Toán học có thể chứng minh Chúa tồn tại không?: tài liệu học tiếng Anh

The existence of God has been fiercely debated for centuries,

Sự tồn tại của Chúa đã là chủ đề tranh luận gay gắt suốt nhiều thế kỷ,

but regardless of what you think or feel is true, Ngữ pháp

nhưng bất kể bạn nghĩ hay cảm nhận điều gì là đúng,

can we use math,

liệu chúng ta có thể dùng toán học,

the universal unbiased language,

ngôn ngữ phổ quát và không thiên vị,

to come to a conclusion? Cụm từ

để đi đến kết luận không?

Can math prove God's existence?

Toán học có thể chứng minh sự tồn tại của Chúa không?

The most famous argument in favor of a God-made world Cụm từ

Lập luận nổi tiếng nhất ủng hộ một thế giới do Chúa tạo ra,

using logic and reasoning is the argument by Văn hóa

dựa trên logic và lý luận, là lập luận về

design. Simply put, Mạch ý

sự thiết kế. Nói đơn giản,

given how complex and amazing everything around us is, Ngữ pháp

xét đến mức độ phức tạp và kỳ diệu của mọi thứ quanh ta,

can we really believe that dumb luck put it together? Ghi chú

liệu ta có thể thực sự tin rằng tất cả được tạo nên chỉ nhờ sự may rủi đơn thuần?

Even from a scientist's perspective, Mạch ý

Ngay cả dưới góc nhìn của một nhà khoa học,

life is an amazing, incredibly rare,

sự sống vẫn kỳ diệu, hiếm có đến khó tin,

and took a monumental amount of steps,

và để xuất hiện, nó cần trải qua vô số bước,

chance happenings,

những sự kiện tình cờ

and time to come about. Cụm động từ

và rất nhiều thời gian.

So, a religious person may argue,

Vì vậy, một người theo tôn giáo có thể lập luận rằng,

doesn't it seem much more plausible that there was some driving force behind it all? Ghi chú

chẳng phải việc có một động lực nào đó đứng sau tất cả nghe hợp lý hơn nhiều sao?

This type of argument is called reductio ad absurdum, Văn hóa

Kiểu lập luận này được gọi là reductio ad absurdum,

which simply means it attempts to disprove a statement

đơn giản có nghĩa là nó cố gắng bác bỏ một mệnh đề

by showing it inevitably leads to absurd or impractical conclusions. Ngữ pháp

bằng cách chỉ ra rằng mệnh đề ấy chắc chắn dẫn đến những kết luận phi lý hoặc không thực tế.

In this case,

Trong trường hợp này,

it suggests that one, Mạch ý

lập luận ấy cho rằng, thứ nhất,

if there's no God,

nếu Chúa không tồn tại,

humans developing is very unlikely.

thì khả năng con người phát triển được là rất thấp.

Two,

Thứ hai,

humans did develop. Ngữ pháp

con người đã thực sự phát triển.

Therefore, three,

Do đó, thứ ba,

it is unlikely that there's no God.

khả năng Chúa không tồn tại là rất thấp.

But let's take this logic one step further Mạch ý

Nhưng hãy đưa logic này đi xa hơn một bước

and imagine the universe before anything has been created.

và hình dung vũ trụ trước khi bất cứ thứ gì được tạo ra.

Here we have a Bayes box Văn hóa

Ở đây, ta có một ô Bayes,

where we have our two possibilities of God existing and no God existing.

trong đó có hai khả năng: Chúa tồn tại và Chúa không tồn tại.

On the other side,

Ở phía bên kia,

our possibilities are that humans exist or that humans don't exist.

các khả năng là con người tồn tại hoặc không tồn tại.

If no God is true,

Nếu giả thuyết không có Chúa là đúng,

then most would agree that human existence

thì hầu hết mọi người sẽ đồng ý rằng sự tồn tại của con người

takes a lot of specific factors to come about.

đòi hỏi rất nhiều yếu tố cụ thể mới có thể xảy ra.

