Tại sao chúng ta mơ?: tài liệu học tiếng Anh

Hey, Vsauce, Michael here

Chào, Vsauce, Michael đây,

and today we are going to talk about why we dream. Mạch ý

và hôm nay chúng ta sẽ nói về lý do tại sao chúng ta nằm mơ.

What's going on inside our brains?

Điều gì đang diễn ra bên trong bộ não của chúng ta?

The scientific study of dreaming is called oneirology, Ngữ pháp

Ngành khoa học nghiên cứu giấc mơ được gọi là oneirology,

and for most of history it didn't really exist Cụm từ

và trong phần lớn lịch sử, ngành này gần như không hề tồn tại

because you can't hold a dream.

vì bạn không thể cầm nắm một giấc mơ.

It's difficult to measure a dream. Ngữ pháp

Rất khó đo lường một giấc mơ.

You can't taste it.

Bạn không thể nếm nó.

You can't see other people's dreams.

Bạn không thể nhìn thấy giấc mơ của người khác.

And if you ask them to tell you what they dreamt, Ngữ pháp

Và nếu bạn yêu cầu họ kể lại mình đã mơ thấy gì,

the results are almost always unreliable.

kết quả hầu như luôn không đáng tin cậy.

In fact,

Trên thực tế,

it's estimated that we forget 95% of the dreams we have, Ngữ pháp

người ta ước tính rằng chúng ta quên đến 95% số giấc mơ của mình,

especially within the first 10 minutes of having them.

đặc biệt là trong vòng 10 phút đầu tiên sau khi mơ.

But then, in 1952 something amazing happened. Mạch ý

Nhưng rồi vào năm 1952, một điều đáng kinh ngạc đã xảy ra.

Researchers at the University of Chicago found this.

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Chicago đã phát hiện ra điều này.

It's a unique type of electrical activity

Đó là một dạng hoạt động điện đặc biệt

that occurs during a certain stage of a person's sleeping.

xuất hiện trong một giai đoạn nhất định của giấc ngủ.

When researchers awoke people during this stage,

Khi các nhà nghiên cứu đánh thức mọi người trong giai đoạn này,

they almost always reported that they had been dreaming. Ngữ pháp

họ hầu như luôn cho biết mình vừa nằm mơ.

Also, at the same time,

Ngoài ra, đồng thời,

during this stage people's eyeballs are going crazy, Thành ngữ

trong giai đoạn này, nhãn cầu của mọi người chuyển động điên cuồng,

rapidly darting all over the place underneath their eyelids.

đảo nhanh khắp mọi hướng bên dưới mí mắt.

You can actually see this happening if you watch people sleep, Ngữ pháp

Bạn thực sự có thể thấy điều này nếu quan sát người khác ngủ,

like I usually do.

như tôi vẫn thường làm.

During REM sleep,

Trong giấc ngủ REM,

some pretty bizarre stuff happens. Cách dùng từ

một số chuyện khá kỳ lạ xảy ra.

If you look at the electrical activity of a brain that is in REM sleep,

Nếu quan sát hoạt động điện của một bộ não đang trong giấc ngủ REM,

it almost exactly mimics the way the brain acts when it's awake. Ngữ pháp

bạn sẽ thấy nó gần như mô phỏng chính xác cách bộ não hoạt động khi thức.

The biggest difference being that the production of chemicals inside the brain, Ngữ pháp

Khác biệt lớn nhất là quá trình sản sinh các chất hóa học trong não,

like norepinephrine, serotonin, and histamine,

như norepinephrine, serotonin và histamine,

is almost completely blocked.

gần như bị chặn hoàn toàn.

And that causes the muscles to stop moving, Ngữ pháp

Điều đó khiến các cơ ngừng cử động,

which is why you can dream about flying or running around or fighting ninjas, Mạch ý

nên bạn có thể mơ thấy mình bay, chạy khắp nơi hoặc chiến đấu với ninja,

but your body doesn't move.

nhưng cơ thể bạn không hề cử động.

