Sizi Büyük İhtimalle Bu Öldürecek: İngilizce çalışma notları
AsapSCIENCE
Video özeti: Video, yaşa ve ülkeye göre ölüm nedenlerini karşılaştırıyor; kanser, aşırı doz ve çocuk ölümlerindeki değişimleri açıklayıp erken doğumu ele alıyor. Başlıca İngilizce öğrenme noktaları: 1. accounting for (Öbek fiiller): istatistikte hesap tutmak değil, toplamın bir bölümünü oluşturmak demektir; oranları anlatırken kullanın. 2. That being said, (Söylem, hikâye anlatımı ve retorik): sonucu tarihsel bir kanıtla sınırlayan geçişi fark edin ve önceki görüşü reddetmeden karşı nokta ekleyin. 3. two pieces of information (Kalıplaşmış ifadeler ve eşdizimler): sayılamayan information adını piece ya da pieces of ile sayın ve standart dışı informations çoğulundan kaçının.
Bu derste
This episode is sponsored by Bill and Melinda Gates. Kalıp ifadeler
0:00Bu bölüm Bill ve Melinda Gates'in sponsorluğunda hazırlanmıştır.
sponsored by: sponsoru belirtme
Edilgen be sponsored by + sponsor yapısında özne maddi veya ayni destek alır; by sözcüğünden sonraki isim ise bu desteği sağlar. Bu cümlede This episode sponsor olunan içeriktir, Bill and Melinda Gates ise sponsor olarak belirtilir. Bu ifade medyada kullanılan standart bir sponsorluk bildirimidir. X is sponsored by Y yapısını her gördüğünüzde rolleri aynı şekilde belirleyin: Y, X’e sponsor olur; tersi değil.
Alıştırma
Standart sponsorluk bildirimini sabit edilgen ifadeyle tamamlayın: This podcast is ____ Bright Sound.
Cevabı göster
sponsored by
“We're all going to die.”: sonucu önce veren açılış kancası
Burada We're all going to die bir açılış kancası işlevi görür: konuyu destekleyen istatistikler sunulmadan önce doğrudan ve çarpıcı bir sonuç ortaya koyar. Amaç dikkati çekmek ve gelecek içeriğin çerçevesini belirlemektir; belirli bir dinleyiciyi tehdit etmek değildir. Bu, sonucun önce verildiği bir bilgi düzenidir. Konuşmacı geniş kapsamlı ve dramatik bir iddiayla başladığında, sonraki cümlelerin bunu nasıl açıkladığını, sınırlandırdığını veya desteklediğini dinleyin.
Alıştırma
İstatistikler hemen ardından geliyorsa açıklamanın başındaki “We're all going to die.” cümlesinin temel işlevi nedir?
- Destekleyici kanıtları vermeden önce geniş kapsamlı bir sonuçla dikkat çekmek
- Daha önce açıklanmış istatistikleri özetlemek
- Tek bir dinleyiciye kişisel tehdit yöneltmek
Cevabı göster
Destekleyici kanıtları vermeden önce geniş kapsamlı bir sonuçla dikkat çekmek
Güçlendirici kanıt sunan In fact,
Burada In fact, önceki genel iddiayı güçlendiren kanıt olarak kesin bir istatistik sunar. Az önce söylenenin yalnızca genel bir ifade olmadığını, bu somut gerçeğin onu daha ikna edici hâle getirdiğini belirtir. Bir sonraki ifade, daha önce ortaya konmuş bir düşünceyi doğruladığında, netleştirdiğinde veya güçlendirdiğinde bu söylem belirtecini kullanın. İlgisiz herhangi bir yeni gerçeği duyurmak için kullanılan genel bir giriş değildir.
Alıştırma
Şu cümleleri okuyun: Everyone eventually dies. In fact, 1.8 people die every second. In fact neyi belirtir?
- Önceki iddiayla bağlantısı olmayan bir konu açar.
- Önceki iddiayı güçlendirmeden yalnızca olası bir örnek verir.
- Önceki genel iddiayı güçlendiren kesin bir gerçeği sunar.
Cevabı göster
Önceki genel iddiayı güçlendiren kesin bir gerçeği sunar.
The main way of knowing how you're going to die is based on your age. Kalıp ifadeler
0:09Nasıl öleceğinizi tahmin etmenin temel yolu yaşınıza bakmaktır.
be based on + kanıt kaynağı
is based on your age ifadesinde be based on, yaşın bu yargıya temel oluşturan bilgi olduğunu belirtir. on edatı bu temeli gösterir; fiziksel konum anlatmaz. Kalıp: be based on + isim veya isim öbeği. Özne, bu kaynağa dayanan sonuç, karar, tahmin, plan ya da anlatıdır.
Alıştırma
Sonuç için kullanılan kanıtı gösteren ifadeyle cümleyi tamamlayın: The estimate is ____ last year's sales data.
Cevabı göster
based on
So here are the statistics of how you're likely going to die.
0:13İşte nasıl ölme ihtimalinizin daha yüksek olduğunu gösteren istatistikler.
move in reverse: bilgileri ters sırada sunmak
Bu cümlede move in reverse mecaz anlamda kullanılır. Yaş gruplarını alışılmış veya beklenen sıranın ters yönünde sunmak demektir: konuşmacı 70 yaş ve üzerindeki kişilerden başlar, ardından daha genç gruplara doğru ilerler. Bu ifade, sıralamayı hayali bir hareket yönü olarak gösterir. Bir listeyi, zaman çizelgesini, sıralamayı veya süreci daha sonraki ya da son noktadan daha önceki bir noktaya doğru anlatmak için kullanılabilir; istatistiksel bir eğilimin tersine döndüğü anlamına gelmez.
Alıştırma
Örnekte move in reverse dinleyiciye ne anlatıyor?
- Ölüm oranlarının düştüğünü göstermek.
- Yaş gruplarını en yaşlıdan en gence doğru ele almak.
