Neden Hiçbir Hayvanın Tekerlekleri Yok?: İngilizce çalışma notları

Hey, Vsauce.

Selam, Vsauce.

Michael here, and today we are going to ask a question.

Michael burada. Bugün bir soru soracağız.

Why don't any animals have wheels?

Neden hiçbir hayvanın tekerlekleri yok?

I mean, animals use a plethora of complicated locomotive techniques, Notlar

Yani hayvanlar çok çeşitli ve karmaşık hareket yöntemleri kullanıyor:

slithering, fins, legs, wings,

sürünmek, yüzgeçler, bacaklar, kanatlar...

but yet no animal has wheels. Dilbilgisi

Ama yine de hiçbir hayvanın tekerleği yok.

What's really paradoxical about this question Dilbilgisi

Bu soruyu asıl çelişkili kılan,

is that us humans seem pretty technologically advanced,

biz insanların teknolojide epey ilerlemiş görünmemiz.

we've mastered the wheel,

Tekerleğe hâkimiz,

but we have yet to design something Dilbilgisi

ama henüz öyle bir şey tasarlayamadık ki

that fully takes advantage of the limb, Kalıp ifadeler

uzuvların olanaklarından tam anlamıyla yararlansın.

which is why this contraption seems so eerie. Anlatım akışı

Bu yüzden bu garip düzenek çok ürpertici görünüyor.

It may be the closest we have come Dilbilgisi

Belki de bugüne dek en çok yaklaştığımız şey bu:

to mimicking what nature is already quite natural with.

doğanın zaten ustalıkla yaptığı şeyi taklit etmek.

Of course, nature,

Elbette doğa,

the source of these miraculous limbs

bu mucizevi uzuvların kaynağıdır;

that we have yet to adequately reproduce,

bizse onları hâlâ gerektiği gibi kopyalayamadık.

doesn't use wheels.

Ama doğa tekerlek kullanmaz.

The wheel gives a mechanical advantage to the user, Kelime

Tekerlek, kullanıcısına mekanik bir avantaj sağlar

allowing them to move heavy things more easily.

ve ağır şeyleri daha kolay taşımasına imkân verir.

But if the wheel is so simple

Ama tekerlek bu kadar basitse

and seems like such a no-brainer, Deyimler

ve bu kadar bariz bir çözüm gibi görünüyorsa,

why don't any animals have them?

neden hiçbir hayvanda yok?

Well, to be sure, Anlatım akışı

Emin olmak için

let's take a look at the wheel spider.

tekerlek örümceğine bir bakalım.

When escaping from a predator,

Bu örümcek bir avcıdan kaçarken

this spider will turn its body Kalıp ifadeler

vücudunu,

into what is essentially a tire rolling downhill.

yokuş aşağı yuvarlanan bir lastiğe dönüştürür.

And who can forget tumbleweeds? Anlatım akışı

Peki ya yuvarlanan çalıları kim unutabilir?

These things roll around in the wind

Bunlar rüzgârda sağa sola yuvarlanıp

spreading seeds everywhere.

tohumlarını her yere saçar.

An even crappier example is the dung beetle, Kelime

Daha boktan bir örnekse bok böceğidir.

who takes pieces of poop and turns them

Bok parçalarını alıp

into rollable balls that can be easily moved.

kolayca yuvarlanabilen toplara dönüştürür.

But those are examples of rolling,

Ama bunlar yalnızca yuvarlanma örnekleri,

not wheels as we are looking for them today.

bugün aradığımız anlamda tekerlek değil.

Wheels on axles, Kelime

Akslara bağlı tekerleklerden söz ediyoruz:

something that's a part of a whole,

bir bütünün parçası olan,

but yet exists independently of it Kalıp ifadeler

ama ondan bağımsız varlığını sürdüren

and can spin indefinitely in one direction

ve tek yönde durmaksızın dönebilen,

without having to wind itself back again. Dilbilgisi

geri sarılmasına gerek kalmayan bir şeyden.

