Virus Này Lẽ Ra Không Thể Tồn Tại (Nhưng Nó Có Thật): tài liệu học tiếng Anh

Hidden in the microverse all around you, Mạch ý

Ẩn mình trong thế giới vi mô xung quanh bạn,

there's a merciless war being fought by the true rulers of this planet, Ngữ pháp

có một cuộc chiến tàn nhẫn đang được tiến hành bởi những kẻ thống trị thực sự của hành tinh này,

microorganisms.

các vi sinh vật.

Amebae,

Amip,

protists,

sinh vật nguyên sinh,

bacteria,

vi khuẩn,

archaea,

vi khuẩn cổ,

and fungi compete for resources and space.

và nấm đang cạnh tranh tài nguyên và không gian.

And then there are the strange horrors that are viruses

Và sau đó là những nỗi kinh hoàng kỳ lạ mang tên vi-rút

hunting everyone else.

đang săn lùng tất cả những loài khác.

Not even alive,

Thậm chí không phải là vật sống,

they are the tiniest, most abundant,

chúng là những thực thể nhỏ bé nhất, dồi dào nhất,

and deadliest beings on Earth,

và nguy hiểm nhất trên Trái Đất,

killing trillions every day.

giết chết hàng nghìn tỷ sinh mạng mỗi ngày.

Not interested in resources, Mạch ý

Chúng không quan tâm đến tài nguyên,

only in living things to take over. Cụm động từ

mà chỉ quan tâm đến các sinh vật sống để chiếm đoạt.

Or so we thought. Mạch ý

Hoặc chúng ta đã nghĩ như vậy.

Turns out there are giant viruses Cụm từ

Hóa ra có những vi-rút khổng lồ

that blur the line between life and death, Thành ngữ

làm mờ đi ranh giới giữa sự sống và cái chết,

and other viruses

và những vi-rút khác

hunting them.

đang săn lùng chúng.

considerably smaller than your cells or even bacteria,

Nhỏ hơn đáng kể so với tế bào của bạn hay thậm chí là vi khuẩn,

viruses are nothing but a hull, Cụm từ

vi-rút không là gì khác ngoài một lớp vỏ,

a tiny bit of genetic material,

một chút vật chất di truyền,

and a few proteins.

và một vài loại protein.

No metabolism,

Không có sự trao đổi chất,

no way to propel themselves, Ngữ pháp

không có cách nào để tự di chuyển,

no will or ambition.

không có ý chí hay tham vọng.

They float around aimlessly

Chúng trôi dạt vô định

and hope to stumble upon a victim to infect and take over. Cụm động từ

và hy vọng tình cờ gặp một nạn nhân để lây nhiễm và chiếm đoạt.

Viruses are so simple Ngữ pháp

Vi-rút đơn giản đến mức

that we're not sure if they should count as living things or not. Cụm từ

chúng ta không chắc liệu chúng có nên được coi là sinh vật sống hay không.

Some scientists argue viruses are alive,

Một số nhà khoa học lập luận rằng vi-rút là vật sống,

others think that the cells they infect are the actual living viruses,

những người khác nghĩ rằng tế bào mà chúng lây nhiễm mới là những vi-rút sống thực sự,

hybrid organisms called virocells,

những sinh vật lai được gọi là virocell,

and the viral particles are more like seeds or spores. Ngữ pháp

và các hạt vi-rút giống như hạt giống hay bào tử hơn.

And many others think viruses are just dead material.

Và nhiều người khác nghĩ rằng vi-rút chỉ là vật chất chết.

The origin of viruses is a mystery

Nguồn gốc của vi-rút là một bí ẩn

because how can something that needs victims to make more of itself emerge in the first place? Cụm từ

bởi vì làm sao một thứ cần nạn nhân để tự nhân lên lại có thể xuất hiện ngay từ đầu?

There are many ideas.

Có nhiều ý tưởng.

Viruses may have been essential steps in the emergence of life,

Vi-rút có thể là những bước thiết yếu trong sự xuất hiện của sự sống,

or maybe they started out as escaped DNA from cells Cụm động từ

hoặc có thể chúng bắt đầu như những đoạn DNA thoát ra từ các tế bào

that became really good at making copies of themselves. Cụm từ

đã trở nên thực sự giỏi trong việc tạo ra các bản sao của chính chúng.

