GMO Tốt Hay Xấu? Công Nghệ Gen & Thực Phẩm Của Chúng Ta: tài liệu học tiếng Anh

GMOs are one of the most controversial areas of science. Ngữ pháp

GMO là một trong những lĩnh vực gây tranh cãi nhất của khoa học.

Genetic engineering is used in many fields,

Kỹ thuật di truyền được sử dụng trong nhiều lĩnh vực,

but even though medical applications like GM insulin are widely accepted, Ngữ pháp

nhưng mặc dù các ứng dụng y tế như insulin biến đổi gen được chấp nhận rộng rãi,

the debate heats up when it comes to food and agriculture. Ghi chú

cuộc tranh luận lại trở nên gay gắt khi nói đến thực phẩm và nông nghiệp.

Why is that?

Tại sao lại như vậy?

Why is the same thing treated so differently?

Tại sao cùng một thứ lại bị đối xử khác biệt đến thế?

Let's try to get to the bottom of this and explore the facts, Thành ngữ

Hãy cùng tìm hiểu tận gốc vấn đề này và khám phá những sự thật,

the fears,

nỗi sợ hãi,

and the future of GMOs.

và tương lai của GMO.

Humans have been genetically modifying plants and animals for thousands of years. Ngữ pháp

Con người đã biến đổi gen của thực vật và động vật trong hàng ngàn năm qua.

Maybe a few of your crops had very good yields.

Có thể một vài cây trồng của bạn có năng suất rất tốt.

Maybe one of your wolves was especially loyal.

Có thể một con sói của bạn đặc biệt trung thành.

So, you did the smart thing and bred the plants and animals that had traits beneficial to you. Ngữ pháp

Vì vậy, bạn đã làm một việc thông minh là lai tạo những loài thực vật và động vật có những đặc điểm có lợi cho bạn.

Traits are just an expression of genes.

Đặc điểm chỉ là một sự biểu hiện của gen.

So, with each generation, Mạch ý

Vì vậy, với mỗi thế hệ,

those genes got more pronounced.

những gen đó ngày càng trở nên rõ nét hơn.

After thousands of years,

Sau hàng ngàn năm,

almost every single plant and animal around us is vastly different from its pre-domesticated state.

gần như mọi loài thực vật và động vật xung quanh chúng ta đều khác biệt rất lớn so với trạng thái trước khi được thuần hóa.

If humans have been changing genes for millennia,

Nếu con người đã thay đổi gen trong hàng thiên niên kỷ,

what makes a so-called genetically modified organism or GMO different? Cách dùng từ

vậy điều gì làm cho thứ được gọi là sinh vật biến đổi gen hay GMO trở nên khác biệt?

Selective breeding is basically hoping for lucky hits. Thành ngữ

Chọn lọc nhân giống về cơ bản là hy vọng vào sự may mắn.

Genetic engineering eliminates this factor.

Kỹ thuật di truyền loại bỏ yếu tố này.

We can choose the traits we want,

Chúng ta có thể chọn những đặc điểm mà mình mong muốn,

make fruit grow bigger, immune to pests, and so on. Ngữ pháp

làm cho trái cây lớn hơn, miễn dịch với sâu bệnh, v.v.

So, why are people concerned about them?

Vậy tại sao mọi người lại lo lắng về chúng?

Let's start with one of the most common objections to GMOs. Mạch ý

Hãy bắt đầu với một trong những sự phản đối phổ biến nhất đối với GMO.

Gene flow, Văn hóa

Dòng gen,

meaning GM crops could mix with traditional crops

có nghĩa là cây trồng biến đổi gen có thể hòa trộn với cây trồng truyền thống

and introduce unwanted new characteristics into them.

và đưa những đặc tính mới không mong muốn vào chúng.

There is a method that might guarantee complete prevention,

Có một phương pháp có thể đảm bảo việc phòng ngừa hoàn toàn,

but it's a big anti-GMO argument by itself.

nhưng bản thân nó lại là một lập luận phản đối GMO lớn.

Terminator seeds. Văn hóa

Hạt giống Kẻ hủy diệt (Terminator seeds).