So, let's make up a tiny probability Cụm động từ

Vậy hãy đặt ra một xác suất cực nhỏ

and say that there's a one in 4 billion billion chance Ngữ pháp

và giả sử cơ hội là một trên bốn tỷ tỷ

of humanity coming into existence in a world with no God. Cụm từ

để loài người xuất hiện trong một thế giới không có Chúa.

And if God is real,

Còn nếu Chúa thực sự tồn tại,

even though we don't know that God would make humans, Ngữ pháp

dù ta không biết liệu Chúa có tạo ra con người hay không,

certainly he could. Ngữ pháp

chắc chắn Ngài có thể làm vậy.

So, let's give it a higher probability of one in 4 million.

Vì thế, hãy gán cho nó xác suất cao hơn là một trên bốn triệu.

Of course,

Tất nhiên,

if we examine the evidence,

nếu xem xét bằng chứng,

we know we exist.

ta biết mình tồn tại.

So, we can get rid of the other row. Cụm động từ

Vì vậy, ta có thể loại bỏ hàng còn lại.

And as many who have used the argument by design point out, Cụm động từ

Và như nhiều người sử dụng lập luận thiết kế đã chỉ ra,

a human-made world with God seems much, much more likely Ngữ pháp

một thế giới có Chúa và có con người dường như có khả năng cao hơn rất, rất nhiều,

rationally and statistically.

xét cả về lý trí lẫn thống kê.

And while this is true in some ways, Mạch ý

Dù điều này đúng ở một số khía cạnh,

it forgets an important point,

nó bỏ quên một điểm quan trọng,

that we have assumed there are only two major theories.

đó là ta đã giả định chỉ có hai lý thuyết chính.

But we know this isn't true.

Nhưng ta biết điều này không đúng.

Many societies have believed in multiple gods Cụm từ

Nhiều xã hội từng tin vào nhiều vị thần,

and given that there are some aspects of this life

và vì có một số khía cạnh của cuộc sống này

that aren't nearly as beautifully complex Ngữ pháp

không hề phức tạp một cách đẹp đẽ đến thế

or seemingly intentional,

hoặc có vẻ được sắp đặt có chủ ý,

perhaps a variety of squabbling gods created the world.

có lẽ thế giới được tạo ra bởi nhiều vị thần hay tranh cãi với nhau.

Mathematician Jordan Ellenberg uses the probability of one in 400,000

Nhà toán học Jordan Ellenberg dùng xác suất một trên 400.000

that a universe with multiple gods would create humans.

rằng một vũ trụ có nhiều vị thần sẽ tạo ra con người.

But it's important to remember that the exact numbers don't actually matter. Ghi chú

Nhưng điều quan trọng cần nhớ là những con số chính xác thực ra không quan trọng.

What does matter is that we can agree,

Điều quan trọng là ta có thể đồng ý,

rationally,

một cách hợp lý,

that a universe with more gods has a higher chance of creating humans Ngữ pháp

rằng vũ trụ có nhiều vị thần hơn có khả năng tạo ra con người cao hơn

than one with a single God or none at all.

vũ trụ chỉ có một Chúa hoặc hoàn toàn không có vị thần nào.

It's also important to remember that we're not comparing Mạch ý

Cũng cần nhớ rằng ta không so sánh

the probability of gods or no gods

xác suất các vị thần tồn tại hay không có vị thần nào tồn tại.

existing. We're asking ourselves if the God option is true,

Ta đang tự hỏi: nếu phương án có Chúa là đúng,

what is the likelihood of him making humans? Ngữ pháp

thì khả năng Ngài tạo ra con người là bao nhiêu?

And then we're asking separately,

Và riêng biệt, ta lại hỏi,

if the multiple gods option is true,

nếu phương án có nhiều vị thần là đúng,

what is the likelihood that they would make humans?

thì khả năng họ tạo ra con người là bao nhiêu?

Now, let's take this even further

Giờ hãy đẩy lập luận này đi xa hơn nữa,

to theories of us simply living in a simulation like that of the Sims, Văn hóa

đến các giả thuyết rằng ta chỉ đang sống trong một mô phỏng như The Sims,

which individuals like Elon Musk and Oxford philosopher Nick Bostrom believe.