Maybe they are the descendants of truly lazy parasites

Có thể chúng là hậu duệ của những ký sinh trùng thực sự lười biếng

that let others do all the work for them. Ngữ pháp

để người khác làm mọi việc thay cho mình.

The current thinking is that viruses probably emerged multiple times from different origins, Mạch ý

Suy nghĩ hiện tại là vi-rút có thể đã xuất hiện nhiều lần từ các nguồn gốc khác nhau,

but we simply don't know for sure yet. Cụm từ

nhưng chúng ta vẫn chưa biết chắc chắn.

Whatever the truth is, Ngữ pháp

Dù sự thật là gì,

viruses are the most successful beings on this planet.

vi-rút vẫn là những thực thể thành công nhất trên hành tinh này.

There's an estimated 10,000 billion billion billion viruses on Earth. Ngữ pháp

Ước tính có khoảng 10.000 tỷ tỷ tỷ vi-rút trên Trái Đất.

If we put them all next to each other, Ngữ pháp

Nếu chúng ta đặt tất cả chúng cạnh nhau,

they would stretch for 100 million light years,

chúng sẽ trải dài 100 triệu năm ánh sáng,

500 Milky Way galaxies wide.

tương đương chiều rộng của 500 thiên hà Dải Ngân Hà.

Very recently,

Gần đây,

viruses became even weirder when scientists found a completely new type,

vi-rút thậm chí còn trở nên kỳ lạ hơn khi các nhà khoa học tìm ra một loại hoàn toàn mới,

giant viruses nicknamed GIRUS.

vi-rút khổng lồ được đặt biệt danh là GIRUS.

Not only did it break all sorts of records, Ngữ pháp

Nó không chỉ phá vỡ mọi kỷ lục,

but questioned many assumptions we had about their nature.

mà còn đặt câu hỏi về nhiều giả định mà chúng ta có về bản chất của chúng.

Giruses even come with their own parasites,

Girus thậm chí còn đi kèm với ký sinh trùng của riêng chúng,

virophages,

virophage,

viruses that hunt other viruses,

vi-rút chuyên săn các vi-rút khác,

which seemingly makes no sense at all. Cụm từ

điều dường như hoàn toàn vô lý.

And since we identified the first one in 2003,

Và kể từ khi chúng ta xác định được con đầu tiên vào năm 2003,

it seems like these giants are everywhere we look. Ngữ pháp

có vẻ như những gã khổng lồ này có mặt ở khắp mọi nơi chúng ta nhìn.

In the oceans,

Trong đại dương,

in water towers,

trong các tháp nước,

in the guts of pigs,

trong ruột lợn,

and the mouths of humans.

và miệng con người.

And they're even weirder than we thought.

Và chúng còn kỳ lạ hơn chúng ta nghĩ.

Giruses look funny,

Girus trông rất buồn cười,

like hairy geometric forms

giống như những hình học đầy lông

or mini pickles,

hoặc những quả dưa chuột muối chua nhỏ,

much larger than all viruses we knew before,

lớn hơn nhiều so với tất cả các vi-rút mà chúng ta biết trước đây,

which explains how they could hide in plain sight for centuries. Thành ngữ

điều này giải thích làm thế nào chúng có thể ẩn náu ngay trước mắt trong nhiều thế kỷ.

Scientists saw them under their microscopes and just thought they had to be bacteria. Ngữ pháp

Các nhà khoa học đã nhìn thấy chúng dưới kính hiển vi và chỉ nghĩ rằng chúng hẳn phải là vi khuẩn.

It's like suddenly discovering there are elephant-sized ducks everywhere. Mạch ý

Giống như đột nhiên phát hiện ra những con vịt to bằng con voi ở khắp mọi nơi.

Most giruses we've found so far Cụm từ

Hầu hết các girus mà chúng ta đã tìm thấy cho đến nay

hunt amebae and other single-celled beings.

săn amip và các sinh vật đơn bào khác.

When they find a victim,

Khi chúng tìm thấy một nạn nhân,

they connect with it and use its natural processes to enter the cell.

chúng kết nối với nó và sử dụng các quá trình tự nhiên của tế bào để xâm nhập vào bên trong.