The idea is that they could produce sterile plants,

Ý tưởng là chúng có thể tạo ra những cây vô sinh,

requiring farmers to buy new seeds every year. Ngữ pháp

đòi hỏi nông dân phải mua hạt giống mới mỗi năm.

The very concept of this, however,

Tuy nhiên, chính khái niệm này,

caused a public outcry, Cụm từ

đã gây ra sự phẫn nộ trong công chúng,

stopping the technology being put to use. Ngữ pháp

ngăn chặn công nghệ này được đưa vào sử dụng.

This brings us back to the unintentional spreading of engineered DNA. Mạch ý

Điều này đưa chúng ta trở lại vấn đề lan truyền ADN biến đổi không chủ ý.

There have been cases of GMOs growing where they weren't planted,

Đã có những trường hợp GMO mọc lên ở những nơi chúng không được trồng,

and traces of modified genes found in foreign crops.

và người ta tìm thấy dấu vết của các gen biến đổi trong các loại cây trồng ở nước ngoài.

But GM plants can't run wild entirely. Thành ngữ

Nhưng cây trồng biến đổi gen không thể mọc hoang dã hoàn toàn.

Many crops pollinate themselves,

Nhiều loại cây trồng tự thụ phấn,

and all crops have to be related to mingle.

và tất cả các loại cây trồng phải có họ hàng với nhau mới có thể lai tạp.

There are also cultural methods like buffer zones to keep unintentional crossing at a minimum. Cụm từ

Ngoài ra còn có các phương pháp canh tác như sử dụng vùng đệm để giữ cho việc lai chéo không chủ ý ở mức tối thiểu.

But if it's possible in principle that a GMO could unintentionally cross with a non-GMO, Cụm từ

Nhưng nếu về mặt nguyên tắc, một cây GMO có thể vô tình lai với cây không phải GMO,

there's actually a more important question.

thực sự có một câu hỏi quan trọng hơn.

Is food that comes from GM crops different to food from non-GM crops? Cách dùng từ

Liệu thực phẩm đến từ cây trồng biến đổi gen có khác với thực phẩm từ cây trồng không biến đổi gen?

This question has been a major concern from the very beginning.

Câu hỏi này đã là một mối quan tâm lớn ngay từ đầu.

GM plants that are destined to be eaten are checked for possible dangers, Cách dùng từ

Các loài cây biến đổi gen dùng để ăn đều được kiểm tra về những rủi ro tiềm ẩn,

and the results are evaluated by multiple agencies.

và kết quả được đánh giá bởi nhiều cơ quan khác nhau.

After more than 30 years and thousands of studies,

Sau hơn 30 năm và hàng ngàn nghiên cứu,

the science is in. Thành ngữ

khoa học đã đưa ra kết luận.

Eating GMO plants is no more risky than their non-GMO equivalent. Ngữ pháp

Ăn thực vật GMO không rủi ro hơn so với những thực vật không phải GMO tương đương.

But don't just take our word for it. Ý định

Nhưng đừng chỉ tin vào lời nói của chúng tôi.

Sources for this and other claims are in the video description.

Các nguồn cho tuyên bố này và những tuyên bố khác đều nằm trong phần mô tả video.

But what about plants that have been engineered to be toxic?

Thế nhưng, đối với những loài cây được biến đổi để trở nên có độc thì sao?

For example, Bt crops.

Ví dụ, cây trồng Bt.

A gene borrowed from the bacterium Bacillus thuringiensis lets engineered plants produce a protein that destroys the digestive system of specific insect pests. Ngữ pháp

Một gen được mượn từ vi khuẩn Bacillus thuringiensis giúp cây biến đổi gen có khả năng tạo ra một loại protein phá hủy hệ tiêu hóa của một số loại côn trùng gây hại cụ thể.

The plant makes its own pesticide.

Loại cây này tự tạo ra thuốc trừ sâu của riêng nó.

Insects that eat it die.

Côn trùng ăn phải nó sẽ chết.

That sounds alarming.

Điều đó nghe có vẻ đáng báo động.

Pesticide sprays can be washed off,

Thuốc trừ sâu dạng xịt có thể rửa trôi,

while the poison in Bt crops is inside the plant.

trong khi chất độc ở cây trồng Bt lại nằm bên trong cây.

