Khoa học về 'Plan B' - Tránh thai khẩn cấp: tài liệu học tiếng Anh

Contraception.

0:00

Tránh thai.

With a variety of methods available, Ngữ pháp

0:01

Nhờ có nhiều phương pháp khác nhau,

many people are able to avoid unintended pregnancies. Cách dùng từ

0:03

nhiều người có thể tránh mang thai ngoài ý muốn.

Ngữ pháp

With + danh từ + tính từ trong “With a variety of methods available”

Trong “With a variety of methods available,” with mở đầu một hoàn cảnh bổ sung. “A variety of methods” là cụm danh từ, còn “available” là tính từ mô tả trạng thái của “methods”. Toàn bộ cụm này thiết lập điều kiện nền cho mệnh đề chính theo sau. Cụm with này không phải là một mệnh đề hoàn chỉnh vì không có động từ chia theo thì, và “available” không mô tả “many people”. Có thể triển khai thành “Because a variety of methods are available, ...”, nhưng cấu trúc với with cô đọng hơn.

Luyện tập

Dùng các từ with, road và clear theo mẫu With + danh từ + tính từ: ____, the delivery arrived on time.

Xem đáp án

With the road clear

Cách dùng từ

“unintended pregnancies” cho những trường hợp mang thai không được lên kế hoạch khi xảy ra

“Unintended pregnancies” là thuật ngữ trung lập chỉ những trường hợp mang thai không được chủ định hoặc lên kế hoạch tại thời điểm xảy ra. Trong lĩnh vực y tế công cộng, unintended có thể bao gồm những trường hợp có thời điểm không phù hợp với ý định của người đó, cũng như những trường hợp không được mong muốn vào thời điểm ấy. Bản thân từ này không cho biết về sau người đó cảm thấy thế nào, đưa ra quyết định gì hoặc kết quả cuối cùng ra sao. Những chi tiết đó cần có thông tin riêng.

Luyện tập

Một báo cáo cho biết những trường hợp mang thai này không được lên kế hoạch, nhưng không nói về sau chúng có được mong muốn hay không. Thuật ngữ nào trung lập và chính xác nhất?

unexpected pregnancies
unintended pregnancies
unwanted pregnancies

Xem đáp án

unintended pregnancies

But what happens when things don't go quite as planned? Ghi chú

0:06

Nhưng điều gì xảy ra khi mọi chuyện không diễn ra đúng như kế hoạch?

Mạch ý

But what happens when ...: chuyển sang một ngoại lệ

Ở đây, But liên kết câu hỏi mới với phần trình bày trước đó và đánh dấu sự chuyển hướng từ trường hợp thông thường sang một ngoại lệ có thể xảy ra. Nó không có nghĩa là người nói đang bác bỏ ý trước đó. Khung what happens when ... đặt ra một câu hỏi để tổ chức nội dung tiếp theo: nó giới thiệu một tình huống có vấn đề và chuẩn bị cho người nghe đón nhận lời giải thích, chứ không nhất thiết yêu cầu họ trả lời ngay. Mẫu này hữu ích khi chuyển từ một quy tắc chung sang trường hợp trục trặc hoặc ngoại lệ.

Luyện tập

Hoàn thành câu hỏi bằng đúng khung chuyển ý từ một tình huống thông thường sang một vấn đề có thể xảy ra: The app usually saves automatically. ____ the battery dies?

Xem đáp án

But what happens when

Cụm từ

don't go quite as planned: nói giảm nhẹ sự khác biệt so với kế hoạch

Trong câu này, things chỉ tình hình nói chung, còn don't go quite as planned có nghĩa là tình hình diễn biến khác với kế hoạch ban đầu. Go ở đây có nghĩa là “diễn biến” hoặc “tiến triển”, không phải sự di chuyển theo nghĩa vật lý. Cấu trúc not ... quite as ... có nghĩa là “không hoàn toàn đạt đến mức mong đợi”. Quite làm nhẹ mức độ sai lệch: kết quả không hoàn toàn như kế hoạch, nhưng cách nói này không khẳng định rằng mọi thứ đều thất bại.