- En yaşlı gruptan geriye doğru yürümesini istemek.
Cevabı göster
Yaş gruplarını en yaşlıdan en gence doğru ele almak.
accounting for nearly half of all deaths worldwide. Öbek fiiller
0:22dünya genelindeki tüm ölümlerin neredeyse yarısını oluşturuyor.
age bracket: yaşa göre tanımlanmış bir kategori
Age bracket, yaşları 18–24 veya 70 ve üzeri gibi belirtilmiş bir aralıkta bulunan kişilerin oluşturduğu kategoridir. Burada this age bracket, daha önce sözü edilen 70 yaş ve üzerindeki kişileri belirtir. Buradaki bracket, noktalama işareti olan parantez veya fiziksel bir destek anlamına gelmez. İstatistik ve nüfus araştırmalarında yaşlara göre veri karşılaştırmak için kullanılan bir kategoriyi ifade eder.
Alıştırma
Cümleyi yaşa göre tanımlanmış bir kategori anlamına gelen iki sözcüklü istatistik terimiyle tamamlayın: The report shows vaccination rates for each ____.
Cevabı göster
age bracket
accounting for: bir oranı oluşturmak
Bu cümlede accounting for, “oluşturmak” veya “bir payı meydana getirmek” anlamındadır. Age bracket kategoriyi, nearly half of all deaths worldwide ise bu kategoriye ait payı belirtir. -ing yapısındaki accounting for nearly half... ifadesi age bracket sözünü niteler ve istatistiksel bir açıklama ekler. Oran bildiren ifadelerde X accounts for Y, X'in toplamın Y yüzdesini, kesrini veya payını oluşturduğu anlamına gelir.
Alıştırma
Cümleyi “oluşturmak” anlamındaki account for ifadesinin geçmiş zaman biçimiyle tamamlayın: In the latest survey, remote workers ____ 38 percent of respondents.
Cevabı göster
accounted for
And the leading cause of death in this age group Kalıp ifadeler
0:25Bu yaş grubundaki başlıca ölüm nedeni ise
leading cause of death: bir numaralı ölüm nedeni
Leading cause of death, ele alınan grup, yer veya dönemde diğer tüm nedenlerden daha fazla ölüme yol açan nedeni ifade eder. Burada kalp hastalığı bu yaş grubu için ilk sıradadır. the leading cause ifadesindeki belirli tanımlık the, tek bir birinci sıradaki nedeni gösterir. Bu, ölüm istatistiklerini özetlemenin standart bir yoludur; gruptaki herkesin bu nedenle öldüğü anlamına gelmez.
Alıştırma
“Ölüm istatistiklerinde ilk sıradaki neden” anlamına gelen standart ifadeyle cümleyi tamamlayın: The report identifies stroke as the ____ among adults over 65.
Cevabı göster
leading cause of death
If you're between the ages of 45 to 64 in the US, Dilbilgisi
0:30ABD'de 45 ile 64 yaş arasındaysanız,
between ... to ... değil, between the ages of 45 and 64
Burada amaçlanan anlam, iki sınırı da içeren bir yaş aralığıdır: 45 ile 64 yaş arasındaki kişiler. Ancak özenli İngilizcede bu örnek iki farklı aralık yapısını karıştırır: between ... and ... ve from ... to .... Ya between the ages of 45 and 64 ya da from age 45 to 64 kullanın. Bağlaçları doğru çiftler hâlinde kullanın ve between ... to ... yapısını standart kabul etmeyin.
Alıştırma
Standart between ... and ... yapısını tamamlayın: The program is for people between the ages of 18 ____ 25.
Cevabı göster
and
In 2016, globally 8.9 million deaths were attributed to cancers, Kalıp ifadeler
0:362016'da dünya genelinde 8,9 milyon ölüm kansere bağlandı;
were attributed to: sonuç etkenden önce gelir
Burada were attributed to, bir sonucu onu açıklayan bir etkene bağlar. Edilgen sonuç + be attributed to + etken yapısında deaths sonuçtur; cancers ise bu ölümlerin atfedildiği etkendir. Bu ifade, kanıt veya analize dayalı bir ilişkilendirmeyi bildirir; tek başına doğrudan ve tek bir nedeni kanıtlamaz. Bu nedenle istatistikleri dikkatli biçimde özetlerken kullanışlıdır.
Alıştırma
Bu resmî raporu attribute fiilinin doğru edilgen biçimiyle tamamlayın: The decrease in hospital visits ____ better access to preventive care.
Cevabı göster
was attributed to
Açıklamaya geçiş için Wait, why ...?
Buradaki Wait, kelimenin gerçek anlamıyla birinden durmasını istemez. Bir şaşkınlık ya da yeniden düşünme anını belirtir ve konuşmacının az önce söz ettiği sonucu inceleyeceğini gösterir. why sorusu, dinleyicilerin aklına gelmesi muhtemel soruyu dile getirir. Böylece soru odaklı bir geçiş oluşur: önce beklenmedik bir eğilim fark edilir, ardından bu eğilimin nedenine ilişkin açıklama başlatılır.
Alıştırma
“Wait, why did the monthly fee double?” cümlesinde Wait ifadesinin temel işlevi nedir?
- Dikkati şaşırtıcı sonuçtan onun nedenine yönelten bir soru başlatır.
- Konuşmacının nedeni zaten açıkladığını gösterir.
- Kelimenin gerçek anlamıyla konuşmayı bırakma talimatı verir.
Cevabı göster
Dikkati şaşırtıcı sonuçtan onun nedenine yönelten bir soru başlatır.
