KHOA HỌC! Kim loại quý hiếm nhất là gì?: tài liệu học tiếng Anh

Hey, Vsauce. Michael here and I'm in Anaheim at VidCon.

Chào, Vsauce. Michael đây, và tôi đang ở Anaheim để tham dự VidCon.

I hope to see some of you here because I like you guys,

Tôi hy vọng sẽ gặp được vài bạn ở đây vì tôi quý các bạn,

but I can't marry all of you.

nhưng tôi không thể cưới tất cả các bạn.

But if I did put a ring on it, Thành ngữ

Nhưng nếu tôi thật sự đeo nhẫn vào tay ai đó,

what is the most precious thing you could make that ring out of? Cụm từ

thì thứ quý giá nhất có thể dùng làm chiếc nhẫn ấy là gì?

Uh silver, gold, platinum,

Ờ, bạc, vàng, bạch kim,

those are all fine,

đều được cả,

but I want to know what is the rarest most scarce thing on Earth

nhưng tôi muốn biết thứ hiếm có và khan hiếm nhất trên Trái Đất là gì,

that's stable and safe to wear

miễn là nó ổn định và an toàn để đeo,

I could make that ring out of.

để tôi có thể làm chiếc nhẫn đó từ nó.

And I want it to be pure.

Và tôi muốn nó phải tinh khiết.

I'm talking elemental. Ý định

Ý tôi là ở dạng nguyên tố.

Well,

À,

luckily,

may mắn là,

I recently went to the University of Nottingham,

gần đây tôi đã đến University of Nottingham,

home of Periodic Videos,

nơi đặt trụ sở của Periodic Videos,

and experimented with some elements.

và thử nghiệm với một số nguyên tố.

First things first, Cụm từ

Trước tiên,

zinc dissolved in mercury.

kẽm hòa tan trong thủy ngân.

This stuff is awesome.

Thứ này tuyệt thật.

It's dense.

Nó có mật độ cao.

It's heavy.

Nó nặng.

It's liquid metal.

Nó là kim loại lỏng.

It's cool,

Nó rất ngầu,

but even cooler is human urine.

nhưng nước tiểu của con người còn ngầu hơn.

Thank you, Neil.

Cảm ơn, Neil.

Of course,

Tất nhiên,

I'm just kidding.

tôi chỉ đùa thôi.

This is an aqueous solution of the metal vanadium.

Đây là dung dịch vanadi trong nước.

And when we mix vanadium in with the mercury and the zinc, Cụm từ

Khi chúng ta trộn vanadi với thủy ngân và kẽm,

the mercury helps the zinc give electrons to the vanadium. Ngữ pháp

thủy ngân giúp kẽm truyền electron cho vanadi.

And as it gains more and more electrons, Ngữ pháp

Và khi nó nhận được ngày càng nhiều electron,

it changes color.

nó đổi màu.

We're looking for purple.

Chúng ta đang tìm màu tím.

I love shaking this.

Tôi thích lắc thứ này.

It's crazy.

Thật điên rồ.

It's like throwing me off balance. Cụm từ

Cứ như nó khiến tôi mất thăng bằng.

It's so heavy.

Nó nặng quá.

Look at that.

Nhìn kìa.

Thank you, electrons.

Cảm ơn nhé, các electron.

Those colors were beautiful,

Những màu sắc đó thật đẹp,

but vanadium's not that rare.

nhưng vanadi không hiếm đến thế.

I want to get something more precious.

Tôi muốn tìm thứ gì đó quý giá hơn.

And how about precious personally? Cách dùng từ

Còn thứ quý giá với riêng tôi thì sao?

Like my dad.

Chẳng hạn như bố tôi.

He's a chemical engineer who specifically works with and has a patent concerning one element,

Ông là kỹ sư hóa học chuyên làm việc với một nguyên tố và có bằng sáng chế liên quan đến nguyên tố đó,

sulfur.

lưu huỳnh.

Of course,

Tất nhiên,

a fun thing to do with sulfur is to make it bark like a dog. Ngữ pháp

một trò thú vị với lưu huỳnh là khiến nó sủa như chó.

Here's what we're going to do. Mạch ý

Đây là điều chúng ta sẽ làm.

We're going to take a glass tube and fill it with laughing gas, Cụm từ

Chúng ta sẽ lấy một ống thủy tinh và bơm đầy khí cười,

nitrous oxide.

tức đinitơ monoxit.

We're going to pour a little bit of water into the tube to cushion and protect the tube,

Chúng ta sẽ rót một ít nước vào ống để làm lớp đệm và bảo vệ ống,

and then we're going to pour in some liquid carbon disulfide.

rồi rót vào một ít cacbon đisunfua lỏng.

It's very volatile and will evaporate,

Chất này rất dễ bay hơi và sẽ bốc hơi,

giving us a mixture of gases inside this tube.

tạo thành hỗn hợp khí bên trong ống.