Luyện tập

Hoàn thành câu bằng đúng cụm từ mục tiêu: The outdoor concert was moved inside after the rain started, so it ____.

Xem đáp án

didn't go quite as planned

Thanks to modern science,

0:08

Nhờ khoa học hiện đại,

a second chance is possible. Thành ngữ

0:09

chúng ta vẫn còn cơ hội thứ hai.

Thành ngữ

a second chance: thêm một cơ hội nữa

Trong câu này, a second chance được dùng theo nghĩa ẩn dụ. Cụm từ chỉ một cơ hội để giảm nguy cơ mang thai sau khi không sử dụng biện pháp tránh thai thông thường hoặc khi biện pháp đó có thể không hiệu quả. Ở đây, cơ hội đó là sử dụng biện pháp tránh thai khẩn cấp trong khoảng thời gian còn hiệu quả. Nói chung, a second chance là một cơ hội mới để cải thiện kết quả sau khi kế hoạch hoặc lần thử đầu tiên gặp vấn đề. Cụm từ không bảo đảm thành công và cũng không có nghĩa là có thể trì hoãn hành động vô thời hạn.

Luyện tập

Trong câu của video, a second chance có nghĩa là gì?

Sự bảo đảm rằng không thể xảy ra thai kỳ
Một thủ thuật y tế thứ hai hoàn toàn giống lần đầu và có thể thực hiện bất kỳ lúc nào
Một cơ hội có giới hạn thời gian để giảm nguy cơ mang thai sau khi biện pháp tránh thai trước đó gặp vấn đề

Xem đáp án

Một cơ hội có giới hạn thời gian để giảm nguy cơ mang thai sau khi biện pháp tránh thai trước đó gặp vấn đề

So how does emergency contraception or Plan B work? Văn hóa

0:11

Vậy biện pháp tránh thai khẩn cấp, hay Plan B, hoạt động như thế nào?

Văn hóa

Emergency contraception hay Plan B

Emergency contraception là tên gọi chung cho các phương pháp được sử dụng sau khi quan hệ tình dục để giảm khả năng mang thai. Plan B là tên thương hiệu của một loại thuốc tránh thai khẩn cấp có chứa levonorgestrel. Trong câu hỏi này, or đưa ra một tên gọi quen thuộc mà một số người nghe có thể nhận ra; nó không làm cho hai thuật ngữ hoàn toàn tương đương. Plan B là một loại emergency contraception, còn nhóm rộng hơn có thể bao gồm những loại thuốc hoặc phương pháp khác. Các phương pháp này ngăn thai kỳ bắt đầu; chúng không chấm dứt một thai kỳ đã hình thành.

Luyện tập

Phát biểu nào sử dụng các thuật ngữ một cách chính xác?

Mọi phương pháp emergency contraception đều chứa levonorgestrel.
Emergency contraception chỉ là một tên thương hiệu khác của Plan B.
Plan B là một thương hiệu và một loại nằm trong nhóm emergency contraception rộng hơn.

Xem đáp án

Plan B là một thương hiệu và một loại nằm trong nhóm emergency contraception rộng hơn.

And what exactly is happening inside the female body?

0:15

Và chính xác thì điều gì đang xảy ra bên trong cơ thể phụ nữ?

During the female menstrual cycle, Cách dùng từ

0:18

Trong chu kỳ kinh nguyệt của phụ nữ,

many hormones are released beginning a chain reaction. Thành ngữ

0:19

nhiều hormone được tiết ra, khởi đầu một chuỗi phản ứng.

Cách dùng từ

menstrual cycle: toàn bộ quá trình sinh học lặp lại

Trong câu này, menstrual cycle là thuật ngữ tiêu chuẩn trong lĩnh vực sức khỏe và y khoa để chỉ chuỗi thay đổi lặp lại của hệ sinh sản, bao gồm kinh nguyệt và sự rụng trứng. During the menstrual cycle đặt việc giải phóng hormone vào trong quá trình lặp lại đó. Ở đây, cycle có nghĩa là một quá trình có trật tự quay lại qua các giai đoạn tương tự; nó không nói đến xe đạp hay một sự kiện đơn lẻ.