But actually, it's not a big deal.

Nhưng thực tế, đó không phải là một vấn đề lớn.

Poison is really just a question of different perspectives. Mạch ý

Chất độc thực sự chỉ là vấn đề của những góc nhìn khác nhau.

What's harmless to one species might kill another.

Thứ vô hại với loài này có thể giết chết loài khác.

Coffee, for example,

Ví dụ, cà phê,

is a poison that kills insects,

là một chất độc giết chết côn trùng,

but is harmless to us.

nhưng lại vô hại với chúng ta.

Or take chocolate. Mạch ý

Hoặc lấy ví dụ sô-cô-la.

It's dangerous for dogs,

Nó nguy hiểm cho chó,

but a pleasure for humans.

nhưng lại là một niềm vui thú cho con người.

Bt crops produce a protein that is tailored to the specific design of the digestive tract of certain insects. Cụm từ

Cây trồng Bt tạo ra một loại protein được thiết kế đặc biệt cho cấu trúc đường tiêu hóa của một số loại côn trùng.

It's completely harmless for us.

Nó hoàn toàn vô hại đối với chúng ta.

There's also the opposite approach.

Ngoài ra còn có cách tiếp cận ngược lại.

Plants that are engineered to be resistant to certain weed killers.

Những loài cây được kỹ thuật biến đổi để kháng lại một số loại thuốc diệt cỏ.

This way,

Bằng cách này,

farmers can use them widely,

nông dân có thể sử dụng chúng rộng rãi,

killing the other plants competing for resources without harming the crop.

tiêu diệt những loài thực vật khác đang cạnh tranh tài nguyên mà không làm hại đến cây trồng của mình.

Here we get to the dark underbelly of GMOs. Thành ngữ

Ở đây chúng ta đi đến mảng tối của GMO.

For the pesticide industry,

Đối với ngành công nghiệp thuốc trừ sâu,

they are big business.

đây là một ngành kinh doanh béo bở.

Over 90% of all cash crops in the US are herbicide-resistant, Cách dùng từ

Hơn 90% các loại cây trồng mang lại giá trị kinh tế tại Hoa Kỳ đều kháng thuốc diệt cỏ,

mostly to glyphosate.

chủ yếu là glyphosate.

As a result,

Kết quả là,

the use of glyphosate has increased greatly.

việc sử dụng glyphosate đã tăng lên đáng kể.

That isn't only bad.

Điều đó không hẳn chỉ là tồi tệ.

Glyphosate is much less harmful to humans than many other herbicides.

Glyphosate ít gây hại cho con người hơn nhiều so với các loại thuốc diệt cỏ khác.

Still,

Dù vậy,

this means farmers have a strong incentive to rely on this one method only, Cụm từ

điều này có nghĩa là nông dân có động cơ mạnh mẽ để chỉ dựa vào duy nhất phương pháp này,

casting more balanced ways of managing weeds aside. Cụm động từ

gạt sang một bên những cách kiểm soát cỏ dại cân bằng hơn.

That's one of the most fundamental problems with the GMO debate.

Đó là một trong những vấn đề cơ bản nhất trong cuộc tranh luận về GMO.

Much of the criticism of this technology is actually criticism of modern agriculture Mạch ý

Phần lớn những lời chỉ trích công nghệ này thực chất là lời chỉ trích đối với nền nông nghiệp hiện đại

and the business practice of the huge corporations that control our food supply.

và hoạt động kinh doanh của các tập đoàn khổng lồ đang kiểm soát nguồn cung cấp thực phẩm của chúng ta.

This criticism is not only valid,

Sự chỉ trích này không chỉ hợp lý,

it's also important.

mà nó cũng rất quan trọng.

We need to change agriculture to a more sustainable model.

Chúng ta cần thay đổi nông nghiệp sang một mô hình bền vững hơn.

GMOs as a technology are actually an ally and not an enemy in that fight, Thành ngữ

GMO với tư cách là một công nghệ thực sự là một đồng minh chứ không phải kẻ thù trong cuộc chiến đó,

helping to save and protect nature and minimize our impact on the environment.

giúp cứu vớt và bảo vệ thiên nhiên, đồng thời giảm thiểu tác động của chúng ta lên môi trường.

