Modern İngilizcede 'shall' ne zaman kullanılır? - Mini Bir İngilizce Dersi: İngilizce çalışma notları
British Council | English
Video açıklaması: Bu ders, geleceği anlatan eski tarz shall kullanımını modern İngilizcedeki iki doğal işleviyle karşılaştırır: I ile kişinin kendi yardımını teklif etmesi ve we ile ortak bir plan önermesi. Temel İngilizce öğrenme noktaları: 1. shall go — Sözcük anlamı ve kullanım düzeyi: Eski edebî eserlerde ve masallarda görülen bu gelecek biçiminin will go ile yaklaşık aynı anlamı taşıdığını fark edin. Böylece ifadenin edebî, resmî veya eski moda tınısını anlayabilir ve günlük konuşmada gelecekten söz etmenin olağan yoluymuş gibi kullanmaktan kaçınabilirsiniz. 2. shall I help you?" — Konuşma edimbilimi ve tutum: Özellikle o anda yardıma ihtiyaç olduğunu gördüğünüzde, kendi yardımınızı nazikçe sunmak için Shall I…? kalıbını kullanın. Birinci tekil şahsı soru biçimiyle birleştiren bu yapı, karşı tarafın yardım istediğini varsaymadan ve baskıcı görünmeden teklifte bulunmanızı sağlar. 3. "Shall we meet — Konuşma edimbilimi ve tutum: Buluşma yeri ve saati belirlemek gibi ortak bir düzenleme ya da eylem önermek için Shall we…? kalıbını kullanın. Bu ortaklaşa öneriyi basit bir gelecek tahmininden ayırabilir ve planla ilgili karara diğer kişinin de katılmasına alan açabilirsiniz.
Bu derste
have been asking me: şimdiye kadar süren veya tekrarlanan sorular
have been asking ifadesi present perfect continuous yapısındadır: have + been + fiil-ing. Sorma eyleminin yakın geçmişte başladığını ve şimdiye kadar sürdüğünü ya da tekrar tekrar gerçekleştiğini gösterir. Burada konuşan kişi, bitmiş bir geçmiş zamandaki tek bir sorudan değil, devam eden bir soru düzeninden söz eder. Me, soruların yöneltildiği kişiyi gösterir. Bir süre boyunca devam eden etkinlik önemli olduğunda bu yapıyı kullanın.
Alıştırma
Hangi cümle soruların şimdiye kadar devam ettiğini veya tekrarlandığını gösterir?
- My classmates will ask about the trip tomorrow.
- My classmates have been asking about the trip all week.
- My classmates asked about the trip once last year.
Cevabı göster
My classmates have been asking about the trip all week.
if they can use: cümle içine yerleştirilmiş bir evet-hayır sorusu
ask fiilinden sonra if, cümle içine yerleştirilmiş bir evet-hayır sorusu başlatır ve koşul bildiren “eğer” değil, “olup olmadığını” anlamına gelir. Dolaylı soru, düz cümle sırasını kullanır: if + özne + yardımcı fiil veya fiil. Bu yüzden if they can use doğrudur; Can they use...? doğrudan soru sırasıdır ve soru tek başına sorulduğunda kullanılır. Aynı dolaylı soru yapısı check ve wonder gibi fiillerden sonra da kullanılabilir.
Alıştırma
Hangi cümle asks fiilinden sonra bir evet-hayır sorusunu doğru biçimde yerleştirir?
- She asks me if can I help.
- She asks me whether can I help.
- She asks me if I can help.
Cevabı göster
She asks me if I can help.
nobody really does anymore: tekrarı önlemek için does kullanmak
Bu cümlede does, daha önce sözü edilen use shall to talk about the future, yani gelecekten söz etmek için shall kullanma eyleminin yerini tutar. Tekrarı önleyen bir yardımcı fiildir; yeni bir anlam taşıyan asıl fiil değildir. nobody dil bilgisel olarak tekil sayıldığı için does kullanılır. nobody yan cümleye zaten olumsuz anlam verir; anymore ise bunun önceden yapıldığı ama artık yaygın olmadığı fikrini ekler. Bu nedenle nobody really does anymore, mümkün olsa da günümüzde neredeyse hiç kimsenin shall sözcüğünü bu şekilde kullanmadığı anlamına gelir.