It's because as our population grows and lifespans increase, Dilbilgisi
0:48Çünkü nüfusumuz büyüyüp yaşam süresi uzadıkça
Paralel değişimi anlatan as ..., so do ...
as X changes, so do Y kalıbında as yan cümlesi değişen bir eğilimi tanıtır, devrik so yan cümlesi ise onunla birlikte değişen başka bir eğilimi sunar. Burada do, increase fiilinin yerini alır; dolayısıyla son yan cümle the cancer rates increase too anlamına gelir. so ifadesinden sonra yardımcı fiil özneden önce gelir: so do the cancer rates. Yardımcı fiil, zamanla ve yeni özneyle uyumlu olmalıdır: so does the demand ve so did the costs. Bu kalıp paralel değişimleri birbirine bağlar; tek başına birinin diğerine neden olduğunu kanıtlamaz.
Alıştırma
Paralel değişim anlatan as ..., so do/does ... yapısını tamamlayın: As the number of visitors increases, ____ the need for more staff.
Cevabı göster
so does
the most common cause of death in America uh is from unintentional poisoning.
0:57Amerika'daki en yaygın ölüm nedeni, şey, kazara zehirlenmedir.
includes deaths related to overdosing on drugs. Kalıp ifadeler
1:05aşırı dozda uyuşturucu madde kullanımına bağlı ölümleri de kapsamasıdır.
Bir ölüm kategorisi olarak unintentional poisoning
Ölüm istatistiklerinde unintentional poisoning, zararın amaçlanmadığı durumlarda zararlı bir maddeye maruz kalma nedeniyle gerçekleşen ölümler için kullanılan resmî bir sınıflandırmadır. Buradaki poisoning, günlük dildeki zehir yutma veya birinin kasıtlı olarak zehirlenmesi düşüncesinden daha geniştir. Bu kategori, kazara aşırı dozda ilaç alımını da içerebilir. Unintentional sınıflandırılan niyeti belirtir; madde, koşullar veya maddeyle ilişkili tüm ölümler hakkında her ayrıntıyı vermez.
Alıştırma
İfadeyi değerlendirin: Ölüm istatistiklerinde unintentional poisoning, kazara aşırı dozda ilaç alımından kaynaklanan ölümleri kapsayabilir.
- Yanlış
- Doğru
Cevabı göster
Doğru
Overdosing on drugs: overdose on fiil kalıbı
Overdosing, overdose fiilinin -ing biçimidir. Kalıp overdose on + madde şeklindedir; bu nedenle overdosing on drugs, ciddi zarara veya ölüme yol açacak kadar aşırı miktarda uyuşturucu ya da ilaç almak demektir. deaths related to overdosing on drugs ifadesinde -ing yan cümlesi, ölümlerle bağlantılı olayı adlandırır. on edatı fiil kalıbının bir parçasıdır ve of ile değiştirilmemelidir.
Alıştırma
Cümleyi overdose fiilinin -ing biçimi ve gerekli edatla tamamlayın: He needed emergency care after ____ sleeping pills.
Cevabı göster
overdosing on
Dying due to drug use in the US has tripled since 1999 to 2016, Dilbilgisi
1:09ABD'de uyuşturucu kullanımına bağlı ölümler 1999'dan 2016'ya kadar üç katına çıktı;
since 1999 to 2016 değil, from 1999 to 2016
Vurgulanan ifade iki farklı zaman kalıbını birbirine karıştırıyor. 1999 ve 2016 açıkça belirtilmiş iki uç nokta olduğundan, sınırları belli bu dönem için from 1999 to 2016 kullanılmalıdır. Bir dönem başlangıç noktasından bir referans zamanına, çoğunlukla bugüne kadar sürüyorsa since + başlangıç noktası kullanılır: has tripled since 1999. Aynı since yapısının parçası olarak to 2016 eklenmez.
Alıştırma
Cümleyi from ... to ... kalıbıyla tamamlayın: The museum was closed ____ 2020 ____ 2022.
Cevabı göster
from · to
Geniş kapsamlı bir halk sağlığı krizi olarak “the opioid crisis”
The opioid crisis, ABD'de opioidlerin kötüye kullanımı, bağımlılık ve ölümcül doz aşımıyla ilişkili geniş kapsamlı ve uzun süreli halk sağlığı krizini ifade eder. Opioidler hem reçeteli ağrı kesicileri hem de eroin ve yasa dışı üretilen fentanil gibi yasa dışı maddeleri kapsar. Bu cümlede ifade, uyuşturucu bağlantılı ölümlerdeki artışın büyük bölümünün arkasındaki toplumsal ve sağlıkla ilgili acil durumu belirtir. Tek bir münferit olaya gönderme yapmaz ve bütün ölümleri tek bir kaynağa bağlamaz.
Alıştırma
Cümlede “the opioid crisis” neyi ifade ediyor?
- Tek bir uyuşturucu kullanıcısının yaşadığı münferit bir kaza
- Hastanelerde reçeteli ağrı kesici kıtlığı
- Opioidlerin kötüye kullanımı, bağımlılık ve doz aşımını içeren geniş kapsamlı bir halk sağlığı krizi
Cevabı göster
Opioidlerin kötüye kullanımı, bağımlılık ve doz aşımını içeren geniş kapsamlı bir halk sağlığı krizi
largely due to: tek neden değil, başlıca neden
Largely due to, “esas olarak ... nedeniyle oluşan” anlamına gelir. Burada opioid krizini başlıca açıklama olarak sunarken başka nedenlere de yer bırakır. Due to ifadesinden sonra nedeni adlandıran bir isim grubu gelir; largely ise nedensellik iddiasının gücünü sınırlar. Yeniden kullanılabilir kalıp “sonuç + be largely due to + neden” şeklindedir. Bir etkenin tek neden olduğunu söylemekten daha temkinlidir.
Alıştırma
“Esas olarak ... nedeniyle oluşan, ancak başka nedenlere de izin veren” anlamındaki ifadeyle boşluğu doldurun: The delay was ____ heavy traffic, though a staffing problem also played a part.
Cevabı göster
largely due to
indicates that it is the worst year in US history for overdose fatalities.
1:19aşırı dozdan ölümler açısından 2017'nin ABD tarihindeki en kötü yıl olduğunu gösteriyor.