Like all viruses,

Giống như tất cả các vi-rút,

their goal is to misappropriate the victim's infrastructure and procreate. Cách dùng từ

mục tiêu của chúng là chiếm đoạt cơ sở hạ tầng của nạn nhân và sinh sản.

Imagine a mouse crawling into your mouth and using your guts and bones and fat tissue to build a mouse factory. Mạch ý

Hãy tưởng tượng một con chuột chui vào miệng bạn và sử dụng ruột, xương và mô mỡ của bạn để xây dựng một nhà máy sản xuất chuột.

The girus unloads its attack proteins and genetic material and rearranges the cell from the inside.

Girus trút xuống các protein tấn công và vật chất di truyền, rồi sắp xếp lại tế bào từ bên trong.

Its structural elements,

Các yếu tố cấu trúc của nó,

protein production machinery,

bộ máy sản xuất protein,

and large amounts of mitochondria for energy are changed to become an actual factory called viroplasm.

và một lượng lớn ty thể cung cấp năng lượng bị thay đổi để trở thành một nhà máy thực sự gọi là viroplasm.

Some giruses even construct a membrane to shield them from the cell's antiviral defenses. Cụm từ

Một số girus thậm chí còn xây dựng một lớp màng để che chắn chúng khỏi hệ thống phòng thủ chống vi-rút của tế bào.

Once finished, Ngữ pháp

Khi hoàn thành,

the viroplasm begins to assemble new giruses using the victim up from the inside until it's filled up. Ghi chú

viroplasm bắt đầu lắp ráp các girus mới bằng cách sử dụng nạn nhân từ trong ra ngoài cho đến khi nó được lấp đầy.

Finally,

Cuối cùng,

the invader usually orders the cell to self-destruct Ngữ pháp

kẻ xâm lược thường ra lệnh cho tế bào tự hủy diệt

and releases new giruses to look for new prey.

và giải phóng các girus mới để tìm kiếm con mồi mới.

But what makes giruses special is not their modus operandi or their size even, Ngữ pháp

Nhưng điều làm cho girus trở nên đặc biệt không phải là phương thức hoạt động hay thậm chí là kích thước của chúng,

it's that they are much more complex than thought possible for a virus.

mà là chúng phức tạp hơn nhiều so với những gì người ta từng nghĩ là có thể đối với một vi-rút.

Your cells have around 20,000 genes.

Tế bào của bạn có khoảng 20.000 gen.

A typical bacterium has a few thousand genes.

Một vi khuẩn điển hình có vài nghìn gen.

The coronavirus has around 15,

Vi-rút corona có khoảng 15,

HIV or the flu around 10.

HIV hoặc cúm có khoảng 10.

The number of genes alone is certainly not everything. Cụm từ

Tất nhiên số lượng gen đơn thuần không phải là tất cả.

The tomato,

Quả cà chua,

for example,

chẳng hạn,

has 35,000 genes.

có 35.000 gen.

But generally,

Nhưng nhìn chung,

we think of life as a complex system. Cụm từ

chúng ta coi sự sống là một hệ thống phức tạp.

So below a certain complexity level,

Vậy dưới một mức độ phức tạp nhất định,

something may be closer to dead material rather than a living organism. Ngữ pháp

một thứ gì đó có thể gần với vật chất chết hơn là một sinh vật sống.

But giruses can have hundreds or even thousands of genes,

Nhưng girus có thể có hàng trăm hoặc thậm chí hàng ngàn gen,

blurring the line between living and dead things.

làm mờ ranh giới giữa vật sống và vật chết.

And it's not just the numbers that are special, Ngữ pháp

Và không chỉ những con số mới đặc biệt,

but also what these genes do.

mà còn là những gì các gen này làm.

We used to think of viral genes as the simplest of instructions, Ngữ pháp

Chúng ta từng coi các gen của vi-rút là những chỉ thị đơn giản nhất,

just enough to overcome the defense of their victims and make new viruses. Ngữ pháp

chỉ đủ để vượt qua hàng rào phòng thủ của nạn nhân và tạo ra vi-rút mới.

