Kara Delik Bombası ve Kara Delik Medeniyetleri: İngilizce çalışma notları

Black holes are the largest collections of pure violent energy in the universe.

Kara delikler, evrendeki saf şiddetli enerjinin en büyük topluluklarıdır.

If you come too close,

Eğer çok yaklaşırsanız,

they'll devour you and add your energy to their collection.

sizi yutup enerjinizi kendi koleksiyonlarına katarlar.

And so,

Ve böylece,

the energy is lost to us forever.

o enerji bizim için sonsuza dek kaybolur.

Or is it?

Gerçekten öyle mi?

It turns out there's a universe cheat code, Anlatım akışı

Görünüşe göre evrenin bir hile kodu var,

a way of powering civilizations until the very death of everything Dilbilgisi

her şeyin nihai ölümüne kadar medeniyetlere güç sağlamanın bir yolu,

or of constructing the largest bomb in the universe.

ya da evrendeki en büyük bombayı inşa etmenin.

But how?

Peki ama nasıl?

Didn't we learn that all energy is trapped forever in black holes,

Tüm enerjinin sonsuza kadar kara deliklerde hapsolduğunu öğrenmemiş miydik,

even light?

ışık bile olsa?

This is true.

Bu doğru.

Everything you think you know about the weirdest thing in the universe

Evrendeki en tuhaf şey hakkında bildiğinizi sandığınız her şey

is about to get weirder Dilbilgisi

daha da tuhaflaşmak üzere,

for one simple reason.

basit bir nedenden dolayı.

Black holes are spinning.

Kara delikler dönüyor.

Why black holes spin?

Kara delikler neden döner?

When really really massive stars die,

Gerçekten çok büyük kütleli yıldızlar öldüğünde,

their cores collapse under their own gravity into black holes. Kalıp ifadeler

çekirdekleri kendi kütle çekimleri altında çökerek kara deliklere dönüşür.

This means something very big becomes very very tiny,

Bu, çok büyük bir şeyin çok ama çok küçük bir hale gelmesi demektir,

like the tiniest anything can be in this universe.

bu evrende herhangi bir şeyin olabileceği en küçük şey gibi.

But stars are rotating

Ancak yıldızlar dönmektedir

and a fundamental property of our universe

ve evrenimizin temel bir özelliği

is that things that are spinning don't want to stop spinning.

dönen şeylerin dönmeyi bırakmak istememesidir.

We call this angular momentum. Kelime

Biz buna açısal momentum diyoruz.

And this angular momentum can't go away.

Ve bu açısal momentum yok olamaz.

A big thing that spins and becomes smaller

Dönen ve küçülen büyük bir nesne

spins faster.

daha hızlı döner.

So, as the core of a star collapses,

Dolayısıyla, bir yıldızın çekirdeği çökerken,

its momentum makes it spin faster and faster and faster

momentum onu daha hızlı, daha hızlı ve daha hızlı döndürür,

until it collapses into a black hole.

ta ki bir kara deliğe çökene kadar.

And the black hole keeps on spinning inconceivably fast. Kalıp ifadeler

Ve kara delik akıl almaz derecede hızlı dönmeye devam eder.

Some of them spin millions of times a second.

Bazıları saniyede milyonlarca kez döner.

Why spinning black holes are special?

Dönen kara delikler neden özeldir?

Just like non-spinning black holes, Anlatım akışı

Tıpkı dönmeyen kara delikler gibi,

spinning black holes have an event horizon and a singularity at their core Kelime

dönen kara deliklerin de bir olay ufku ve merkezlerinde bir tekilliği vardır,

where all of their mass is concentrated.

tüm kütlelerinin yoğunlaştığı yer burasıdır.

The singularity is usually described as a single infinitely small point

Tekillik genellikle sonsuz derecede küçük, tek bir nokta olarak tanımlanır,

with no surface area.

hiçbir yüzey alanı olmayan.

But points can't rotate, Anlatım akışı

Ancak noktalar dönemez,

so a rotating singularity can't be a point.

bu yüzden dönen bir tekillik bir nokta olamaz.

Instead,

Bunun yerine,

it's a ringularity. Deyimler

o bir halka tekilliğidir.