People who have a disorder achieving complete REM atonia

Những người mắc chứng rối loạn khiến họ không đạt được trạng thái mất trương lực cơ REM hoàn toàn

move around in their sleep and act out their dreams. Cụm động từ

sẽ cử động trong lúc ngủ và thực hiện những hành động trong giấc mơ.

They can even get out of bed and sleepwalk.

Họ thậm chí có thể rời khỏi giường và mộng du.

Oh, before you move forward, Mạch ý

À, trước khi đi tiếp,

I should say two things.

tôi nên nói hai điều.

One is that it's possible to wake up

Thứ nhất, bạn có thể tỉnh giấc

and not be able to move your body because you're still in REM atonia. Ngữ pháp

nhưng không thể cử động cơ thể vì vẫn đang ở trạng thái mất trương lực cơ REM.

You're completely conscious and you know that you're awake,

Bạn hoàn toàn tỉnh táo và biết rằng mình đã thức,

but your body is not ready to move.

nhưng cơ thể vẫn chưa sẵn sàng cử động.

On the flip side, Thành ngữ

Ở chiều ngược lại,

you can also be inside a dream and know that you're dreaming.

bạn cũng có thể đang ở trong một giấc mơ và biết rằng mình đang mơ.

This phenomenon is known as lucid dreaming, Cách dùng từ

Hiện tượng này được gọi là mơ sáng suốt,

and it's particularly attractive because while I'm in a lucid dream,

và nó đặc biệt hấp dẫn vì khi đang ở trong một giấc mơ sáng suốt,

I can make conscious decisions about what I do. Cụm từ

tôi có thể chủ động quyết định mình sẽ làm gì.

I can go fly to wherever I want, Ngữ pháp

Tôi có thể bay đến bất cứ nơi nào mình muốn,

or I can have a tea party with Abraham Lincoln.

hoặc tổ chức tiệc trà với Abraham Lincoln.

I'm in control. Cụm từ

Tôi nắm quyền kiểm soát.

But achieving a lucid dream is quite elusive. Cách dùng từ

Nhưng để có được một giấc mơ sáng suốt thì không hề dễ.

Howcast has a great video, which I've put in the description,

Howcast có một video rất hay mà tôi đã để trong phần mô tả,

that gives some tips and tricks on how to achieve one. Cụm từ

chia sẻ một số mẹo và thủ thuật để đạt được trạng thái này.

Researchers were able to deprive mice of REM sleep by using this: Cụm từ

Các nhà nghiên cứu có thể ngăn chuột bước vào giấc ngủ REM bằng cách dùng vật này:

inverted inside a tub of water,

đặt úp nó trong một bồn nước,

way up to the tippy top,

với mực nước dâng gần sát đỉnh,

meaning that the mouse was only able to sit right on top of this little tiny surface.

khiến con chuột chỉ có thể ngồi ngay trên bề mặt bé xíu này.

When that happens,

Khi đó,

the mouse can still fall into non-REM sleep,

con chuột vẫn có thể bước vào giấc ngủ non-REM,

but as soon as they reach REM sleep and their muscles relax, Ngữ pháp

nhưng ngay khi bước vào giấc ngủ REM và các cơ thả lỏng,

they fall off the platform into the water,

nó sẽ rơi khỏi bệ xuống nước,

waking up.

và tỉnh giấc.

What they found was that when mice are not allowed to achieve REM sleep, Ngữ pháp

Họ phát hiện rằng khi chuột không được phép bước vào giấc ngủ REM,

they have an incredible amount of trouble remembering things. Ngữ pháp

chúng gặp khó khăn vô cùng lớn trong việc ghi nhớ mọi thứ.

This happens in humans too.

Điều này cũng xảy ra ở con người.

If you have people remember word pairs and then you don't allow them to sleep, Ngữ pháp

Nếu bạn cho mọi người ghi nhớ các cặp từ rồi không cho họ ngủ,

the next day their memory for that stuff is incredibly terrible.

thì ngày hôm sau, trí nhớ của họ về những thứ đó sẽ tệ khủng khiếp.

But memory and REM does not stop there. Mạch ý

Nhưng mối liên hệ giữa trí nhớ và REM chưa dừng lại ở đó.