Alıştırma
Bu bağlamda nobody really does anymore ifadesinin anlamını tam olarak hangi cümle verir?
- Nobody really answers questions about shall anymore.
- Nobody really knows what shall means anymore.
- Nobody really uses shall to talk about the future anymore.
Cevabı göster
Nobody really uses shall to talk about the future anymore.
I'm going to tell: planlanan bir eylemi önceden bildirmek
I'm going to tell, be going to + fiilin yalın hâli yapısını kullanır. Konuşanın birazdan dinleyiciye bir şey anlatma planı veya niyeti olduğunu belirtir; buradaki going bir yere hareket etmeyi anlatmaz. Bir dersin, videonun veya konuşmanın başında bu yapı, konuşanın sırada ne yapacağını önceden bildirir. tell you ifadesindeki you, bilgiyi alan kişiyi gösterir.
Alıştırma
Tek bir konuşanın yaptığı bu ön duyuruyu tamamlayın. I am ifadesinin kısa biçimini going to + tell ile kullanın: First, ____ you how the game works.
Cevabı göster
I'm going to tell
situations where you can use shall: soyut bir isimden sonra where
situations where you can use shall ifadesinde where, shall sözcüğünün hangi durumlarda kullanılabileceğini açıklayan bir ilgi cümleciğini başlatır. Bu cümlecik, söz konusu durumları tanımlayan koşulu veya bağlamı situations sözcüğüne ekler. Burada where fiziksel bir yeri göstermez. İngilizcede situation, case veya stage gibi soyut isimlerden sonra da kullanılarak “o durumda, olayda veya aşamada” anlamını verebilir.
Alıştırma
Cümleyi tamamlayan en uygun kelimeyi seçin: We sometimes face situations ___ the usual rule does not apply.
- when
- who
- where
Cevabı göster
where
Shall we begin?: kibar bir ortak öneri
Shall we + fiilin yalın hâli? konuşanın ve dinleyenin birlikte bir şey yapmasını önermek için kullanılır. Shall we begin? herkesi kibarca başlamaya davet eder. Burada shall yalnızca geleceği tahmin etmez. Kiplik fiili shall sonrasında begin yalın hâlde kalır.
Alıştırma
Kibar bir ortak öneri yapmak için Shall we kullanın: ____ begin?
Cevabı göster
Shall we
You have probably seen shall in old stories Dilbilgisi
0:25Muhtemelen eski hikayelerde shall'i görmüşsünüzdür
have probably seen shall: şimdiye kadar yaşanmış olması muhtemel bir deneyim
Have seen, present perfect yapısındadır. Burada shall sözcüğünü görmek, kesin bir geçmiş zamana odaklanmadan, geçmişten şimdiye kadar herhangi bir anda yaşanmış olabilecek bir deneyim olarak sunulur. Shall, seen fiilinin nesnesi, yani görülen şeydir. Probably, konuşanın bu deneyimi kesin değil ama olası gördüğünü belirtir. Yardımcı fiil have ile geçmiş zaman ortacı seen arasında yer alır ve bütün ifade dinleyicinin muhtemel geçmiş deneyimini sonraki açıklamaya bağlar.
Alıştırma
Şimdiye kadar yaşanmış olması muhtemel bir deneyimi göstermek için cümleyi present perfect ve probably ile tamamlayın: You ____ this sign before.