Finally,

Cuối cùng,

I will light the top of the tube,

tôi sẽ châm lửa ở đầu ống,

causing the carbon disulfide to burn. Ngữ pháp

khiến cacbon đisunfua cháy.

And as it burns,

Và khi nó cháy,

the temperature and pressure in the tube will increase,

nhiệt độ và áp suất trong ống sẽ tăng lên,

causing the reaction to go faster and faster.

khiến phản ứng diễn ra ngày càng nhanh.

It'll accelerate and bark.

Nó sẽ tăng tốc rồi phát ra tiếng sủa.

Wow.

Chà.

And look at all the sulfur on the sides of the tube.

Và hãy nhìn lượng lưu huỳnh bám khắp thành ống.

That reaction was fun and cool and powerful,

Phản ứng đó vui, ngầu và mạnh mẽ,

but we're way off track here. Thành ngữ

nhưng chúng ta đã lạc đề quá xa.

Even though sulfur is precious and dear to my heart, Thành ngữ

Dù lưu huỳnh rất quý giá và thân thương với tôi,

it's not that rare at all.

nó hoàn toàn không hiếm.

So let's get crazy and talk about astatine.

Vậy hãy chơi lớn và nói về astatin.

Astatine is so rare here on Earth Ngữ pháp

Trên Trái Đất, astatin hiếm đến mức

that we don't even know what it looks like.

chúng ta thậm chí không biết nó trông ra sao.

If you were to try to get enough astatine atoms together Ngữ pháp

Nếu bạn cố gom đủ số nguyên tử astatin

that you could see it with your own eyes, Cụm từ

để có thể nhìn thấy nó bằng mắt thường,

it would instantly vaporize itself

nó sẽ tự bốc hơi ngay lập tức

because of its radioactive heat.

do nhiệt phóng xạ của chính nó.

The fact that it's so radioactive means it wouldn't be great as a ring, Ngữ pháp

Vì có tính phóng xạ quá mạnh nên nó không thích hợp để làm nhẫn,

so let's move on to something a little bit more standard and see where it takes us, Ghi chú

vậy hãy chuyển sang một thứ tiêu chuẩn hơn một chút và xem nó đưa ta đến đâu,

gold.

vàng.

Gold,

Vàng,

of course,

tất nhiên,

is famous for its unreactivity, Cụm từ

nổi tiếng vì tính trơ,

which is why it's a great way to store your wealth.

đó là lý do nó là phương tiện tuyệt vời để cất giữ của cải.

If you have a lot of gold laying around,

Nếu bạn có nhiều vàng để quanh nhà,

the likelihood that it will combine with other elements Ngữ pháp

khả năng nó kết hợp với các nguyên tố khác

and dissolve or rust or corrode is basically zero,

rồi hòa tan, gỉ sét hoặc ăn mòn về cơ bản là bằng không,

with the exception of some special solutions. Cụm từ

ngoại trừ trong một số dung dịch đặc biệt.

In particular,

Cụ thể là,

one discovered in the 1300s

một dung dịch được phát hiện vào những năm 1300

with the fancy name aqua regia. Văn hóa

với cái tên mỹ miều là nước cường toan.

It's made out of hydrochloric acid and nitric acid,

Nó được tạo từ axit clohidric và axit nitric,

and we're about to make some right now, Ngữ pháp

và chúng ta sắp pha một ít ngay bây giờ,

thanks to Neil from Periodic Videos.

nhờ Neil từ Periodic Videos.

Of course,

Tất nhiên,

we're using this fume cupboard Cách dùng từ

chúng ta dùng tủ hút khí độc này

because the fumes that come off the nitric acid Cụm động từ

vì hơi thoát ra từ axit nitric

are quite dangerous.

khá nguy hiểm.

It's the gas NO2,

Đó là khí NO2,

and if you inhale it,

và nếu hít phải,

nitric acid forms in your lungs.

axit nitric sẽ hình thành trong phổi.

So instead of doing that,

Vì vậy, thay vì làm thế,

let's put some gold in aqua regia.

hãy cho một ít vàng vào nước cường toan.

We're just going to use this ancient priceless Egyptian relic.

Chúng ta sẽ dùng món cổ vật Ai Cập vô giá này.

Let's go ahead and try this out. Cụm động từ

Nào, hãy thử xem.

As the gold dissolves,

Khi vàng hòa tan,

what we wind up with in the evaporating dish is chloroauric acid, Cụm động từ

thứ cuối cùng còn lại trong đĩa bay hơi là axit cloroauric,

auric coming from aurum, Văn hóa

trong đó auric bắt nguồn từ aurum,

the Latin word for gold,

từ Latin có nghĩa là vàng,

which is why gold's symbol on the periodic table is Au.

đó là lý do ký hiệu của vàng trong bảng tuần hoàn là Au.

It's really sad to watch that gold dissolve away.

Nhìn số vàng đó tan biến thật buồn.

I wish there was a way for us to just make other things into gold. Ngữ pháp

Ước gì có cách để chúng ta biến những thứ khác thành vàng.