A ringularity is a ring with a thickness of zero and no surface

Halka tekilliği, sıfır kalınlığa sahip ve yüzeyi olmayan bir halkadır,

spinning extremely fast

son derece hızlı döner

containing all the mass of the black hole.

ve kara deliğin tüm kütlesini içerir.

The black hole is spinning so fast Dilbilgisi

Kara delik o kadar hızlı dönmektedir ki

that it morphs space and time itself.

uzayı ve zamanın kendisini şekilden şekle sokar.

It literally drags space with it, Kelime

Kelimenin tam anlamıyla uzayı kendisiyle birlikte sürükler,

such is its power. Dilbilgisi

gücü işte bu kadardır.

This creates a new and super weird region of space time,

Bu, uzay-zamanda yeni ve süper tuhaf bir bölge yaratır,

the ergosphere, Kelime

ergosfer,

which envelops the black hole.

kara deliği saran yer.

If space and time are completely broken inside the event horizon,

Eğer uzay ve zaman olay ufkunun içinde tamamen parçalanmışsa,

then they're only half broken inside the ergosphere.

ergosferin içinde sadece yarı yarıya parçalanmıştır.

Inside the ergosphere,

Ergosferin içinde,

nothing makes sense.

hiçbir şey mantıklı değildir.

It's possible to enter it and then leave it again,

Ona girip sonra tekrar çıkmak mümkündür,

but it's probably not a great experience. Ton ve niyet

ama muhtemelen harika bir deneyim olmaz.

You can imagine it like this.

Bunu şöyle hayal edebilirsiniz.

Falling into a static black hole is like sliding down a hole. Anlatım akışı

Statik bir kara deliğe düşmek bir delikten aşağı kaymak gibidir.

Being inside the ergosphere of a spinning black hole

Dönen bir kara deliğin ergosferinin içinde olmak ise

is like spiraling down a deadly drain.

ölümcül bir gidere doğru sarmal çizerek inmek gibidir.

The black hole transfers its own kinetic energy in the form of rotation Kalıp ifadeler

Kara delik dönüş şeklindeki kendi kinetik enerjisini

to everything that enters the ergosphere.

ergosfere giren her şeye aktarır.

The ringularity makes you dance

Halka tekilliği sizi dans ettirir

whether you want to or not. Dilbilgisi

isteseniz de istemeseniz de.

You need to move faster than the speed of light just to stand still here,

Sadece burada sabit durmak için bile ışık hızından daha hızlı hareket etmeniz gerekir,

which is impossible.

ki bu imkansızdır.

But here's our cheat code. Deyimler

İşte hile kodumuz burada.

We can steal this energy.

Bu enerjiyi çalabiliriz.

And there's a lot of energy to steal.

Ve çalınacak çok enerji var.

How to steal energy from a monster.

Bir canavardan enerji nasıl çalınır.

Take the supermassive black hole at the center of the Milky Way. Anlatım akışı

Samanyolu'nun merkezindeki süper kütleli kara deliği ele alalım.

We could steal as much energy from it Dilbilgisi

Ondan

as every single star in the Milky Way emits in a billion years combined.

Samanyolu'ndaki her bir yıldızın bir milyar yılda yaydığı enerjinin toplamı kadar enerji çalabiliriz.

The easiest way to steal this energy is,

Bu enerjiyi çalmanın en kolay yolu,

oddly enough, Kalıp ifadeler

ne tuhaftır ki,

to drop something into the black hole.

kara deliğin içine bir şey atmaktır.

We've seen that the ringularity forces energy on us when we enter the ergosphere, Kalıp ifadeler

Ergosfere girdiğimizde halka tekilliğinin bize enerji yüklediğini görmüştük,

which is a lot like being in a whirlpool with space-time rushing around and around.

bu, uzay-zamanın etrafta fırıl fırıl döndüğü bir girdapta olmaya çok benzer.

If you're clever,

Eğer zekiyseniz,

you can use the water to your advantage Kalıp ifadeler

suyu kendi avantajınıza kullanabilir

and swim faster than before.

ve eskisinden daha hızlı yüzebilirsiniz.