Cevabı göster
have probably seen
if you read a book by Jane Austen or Charles Dickens, Notlar
0:30Jane Austen veya Charles Dickens'tan bir kitap okursanız,
Jane Austen veya Charles Dickens: eski dönemlerin edebî İngilizcesine işaret eden isimler
Jane Austen ve Charles Dickens ünlü İngiliz romancılardır. Romanları, daha eski bir dönemin İngiliz edebiyatının klasik örnekleridir. Burada adları, eski dönemlerin edebî İngilizcesini çağrıştıran kültürel bir işaret olarak kullanılıyor. Önemli olan belirli bir roman değildir: onlarınkine benzer eserlerde shall gibi biçimler görülebilir ve bunlar günümüzün günlük konuşmalarında edebî ya da eski moda gelebilir.
Alıştırma
Burada neden Jane Austen ve Charles Dickens’tan söz ediliyor?
- Külkedisi’ne yardım eden büyülü karakterlerdir.
- Günümüzün samimi günlük konuşmalarına örnektirler.
- Klasik yazarları ve eski dönemlerin edebî İngilizcesini temsil ederler.
Cevabı göster
Klasik yazarları ve eski dönemlerin edebî İngilizcesini temsil ederler.
if you read ... or if you watch: iki paralel durum
if you read ... ve if you watch ... ifadeleri, or ile bağlanan iki paralel if yan cümlesidir. or sözcüğünden sonra if'i tekrarlamak, iki seçeneğe de aynı açık yapıyı verir. Burada if, "böyle bir durumun gerçekleşmesi hâlinde" anlamına gelir ve konuşanın eski moda shall kullanımıyla karşılaşılabilecek durumları sıralamasına yardımcı olur. Zor bir mantıksal koşuldan çok, gündelik olasılıkları çerçeveler.
Alıştırma
if ile read ve watch fiillerini kullanarak iki paralel durumu tamamlayın: ____ the guide, or ____ the video, you'll know what to do.
Cevabı göster
If you read · if you watch
fairy godmother: masaldaki sihirli yardımcı
Bir masalda fairy godmother, ana karaktere yardım etmek için ortaya çıkan sihirli güçlere sahip bir kadındır. Burada Külkedisi’ne yardım eden karakteri anlatır ve bilinen balo sahnesine hazırlık yapar. Godmother tek başına, gerçek hayatta bir çocuğun yaşamında özel bir rolü olan kişiyi anlatabilir. Başına fairy eklendiğinde, masaldaki sihirli yardımcı rolünü ifade eder.
Alıştırma
Cümleyi, bu derste öğrenilen ve masaldaki sihirli kadın yardımcıyı anlatan iki sözcüklük ifadeyle tamamlayın: In the story, the heroine's ____ arrives to help her.
Cevabı göster
fairy godmother
shall go: eski tarz gelecek anlatımı ve ciddi güvence
Bu masal repliğinde shall go, will go gibi geleceğe işaret eder. Ancak shall, you ile kullanıldığında konuşanın sözlerine güçlü ve resmî bir hava da verir: peri anne, Külkedisi'ne baloya gitmesini mümkün kılacağına dair güvence vermektedir. Bu kullanım eski hikâyeleri ve özellikle görkemli ya da dramatik hale getirilmiş konuşmaları anlamaya yardımcı olur. Günümüzün sıradan konuşmalarında bir kişinin geleceğinden tarafsız biçimde söz etmenin olağan yolu değildir.
Alıştırma
Cümleyi verilen bağlamda değerlendirin: Günlük modern bir sohbette yarının planı konuşulurken biri tarafsız bir gelecek ifadesi olarak 'You shall go to the party tomorrow' diyor.
- Bu durumda doğal değil.
- Bu durumda doğal.
Cevabı göster
Bu durumda doğal değil.
But we don't use it very often like that now. Kelime
0:43Ancak artık bu şekilde çok sık kullanmıyoruz.
don't use it very often like that now: mümkün olması yaygın olduğu anlamına gelmez
Burada it, shall sözcüğünü; like that ise shall sözcüğünün sıradan bir gelecek anlatmak için kullanılmasını ifade eder. Cümle önemli bir sınır ekler: Bu yapı İngilizcede bulunabilir, ancak insanlar bugün genellikle onu bu şekilde kullanmaz. Don't ... very often, “çok sık kullanmamak” demektir. “Asla”, “imkânsız” veya “dil bilgisi açısından yanlış” demek değildir. Genel olarak biri bir dil yapısını açıklarken dil bilgisel olarak mümkün olmasının yanı sıra kullanım sıklığı ve güncel üslup da önemlidir.