Now I know what you're thinking, Ý định

Tôi biết bạn đang nghĩ gì,

Michael,

Michael,

that's alchemy.

đó là thuật giả kim.

But alchemy is quite real.

Nhưng thuật giả kim là chuyện hoàn toàn có thật.

In today's particle accelerators,

Trong các máy gia tốc hạt ngày nay,

we can smash particles together,

chúng ta có thể cho các hạt va vào nhau,

creating elements.

tạo ra các nguyên tố.

At the accelerator collider at GSI,

Tại máy va chạm của máy gia tốc GSI,

they can create gold by smashing particles together Ngữ pháp

họ có thể tạo ra vàng bằng cách cho các hạt va vào nhau

at a rate of 2 million gold atoms every second. Cụm từ

với tốc độ hai triệu nguyên tử vàng mỗi giây.

That's pretty cool,

Khá ngầu,

right? Ý định

đúng không?

Well,

Nhưng,

as you know,

như bạn đã biết,

atoms are incredibly small.

nguyên tử nhỏ đến khó tin.

They're so small

Chúng nhỏ đến mức

that even though GSI can make 2 million new gold atoms every single second,

dù GSI có thể tạo ra hai triệu nguyên tử vàng mới mỗi giây,

were they to leave the machine on at that rate for 50 million years, Ngữ pháp

nếu họ để máy chạy với tốc độ đó trong 50 triệu năm,

they would only produce 1 g of gold.

họ cũng chỉ sản xuất được 1 g vàng.

Gold is rare and precious and expensive,

Vàng hiếm, quý và đắt đỏ,

but gold is 40% more common than iridium. Ngữ pháp

nhưng vàng phổ biến hơn iridi 40%.

And iridium is incredibly resilient.

Còn iridi thì bền bỉ đáng kinh ngạc.

It doesn't dissolve in aqua regia,

Nó không tan trong nước cường toan,

and it's not even attacked by molten metals or silicates at high temperature,

thậm chí kim loại nóng chảy hay silicat ở nhiệt độ cao cũng không ăn mòn được nó,

which is nice and stoic,

một đặc tính thật đáng nể và điềm nhiên,

but not as pretty as cerium,

nhưng không đẹp bằng xeri,

which reacts at high temperature to form beautiful little sparkles.

chất phản ứng ở nhiệt độ cao để tạo ra những tia lửa nhỏ tuyệt đẹp.

As we continue our journey to discover the rarest thing on Earth to make a ring out of, Mạch ý

Khi tiếp tục hành trình khám phá thứ hiếm nhất trên Trái Đất có thể dùng làm nhẫn,

we've got to discuss osmium.

chúng ta phải bàn về osmi.

This stuff is so rare,

Chất này hiếm đến mức

there's fewer than one part per billion in our Earth's crust. Cách dùng từ

trong lớp vỏ Trái Đất, nó chiếm chưa đến một phần tỷ.

But we're not done yet.

Nhưng chúng ta vẫn chưa xong.

Iridium and osmium are both in the platinum family.

Iridi và osmi đều thuộc họ bạch kim.

And if you take a look at platinum,

Nếu nhìn vào bạch kim,

it's much more common than both iridium and osmium,

nó phổ biến hơn cả iridi lẫn osmi rất nhiều,

but there's something neat that I think we should consider, Ý định

nhưng có một điều thú vị mà tôi nghĩ ta nên cân nhắc,

stable isotopes.

các đồng vị bền.

And it's one of the isotopes of platinum that will finish our story, Ngữ pháp

Và một trong các đồng vị của bạch kim sẽ khép lại câu chuyện,

platinum 190.

bạch kim-190.

It's a stable isotope with a half-life of over a billion years, Cách dùng từ

Đó là một đồng vị bền có chu kỳ bán rã hơn một tỷ năm,

it's non-reactive.

và không phản ứng.

It fits all our criteria. Cụm từ

Nó đáp ứng mọi tiêu chí của chúng ta.

A ring made of the scarcest naturally occurring stable non-reactive thing.

Một chiếc nhẫn làm từ chất có trong tự nhiên hiếm nhất, bền và không phản ứng.

So hey,

Vậy nên,

it would be an awesome ring.

nó sẽ là một chiếc nhẫn tuyệt vời.

Now you're probably wondering, Mạch ý

Giờ có lẽ bạn đang thắc mắc,

Michael,

Michael,

why did you experiment with vanadium, Văn hóa

tại sao anh lại thử nghiệm với vanadi,

sulfur, gold,

lưu huỳnh, vàng

and cerium?

và xeri?

Well,

À,

here's what's interesting.

điểm thú vị nằm ở đây.

Take a look at the periodic table

Hãy nhìn vào bảng tuần hoàn

and their symbols.

và ký hiệu của chúng.

Ta-da.

Ta-da.

Vsauce.

Vsauce.

And as always,

Và như mọi khi,

thanks for watching.

cảm ơn các bạn đã theo dõi.