Verilerin erişilebilir hâle gelmesini anlatan “coming in”
Veri ve habercilik bağlamlarında coming in, bilginin alınması, bildirilmesi, sayılması veya erişilebilir hâle gelmesi anlamına gelir. now coming in sıfat-fiil grubu data sözcüğünü niteler ve veriyi fiziksel olarak bir yere giren bir şey değil, zaman içinde ulaşan yeni bilgi olarak sunar. Bu kullanım; sonuçlar, rakamlar, raporlar ve sayımlar gibi bilgiler aşamalı olarak erişilebilir olduğunda yaygındır.
Alıştırma
Cümleyi “alınıyor ve erişilebilir hâle geliyor” anlamındaki öbek fiille tamamlayın: The first election results are ____ now.
Cevabı göster
coming in
than US military casualties in the Vietnam and Iraq war combined.
1:29Vietnam ve Irak savaşlarında ölen ABD askerlerinin toplamından daha fazlaydı.
death toll: ölüm sayısı
Death toll, belirli bir olay veya neden yüzünden ölen insanların sayısı demektir. Burada from drugs nedeni belirtir; dolayısıyla ifade uyuşturucuyla bağlantılı ölümleri anlatır. Death toll; savaşlar, afetler, hastalıklar, kazalar ve başka nedenlerle ilgili haber ve istatistiklerde kullanılan yaygın bir kalıptır. Bu ifadede toll ücret veya geçiş ücreti anlamına gelmez.
Alıştırma
İngilizce "The earthquake's death toll reached 200," cümlesinde death toll ne anlama gelir?
- Depremden sonra alınan bir ücret
- Acil tıbbi bakımın maliyeti
- Ölen ve yaralanan insanların toplam sayısı
- Ölen insanların sayısı
Cevabı göster
Ölen insanların sayısı
higher than ... combined: toplamla karşılaştırma
A is higher than B and C combined yapısında önce B ile C toplanır. Ardından A bu toplamla karşılaştırılır. Bu cümlede karşılaştırma ölçütü, Vietnam ve Irak savaşlarındaki ABD askeri zayiatının toplamıdır; savaşlardan yalnızca birinin sayısı değildir. Combined, gruplanan ögelerden sonra gelir ve ayrı ayrı karşılaştırma yorumunu ortadan kaldırır. Bir sayı iki veya daha fazla sayının toplamıyla karşılaştırılırken bu yapı kullanılabilir.
Alıştırma
Karşılaştırmayı higher than ... combined ile tamamlayın: The visitor count this Saturday was ____ the counts for the previous two Saturdays ____.
Cevabı göster
higher than · combined
But this is not the case around the world. Kalıp ifadeler
1:34Ancak dünyanın her yerinde durum böyle değil.
not the case ile önceki bir iddiayı reddetmek
Burada not the case, az önce sözü edilen durumun ya da iddianın yeni kapsamda, yani around the world kapsamında doğru olmadığını belirtir. Buradaki case, hukuki dava, kutu ya da tıbbi vaka değil, gerçek durum anlamındadır. This/That is not the case kalıbı, aşırı genellemeyi tarafsız biçimde düzeltmenin bir yoludur. Önceki düşüncenin tamamını tekrarlamadan ona gönderme yapar.
Alıştırma
Önceki iddiayı reddeden ifadeyle İngilizce cümleyi tamamlayın: Some people say the library is closed on Sundays, but that is ____.
Cevabı göster
not the case
the number one killer for this age group is HIV/AIDS,
1:38bu yaş grubunun bir numaralı ölüm nedeni HIV/AIDS iken,
the leading cause of death is motor vehicle accident.
1:46başlıca ölüm nedeni motorlu taşıt kazalarıdır.
within the first few months of obtaining a license.
1:51ehliyet alındıktan sonraki ilk birkaç ayda yüksektir.
Also, 53% of these fatalities occur on a Friday, Saturday, or Sunday
1:54Ayrıca bu ölümlerin %53'ü cuma, cumartesi veya pazar günü gerçekleşiyor;
with male driver death rates being twice as high as their female counterparts. Notlar
1:58erkek sürücülerdeki ölüm oranı ise kadın sürücülerdekinin iki katı.
twice as high as ile ikiye bir oranını ifade etmek
Twice as high as, çarpan + as + sıfat + as kalıbını izler. Burada erkek sürücülerin ölüm oranı kadın sürücülerin ölüm oranıyla karşılaştırılır ve ilk oranın toplam düzeyi ikinci oranın 2 katıdır. Twice, oranın tamamını verir. Karşılaştırma değerinden %100 daha yüksek, yani toplamda 2 kat anlamına gelir. Değere iki kat daha eklemek anlamına gelmez; bu yorum toplamda 3 kat sonucunu doğurur.
Alıştırma
İlk oranın ikinci oranın iki katı olduğunu belirten bu dersteki tam karşılaştırma ifadesiyle cümleyi tamamlayın: The accident rate on this road is ____ the rate on the new highway.
Cevabı göster
twice as high as
their female counterparts: başka bir gruptaki karşılık gelen üyeler
their female counterparts ifadesindeki counterparts, karşılaştırmanın diğer tarafında erkek sürücülere karşılık gelen kadın sürücüleri belirtir. Their, erkek sürücülere gönderme yapar; karşılaştırılan nicelik ise her grubun ölüm oranıdır. Bu ifade female drivers sözünü tekrarlamaktan kaçınır ve iki grubun karşılaştırmada birbirine karşılık gelen rollere sahip olduğunu gösterir. Counterpart, başka bir gruptaki karşılık gelen kişi veya şeydir; yalnızca bir arkadaş ya da rakip değildir.
Alıştırma
Bir rapor, kamu ve özel hastanelerde eşdeğer rollerde çalışan hemşireleri karşılaştırıyor. Hangi cümle özel hastane hemşirelerini karşılık gelen karşılaştırma grubu olarak en açık biçimde gösterir?
- Public-hospital nurses worked longer shifts than their private-hospital opponents.