Alıştırma
'we don't use it very often like that now', shall sözcüğünün daha önce açıklanan kullanımı hakkında ne söyler?
- Mümkündür, ancak günümüzde yaygın değildir.
- Günümüz konuşmalarındaki olağan seçimdir.
- İngilizcede tamamen imkânsızdır.
Cevabı göster
Mümkündür, ancak günümüzde yaygın değildir.
We use shall for offers or suggestions. Kelime
0:46Shall kelimesini teklifler veya öneriler için kullanırız.
shall for offers or suggestions: teklifler ve öneriler
Burada shall iki etkileşimli işleve sahiptir: bir şey yapmayı teklif etmek ve öneride bulunmak. Shall I + fiilin yalın hâli, konuşanın genellikle birine yardım etmek için bir şey yapıp yapmamasını sorar. Shall we + fiilin yalın hâli, konuşanın ve başka kişilerin birlikte yapacağı bir şeyi önerir. Bu sorular yalnızca gelecekte ne olacağını bildirmez. Dinleyiciyi önerilen eylemi kabul etmeye, reddetmeye veya ona yanıt vermeye davet eder.
Alıştırma
Hangi seçenek shall sözcüğünün iki kullanımını da doğru tanımlar?
- Shall I open the window? — bir teklif; Shall we sit outside? — bir öneri
- Shall I open the window? — bir tahmin; Shall we sit outside? — bir emir
- Shall they open the window? — gündelik ve tarafsız bir gelecek; Shall we sit outside? — geçmişteki bir olay
Cevabı göster
Shall I open the window? — bir teklif; Shall we sit outside? — bir öneri
the first person: I ve we
The first person, konuşanı belirten bir dil bilgisi terimidir. I birinci tekil şahıs, we ise birinci çoğul şahıstır. Bu ifade sırada ilk gelen kişi anlamına gelmez. Burada açıklanan shall yapısında birinci şahıs özneleri kullanılır: teklif için Shall I...?, öneri için Shall we...? yapısı oluşur.
Alıştırma
Hangi özneler birinci şahıstır?
- he, she, it, and they
- you
- I and we
Cevabı göster
I and we
singular I veya plural we: birinci kişi öznesini seçmek
Birinci kişi tekil veya çoğul olabilir. I tekildir ve yalnızca konuşanı belirtir; we çoğuldur ve konuşanı en az bir başka kişiyle birlikte kapsar. Shall ile, eylemi yalnızca konuşan yapacaksa I; konuşan gruba birlikte yapılacak bir eylem öneriyorsa we seçilir: Shall I help? ile Shall we begin? arasındaki fark budur.
Alıştırma
Kendinizin ve arkadaşlarınızın birlikte bir oyuna başlamasını önermek istiyorsunuz. Hangi cümlede doğru birinci kişi öznesi kullanılmıştır?
- Shall they start the game?
- Shall we start the game?
- Shall I start the game?
Cevabı göster
Shall we start the game?
in question form: Shall + I/we + fiilin yalın hâli
Burada in question form, shall yardımcı fiilinin teklif veya öneri bildiren bu modern kullanımının genellikle soru olarak kurulduğu anlamına gelir. Kalıp Shall + I/we + fiilin yalın hâli ...? şeklindedir. Bu, yalnızca soru işareti eklemekle ilgili değildir; sözcük sırası da önemlidir. Shall, I veya we öznesinden önce gelir ve sonraki fiil yalın hâlde kalır. Bu soru, karşıdaki kişinin fikri kabul etmesine, reddetmesine veya yanıtlamasına olanak verir.
Alıştırma
Ortak öneriyi shall soru kalıbıyla tamamlayın: ____ take a short break?