Let's look at some positive examples.

Hãy xem xét một số ví dụ tích cực.

Eggplant is an important crop in Bangladesh,

Cà tím là một loại cây trồng quan trọng ở Bangladesh,

but often whole harvests are destroyed by pests.

nhưng thường xuyên bị sâu bệnh tàn phá toàn bộ vụ mùa.

Farmers had to rely heavily on pesticides. Cụm từ

Nông dân phải phụ thuộc rất nhiều vào thuốc trừ sâu.

Not only was this very expensive, Ngữ pháp

Điều này không chỉ vô cùng tốn kém,

farmers also frequently got sick.

mà người nông dân cũng thường xuyên bị bệnh.

The introduction of a new GM eggplant in 2013 stopped this.

Việc giới thiệu một giống cà tím biến đổi gen mới vào năm 2013 đã chấm dứt điều này.

The same Bt protein we talked about before,

Cùng một loại protein Bt mà chúng ta đã nhắc đến trước đó,

an effective killer of insects,

một chất tiêu diệt côn trùng hiệu quả,

but harmless to humans,

nhưng vô hại đối với con người,

was engineered into them.

đã được kỹ thuật cấy vào chúng.

This reduced insecticide use on eggplant by more than 80%.

Điều này đã giảm hơn 80% việc sử dụng thuốc trừ sâu trên cà tím.

The health of farmers improved,

Sức khỏe của người nông dân được cải thiện,

and their income rose dramatically.

và thu nhập của họ tăng lên đáng kể.

And sometimes,

Và đôi khi,

a GM approach is the only option.

phương pháp tiếp cận bằng GMO là lựa chọn duy nhất.

In the 1990s,

Vào những năm 1990,

the papaya industry in Hawaii was under attack from the ringspot virus, Thành ngữ

ngành công nghiệp đu đủ ở Hawaii bị virus đốm vòng tấn công,

which threatened to wipe out Hawaiian papaya. Cụm động từ

đe dọa xóa sổ hoàn toàn loài đu đủ Hawaii.

The solution was a papaya genetically modified to be vaccinated against the virus. Văn hóa

Giải pháp là một loại đu đủ biến đổi gen để có khả năng kháng lại virus đó.

Without it, Ngữ pháp

Nếu không có nó,

the state's papaya industry would have collapsed.

ngành công nghiệp đu đủ của bang này đã sụp đổ.

All these stories show a very narrow application.

Tất cả những câu chuyện này đều cho thấy một ứng dụng rất hẹp.

99% of all GMOs we use right now

99% tất cả các GMO chúng ta sử dụng hiện nay

produce pesticides or are resistant against them.

tạo ra thuốc trừ sâu hoặc có khả năng kháng lại chúng.

There is so much more we could do.

Có rất nhiều điều chúng ta có thể làm.

Scientists are working on GMOs that could improve our diet.

Các nhà khoa học đang nghiên cứu các GMO có thể cải thiện chế độ ăn của chúng ta.

Plants that produce more or different nutrients,

Những loài thực vật sản xuất ra nhiều hơn hoặc các chất dinh dưỡng khác nhau,

like fruit with higher antioxidant levels that help to fight diseases,

như trái cây có hàm lượng chất chống oxy hóa cao hơn giúp chống lại bệnh tật,

or rice with additional vitamins.

hoặc gạo có thêm vitamin.

On a larger scale, Mạch ý

Trên quy mô lớn hơn,

we're trying to engineer plants that are more resilient to climate change. Cụm từ

chúng ta đang cố gắng tạo ra những loài cây có khả năng chống chịu tốt hơn với biến đổi khí hậu.

Plants that can better adapt to erratic weather and adverse soil conditions, Cụm từ

Những loài cây có thể thích nghi tốt hơn với thời tiết thất thường và điều kiện đất đai bất lợi,

making them resistant to droughts or floods.

làm cho chúng có khả năng chống chịu hạn hán hoặc lũ lụt.

GMOs could also not only reduce agriculture's impact on the environment,

GMO cũng có thể không chỉ làm giảm tác động của nông nghiệp lên môi trường,

but actively help to protect it.

mà còn chủ động giúp bảo vệ môi trường.