- Public-hospital nurses worked longer shifts than their private-hospital peers.
- Public-hospital nurses worked longer shifts than their private-hospital counterparts.
Cevabı göster
Public-hospital nurses worked longer shifts than their private-hospital counterparts.
Teens also have the lowest incidence of wearing a seatbelt,
2:03Gençler ayrıca emniyet kemerini en az kullanan gruptur,
and leave a smaller space between drivers.
2:07ve öndeki araçla aralarında daha az mesafe bırakırlar.
Malaria is the result of single-celled parasitic microorganisms called Plasmodia
2:14Sıtma, Plasmodia adı verilen tek hücreli parazit mikroorganizmalardan kaynaklanır
that are transmitted via mosquitoes. Kelime
2:18ve bu mikroorganizmalar sivrisinekler yoluyla bulaşır.
be transmitted via + yol veya taşıyıcı
transmitted via mosquitoes ifadesinde transmitted, bir konaktan veya yerden diğerine taşınmak ya da aktarılmak anlamına gelir; via ise yolu veya taşıyıcıyı belirtir. Aktarılan şey Plasmodia’dır; sivrisinekler ortam veya vektördür. Edilgen be transmitted via + ortam kalıbı, bireysel bir eyleyenden çok hareket eden şeyi ve izlediği yolu öne çıkardığı için bilimsel ve teknik açıklamalarda yaygındır.
Alıştırma
Bilimsel cümleyi “bir yol veya ortam üzerinden taşınmak” anlamına gelen iki kelimelik İngilizce ifadeyle tamamlayın: The infection can be ____ contaminated water.
Cevabı göster
transmitted via
The complexity of the malaria parasite makes developing a vaccine very difficult, Dilbilgisi
2:21Sıtma parazitinin karmaşık yapısı aşı geliştirmeyi çok zorlaştırıyor,
make + ulaç öbeği + sıfat: makes developing a vaccine very difficult
makes developing a vaccine very difficult ifadesinde make, make + nesne + sıfat yapısını izler. Nesne, developing a vaccine ulaç öbeğidir; very difficult ise bu faaliyetin tamamını niteler. Bu yapı, bir etkenin bir eylemin ne kadar kolay, zor, mümkün veya yararlı olduğunu değiştirdiğini gösterir. Burada parazitin karmaşıklığı aşı geliştirmeyi zorlaştırır; developing ayrı bir temel yüklem değildir.
Alıştırma
make + ulaç öbeği + sıfat yapısını, attend online classes ve difficult fikirleriyle kullanarak cümleyi tamamlayın: Limited internet access ____.
Cevabı göster
makes attending online classes difficult
but a recent trial is showing promising results. Kalıp ifadeler
2:25ancak yakın zamanda yapılan bir çalışma umut verici sonuçlar veriyor.
showing promising results: temkinli biçimde aktarılan olumlu erken bulgular
showing promising results ifadesinde show results, “bulgu üretmek veya ortaya koymak”; promising ise bulguların gelecekte başarı beklemek için gerekçe sunduğu anlamına gelir. Bu ifade özellikle temkinlidir. Olumlu bir erken sinyali bildirir ancak aşının güvenli veya etkili olduğunun kanıtlandığını söylemez.
Alıştırma
Araştırma raporlarında kullanılan show promising results ifadesini doğru biçime getirerek cümleyi tamamlayın: Early tests of the new battery are ____, but more data are needed.
Cevabı göster
showing promising results
5.4 million children under the age of five died in 2017.
2:282017'de beş yaşın altındaki 5,4 milyon çocuk hayatını kaybetti.
The leading cause of death was a variety of neonatal disorders.
2:33Başlıca ölüm nedeni çeşitli yenidoğan rahatsızlıklarıydı.
the death rate among children has dropped dramatically. Kalıp ifadeler
2:37çocuk ölüm oranı çarpıcı biçimde düştü.
Though tragic: eksiltili bir ödünleme yan cümlesi
Though tragic, kısa bir ödünleme girişidir. although this situation is tragic anlamına gelir; bağlamdan anlaşılan özne ve be fiilinin bir biçimi düşürülür. Konuşan kişi önce acı verici gerçeği kabul eder. Ardından ana cümle, bununla karşıtlık oluşturan ve daha umut verici bir gerçeği sunar. Bu yapı, düşürülen özne—çoğunlukla this, it veya ardından gelen isim—bağlamdan kolayca anlaşılabildiğinde kullanılır.
Alıştırma
“although the plan is expensive” ifadesini though + sıfat biçimine indirerek cümleyi tamamlayın: ____, the plan could save energy for years.
Cevabı göster
Though expensive
has dropped dramatically: present perfect ile eğilim bildiren ifade
Has dropped dramatically, present perfect yapıdaki has dropped ile derece zarfı dramatically sözcüğünü birleştirir. Burada drop azalmak, dramatically ise teatral bir biçimde değil, çok büyük veya fark edilir bir miktarda anlamına gelir. Present perfect, düşüşü önceki bir noktadan mevcut referans noktasına kadar olan bir değişim olarak sunar ve daha düşük seviyenin şimdi de önemli olduğunu gösterir. Bu kullanım oranları, fiyatları, hataları veya ölçülebilir başka eğilimleri bildirirken yaygındır.
Alıştırma
drop fiilini present perfect biçiminde dramatically ile birlikte kullanın: Since January, the website's error rate ____.
Cevabı göster
has dropped dramatically
one in 11 children under five passed away, Notlar
2:41beş yaş altındaki her 11 çocuktan biri hayatını kaybediyordu,
passed away: died için saygılı bir alternatif
Passed away, died anlamına gelen, saygılı ve örtmeceli bir ifade olan geçişsiz pass away öbek fiilidir. Bu cümlede çocukların ölümünü bildirirken ifadeyi daha az sert hâle getirir; çocukların bir yerden ayrıldığı anlamına gelmez.