In practice, Anlatım akışı

Pratikte,

this means sending a rocket into the ergosphere

bu, ergosfere bir roket göndermek

and making a trade with the black hole.

ve kara delikle bir takas yapmak anlamına gelir.

We give it some mass energy

Ona biraz kütle-enerji veririz

and it gives us some of its rotational energy.

ve o da bize biraz dönüş enerjisi verir.

But it's not a fair trade.

Ama bu adil bir takas değildir.

We get the better deal.

Biz daha karlı çıkarız.

Normally,

Normalde,

if you fire a rocket,

bir roket ateşlerseniz,

you exchange chemical energy for kinetic energy. Kalıp ifadeler

kimyasal enerjiyi kinetik enerjiyle takas edersiniz.

This is like pushing yourself forward in a swimming pool.

Bu kendinizi bir yüzme havuzunda ileri doğru itmek gibidir.

But if you fire a rocket inside the ergosphere,

Ancak ergosferin içinde bir roket ateşlerseniz,

it's like pushing yourself forward in a wave pool.

bu kendinizi dalga havuzunda ileri itmeye benzer.

The rotational energy of the waves

Dalgaların dönme enerjisi

gives you a much stronger boost than you could get just by pushing yourself.

size sadece kendinizi iterek elde edebileceğinizden çok daha güçlü bir ivme kazandırır.

The boost from the rotation of the black hole

Kara deliğin dönüşünden gelen bu ivme

is so big

o kadar büyüktür ki

that you leave the ergosphere with much more energy than you entered it.

ergosferi, girdiğinizden çok daha fazla enerjiyle terk edersiniz.

The black hole gives a tiny amount of its rotational energy to you

Kara delik dönme enerjisinin ufak bir miktarını size verir

and slows down a little.

ve biraz yavaşlar.

Obviously,

Açıkçası,

this requires a lot of food.

bu çok fazla 'yiyecek' gerektirir.

Fortunately,

Neyse ki,

black holes aren't picky eaters. Deyimler

kara delikler yemek seçmez.

An advanced future civilization would probably harvest asteroids

Gelecekteki gelişmiş bir medeniyet, muhtemelen bir enerji takviyesine ihtiyaç duyduklarında

to drop them into the black hole when they needed an energy boost.

onları kara deliğe atmak için asteroitleri toplardı.

But there's an even better way to get energy from a black hole,

Fakat bir kara delikten enerji elde etmenin daha da iyi bir yolu var,

and oddly enough,

ve ne kadar tuhaf olsa da,

it builds the biggest bomb

bu, en büyük bombayı inşa eder,

any living thing could ever hope to build.

herhangi bir canlının yapmayı umabileceği en büyük bombayı.

The black hole bomb.

Kara delik bombası.

We only need two things to build a black hole bomb,

Bir kara delik bombası yapmak için sadece iki şeye ihtiyacımız var,

a fast-spinning black hole,

hızlı dönen bir kara delik

and a big mirror.

ve büyük bir ayna.

The mirror has to completely envelop the black hole,

Ayna kara deliği tamamen çevrelemelidir,

which is similar to a Dyson sphere, Kültür

bu bir Dyson küresine benzer,

a megastructure that harvests the energy of an entire star.

tüm bir yıldızın enerjisini toplayan bir mega yapıdır.

Although our mirror would be easier to build.

Gerçi bizim aynamızı inşa etmek daha kolay olurdu.

Mirrors are simpler

Aynalar daha basittir

and black holes are much much more compact than stars.

ve kara delikler yıldızlardan çok ama çok daha kompakttır.

If we made the mirror 10 cm thick, Dilbilgisi

Eğer aynayı 10 cm kalınlığında yapsaydık,

the metal of a big asteroid

büyük bir asteroidin metali

would probably be enough material for a black hole with the mass of our sun.

güneşimizin kütlesine sahip bir kara delik için muhtemelen yeterli malzeme olurdu.

Once our mirror is in place, Kalıp ifadeler

Aynamız yerine yerleştiğinde,

we only need to open a window

sadece bir pencere açıp

and shoot electromagnetic waves at the black hole.

kara deliğe elektromanyetik dalgalar fırlatmamız yeterlidir.