Bacterial flagella actually operate in this manner, Notlar

Bakteri kamçıları aslında böyle çalışır,

but we don't see it in any larger life form,

ama daha büyük hiçbir yaşam formunda bunu görmeyiz.

which brings us to the first problem Anlatım akışı

Bu da bizi hayvanlarda tekerlek bulmanın

of finding wheels on animals.

ilk sorununa getiriyor.

How can a living wheel be completely separate

Canlı bir tekerlek nasıl hayvandan tamamen ayrı olup

from the animal and still receive nutrients

yine de besin alabilir

and expel waste?

ve atıklarını dışarı atabilir?

Or, if that wheel was made out of a dead material Kalıp ifadeler

Ya da tekerlek ölü bir maddeden yapılmışsa,

the animal produced, like fingernails or hair,

hayvanın ürettiği tırnak ya da kıl gibi bir maddeden,

how would it build into the shape of a wheel

nasıl tekerlek biçiminde oluşur

while maintaining separation from the host? Dilbilgisi

ve aynı zamanda konakçıdan ayrı kalırdı?

For that matter, Anlatım akışı

Dahası,

how does developing a wheel on your body

vücudunuzda bir tekerlek gelişmesi

help you along the way? Deyimler

bu süreçte size nasıl yardımcı olur?

I mean, look at a giraffe.

Bir zürafaya bakın.

Having a neck that's just a little bit longer

Boynunun birazcık daha uzun olması bile

still means that you'll be able to reach food

onun yiyeceğe ulaşabilmesi demektir;

that's a bit higher,

biraz daha yüksekteki yiyeceğe.

you'll have more food, will live longer,

Daha çok yiyeceği olur, daha uzun yaşar

and will have more babies,

ve daha çok yavru yapar;

making longer necks more common. Dilbilgisi

böylece uzun boyunlar yaygınlaşır.

But if your mutation is a wheel Kelime

Ama mutasyonunuz bir tekerlekse

that's only a little bit round,

ve bu tekerlek yalnızca biraz yuvarlaksa,

it doesn't provide the same benefit.

aynı avantajı sağlamaz.

It doesn't equal you making more babies.

Daha çok yavru yapmanız anlamına gelmez.

And as much as I hate to admit it, Ton ve niyet

Kabul etmekten hiç hoşlanmasam da

the wheel may be a bit overrated.

tekerlek biraz abartılıyor olabilir.

Think of it this way. Anlatım akışı

Şöyle düşünün.

In order for a wheel to be useful for movement, Dilbilgisi

Bir tekerleğin ulaşımda işe yaraması için

it sort of requires a prior invention, roads. Ton ve niyet

önce başka bir şeyin, yolların icat edilmiş olması gerekir.

Without a smooth surface to roll on, Dilbilgisi

Üzerinde yuvarlanacağı pürüzsüz bir yüzey olmadan,

like a road or rails, the wheel falls short, Deyimler

örneğin yol ya da ray yoksa, tekerlek yetersiz kalır;

and wings and fins and limbs do a better job Kalıp ifadeler

kanatlar, yüzgeçler ve uzuvlar daha iyi iş görür

for the terrain found on Earth.

Dünya'daki arazilerde.

Even when humans knew about the wheel,

İnsanlar tekerleği bildikleri hâlde bile

they had little use for it across rough terrain Kalıp ifadeler

engebeli arazilerde pek işlerine yaramıyordu;

or muddy, debris-ridden streets, Kelime

çamurlu, moloz dolu sokaklarda da öyle.

which is why wealthy people in the past

Bu yüzden geçmişte zengin insanlar

simply got carried around in litter.

tahtırevanlarla taşınırdı.

No, not rubbish.

Hayır, çöpten söz etmiyorum.

A litter, Kelime

Bir tahtırevan,

a vehicle that uses no wheels

tekerlek kullanmayan

and is carried by people or animals.

ve insanlar ya da hayvanlar tarafından taşınan bir araçtır.