Luyện tập

Cách diễn đạt tiếng Anh nào gọi tên toàn bộ quá trình sinh sản lặp lại, bao gồm giai đoạn chảy máu và rụng trứng?

period
menstrual cycle

Xem đáp án

menstrual cycle

Thành ngữ

beginning a chain reaction: khởi đầu các tác động liên kết

Trong câu này, beginning a chain reaction có nghĩa là bắt đầu một chuỗi trong đó một thay đổi gây ra thay đổi tiếp theo, rồi thay đổi đó lại gây ra một thay đổi khác. Cụm từ có -ing giải thích kết quả của việc các hormone được giải phóng: sự giải phóng này khởi đầu cho những gì diễn ra sau đó. Ở đây, chain reaction được dùng theo nghĩa ẩn dụ. Cụm từ nhấn mạnh các tác động liên kết và nối tiếp nhau, chứ không phải một vụ nổ hay nhiều sự kiện không liên quan xảy ra cùng lúc.

Luyện tập

Hoàn thành câu bằng cụm từ hai từ chỉ những hệ quả kích hoạt lẫn nhau: The software failure started a ____ that shut down several services.

Xem đáp án

chain reaction

The pituitary gland in the brain releases FSH,

0:22

Tuyến yên trong não tiết ra FSH,

which stimulates the growth of follicles and a premature egg in the ovary. Cụm từ

0:25

hormone này kích thích các nang trứng và một trứng chưa trưởng thành trong buồng trứng phát triển.

Cụm từ

stimulates the growth of: cách trang trọng để diễn đạt sự thúc đẩy phát triển

Ở đây, which chỉ FSH, còn stimulates the growth of có nghĩa là FSH thúc đẩy sự phát triển sinh học của những đối tượng được nêu sau đó. Trong ngữ cảnh này, stimulate mô tả một tác động nhân quả về sinh học, không phải sự kích động về cảm xúc. Mẫu có thể vận dụng là stimulate the growth of + cụm danh từ. Đây là cách diễn đạt ngắn gọn và trang trọng để nói rằng một yếu tố thúc đẩy sự phát triển, nhưng không nhất thiết khẳng định đó là nguyên nhân duy nhất.

Luyện tập

Hoàn thành câu bằng stimulate và danh từ growth: Adequate sunlight ____ healthy leaf tissue.

Xem đáp án

stimulates the growth of

These follicles then release estrogen,

0:29

Sau đó, các nang trứng này tiết ra estrogen,

which helps prepare the uterus lining and triggers the brain to release luteinizing hormone or LH. Ghi chú

0:31

estrogen giúp chuẩn bị niêm mạc tử cung và kích thích não tiết ra hormone lutein hóa, hay LH.

Cụm từ

triggers the brain to release: trigger + tân ngữ + động từ nguyên mẫu có to

Trong câu này, triggers the brain to release trình bày estrogen là nguyên nhân khởi đầu một hành động của não, tức là giải phóng LH. Mẫu gây khiến có thể vận dụng là trigger + tân ngữ + động từ nguyên mẫu có to. Ở đây, trigger có nghĩa là khiến một quá trình hoặc phản ứng bắt đầu, chứ không phải bóp cò theo nghĩa vật lý. Từ này thường gợi ý một sự kiện khởi phát tương đối trực tiếp, vì vậy mạnh hơn việc chỉ nói rằng hai sự kiện có liên hệ với nhau.

Luyện tập

Câu nào dùng đúng trigger + tân ngữ + động từ nguyên mẫu có to để mô tả một cơ chế?

A sudden pressure drop triggers the valve opens.
A sudden pressure drop triggers the valve to open.
A sudden pressure drop triggers to open the valve.

Xem đáp án

A sudden pressure drop triggers the valve to open.