Cevabı göster
Shall we
if you see someone carrying something heavy, Dilbilgisi
0:58ağır bir şey taşıyan birini görürseniz,
someone carrying something heavy: bir kişiyi -ing öbeğiyle betimlemek
someone carrying something heavy ifadesinde someone, betimlenen kişidir. Ardından gelen carrying something heavy adlı -ing öbeği, o kişinin o sırada ne yaptığını söyler. Bu yapı someone who is carrying something heavy şeklinde anlaşılabilir. if ile başlayan yan cümlenin tamamında ana fiil see fiilidir. Carrying başka bir ana fiil değildir; devam eden eylemi someone ile ilişkilendirir.
Alıştırma
Devam eden eylemi anlatmak için cümleyi carry fiilinin -ing biçimiyle tamamla: I saw someone ____ a large box.
Cevabı göster
carrying
you might say: kullanılabilecek sözleri nazikçe önermek
Burada you might say, bir şeyi ifade etmenin olası yollarından birini sunar. “Söyleyebileceğin şeylerden biri...” anlamına gelir; asıl amaç konuşup konuşmayacağını tahmin etmek değildir. Might, öneriyi emir yerine nazik ve isteğe bağlı hâle getirir. Kiplik fiili might'tan sonra say yalın biçimde kalır.
Alıştırma
Hangi cümle, bir arkadaşın kullanmayı seçebileceği sözleri nazikçe önerir?
- You might say, 'Could you help me, please?'
- You must say, 'Could you help me, please?'
- You said, 'Could you help me, please?'
Cevabı göster
You might say, 'Could you help me, please?'
Shall I help you?: kibarca yardım teklif etmek
Shall I help you? bir yardım teklifidir: Konuşan kişi yardım etmeye gönüllü olduğunu belirtir ve diğer kişinin bu yardımı isteyip istemediğini sorar. Gelecekte yardım edip etmeyeceğini sormaz. Kalıp Shall I + fiilin yalın hâli...? şeklindedir. I, eylemi konuşanın yapacağını gösterir; soru biçimi de diğer kişiye teklifi kabul veya reddetme seçeneği verir.
Alıştırma
Shall I kullanarak yardım teklif edin: These boxes look heavy. ____ carry one for you?
Cevabı göster
Shall I
if you're planning to meet a friend, Kalıp ifadeler
1:05bir arkadaşınızla buluşmayı planlıyorsanız,
planning to meet: plan to + fiilin yalın hâli
planning to meet, biriyle buluşma planı olduğu anlamına gelir. you're planning biçimi, planın şu anda düşünüldüğünü veya düzenlendiğini gösterir. plan sözcüğünden sonra başka bir eylem geldiğinde plan + to + fiilin yalın hâli kullanılır: plan to meet. planning meet veya planning to meeting denmez.
Alıştırma
Hangi cümle planning to + fiilin yalın hâli yapısını doğru kullanıyor?
- I'm planning to meet my cousin after school.
- I'm planning to meeting my cousin after school.
- I'm planning meet my cousin after school.
Cevabı göster
I'm planning to meet my cousin after school.
Shall we meet...?: birlikte yapılacak bir şeyi önermek
Shall we + fiilin yalın hâli...? konuşan kişiyle dinleyicinin birlikte bir şey yapmasını önermek için kullanılan bir sorudur. Buradaki Shall we meet...? birlikte buluşma planını nazikçe konuşmaya açar; yalnızca gelecekle ilgili bir tahmin değildir. we zamiri önemlidir: her iki kişi de eyleme dahildir. Bu kalıpla bir saat, yer veya etkinlik önerebilir ve diğer kişiyi kabul etmeye ya da farklı bir fikir sunmaya davet edebilirsiniz.
Alıştırma
Ortak bir öneri yapmak için shall kullanın: ____ meet outside the library at four?