If a person learns a difficult new task during the day,

Nếu một người học một nhiệm vụ mới khó nhằn vào ban ngày,

say a new instrument or a new type of difficult puzzle,

chẳng hạn học chơi một nhạc cụ mới hoặc giải một dạng câu đố khó mới,

you can measure the electrical activity in their brain while they do that.

bạn có thể đo hoạt động điện trong não họ khi họ thực hiện nhiệm vụ đó.

And then, while they sleep that night,

Rồi khi họ ngủ vào đêm hôm ấy,

whether they know it or not, Cụm từ

dù họ có biết hay không,

their brain replays those electronic impulses.

não của họ sẽ phát lại những xung điện đó.

Many popular theories about why we dream are variations on the idea that while we sleep, Cụm từ

Nhiều giả thuyết phổ biến về lý do chúng ta nằm mơ là những biến thể của ý tưởng cho rằng khi ngủ,

the unconscious part of our brain is busy organizing memories Ngữ pháp

phần vô thức trong não chúng ta bận rộn sắp xếp ký ức

and strengthening connections from the day before that we need in the future,

và củng cố những liên kết hình thành từ ngày hôm trước mà ta sẽ cần trong tương lai,

while getting rid of the junk that would otherwise clog the brain. Ghi chú

đồng thời loại bỏ những thứ rác rưởi mà nếu để lại sẽ làm tắc nghẽn não.

Now, so the theory goes, Mạch ý

Theo giả thuyết này,

these electrical impulses are detected by our conscious brain,

những xung điện đó được phần não có ý thức phát hiện,

and our cortex freaks out and doesn't know what it means, Cụm động từ

và vỏ não hoảng loạn vì không biết chúng có nghĩa gì,

and so it tries its best to create a cohesive story, Cụm từ

nên nó cố hết sức tạo nên một câu chuyện mạch lạc,

creating a dream.

từ đó tạo ra một giấc mơ.

This would explain why dreams are often so fantastic and seemingly random. Ghi chú

Điều này lý giải tại sao giấc mơ thường kỳ ảo và có vẻ ngẫu nhiên đến vậy.

They're not supposed to make sense. Ngữ pháp

Chúng vốn không cần phải hợp lý.

They're not an actual message from our brain.

Chúng không phải là thông điệp thực sự từ não chúng ta.

It's just the results of our cortex is trying to synthesize the noise

Đó chỉ là kết quả của việc vỏ não cố tổng hợp những tín hiệu nhiễu

coming from all the work being done back in the unconscious.

phát sinh từ mọi hoạt động đang diễn ra trong phần vô thức.

Under this way of thinking, Mạch ý

Theo cách lý giải này,

dreams are an epiphenomenon. Cách dùng từ

giấc mơ là một hiện tượng phụ.

They're not a primary process that has a purpose.

Chúng không phải là một quá trình chính có mục đích.

Instead,

Thay vào đó,

they're the accidental result of a more important Cụm từ

chúng là kết quả ngẫu nhiên của một quá trình quan trọng hơn

process going on behind the conscious brain. Cụm động từ

đang diễn ra phía sau phần não có ý thức.

But some researchers don't believe that.

Nhưng một số nhà nghiên cứu không tin như vậy.

They believe that dreams serve a primary purpose, Cụm từ

Họ tin rằng giấc mơ phục vụ một mục đích chính,

and that purpose is to prepare us for threats. Cụm từ

và mục đích đó là giúp chúng ta chuẩn bị đối phó với các mối đe dọa.

They think this because the most prevalent emotions felt during dreams are negative: Cách dùng từ

Họ nghĩ vậy vì những cảm xúc phổ biến nhất trong giấc mơ đều mang tính tiêu cực:

abandonment, anger, and the most common of all,

cảm giác bị bỏ rơi, tức giận, và phổ biến hơn cả là

anxiety.

lo âu.

The theory goes like this: Mạch ý

Giả thuyết này diễn giải như sau:

Back when we were early humans especially, Ngữ pháp

Đặc biệt là thuở loài người còn ở thời sơ khai,

we had no idea what kind of threats we might encounter during the day. Ngữ pháp

chúng ta không hề biết mình có thể gặp loại đe dọa nào trong ngày.

