.

üç video ile şimdiye kadarki ilk ayımız.