Scientists are working on crops that can draw nitrogen from the air like microbes. Cách dùng từ

Các nhà khoa học đang nghiên cứu các loại cây trồng có thể rút nitơ từ không khí giống như vi khuẩn.

Nitrogen is a common fertilizer,

Nitơ là một loại phân bón phổ biến,

but its buildup pollutes the groundwater and speeds up climate change. Cụm động từ

nhưng sự tích tụ của nó làm ô nhiễm nước ngầm và đẩy nhanh biến đổi khí hậu.

Plants that collect their own nitrogen could fix two problems at once. Cụm từ

Những loài cây tự thu thập nitơ của mình có thể giải quyết hai vấn đề cùng lúc.

The overuse of fertilizers in the developed world,

Việc lạm dụng phân bón ở các nước phát triển,

as well as the shortage of it in developing countries.

cũng như sự thiếu hụt của nó ở các nước đang phát triển.

We could even modify plants to become super effective carbon collectors

Chúng ta thậm chí có thể sửa đổi các loài cây để trở thành những cỗ máy thu thập carbon siêu hiệu quả

like the American chestnut tree,

giống như cây hạt dẻ Mỹ,

to mitigate and actually reverse climate change. Cụm từ

nhằm giảm thiểu và thực sự đảo ngược quá trình biến đổi khí hậu.

With the tools we have today,

Với những công cụ mà chúng ta có ngày nay,

our imagination is the limit. Thành ngữ

trí tưởng tượng của chúng ta chính là giới hạn.

The world eats 11 million pounds of food every day.

Thế giới tiêu thụ 11 triệu pound thức ăn mỗi ngày.

A UN estimate suggests we'll need 70% more by 2050. Mạch ý

Một ước tính của Liên Hợp Quốc cho thấy chúng ta sẽ cần thêm 70% nữa vào năm 2050.

We could grow that food by clearing more and more forests to create fields and pastures,

Chúng ta có thể trồng ra lượng thức ăn đó bằng cách phá thêm nhiều khu rừng để tạo ra các cánh đồng và đồng cỏ,

and by using more pesticides.

và bằng cách sử dụng nhiều thuốc trừ sâu hơn.

Or we find a way to do it on the land we've got right now

Hoặc chúng ta tìm ra cách để làm điều đó trên những vùng đất chúng ta đang có ngay lúc này

with more effective methods like GM crops.

với các phương pháp hiệu quả hơn như cây trồng biến đổi gen.

Intensifying farming instead of expanding it Ngữ pháp

Thâm canh thay vì mở rộng diện tích nông nghiệp

means GMOs could become the new organic.

có nghĩa là GMO có thể trở thành một kiểu hữu cơ mới.

In a nutshell, Mạch ý

Tóm lại,

GMOs have the potential to not only drastically change agriculture, Ghi chú

GMO có tiềm năng không chỉ thay đổi sâu sắc nền nông nghiệp,

but to also dampen the effects of our own irresponsible behavior. Cụm từ

mà còn làm giảm bớt những tác động do hành vi vô trách nhiệm của chính chúng ta.

GMOs could be our most powerful weapon Thành ngữ

GMO có thể là vũ khí mạnh mẽ nhất của chúng ta

to save our biosphere.

để cứu lấy sinh quyển của mình.

This video took more than 600 hours to make,

Video này đã mất hơn 600 giờ để thực hiện,

which would be impossible without viewer support on patreon.com.

điều mà không thể thực hiện được nếu không có sự ủng hộ của người xem trên patreon.com.

If you'd like to support carefully researched content made with love,

Nếu bạn muốn ủng hộ nội dung được nghiên cứu kỹ lưỡng và thực hiện bằng tình yêu thương,

it's really very helpful,

thì điều đó thực sự rất hữu ích,

and you can get your own bird as a reward.

và bạn có thể nhận được chú chim cho riêng mình như một phần thưởng.

If you want to learn more about genetic modification,

Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về sửa đổi gen,

we have more videos explaining the opportunities and risks of the technology

chúng tôi có nhiều video giải thích về những cơ hội và rủi ro của công nghệ này

and how it could impact our future.

và nó có thể tác động đến tương lai của chúng ta như thế nào.