And so, to prepare us,

Vì vậy, để chuẩn bị cho chúng ta,

our brain would simulate anxieties while we slept to make us better prepared Ngữ pháp

não sẽ mô phỏng cảm giác lo âu khi ta ngủ để giúp ta chuẩn bị tốt hơn

for that feeling in the real world.

cho cảm giác đó trong thế giới thực.

So people who had terrifying dreams

Vì thế, những người có giấc mơ đáng sợ

were better at dealing with anxiety in the real world Cụm động từ

sẽ ứng phó với lo âu trong thế giới thực tốt hơn

and had stronger genes.

và có những gen mạnh hơn.

All right, so the theories we discussed today are quite popular,

Được rồi, các giả thuyết chúng ta thảo luận hôm nay khá phổ biến,

but they don't really enjoy a consensus. Cách dùng từ

nhưng thực ra vẫn chưa có sự đồng thuận.

Not everyone agrees on them, Ngữ pháp

Không phải ai cũng tán thành chúng,

and they barely scratch the surface of scientific thought about dreams. Thành ngữ

và chúng mới chỉ chạm đến bề nổi của tư duy khoa học về giấc mơ.

But that's kind of the cool thing about dreams.

Nhưng đó cũng chính là điều thú vị ở giấc mơ.

Think of it like this. Mạch ý

Hãy hình dung thế này.

Here is the Eagle Nebula,

Đây là Tinh vân Đại Bàng,

a giant structure in outer space 6,500 light-years away.

một cấu trúc khổng lồ ngoài không gian, cách chúng ta 6.500 năm ánh sáng.

But despite its distance, Ngữ pháp

Nhưng dù nó xa đến vậy,

we pretty much know what it's made out of. Ghi chú

chúng ta vẫn biết khá rõ nó được cấu tạo từ những gì.

We know that it's 100 trillion km tall. Mạch ý

Chúng ta biết nó cao 100 nghìn tỷ km.

We know what caused it,

Chúng ta biết điều gì tạo ra nó,

and we know where it's going to be in 750 million years.

và biết 750 triệu năm nữa nó sẽ ở đâu.

But last night,

Nhưng đêm qua,

I had dreams,

tôi đã nằm mơ,

and no one really knows why or for what reason.

và không ai thực sự biết tại sao tôi lại mơ hay để làm gì.

And that's pretty cool.

Và điều đó khá thú vị.

And that's why

Và đó là lý do

thanks for watching.

cảm ơn các bạn đã theo dõi.

If you want to learn more about the world,

Nếu muốn tìm hiểu thêm về thế giới,

I highly recommend Smarter Every Day. Ý định

tôi rất khuyên bạn xem Smarter Every Day.

It's a show here on YouTube by a guy named Destin,

Đó là một chương trình trên YouTube của một anh chàng tên Destin,

who I've met.

người mà tôi đã từng gặp.

He's awesome.

Anh ấy rất tuyệt.

I've learned a lot from him.

Tôi đã học được rất nhiều từ anh ấy.

He's the guy who did the chicken thing from the Leanback.

Anh ấy là người làm vụ con gà trong Leanback.

He's also studied what causes poop splash,

Anh ấy cũng nghiên cứu nguyên nhân nước bắn lên khi đi đại tiện,

slow-motion water balloons,

bóng nước trong cảnh quay chậm,

and has a lot of guns and explosions.

và có rất nhiều súng cùng những vụ nổ.

What more could you ask for? Ý định

Bạn còn đòi hỏi gì hơn nữa?

So do me a favor and go check it out Ghi chú

Vậy hãy giúp tôi một việc và ghé xem chương trình

and subscribe if you like it.

rồi đăng ký theo dõi nếu bạn thích.

And if you haven't seen it yet,

Và nếu bạn chưa xem,

go check out WhatsUpHow's review of my beard.

hãy xem bài đánh giá của WhatsUpHow về bộ râu của tôi.

I've got that in the description.

Tôi đã để nó trong phần mô tả.

And as always, thanks for watching.

Và như mọi khi, cảm ơn các bạn đã theo dõi.