Alıştırma
Kısa bir bilimsel tablo başlığı yazıyorsunuz. Patients who passed away during the trial genellikle en açık varsayılan ifade midir?
- Hayır
- Evet
Cevabı göster
Hayır
one in 11 ... one in 26: istatistiksel sıklık ifade etme
one in N kalıbı bir sıklık veya oran ifade eder: belirtilen grubun her N üyesi için yaklaşık bir kişi ya da bir vaka. Buradaki one in 11 ve one in 26, karşılaştırılan iki yıldaki beş yaş altı çocuklardan oluşan belirli grupları ifade eder. Pay bir olarak sabitken ikinci sayı büyüdükçe olay daha seyrek görülür. Bu nedenle one in 11 oranından one in 26 oranına geçiş, ölen çocukların oranının düştüğünü gösterir; mutlak ölüm sayısını vermez.
Alıştırma
Her 20 katılımcıdan 1'i oranına uyan one in + sayı ifadesiyle İngilizce cümleyi tamamlayın: The survey found that ____ respondents had changed jobs in the past year.
Cevabı göster
one in 20
So how you will die greatly depends on when you will die. Anlatım akışı
2:48Yani nasıl öleceğiniz, büyük ölçüde ne zaman öleceğinize bağlı.
how ... depends on when: paralel yapıyla özetleme
Cümle, depends on ifadesinin iki yanına paralel iki dolaylı soru yerleştirir: how you will die ve when you will die. Yalnızca how sözcüğünü when ile değiştirirken you will die kısmını tekrarlamak, ilişkiyi kısa ve akılda kalıcı hâle getirir. Burada how ölüm biçimini veya nedenini, when ise öngörülen belirli bir takvim tarihini değil, genel olarak yaşı ya da yaşam evresini ifade eder. X depends on Y kalıbı, ilk gerçeğin ikinci gerçeğe göre değiştiğini gösterir.
Alıştırma
“how you will die greatly depends on when you will die” ifadesindeki paralel yapı ne anlatıyor?
- Ölümün kesin takvim tarihi, ölümün gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini belirler.
- Ölüm biçimi veya nedeni, ölümün gerçekleştiği yaşa ya da yaşam evresine göre değişir.
- Konuşmacı birbirinden bağımsız iki doğrudan soru soruyor.
Cevabı göster
Ölüm biçimi veya nedeni, ölümün gerçekleştiği yaşa ya da yaşam evresine göre değişir.
make it to old age: bir yaşam evresine ulaşmak
Bu bağlamda make it to old age, “yaşlılığa kadar yaşamayı başarmak” anlamına gelir. Make it ifadesi gerçek anlamlı değildir; bir sonuca ulaşmayı anlatır ve to old age bu son noktayı belirtir. Başka durumlarda da kullanılabilen make it to + varış noktası, etkinlik veya aşama kalıbı, çoğunlukla zamana, zorluğa ya da belirsizliğe rağmen oraya ulaşmayı başarmak demektir. Ölüm hakkında konuşurken ardından bir yaş veya yaşam evresi gelirse, özellikle o zamana kadar hayatta kalmayı ifade eder.
Alıştırma
Cümleyi, “ulaşmayı ya da o zamana kadar hayatta kalmayı başarmak” anlamındaki kalıpta make it kullanarak tamamlayın: With good care and some luck, more patients may ____ age 90.
Cevabı göster
make it to
heart disease will likely do you in. Öbek fiiller
2:52muhtemelen kalp hastalığı sonunuzu getirecek.
Gündelik do you in öbek fiili: birinin ölümüne neden olmak
Bu cümlede do you in, “ölümüne neden olmak” veya “seni öldürmek” anlamına gelir. Özne olan heart disease, kişinin ölümüne yol açması muhtemel unsur olarak sunulur; burada do ve in sözcükleri olağan düz anlamlarını korumaz. Başka durumlara aktarılabilen kalıp do + kişi + in şeklindedir. Nesne bir zamir olduğunda do ile in arasına gelir: do me in, do him in, do you in.
Alıştırma
Cümleyi “onu öldürmek” anlamındaki gündelik öbek fiille tamamlayın: In the thriller, the poison could ____ before help arrived.
Cevabı göster
do him in
That being said: bir noktayı kabul edip ardından sınırlamak
That being said, yeni ifadeyi önceki ifadeye bir ödün verme ilişkisiyle bağlar: konuşan kişi önceki noktanın geçerli olduğunu kabul eder, ardından onu sınırlayan veya başka bir yönünü gösteren bir gerçek ekler. Burada günümüzle ilgili genellemenin bütün dönemlere uygulanmaması gerektiğini gösterir. Savı bir neden-sonuç çıkarımı olarak değil, “ilk nokta doğru; yine de karşıtlık oluşturan bu nokta da önemli” şeklinde düzenler.
Alıştırma
Hangi bağlayıcı ilk ifadeyi kabul edip ardından karşıtlık oluşturan bir avantajı en iyi biçimde sunar? The software is expensive. ___, it could save us hours every week.
- Therefore
- In other words
- That being said
Cevabı göster
That being said
So who knows how we will die in the future.
2:58Dolayısıyla gelecekte nasıl öleceğimizi kim bilebilir?
But we can do better and science can help.
3:01Ama daha iyisini yapabiliriz ve bilim bize yardımcı olabilir.
By reviewing over 40,000 DNA samples voluntarily submitted, Dilbilgisi
3:04Gönüllü olarak gönderilen 40.000'den fazla DNA örneğini inceleyen
voluntarily submitted: kısaltılmış edilgen ilgi tümceciği
İsimden sonra gelen voluntarily submitted öbeği DNA samples ifadesini niteler. Bu öbek, DNA samples that were voluntarily submitted ile eşdeğer olan kısaltılmış edilgen bir ilgi tümceciğidir. Örnekler sunma eylemine maruz kaldığı için submitted geçmiş zaman ortacıdır; voluntarily ise örneklerin nasıl sunulduğunu belirtir. Bu kısa niteleyicinin doğrudan samples sözcüğünden sonra kullanılması, bilimsel ve haber metinlerinde tam bir ilgi tümceciğine gerek kalmadan örneklerin tanımlanmasını sağlar. voluntarily zarfı submitted sözcüğünü niteler; genetikçilerin örnekleri gönüllü olarak incelediği anlamına gelmez.