Cevabı göster
Shall we
at the cinema at 8:00: yer ve kesin saat
at the cinema ifadesinde at buluşma yerini, at 8:00 ifadesinde ise kesin saati gösterir. at sözcüğünün tekrarlanması doğaldır; çünkü her biri farklı bir bilgi verir ve ayrı bir soruyu yanıtlar: nerede? ve ne zaman? Buluşma ayarlarken meet at + yer + at + kesin saat kalıbı kullanılabilir; örneğin meet at the station at six. At the cinema, sinemayı buluşma yeri olarak belirtir; tek başına kişilerin gösterim salonunun içinde olduğu anlamına gelmez.
Alıştırma
Hem buluşma yerinden hem de kesin saatten önce at kullanın: Let's meet ____ the station ____ 7:30.
Cevabı göster
at · at
So, there you go. ile bir açıklamayı bitirmek
Bu cümlede So, there you go. açıklamanın veya gösterimin bittiğini belirtir: “Sonuç bu” ya da “İşte böyle çalışıyor.” So önceki konuşmayı toparlayıp bitirmeye yardımcı olur, there you go ise tamamlanan sonucu gösterir. Bu, konuşma dilinde kullanılan kalıplaşmış bir ifadedir. Buradaki there bir yeri belirtmez ve go da birinin hareket ettiğini anlatmaz.
Alıştırma
Bir öğretmen bütün adımları göstermeyi yeni bitirdi. Açıklamayı en doğal biçimde hangi cümle tamamlar?
- So, there you go.
- Here we go.
- Off you go.
Cevabı göster
So, there you go.
The two situations when you use shall in modern English.
1:11Modern İngilizcede shall kullandığınız iki durum.
how we really do talk about the future in English. Dilbilgisi
1:15İngilizcede gelecek hakkında gerçekten nasıl konuştuğumuza.
Bir süreci incelemek için look at how + yan tümce
Burada look at yalnızca gözleri bir şeye çevirmek değil, incelemek veya değerlendirmek anlamına gelir. look at how, ardından gelen yan tümcenin anlattığı süreci veya yöntemi tanıtır; konuşmacı İngilizcenin geleceği nasıl ifade ettiğini incelemeye geçmektedir. Kalıp look at + how + özne + fiil şeklindedir. how bir iç cümle başlattığı için düz cümle dizilişi kullanılır: how we talk denir, how do we talk denmez.
Alıştırma
“Bir şeyin nasıl gerçekleştiğini incelemek” anlamındaki, derste öğrendiğiniz üç sözcüklü ifadeyle cümleyi tamamlayın: Let's ____ this machine works.
Cevabı göster
look at how
really do talk about: “gerçekten” anlamını vurgulayan do
Bu olumlu cümlede do, talk fiilini vurgular. really do talk about, özellikle başka bir fikir öne sürüldüğünde veya farklı bir şey beklendiğinde, insanların bir konu hakkında gerçekten bu şekilde konuştuğunu belirtir. Yapı özne + do/does/did + fiilin yalın hâlidir. Buradaki do soru ya da olumsuzluk oluşturmaz; olumlu bir ifadeyi güçlendirir ve talk, do sonrasında yalın hâlde kalır.
Alıştırma
Cümleyi vurgulu do ile tamamlayın: Some people think I don't care, but I ____ care.
Cevabı göster
do
Shall we?: bilinen ortak eylemi söylemeden öneride bulunmak
Herkes birlikte yapılacak eylemi zaten biliyorsa Shall we? tek başına kullanılabilir. Bu bağlamda eylem söylenmeden Shall we begin? ya da Shall we continue? gibi bir anlam taşır. Bu kısa soru, grubun bir sonraki adıma geçmesini nazikçe önerir ve diğer kişinin kabul edip etmediğini kontrol eder. Bu, yanlışlıkla eksik bırakılmış bir cümle değil, normal bir eksiltidir.
Alıştırma
Bu durumda kısa soru doğal mı? Sunucu oyunun başlamak üzere olduğunu söyledikten sonra “Shall we?” diye soruyor.
- Doğal
- Doğal değil
Cevabı göster
Doğal