Fancy rich people would get carried around

Havalı zenginler

in chair sedans, Kültür

sandalyeli tahtırevanlarda taşınırdı.

but another type of litter

Ama başka bir tahtırevan türü

was simply a sling made out of fabric

yalnızca kumaştan yapılmış bir askıydı

that would help you carry,

ve taşımaya yardımcı olurdu,

say, wounded soldiers Kelime

örneğin yaralı askerleri

across the terrain of a battlefield.

savaş alanının engebeli zemininde.

The modern day stretcher is an example of a litter.

Günümüzdeki sedye de böyle bir taşıma aracıdır.

Okay, so in order for the wheels on your body

Pekâlâ, vücudunuzdaki tekerleklerin

to be useful, you have to build roads.

işe yaraması için yollar inşa etmeniz gerekir.

So, what gives animals? Deyimler

Eee hayvanlar, nedir mesele?

Why didn't you ever build roads?

Neden hiç yol inşa etmediniz?

I mean, you guys are capable of some pretty awesome things, Kalıp ifadeler

Yani sizler oldukça harika şeyler yapabiliyorsunuz:

complicated burrows, nests, dams.

karmaşık inler, yuvalar, barajlar.

Why didn't you ever build roads?

Neden hiç yol inşa etmediniz?

Well, this question is fundamental

Bu soru temel bir yere sahiptir

to Richard Dawkins' analysis

Richard Dawkins'in yaptığı

of the wheeled animal problem.

tekerlekli hayvan sorunu analizinde.

He says that the problem with roads

Ona göre yolların sorunu,

is that they're not selfish enough. Kültür

yeterince bencil olmamalarıdır.

A nest, a burrow, a dam,

Bir yuva, bir in, bir baraj...

these are things that you can defend,

Bunlar savunabileceğiniz,

that you can build and then only use for your own benefit, Kalıp ifadeler

inşa edip yalnızca kendi yararınıza kullanabileceğiniz şeylerdir.

because hey, you were smart enough

Ne de olsa onları yapacak kadar akıllı

and industrious enough to build it. Dilbilgisi

ve çalışkandınız.

But roads can be used by anything

Ama bir yolu her canlı kullanabilir,

that stumbles upon it. Öbek fiiller

yeter ki yolu bulsun.

I mean, you lost energy and resources

Siz enerji ve kaynak harcadınız

to build that road,

o yolu yapmak için,

while a moocher can just come up Kelime

ama bir beleşçi çıkıp gelebilir,

and use it anyway and have time left

yolu bedavadan kullanıp kalan zamanında

to make a bunch of babies and prosper. Kalıp ifadeler

bir sürü yavru yaparak çoğalabilir.

So, the road is a really cool example

Dolayısıyla yol gerçekten harika bir örnektir;

of how humans got benefits from breaking the mold Deyimler

insanların kalıpları kırarak nasıl fayda sağladığını,

and doing things not just for themselves, Dilbilgisi

bir şeyleri yalnızca kendileri için değil,

but for everyone.

herkes için yaptığını gösterir.

In fact, of all the animals,

Aslında tüm hayvanlar arasında

only humans have ever invented taxes,

vergiyi icat eden yalnızca insandır:

money that we force others to pay

başkalarını ödemeye zorladığımız para,

to build services that they might not even use.

belki de hiç kullanmayacakları hizmetleri yapmak için.

So, the next time you see a wheel, Dilbilgisi

Bu yüzden bir dahaki sefere tekerlek gördüğünüzde

say thanks, wheel.

“Teşekkürler, tekerlek,” deyin.

You're a great symbol of the fact

Sen şu gerçeğin harika bir simgesisin:

that humans can cooperate and be unselfish.

insanlar iş birliği yapabilir ve bencil olmayabilir.

And as always, thanks for watching.

Her zamanki gibi, izlediğiniz için teşekkürler.

I wheel-y mean that. Deyimler

Bunu gerçekten, hatta tekerlekten söylüyorum.