Evrendeki En Tehlikeli Madde - Tuhaf Yıldızlar Açıklandı: İngilizce çalışma notları

Neutron stars are the densest things that are not black holes.

Nötron yıldızları, kara delik olmayan en yoğun nesnelerdir.

In their cores,

Çekirdeklerinde,

we might find the most dangerous substance in existence,

var olan en tehlikeli maddeyi bulabiliriz:

strange matter.

tuhaf madde.

A bizarre thing so extreme that it bends the rules of the universe Dilbilgisi

Evrenin kurallarını bükecek kadar aşırı ve tuhaf bir şey

and could infect and destroy everything it comes into contact with. Kalıp ifadeler

ve temas ettiği her şeye bulaşıp onu yok edebilir.

Or it could teach us about how the universe began.

Ya da bize evrenin nasıl başladığını öğretebilir.

Maybe both.

Belki her ikisini de.

To understand how extreme strange matter really is, Anlatım akışı

Tuhaf maddenin gerçekten ne kadar aşırı olduğunu anlamak için,

we first need to get a few basics.

öncelikle bazı temel bilgileri edinmeliyiz.

What is a neutron star

Nötron yıldızı nedir

and how does strange matter break the rules of the universe?

ve tuhaf madde evrenin kurallarını nasıl bozar?

To get all of this into one video,

Tüm bunları tek bir videoya sığdırmak için,

we'll grossly oversimplify a few things, Kelime

bazı şeyleri fazlasıyla basitleştireceğiz,

but we'll provide you with further reading if you want more details. Kalıp ifadeler

ancak daha fazla detay isterseniz size ek okuma materyalleri sunacağız.

A neutron star is what remains after a very massive star explodes in a supernova. Dilbilgisi

Nötron yıldızı, çok büyük kütleli bir yıldızın süpernova olarak patlamasından geriye kalan şeydir.

When this happens,

Bu gerçekleştiğinde,

the star's core collapses under its own gravity

yıldızın çekirdeği kendi yerçekimi altında çöker

with such a strong inward force that it squeezes nuclei and particles together violently. Dilbilgisi

ve öyle güçlü bir içe doğru kuvvet uygular ki çekirdekleri ve parçacıkları şiddetle birbirine sıkıştırır.

Electrons are pushed into protons,

Elektronlar protonların içine itilir,

so they merge and turn into neutrons.

böylece birleşip nötronlara dönüşürler.

All the nothing inside of atoms

Atomların içindeki o koskoca boşluk

is suddenly completely filled with particles that really don't want to be close to each other,

bir anda aslında birbirine hiç de yakın olmak istemeyen parçacıklarla tamamen dolar,

but have no choice. They desperately push back against gravity, Öbek fiiller

ama başka çareleri yoktur. Yerçekimine,

against the collapse.

çökmeye karşı umutsuzca geri iterler.

If gravity wins,

Eğer yerçekimi kazanırsa,

they will become a black hole.

bir kara deliğe dönüşürler.

If they win,

Eğer onlar kazanırsa,

they become a neutron star.

bir nötron yıldızına dönüşürler.

This makes neutron stars like giant atomic nuclei

Bu, nötron yıldızlarını dev bir atom çekirdeği gibi yapar;

the size of a city, Anlatım akışı

bir şehir boyutundadır,

but holding the mass of our sun.

ama güneşimizin kütlesini barındırır.

And here,

Ve işte burada,

things get weird. Anlatım akışı

işler tuhaflaşır.

The environment in the core of neutron stars

Nötron yıldızlarının çekirdeğindeki ortam

is so extreme that the rules of nuclear physics change.

o kadar aşırıdır ki nükleer fizik kuralları değişir.

And this could lead to a strange and extremely dangerous substance.

Ve bu da tuhaf ve son derece tehlikeli bir maddenin ortaya çıkmasına yol açabilir.

But let's not get ahead of ourselves. Deyimler

Fakat acele etmeyelim.