But many girus genes are completely unique,

Nhưng nhiều gen girus hoàn toàn độc đáo,

basically mystery genes.

về cơ bản là những gen bí ẩn.

Even more confusing,

Thậm chí còn khó hiểu hơn,

a huge selection of their genes that are actually hallmarks of living things, Cụm từ

một lượng lớn các gen của chúng thực sự là đặc điểm nổi bật của sinh vật sống,

genes that regulate nutrient intake,

những gen điều chỉnh lượng dinh dưỡng hấp thụ,

energy production,

sản xuất năng lượng,

light harvesting,

thu nhận ánh sáng,

replication,

sao chép,

or are just necessary to keep cells alive.

hoặc chỉ đơn giản là cần thiết để giữ cho tế bào sống sót.

Some recent studies have even suggested that some giruses with very complex genomes

Một số nghiên cứu gần đây thậm chí còn cho thấy rằng một số girus có bộ gen rất phức tạp

may be able to maintain a basic level of metabolism on their own, Cụm từ

có thể tự duy trì một mức độ trao đổi chất cơ bản,

which if true, Ngữ pháp

điều mà nếu là thật,

will shake up what we thought of viruses even more. Cụm động từ

sẽ làm chấn động thêm những gì chúng ta từng nghĩ về vi-rút.

We still don't know anything for sure,

Chúng ta vẫn chưa biết chắc chắn điều gì,

but one idea about girus genes is that they might fundamentally alter the physiology and evolution of their victims

nhưng một ý tưởng về các gen girus là chúng có thể làm thay đổi căn bản sinh lý học và sự tiến hóa của nạn nhân

by integrating their own genomes and merging with them into chimeric organisms. Ngữ pháp

bằng cách tích hợp bộ gen của chính chúng và hợp nhất với chúng thành các sinh vật chimer (lai tạo).

Or the other way. around,

Hoặc ngược lại,

take some host genes with them,

mang theo một số gen của vật chủ,

and be changed themselves.

và tự thay đổi chính mình.

For billions of years,

Trong hàng tỷ năm,

giruses may have been existing alongside and infecting cells,

girus có thể đã tồn tại cùng và lây nhiễm cho các tế bào,

exerting an unseen influence on the development of life. Cụm từ

gây ra một ảnh hưởng vô hình đến sự phát triển của sự sống.

Not just as a parasite, Mạch ý

Không chỉ như một ký sinh trùng,

but jerking evolution in different directions by mixing genes around in all directions.

mà còn kéo sự tiến hóa theo những hướng khác nhau bằng cách xáo trộn các gen theo mọi hướng.

Which brings us to another unique thing about them, Mạch ý

Điều này đưa chúng ta đến một điều độc đáo khác về chúng,

virophages,

virophage,

the viruses hunting giruses.

vi-rút săn lùng girus.

The concept itself is a bit mind-boggling.

Bản thân khái niệm này hơi khó tin.

How can a thing that might be dead

Làm sao một thứ có thể đã chết

hunt another thing that might be dead too?

lại săn lùng một thứ khác cũng có thể đã chết?

Let's look at one of them.

Hãy nhìn vào một trong số chúng.

The virophage Sputnik is hunting a girus called Mamavirus that itself is hunting amebae.

Virophage Sputnik đang săn lùng một girus tên là Mamavirus mà bản thân nó đang săn lùng amip.

Sputnik is a tiny minimalistic virus that doesn't even have the genes and tools to replicate itself.

Sputnik là một vi-rút tối giản nhỏ bé, thậm chí không có gen và công cụ để tự sao chép.

What it does have is the ability to hijack the viroplasm factories of Mamaviruses. Ngữ pháp

Thứ nó có là khả năng tấn công các nhà máy viroplasm của Mamavirus.

So virophages need their victim, Ngữ pháp

Vì vậy, virophage cần nạn nhân của chúng,

the girus,

girus,

to infect their victim,

lây nhiễm cho nạn nhân của nó,

an ameba,

một con amip,

first,

trước,

and then they can parasitize it.

rồi chúng mới có thể ký sinh trên đó.