điều mà những người như Elon Musk và triết gia Oxford Nick Bostrom tin tưởng.

As technology advances, Ngữ pháp

Khi công nghệ tiến bộ,

it's almost a certainty that future humans will make extremely realistic human simulations Cụm từ

gần như chắc chắn con người trong tương lai sẽ tạo ra các mô phỏng con người cực kỳ chân thực,

based on the world that we live in,

dựa trên thế giới mà chúng ta đang sống,

to study these humans like we study mice. Mạch ý

để nghiên cứu những con người ấy như cách ta nghiên cứu chuột.

Scientists already use simulations to understand nature and human behavior,

Các nhà khoa học đã dùng mô phỏng để tìm hiểu tự nhiên và hành vi con người,

but in the future it's possible

nhưng trong tương lai, có thể

that the human test subjects will be conscious and think they're real. Cách dùng từ

các đối tượng thử nghiệm là con người sẽ có ý thức và nghĩ rằng mình là thật.

So, we can give this scenario a fairly high probability.

Vì thế, ta có thể gán xác suất khá cao cho kịch bản này.

Again,

Một lần nữa,

the exact number doesn't matter,

con số chính xác không quan trọng,

just that we can agree it's very likely

chỉ cần ta đồng ý rằng rất có khả năng

that advanced humans would create these kinds of simulations

những con người tiên tiến sẽ tạo ra các mô phỏng kiểu này,

compared to the probability of a God or gods randomly deciding to make humans

so với khả năng Chúa hoặc các vị thần ngẫu nhiên quyết định tạo ra con người,

when they don't need to or could make millions of other animals Ngữ pháp

trong khi họ không cần làm vậy hoặc có thể tạo ra hàng triệu loài động vật khác

or other aspects of the universe.

hay những thành phần khác của vũ trụ.

After all, Mạch ý

Xét cho cùng,

humanity is obsessed with humans. Cụm từ

loài người bị ám ảnh bởi chính con người.

So, as you can see, Mạch ý

Vì vậy, như bạn có thể thấy,

while math can in fact show that the existence of life is evidence that God exists Mạch ý

dù toán học quả thực có thể cho thấy sự tồn tại của sự sống là bằng chứng Chúa tồn tại

compared to no God,

khi so với trường hợp không có Chúa,

the same math shows more compelling evidence

chính phép toán đó lại cho thấy bằng chứng thuyết phục hơn

that we're a simulation by much smarter people.

rằng chúng ta là một mô phỏng do những người thông minh hơn rất nhiều tạo ra.

Special thanks to Audible for supporting this episode

Xin đặc biệt cảm ơn Audible đã tài trợ cho tập này

to give you a free 30-day trial at audible.com/asap.

và mang đến cho bạn 30 ngày dùng thử miễn phí tại audible.com/asap.

This week,

Tuần này,

we wanted to recommend the book How Not to Be Wrong, Ý định

chúng tôi muốn giới thiệu cuốn How Not to Be Wrong:

The Power of Mathematical Thinking by Jordan Ellenberg,

The Power of Mathematical Thinking của Jordan Ellenberg,

which was the main source for this episode

nguồn tài liệu chính cho tập này

and an incredible read on the hidden beauty and logic of our world Cách dùng từ

và là một cuốn sách tuyệt vời về vẻ đẹp cùng logic ẩn giấu trong thế giới của chúng ta

through the lens of math, Thành ngữ

qua lăng kính toán học,

but in a way that's accessible to everyone.

nhưng được trình bày theo cách ai cũng có thể tiếp cận.

You can get a free 30-day trial at audible.com/asap

Bạn có thể nhận 30 ngày dùng thử miễn phí tại audible.com/asap

and choose from a massive selection.

và lựa chọn từ một kho nội dung khổng lồ.

We love them as they're great when you're on the go. Thành ngữ

Chúng tôi rất thích dịch vụ này vì nó rất tiện khi bạn đang di chuyển.

and subscribe for more weekly science videos.

Và hãy đăng ký để xem thêm các video khoa học hằng tuần.