We first need to know the rules

Nasıl bozulduklarını öğrenmeden önce

before we learn how they can be broken.

kuralları bilmemiz gerekiyor.

Protons and neutrons,

Atomların çekirdeğini oluşturan parçacıklar olan

the particles making up the nuclei of atoms, Öbek fiiller

protonlar ve nötronlar,

are made up of smaller particles called quarks.

kuark adı verilen daha küçük parçacıklardan oluşur.

Quarks really don't want to be alone.

Kuarklar gerçekten yalnız olmak istemezler.

They are what we call confined. Dilbilgisi

Onlar hapsedilmiş dediğimiz durumdadırlar.

You can try to separate them,

Onları ayırmaya çalışabilirsiniz,

but the harder you pull, Dilbilgisi

ancak ne kadar sert çekerseniz,

the harder they try to pull themselves back together. Öbek fiiller

kendilerini o kadar sert bir şekilde bir araya çekmeye çalışırlar.

If you use a lot of energy,

Çok fazla enerji kullanırsanız,

they just use this energy to create new quarks.

bu enerjiyi sadece yeni kuarklar yaratmak için kullanırlar.

Quarks only exist together as the building blocks of other particles

Kuarklar yalnızca diğer parçacıkların yapı taşları olarak bir arada bulunurlar

and have never been observed by themselves.

ve hiçbir zaman tek başlarına gözlemlenmemişlerdir.

They come in many types, Kalıp ifadeler

Birçok türü vardır,

but only two appear to make stable matter.

ancak sadece ikisi kararlı madde oluşturuyor gibi görünmektedir.

The up and down quarks

Proton ve nötronlarda bulunan

found in protons and neutrons.

yukarı ve aşağı kuarklar.

All other quarks seem to decay away quickly. Öbek fiiller

Diğer tüm kuarklar hızla bozunup yok oluyor gibi görünmektedir.

But this may be different inside neutron stars.

Ancak nötron yıldızlarının içinde durum farklı olabilir.

The forces operating in their cores are so extreme

Çekirdeklerinde işleyen kuvvetler o kadar aşırıdır ki

that they are actually similar to the universe shortly after the Big Bang.

aslında Büyük Patlama'dan kısa süre sonraki evrene benzerler.

Neutron star cores are like fossils, Deyimler

Nötron yıldızı çekirdekleri fosiller gibidir,

which can let us peer back in time to the beginning of everything.

zamanda geriye, her şeyin başlangıcına bakmamızı sağlayabilirler.

So learning how quarks behave inside a neutron star

Bu nedenle, bir nötron yıldızı içinde kuarkların nasıl davrandığını öğrenmek,

is a way of understanding the very nature of the universe itself.

evrenin bizzat doğasını anlamanın bir yoludur.

One hypothesis is that inside a neutron star core, Anlatım akışı

Bir hipoteze göre nötron yıldızı çekirdeğinin içinde,

protons and neutrons deconfine.

protonlar ve nötronlar hapsedilmekten kurtulur.

All the particles crammed shoulder-to-shoulder Deyimler

Omuz omuza sıkışmış tüm parçacıklar

dissolve and melt into a sort of bath of quarks. Deyimler

çözülür ve bir nevi kuark çorbasına eriyip karışır.

Uncountable numbers of particles

Sayısız parçacık,

become one giant thing made purely from quarks,

tamamen kuarklardan oluşan dev bir nesneye,

quark matter.

kuark maddesine dönüşür.

A star made from this is called a quark star,

Bundan oluşan bir yıldıza kuark yıldızı denir,

though from the outside

gerçi dışarıdan bakıldığında

it may not look any different than a regular neutron star. Dilbilgisi

normal bir nötron yıldızından farklı görünmeyebilir.

Now we can finally talk about the most dangerous substance. Anlatım akışı

Şimdi nihayet en tehlikeli madde hakkında konuşabiliriz.

If the pressure inside a quark star is great enough,

Bir kuark yıldızının içindeki basınç yeterince büyükse,

it may get stranger, Anlatım akışı

kelimenin tam anlamıyla

literally.

daha da tuhaf hale gelebilir.