A Mamavirus viroplasm infected by Sputnik can only produce very few new giruses,

Một viroplasm của Mamavirus bị nhiễm Sputnik chỉ có thể tạo ra rất ít girus mới,

and among these, many are deformed and broken, Mạch ý

và trong số đó, nhiều con bị biến dạng và hỏng hóc,

unable to infect further cells. Ngữ pháp

không thể lây nhiễm thêm tế bào nào.

Instead, Mạch ý

Thay vào đó,

it makes loads of new Sputnik virophages.

nó tạo ra rất nhiều virophage Sputnik mới.

Other virophages are even more subtle.

Các virophage khác thậm chí còn tinh vi hơn.

When they infect a viroplasm,

Khi chúng lây nhiễm vào một viroplasm,

they just integrate their genetic code into the newly produced giruses, Cụm từ

chúng chỉ tích hợp mã di truyền của mình vào các girus mới được sản xuất,

like sleeper agents. Thành ngữ

giống như những điệp viên nằm vùng.

The next time one of these infiltrated giruses successfully infects a Ngữ pháp

Lần tiếp theo khi một trong những girus bị xâm nhập này lây nhiễm thành công vào

cell, it produces mostly virophages instead of giruses. Ngữ pháp

một tế bào, nó sẽ chủ yếu tạo ra virophage thay vì girus.

Giruses are not completely defenseless, Ý định

Tuy nhiên, girus không hoàn toàn không có khả năng phòng vệ.

though.

Dù vậy.

A few years ago,

Vài năm trước,

the world was in awe when scientists discovered CRISPR, Cụm từ

thế giới đã kinh ngạc khi các nhà khoa học khám phá ra CRISPR,

a bacteria defense system against viruses.

một hệ thống phòng thủ của vi khuẩn chống lại vi-rút.

It turns out some giruses have a system that might be similar,

Hóa ra một số girus có một hệ thống có thể tương tự,

a sort of girus immune system against virophages. Cụm từ

một loại hệ thống miễn dịch girus chống lại virophage.

In turn, Mạch ý

Ngược lại,

virophages can also be used as an anti-girus defense mechanism by living cells. Ngữ pháp

virophage cũng có thể được tế bào sống sử dụng như một cơ chế phòng vệ chống lại girus.

Some protists have been found that integrated the genetic code of virophages into their genome and kept it.

Người ta đã tìm thấy một số sinh vật nguyên sinh tích hợp mã di truyền của virophage vào bộ gen của chúng và giữ nó.

When the protists were infected by giruses,

Khi các sinh vật nguyên sinh bị girus lây nhiễm,

they used the code to create virophages themselves to take over the girus factories.

chúng sử dụng mã để tự tạo ra virophage nhằm chiếm lấy các nhà máy girus.

In the end,

Cuối cùng,

the protist would still be killed by the girus infection,

sinh vật nguyên sinh vẫn sẽ bị giết chết bởi nhiễm trùng girus,

but instead of releasing giruses to kill its buddies, Ngữ pháp

nhưng thay vì giải phóng girus để giết bạn bè của mình,

it released virophages to hunt them.

nó giải phóng virophage để săn lùng chúng.

The amazing thing about everything we've told you in this video is that we're still very much at the beginning. Thành ngữ

Điều đáng kinh ngạc về mọi thứ chúng tôi đã kể cho bạn trong video này là chúng ta vẫn đang ở những bước khởi đầu.

It's not even been 20 years since the discovery of giruses and virophages. Ngữ pháp

Kể từ khi phát hiện ra girus và virophage, chưa đầy 20 năm đã trôi qua.

There is so much going on in the microverse.

Có quá nhiều thứ đang diễn ra trong thế giới vi mô.

Life is not an isolated event, Thành ngữ

Sự sống không phải là một sự kiện đơn lẻ,

but a ping-pong game of trillions of organisms and viruses.

mà là một trò chơi bóng bàn của hàng nghìn tỷ sinh vật và vi-rút.

So when you feel down and like there's not that much new to discover, Ngữ pháp

Vì vậy, khi bạn cảm thấy buồn chán và giống như không có nhiều điều mới để khám phá,

think of giruses and all the other elephant-sized ducks all around us,

hãy nghĩ đến girus và tất cả những con vịt to bằng con voi khác xung quanh chúng ta,

invisible until we look more closely. Mạch ý

vô hình cho đến khi chúng ta nhìn kỹ hơn.