Ba Cách Để Tiêu Diệt Vũ Trụ: tài liệu học tiếng Anh

One day the universe will die.

Một ngày nào đó vũ trụ sẽ chết.

But why?

Nhưng tại sao?

And how?

Và như thế nào?

And will the universe be dead forever?

Và liệu vũ trụ sẽ chết mãi mãi chứ?

And how do we know that?

Và làm sao chúng ta biết được điều đó?

First of all, Mạch ý

Trước hết,

the universe is expanding.

vũ trụ đang giãn nở.

And not only that, Mạch ý

Và không chỉ vậy,

the rate of its expansion is accelerating.

tốc độ giãn nở của nó đang tăng nhanh.

The reason?

Lý do là gì?

Dark energy.

Năng lượng tối.

Dark energy is a strange phenomenon that scientists believe permeates the universe.

Năng lượng tối là một hiện tượng kỳ lạ mà các nhà khoa học tin rằng đang tràn ngập khắp vũ trụ.

Until 1998,

Cho đến năm 1998,

we thought that the universe must work a bit like a ball Mạch ý

chúng ta vẫn nghĩ rằng vũ trụ chắc hẳn hoạt động hơi giống một quả bóng

that you throw into the sky.

mà bạn ném lên trời.

The ball moves up,

Quả bóng bay lên,

but at some point it has to come down again. Cụm động từ

nhưng đến một lúc nào đó nó phải rơi xuống lại.

But the expansion of the universe is actually speeding up. Cụm động từ

Nhưng sự giãn nở của vũ trụ thực sự đang tăng tốc.

That's like throwing a ball up

Điều đó giống như ném một quả bóng lên trời

and watching it fly away faster and faster and faster. Ngữ pháp

và nhìn nó bay đi ngày càng nhanh, càng nhanh hơn nữa.

Where is this acceleration coming from?

Sự gia tốc này đến từ đâu?

Well,

Chà,

we don't know.

chúng ta không biết.

But we call it dark energy. Ngữ pháp

Nhưng chúng ta gọi nó là năng lượng tối.

Einstein thought of it first,

Einstein là người đầu tiên nghĩ đến nó,

and then decided it was stupid.

và sau đó lại quyết định rằng đó là một ý tưởng ngớ ngẩn.

Now,

Giờ đây,

astrophysicists have decided it is plausible.

các nhà vật lý thiên văn đã quyết định rằng điều đó là hợp lý.

Trouble is, Mạch ý

Vấn đề là,

this is all very theoretical,

tất cả những điều này đều rất nặng tính lý thuyết,

and we don't actually know what the properties of dark energy are.

và chúng ta thực sự không biết các đặc tính của năng lượng tối là gì.

But there are various theories,

Nhưng có nhiều giả thuyết khác nhau,

and they lead us to three scenarios for the end of the universe. Cụm từ

và chúng dẫn chúng ta đến ba viễn cảnh về sự kết thúc của vũ trụ.

One,

Một,

the Big Rip.

Vụ Rách Lớn (Big Rip).

Since its birth, Ngữ pháp

Kể từ khi sinh ra,

the universe has been expanding.

vũ trụ đã không ngừng giãn nở.

For unknown reasons,

Vì những lý do chưa biết,

new space is created everywhere equally.

không gian mới được tạo ra ở mọi nơi một cách đồng đều.

The space between galaxies expands,

Không gian giữa các thiên hà giãn nở,

so they move apart. Cụm động từ

vì vậy chúng di chuyển ra xa nhau.

The space inside galaxies also expands,

Không gian bên trong các thiên hà cũng giãn nở,

but here gravity is strong enough to keep them together. Ngữ pháp

nhưng ở đây lực hấp dẫn đủ mạnh để giữ chúng lại với nhau.

In the Big Rip scenario,

Trong viễn cảnh Vụ Rách Lớn,

the expansion accelerates up to a point Ngữ pháp

sự giãn nở tăng tốc đến một điểm

where space expands so fast Ngữ pháp

mà không gian giãn nở quá nhanh

that gravity can't compensate for this effect anymore.

khiến lực hấp dẫn không thể bù đắp lại hiệu ứng này nữa.

The result is a Big Rip.

Kết quả là một Vụ Rách Lớn.

At first,

Đầu tiên,

only large structures like galaxies are torn apart, Cụm động từ

chỉ những cấu trúc lớn như các thiên hà bị xé toạc,

since space between the single objects expands very fast.

vì không gian giữa các vật thể đơn lẻ giãn nở rất nhanh.