In the cores of neutron stars,

Nötron yıldızlarının çekirdeklerinde,

some of the quarks may be converted into strange quarks.

bazı kuarklar tuhaf kuarklara dönüşebilir.

Strange quarks have bizarre nuclear properties

Tuhaf kuarkların tuhaf nükleer özellikleri vardır

and they are heavier

ve daha ağırdırlar

and for the lack of a better word, Ton ve niyet

ve, daha iyi bir kelime olmadığı için söylüyorum,

stronger.

daha güçlüdürler.

If they turn up, Öbek fiiller

Eğer ortaya çıkarlarsa,

they could create strange matter.

tuhaf maddeyi yaratabilirler.

Strange matter might be the ideal state of matter,

Tuhaf madde maddenin ideal hali olabilir,

perfectly dense, Anlatım akışı

mükemmel derecede yoğun,

perfectly stable,

mükemmel derecede kararlı,

indestructible.

yok edilemez.

More stable than any other matter in the universe.

Evrendeki diğer tüm maddelerden daha kararlı.

So stable that it can exist outside neutron stars. Dilbilgisi

Nötron yıldızlarının dışında bile var olabilecek kadar kararlı.

If this is the case, Kalıp ifadeler

Eğer durum buysa,

we have a problem.

bir sorunumuz var.

It might be infectious.

Bulaşıcı olabilir.

Every piece of matter it touches

Dokunduğu her madde parçası

might be so impressed by its stability Deyimler

onun kararlılığından öylesine etkilenebilir ki

that it would immediately turn it into strange matter too.

onu da anında tuhaf maddeye dönüştürebilir.

Protons and neutrons would dissolve and become part of the quark bath,

Protonlar ve nötronlar çözülerek kuark çorbasının bir parçası haline gelir,

which frees energy and creates more strange matter.

bu da enerji açığa çıkarır ve daha fazla tuhaf madde yaratır.

The only way to get rid of it Notlar

Ondan kurtulmanın tek yolu

would be to throw it into a black hole.

onu bir kara deliğe fırlatmaktır.

But then again, Anlatım akışı

Fakat bir yandan da,

who cares?

kimin umurunda?

All of it is inside neutron stars.

Tüm bunlar nötron yıldızlarının içinde.

Except when neutron stars collide with other neutron stars or black holes,

Nötron yıldızları başka nötron yıldızlarıyla veya kara deliklerle çarpıştığında,

they spew out tremendous amounts of their insides, Öbek fiiller

içlerindekileri muazzam miktarlarda dışarı püskürtmeleri haricinde,

some of which could include little droplets of strange matter called strangelets.

bunların bazıları tuhafcık (strangelet) adı verilen küçük tuhaf madde damlacıklarını içerebilir.

Strangelets are as dense as the core of a neutron star. Dilbilgisi

Strangelet'ler bir nötron yıldızının çekirdeği kadar yoğundur.

They could be really small,

Gerçekten çok küçük olabilirler,

maybe even subatomic,

belki atom altı boyutlarda bile,

but even the largest strangelets wouldn't be any bigger than a rocket. Dilbilgisi

ama en büyük strangelet bile bir roketten daha büyük olmaz.

These strangelets would drift through the

Bu strangelet'ler,

galaxy for millions or billions of years

milyonlarca veya milyarlarca yıl boyunca galakside sürüklenerek

until they meet a star or planet by chance. Kalıp ifadeler

tesadüfen bir yıldıza veya gezegene rastlayana kadar yollarına devam eder.

If one were to strike Earth, Dilbilgisi

Eğer bir tanesi Dünya'ya çarpacak olsaydı,

it would immediately start converting it into strange matter.

hemen onu tuhaf maddeye dönüştürmeye başlardı.

The more it converts, Dilbilgisi

Dönüştürdükçe

the more it would grow.

daha da büyürdü.

Ultimately,

Nihayetinde,

all of the atoms making up Earth Öbek fiiller

Dünya'yı oluşturan atomların tamamı

would be converted.

dönüştürülmüş olurdu.