Alıştırma
Kısaltılmış ilgi tümceciğini voluntarily ve ardından submit fiilinin geçmiş zaman ortacıyla tamamlayın: "The lab analyzed samples ____ by participants."
Cevabı göster
voluntarily submitted
geneticists have discovered a link between premature births Kalıp ifadeler
3:08genetikçiler, erken doğumlar ile
and the genes that process the mineral selenium.
3:11selenyum mineralinin metabolizmasında rol oynayan genler arasında bir bağlantı keşfetti.
By reviewing: by + -ing ile yöntem belirtme
By reviewing ... cümlenin başında yer alan ve yöntemi belirten bir öbektir. by + -ing yapısı, ana cümledeki sonuca nasıl ulaşıldığını gösterir: genetikçiler örnekleri inceleyerek bağlantıyı keşfetmiştir. -ing eyleminin örtük öznesi, ana cümlenin öznesiyle aynı olmalıdır. Burada geneticists hem reviewing hem de discovering eylemini gerçekleştirir. Bu yapı araştırmalarda, raporlarda ve diğer açıklayıcı metinlerde yöntemi sonucuna kısa ve açık biçimde bağlamak için kullanışlıdır.
Alıştırma
Cümleyi by ve ardından review fiilinin -ing biçimiyle tamamlayın: "____ the survey data, the analysts found a reporting error."
Cevabı göster
By reviewing
discovered a link between X and Y: X ile Y arasında bir bağlantı keşfetmek
Araştırma haberlerinde discover a link, iki etkenin birbiriyle ilişkili olduğuna dair kanıt bulmak anlamına gelir. Burada çalışma, erken doğum ile selenyumun işlenmesinde rol alan genler arasında bir ilişki bildiriyor. link ifadesi tek başına neden-sonuç ilişkisi kurmaz. Kanıtlar X ile Y arasında bir bağlantıyı destekliyor ancak X'in Y'ye neden olduğunu zorunlu olarak göstermiyorsa discover veya find a link between X and Y kullanılır.
Alıştırma
Bu cümlede discovered a link neyi ifade eder?
- Araştırmacılar genlerin her erken doğuma doğrudan neden olduğunu kanıtladı.
- Araştırmacılar iki etkenin birbiriyle ilgisiz olduğunu buldu.
- Araştırmacılar bir ilişki buldu, ancak bu ifade tek başına nedenselliği kanıtlamaz.
Cevabı göster
Araştırmacılar bir ilişki buldu, ancak bu ifade tek başına nedenselliği kanıtlamaz.
were more likely to give birth early. Dilbilgisi
3:16erken doğum yapma olasılığının daha yüksek olduğunu ortaya koydu.
expectant mothers: anne adayları için resmî bir ifade
Expectant mothers, hamile olan ve bebek sahibi olmaya hazırlanan kadınlar için kullanılan resmî ve nazik bir ifadedir. Bu cümlede araştırmadaki hamile katılımcıları belirtir; expectant yalnızca bu annelerin bir şeyi umduğu veya beklediği anlamına gelmez. Bu ifade tıp, kamu hizmetleri ve haber dilinde yaygındır. Tekil biçimi an expectant mother şeklindedir.
Alıştırma
Kullanımı değerlendirin: Bir halk sağlığı broşüründe şu cümle yer alıyor: "The clinic offers free nutrition classes for expectant mothers."
- Doğal ve uygun
- Doğal değil veya yanlış
Cevabı göster
Doğal ve uygun
carry the gene: fiziksel taşıma değil, genetik olarak sahip olma
Genetik bağlamında carry, “kişinin genetik materyalinde bulunmak” anlamına gelir. Dolayısıyla carry the gene, bir şeyi elde tutma veya taşıma eylemini değil, genetik bir durumu anlatır. Who carry the gene ilgi cümleciği, söz konusu anne adayları alt grubunu belirler. Geni taşımak bir sonuçla ilişkili olabilir ancak ifade tek başına bu sonucun kaçınılmaz olduğunu söylemez.
Alıştırma
Bir genetik raporunda carry the gene ne anlama gelir?
- Bir gen örneğini fiziksel olarak taşımak
- Genin kişinin kendi genetik materyalinde bulunması
- İlişkili hastalığın kesinlikle gelişmesi
Cevabı göster
Genin kişinin kendi genetik materyalinde bulunması
more likely to + fiil: kesinlik değil, daha yüksek olasılık
Be more likely to + fiilin yalın hâli olasılıkları karşılaştırır. Bir grup veya durumda söz konusu eylem ya da sonucun gerçekleşme ihtimalinin başka bir grup, koşul veya referans düzeyinden daha yüksek olduğunu belirtir. Altyazıda karşılaştırılan grup bu parçada açıkça belirtilmez, araştırma bağlamından anlaşılır. More likely istatistiksel bir eğilimi anlatır; kesinlik bildirmez ve gruptaki herkesin bu sonucu yaşayacağını garanti etmez.
Alıştırma
Araştırma üslubundaki cümleyi karşılaştırmalı olasılık yapısıyla tamamlayın: Participants who received reminders were ____ attend the follow-up appointment.
Cevabı göster
more likely to
and understanding what causes prematurity is hugely important
3:21ve prematüreliğin nedenlerini anlamak son derece önemli;
as these babies in low-income countries are at much higher risk of death. Kalıp ifadeler
3:24çünkü düşük gelirli ülkelerde bu bebeklerin ölüm riski çok daha yüksek.