Next,

Tiếp theo,

big bodies like black holes, stars, and planets die.

những vật thể lớn như hố đen, các vì sao và các hành tinh sẽ chết.

Their gravity isn't strong enough to keep them together,

Lực hấp dẫn của chúng không đủ mạnh để giữ chúng lại với nhau,

so they dissolve into their components. Cụm từ

vì vậy chúng tan rã thành các thành phần cơ bản.

In the end,

Cuối cùng,

space would expand faster than the speed of light.

không gian sẽ giãn nở nhanh hơn cả tốc độ ánh sáng.

Atoms would now be affected,

Các nguyên tử lúc này sẽ bị ảnh hưởng,

and they would just disband.

và chúng sẽ tự phân rã.

Once space is expanding faster than light, Ngữ pháp

Một khi không gian giãn nở nhanh hơn ánh sáng,

no particle in the universe

không một hạt nào trong vũ trụ

can interact with any other particle anymore.

có thể tương tác với bất kỳ hạt nào khác nữa.

The universe would dissolve into countless lonely particles Thành ngữ

Vũ trụ sẽ tan biến thành vô số hạt đơn độc

that won't be able to touch anything else

không thể chạm vào bất cứ thứ gì khác

in a strange timeless universe.

trong một vũ trụ không có thời gian kỳ lạ.

Hmm.

Hừm.

And you thought you felt lonely. Ý định

Vậy mà bạn tưởng rằng mình đã cảm thấy cô đơn.

Two,

Hai,

heat death,

cái chết nhiệt,

or a Big Freeze.

hoặc Vụ Đóng Băng Lớn (Big Freeze).

In a nutshell, Thành ngữ

Tóm lại,

the difference between the Big Rip and heat death is that Ngữ pháp

sự khác biệt giữa Vụ Rách Lớn và cái chết nhiệt là

in a heat death scenario,

trong viễn cảnh cái chết nhiệt,

matter stays intact

vật chất vẫn nguyên vẹn

and is converted over an incredibly long but finite period of time Cụm từ

và được biến đổi qua một khoảng thời gian dài không tưởng nhưng hữu hạn

into radiation while the universe expands forever.

thành bức xạ trong khi vũ trụ giãn nở mãi mãi.

But how does this work?

Nhưng điều này hoạt động như thế nào?

Let's talk about entropy. Mạch ý

Hãy nói về entropy.

Every system tends towards the state of highest entropy. Cụm từ

Mọi hệ thống đều có xu hướng hướng tới trạng thái entropy cao nhất.

Like when we have a latte macchiato.

Giống như khi chúng ta uống một ly latte macchiato.

Initially,

Ban đầu,

it has different regions,

nó có các lớp khác nhau,

but over time they will cool down and disintegrate until it's uniform.

nhưng theo thời gian, chúng sẽ nguội đi và hòa tan cho đến khi đồng nhất.

And this also applies to the universe.

Và điều này cũng áp dụng cho vũ trụ.

So while the universe gets bigger and bigger, Ngữ pháp

Vì vậy, trong khi vũ trụ ngày càng lớn hơn,

matter slowly decays and spreads out. Cụm động từ

vật chất từ từ phân rã và lan rộng ra.

At some point,

Tại một thời điểm nào đó,

after lots of generations of stars,

sau rất nhiều thế hệ của các vì sao,

all the gas clouds necessary to form stars will be exhausted, Cách dùng từ

tất cả các đám mây khí cần thiết để hình thành các vì sao sẽ cạn kiệt,

so the universe will turn dark.

do đó vũ trụ sẽ chìm trong bóng tối.

The remaining suns will die.

Những mặt trời còn lại sẽ chết.

Black holes will slowly degenerate and evaporate over trillions of years

Các hố đen sẽ từ từ suy thoái và bốc hơi qua hàng nghìn tỷ năm

due to what's known as Hawking radiation. Cụm từ

do hiện tượng được gọi là bức xạ Hawking.

When this process is complete,

Khi quá trình này hoàn tất,

only a dilute gas of photons and light particles remains

chỉ còn lại một lượng khí loãng của các photon và hạt ánh sáng

until even this decays.

cho đến khi ngay cả thứ này cũng phân rã.

All activity in the universe ceases at this point.

Mọi hoạt động trong vũ trụ ngừng lại ở điểm này.

Entropy is at its maximum,

Entropy ở mức tối đa,

and the universe is dead forever.

và vũ trụ sẽ chết mãi mãi.