You can imagine what happens next

Bir topu duvara attığınızı

by imagining tossing a ball at a wall

ve onun bir mermiden daha hızlı geri geldiğini hayal ederek

and it coming back faster than a bullet.

bundan sonra ne olacağını tahmin edebilirsiniz.

The waves hit the black hole at light speed.

Dalgalar kara deliğe ışık hızında çarpar.

A small proportion of the waves falls past the event horizon Dilbilgisi

Dalgaların küçük bir kısmı olay ufkunun ötesine düşerek

to disappear forever.

sonsuza dek kaybolur.

But a much larger amount sloshes through the ergosphere Kelime

Ancak çok daha büyük bir kısmı ergosferin içinde çalkalanır,

where the black hole forces some of its rotational energy on them

burada kara delik onlara dönme enerjisinin bir kısmını yükler

and amplifies them.

ve onları yükseltir.

They now begin superradiant scattering, Kelime

Şimdi süper-radyant saçılmaya başlarlar,

which are fancy science words meaning Anlatım akışı

ki bu havalı bilimsel kelimelerin anlamı şudur:

bouncing around between mirror and black hole

ayna ile kara delik arasında sekmek

and getting stronger.

ve giderek güçlenmek.

Every time they go around,

Etrafta her dolaştıklarında,

they are getting exponentially stronger. Kelime

katlanarak daha da güçlenirler.

By opening some windows in the mirror, Dilbilgisi

Aynadaki bazı pencereleri açarak,

we can extract the energy from the waves as fast as they grow,

dalgaların enerjisini büyüdükleri hızda çekebiliriz,

which we could use in theory

ki bunu teoride şu amaçla kullanabiliriz:

to create what would be,

şöyle bir şey yaratmak için,

for all practical purposes, Kalıp ifadeler

pratik amaçlar doğrultusunda,

an endless source of energy

sonsuz bir enerji kaynağı,

for trillions of years.

trilyonlarca yıl yetecek.

Or we could blow it up. Öbek fiiller

Ya da onu havaya uçurabiliriz.

If the waves are not released,

Eğer dalgalar serbest bırakılmazsa,

they will continue to get stronger and stronger Anlatım akışı

gittikçe güçlenmeye devam edecekler

and take more and more energy from the black hole

ve ayna paramparça olana kadar

until the mirror shatters.

kara delikten daha fazla enerji alacaklardır.

A supermassive black hole would release as much energy as a supernova,

Süper kütleli bir kara delik bir süpernova kadar enerji açığa çıkarır

making the bomb Dilbilgisi

ve bu bombayı

the largest explosion any living being could ever create.

herhangi bir canlının yaratabileceği en büyük patlama haline getirir.

The last home

Son yuva,

in a dying universe.

ölmekte olan bir evrendeki.

The beauty of the black hole bomb,

Kara delik bombasının,

the Penrose process, Kültür

Penrose sürecinin,

and the superradiant scattering

ve süper-radyant saçılmanın güzelliği,

is that they are not science fiction.

bunların bilim kurgu olmamasındandır.

In the far far future,

Çok çok uzak bir gelecekte,

this might be the only way to survive

ölmekte olan evrenimizde hayatta kalmanın

in our dying universe.

tek yolu bu olabilir.

After all the red dwarfs have cooled down Kelime

Tüm kırmızı cüceler soğuduktan

and all the white dwarfs transformed into black dwarfs,

ve tüm beyaz cüceler siyah cücelere dönüştükten sonra,

the universe will turn dark forever.

evren sonsuza dek kararacaktır.

Rotating black holes

Dönen kara delikler

might be the only sources of energy

tüm evrende yaşamın hasat edebileceği

in the entire universe

tek enerji kaynağı

that life could harvest.

olabilir.

If so, Anlatım akışı

Eğer öyleyse,

the last living being in existence

var olan son canlı

might one day end its life

bir gün hayatını sonlandırabilir,

around a black hole,

bir kara deliğin etrafında,

which is equally chilling and uplifting. Anlatım akışı

ki bu hem tüyler ürpertici hem de moral verici bir şeydir.

It turns out

Görünüşe göre,

that even without any light, Deyimler

hiç ışık olmasa bile,

there are places we can go.

gidebileceğimiz yerler var.