Earth would become a hot clump of strange matter

Dünya bir asteroit boyutunda,

the size of an asteroid.

sıcak bir tuhaf madde yığınına dönüşürdü.

If a strangelet strikes the Sun,

Eğer bir strangelet Güneş'e çarparsa,

it would collapse into a strange star,

Güneş tuhaf bir yıldıza çöker,

eating through it like fire through a dry forest. Deyimler

kuru bir ormandaki yangın gibi onu yiyip bitirirdi.

This would not change the Sun's mass much,

Bu, Güneş'in kütlesini pek değiştirmezdi

but it would become way less bright,

ama çok daha az parlak hale gelirdi,

so Earth would freeze to death.

bu yüzden Dünya donarak yok olurdu.

And like a tiny virus, Deyimler

Ve tıpkı minik bir virüs gibi,

we'd have no way to see a strangelet coming. Dilbilgisi

bir strangelet'in gelişini görmemizin hiçbir yolu olmazdı.

Worse still, Anlatım akışı

Daha da kötüsü,

some theories suggest strangelets are more than common

bazı teoriler strangelet'lerin tahmin edilenden çok daha yaygın olduğunu

outnumbering all stars in the galaxy.

ve galaksideki tüm yıldızlardan daha fazla sayıda olduğunu öne sürüyor.

These strangelets could have formed very early after the Big Bang, Dilbilgisi

Bu strangelet'ler Büyük Patlama'dan çok kısa süre sonra,

when it was as hot and dense as a neutron star core everywhere.

her yerin bir nötron yıldızının çekirdeği kadar sıcak ve yoğun olduğu bir dönemde oluşmuş olabilir.

They might be clumping around the gravity of galaxies

Evren genişleyip evrimleştikçe

as the universe expanded and evolved.

galaksilerin çekim alanları etrafında kümeleniyor olabilirler.

Strangelets could even be so numerous and massive Dilbilgisi

Strangelet'ler o kadar çok sayıda ve devasa olabilir ki

that they might actually be the dark matter

galaksileri bir arada tuttuğundan şüphelendiğimiz

we suspect holds galaxies together. Öbek fiiller

karanlık maddenin ta kendisi olabilirler.

But then again, Anlatım akışı

Ancak bir yandan da,

maybe not.

belki de değildir.

This is speculation,

Bu bir spekülasyon,

and the Earth and Sun and planets haven't been consumed in a wildfire of strangelets in the past few billion years,

ve Dünya, Güneş ile gezegenler geçtiğimiz birkaç milyar yıl içinde bir strangelet yangınında yok olmadılar,

so the odds seem good that it won't happen anytime soon. Kalıp ifadeler

bu yüzden yakın zamanda gerçekleşmeme ihtimali oldukça yüksek görünüyor.

Understanding these strange objects today

Bugün bu tuhaf nesneleri anlamak,

may be the key to understanding the birth of our universe Kalıp ifadeler

evrenimizin doğuşunu

and why it grew to look the way it does now.

ve neden şu anki haline dönüştüğünü anlamanın anahtarı olabilir.

When scientists first started playing with magnets and wires

Bilim insanları ilk kez mıknatıslar ve tellerle oynamaya

and thinking about electrons,

ve elektronlar hakkında düşünmeye başladıklarında,

they had no idea how technology would evolve in the next 100 years. Kalıp ifadeler

teknolojinin önümüzdeki 100 yıl içinde nasıl evrileceği hakkında hiçbir fikirleri yoktu.

The scientists thinking about the cause of neutron stars

Bugün nötron yıldızlarının nedenleri

and strange matter today

ve tuhaf madde hakkında düşünen bilim insanları,

may be setting up humans for a future beyond our wildest imaginations. Notlar

insanlığı en çılgın hayallerimizin ötesinde bir geleceğe hazırlıyor olabilirler.

Or maybe not.

Veya belki de hayır.

Time will tell. Deyimler

Zaman gösterecek.