Çok daha yüksek ölüm riski
Be at risk of + isim veya -ing biçimi, istenmeyen bir sonucun gerçekleşme olasılığına maruz kalmak anlamına gelir. Burada of death, bebeklerin başına gelebilecek sonucun ölüm olduğunu belirtir; riskin kaynağını göstermez. Much higher, risk düzeyini bağlamdan anlaşılan daha düşük bir ölçütle karşılaştırır. Dolayısıyla ifade, bu bebeklerin ölme olasılığının karşılaştırılan gruba göre oldukça yüksek olduğunu söyler; ölümün kesin olduğunu söylemez.
Alıştırma
Şu altı sözcüğün her birini bir kez kullanarak cümleyi tamamlayın: at / much / higher / risk / of / heatstroke. Compared with people working in the shade, those in direct sun are ____.
Cevabı göster
at much higher risk of heatstroke
This issue and potential solution is one of the fascinating and surprising issues
3:29Olası çözümüyle birlikte bu mesele, büyüleyici ve şaşırtıcı konulardan biri.
you can read about in Bill and Melinda Gates' annual letter at gatesletter.com.
3:33Bunu Bill ve Melinda Gates'in gatesletter.com'daki yıllık mektubunda okuyabilirsiniz.
This year, they're sharing the surprises they've encountered in their work,
3:38Bu yıl, çalışmaları sırasında karşılaştıkları sürprizleri paylaşıyorlar;
including the fact that toilets haven't changed in a century Dilbilgisi
3:40bunlar arasında tuvaletlerin bir yüzyıldır değişmemiş olması,
Bir yüzyıldır değişmemiş olmak
Olumsuz present perfect haven't changed, geçmişi şimdiye bağlar: şimdiye kadar hiçbir değişiklik olmamıştır. in a century gibi süre belirten bir ifadeyle birlikte kullanılan olumsuz cümle, “geçen yüzyılın hiçbir anında” anlamına gelir. Buradaki in, bir değişikliğin bir yüzyıl içinde tamamlandığı anlamına gelmez. Yorumu olumsuz fiil belirler: tuvaletler hâlâ özünde bir yüzyıl önceki gibidir.
Alıştırma
Bir müze sergisi 100 yıl öncekiyle tamamen aynı görünüyor. Bu anlamı hangi cümle ifade eder?
- It hasn't changed in a century.
- It has changed over the past century.
- It changed a century ago.
Cevabı göster
It hasn't changed in a century.
and the surprising reasons these two pieces of information are actually really important. Kalıp ifadeler
3:46ve bu iki bilginin aslında bu kadar önemli olmasının şaşırtıcı nedenleri de var.
two pieces of information: sayılamayan information ismini saymak
Information İngilizcede normalde sayılamayan bir isimdir; bu nedenle two sözcüğü onu doğrudan niteleyemez. Belirli bilgi öğelerini saymak için “sayı + piece/pieces of information” yapısı kullanılır: one piece of information, two pieces of information. Buradaki pieces, daha önce belirtilen iki ayrı gerçeği saymaya yarayan bir birimdir; bilginin fiziksel olarak parçalara ayrıldığı anlamına gelmez. Tek tek bilgi öğelerinin sayılması gereken her bağlamda bu yapı kullanılabilir.
Alıştırma
Cümleyi information sözcüğünü saymak için kullanılan standart ifadeyle tamamlayın: “The email contains two important ____: the meeting time and the room number.”
Cevabı göster
pieces of information
You're going to want to learn about how these surprising moments Ton ve niyet
3:51Bu şaşırtıcı anların onları nasıl
are prodding them to help make the world a better place. Kelime
3:52dünyayı daha iyi bir yer hâline getirmeye teşvik ettiğini öğrenmek isteyeceksiniz.
Yumuşak bir öneri olarak You're going to want to
You're going to want to, kelime anlamıyla dinleyicinin gelecekteki isteği hakkında bir tahmin gibi görünür. Ancak bu cümlede kendinden emin ama yumuşak bir öneri işlevi görür: konuşmacı, sıradaki içeriği dinleyicinin ilgisine değer bir şey olarak sunar. Bu yapı bir zorunluluk oluşturmaz ve dinleyicinin ne hissedeceğini kanıtlamaz. Tanıtım veya tavsiye dilinde konuşmacılar, bir eyleme yönlendirirken o eylemi doğal biçimde çekici göstermek için bu yapıyı sıkça kullanır.
Alıştırma
“You're going to want to save this guide,” cümlesinde konuşmacı büyük olasılıkla ne yapıyor?
- Rehberi istenmeye değer bir şey gibi sunarak kaydetmeyi nazikçe önermek
- Rehberi kaydetmenin zorunlu olduğunu belirtmek
- Dinleyicinin gelecekteki duyguları hakkında tarafsız ve kesin bir tahminde bulunmak
Cevabı göster
Rehberi istenmeye değer bir şey gibi sunarak kaydetmeyi nazikçe önermek
prodding them to: birini harekete geçmesi için dürtmek
prod someone to do something yapısında prod mecazi anlamda kullanılır: birini harekete geçmesi için teşvik etmek, baskı uygulamak ya da tekrar tekrar dürtmek demektir. Them nesnedir; to help make... ise söz konusu eylemi belirten to’lu mastar yapısıdır. Bu cümlede şaşırtıcı anlar, Bill ve Melinda Gates’i harekete geçiren etkiler olarak sunuluyor. Bu ifade tarafsız bir teşvikten daha güçlüdür, ancak fiziksel olarak dürtmeyi veya şiddet yoluyla zorlamayı anlatmaz.
Alıştırma
Ekibin seçme hakkı olmadığını söylemeden, eyleme yönelik ısrarlı bir dürtüyü en iyi hangi cümle anlatır?
- Repeated reminders encouraged the team to act.
- Repeated reminders prodded the team to act.
- Repeated reminders forced the team to act.
Cevabı göster
Repeated reminders prodded the team to act.
and subscribe for more weekly science videos every Thursday.
3:57ve her perşembe yeni bilim videoları izlemek için abone olun.