Unless,

Trừ khi,

theoretically,

về mặt lý thuyết,

it might be possible that Ngữ pháp

có khả năng là

after an incredibly long amount of time,

sau một khoảng thời gian dài đáng kinh ngạc,

there might be a spontaneous entropy decrease

có thể có một sự giảm entropy tự phát

as a result of something called quantum tunneling, Cụm từ

là kết quả của một thứ gọi là đường hầm lượng tử,

leading to a new Big Bang. Ngữ pháp

dẫn đến một Vụ Nổ Lớn (Big Bang) mới.

Three,

Ba,

Big Crunch and Big Bounce.

Vụ Co Lớn (Big Crunch) và Vụ Nảy Lớn (Big Bounce).

This is the most uplifting scenario.

Đây là viễn cảnh tươi sáng nhất.

If there is less dark energy than we think or it decreases over time,

Nếu có ít năng lượng tối hơn chúng ta nghĩ hoặc nó giảm dần theo thời gian,

gravity will be the dominating force in the universe one day.

một ngày nào đó lực hấp dẫn sẽ trở thành lực thống trị trong vũ trụ.

In a few trillion years,

Trong vài nghìn tỷ năm tới,

the rate of expansion of the universe will slow down and stop. Cụm động từ

tốc độ giãn nở của vũ trụ sẽ chậm lại và dừng hẳn.

After that,

Sau đó,

it reverses.

nó đảo ngược.

Galaxies will race at each other,

Các thiên hà sẽ lao vào nhau,

merging as the universe becomes smaller and smaller.

hợp nhất khi vũ trụ ngày càng nhỏ lại.

Since a smaller universe also means a hotter universe,

Vì vũ trụ nhỏ hơn cũng đồng nghĩa với việc vũ trụ nóng hơn,

temperatures rise everywhere all at once.

nhiệt độ sẽ tăng lên ở mọi nơi cùng một lúc.

100,000 years before the Big Crunch,

100.000 năm trước Vụ Co Lớn,

background radiation would be hotter than the surfaces of most stars,

bức xạ nền sẽ nóng hơn bề mặt của hầu hết các vì sao,

which means that they would be cooked from the outside. Cách dùng từ

có nghĩa là chúng sẽ bị nướng chín từ bên ngoài.

Minutes before the Big Crunch happens,

Vài phút trước khi Vụ Co Lớn xảy ra,

atom cores are ripped apart

các lõi nguyên tử bị xé toạc

before supermassive black holes devour everything.

trước khi các siêu hố đen nuốt chửng mọi thứ.

Finally,

Cuối cùng,

all black holes would merge into a supermassive mega black hole

tất cả các hố đen sẽ hợp nhất thành một siêu hố đen khổng lồ

that contains the entire mass of the universe.

chứa toàn bộ khối lượng của vũ trụ.

And in the last moment before the Big Crunch,

Và trong khoảnh khắc cuối cùng trước Vụ Co Lớn,

it would devour the universe,

nó sẽ nuốt chửng toàn bộ vũ trụ,

including itself.

bao gồm cả chính nó.

The Big Bounce theory states that this has happened a lot of times, Ngữ pháp

Giả thuyết Vụ Nảy Lớn cho rằng điều này đã xảy ra rất nhiều lần,

and that the universe goes through an infinite cycle of expansion and contraction. Cụm từ

và vũ trụ trải qua một chu kỳ giãn nở và co lại vô tận.

Well,

Chà,

wouldn't that be nice? Ý định

điều đó không tuyệt sao?

So what will actually happen to the universe in the end?

Vậy cuối cùng điều gì sẽ thực sự xảy ra với vũ trụ?

At the moment,

Hiện tại,

heat death seems the most likely. Ngữ pháp

cái chết nhiệt có vẻ như là khả năng cao nhất.

But we at Kurzgesagt hope that this dead forever stuff is wrong, Cách dùng từ

Nhưng chúng tôi ở Kurzgesagt hy vọng rằng cái chết vĩnh viễn này là sai,

and the universe will start over and over again. Ghi chú

và vũ trụ sẽ bắt đầu lại nhiều lần.

We don't know for sure either way.

Chúng ta cũng không biết chắc được.

So let's just assume the most uplifting theory is true. Ý định

Vì vậy hãy cứ giả sử rằng giả thuyết tươi sáng nhất là đúng.

By the way, Mạch ý

Nhân tiện,

we have a Twitter account.

chúng tôi có tài khoản Twitter.