Văn hóa

luteinizing hormone or LH: dùng or để giới thiệu chữ viết tắt

Trong câu này, luteinizing hormone và LH là hai cách gọi cùng một hormone. Từ or giới thiệu chữ viết tắt thông dụng, vì vậy nó có nghĩa là “còn gọi là”, chứ không đưa ra lựa chọn giữa hai hormone. Các phần giải thích khoa học thường nêu thuật ngữ đầy đủ trước rồi gắn chữ viết tắt theo cách này. Sau khi mối liên hệ đã rõ, những câu sau có thể chỉ dùng LH.

Luyện tập

Hoàn thành câu bằng or và chữ viết tắt: The scan uses magnetic resonance imaging, ____, to create detailed pictures.

Xem đáp án

or MRI

LH then triggers ovulation,

0:36

Tiếp đó, LH kích hoạt quá trình rụng trứng,

in which the egg is released into the fallopian tubes Ngữ pháp

0:38

trong đó trứng được phóng thích vào ống dẫn trứng

Ngữ pháp

in which: liên kết một quá trình với điều xảy ra bên trong

In which mở đầu một mệnh đề quan hệ mô tả ovulation. Which quy chiếu trở lại ovulation, còn in cho biết việc giải phóng trứng xảy ra bên trong quá trình đó. Cấu trúc là giới từ + which + chủ ngữ + động từ: in which the egg is released. Đây là cách ngắn gọn và trang trọng để liên kết một quá trình, giai đoạn, hệ thống hoặc tình huống với điều xảy ra bên trong nó; ở đây nghĩa gần với during ovulation, the egg is released.

Luyện tập

Hoàn thành câu bằng cấu trúc quan hệ trang trọng có nghĩa là “trong thử nghiệm đó”: The researchers designed a trial ____ each participant completed two tasks.

Xem đáp án

in which

where it will spend around 12 to 24 hours waiting to be fertilized. Ngữ pháp

0:41

và ở đó khoảng 12 đến 24 giờ để chờ được thụ tinh.

Ngữ pháp

spend around 12 to 24 hours waiting: spend + khoảng thời gian + dạng -ing

Trong spend around 12 to 24 hours waiting, spend giới thiệu khoảng thời gian, còn waiting là hoạt động hoặc trạng thái kéo dài diễn ra trong khoảng thời gian đó. Cấu trúc là chủ ngữ + spend + khoảng thời gian + dạng -ing. Ở đây, it chỉ the egg. Sau waiting là to be fertilized, một động từ nguyên mẫu bị động nêu sự việc đang được chờ đợi; điều này không làm thay đổi quy tắc rằng động từ ngay sau khoảng thời gian phải ở dạng -ing.

Luyện tập

Hoàn thành câu bằng dạng đúng của spend và wait: "Yesterday, the hikers ____ three hours ____ for the storm to pass."

Xem đáp án

spent · waiting

If the egg isn't fertilized in this time,

0:45

Nếu trứng không được thụ tinh trong thời gian này,

it begins to dissolve and is shed away with the uterine lining during menstruation.

0:46

nó bắt đầu phân hủy và bị đào thải cùng niêm mạc tử cung trong kỳ kinh nguyệt.

Though this window of opportunity is brief, Thành ngữ

0:50

Dù khoảng thời gian thuận lợi này rất ngắn,

it's increased by the fact that sperm can live for up to 5 days. Ghi chú

0:52

nó được kéo dài vì tinh trùng có thể sống tới 5 ngày.

Thành ngữ

window of opportunity: khoảng thời gian hành động có giới hạn

Window of opportunity là phép ẩn dụ chỉ một khoảng thời gian có giới hạn, trong đó hoàn cảnh khiến một hành động trở nên khả thi hoặc có nhiều khả năng đạt hiệu quả hơn. Trong câu này, cụm từ chỉ giai đoạn sinh học mà sự thụ tinh có thể xảy ra, chứ không phải một ô cửa sổ thật. Brief nhấn mạnh rằng giai đoạn này nhanh chóng kết thúc. Cụm từ cho biết có khả năng trong một giới hạn thời gian, nhưng không đảm bảo thành công.

Luyện tập

Trong câu "The team has a narrow window of opportunity to submit the appeal," window of opportunity có nghĩa là gì?

Sự đảm bảo rằng đơn kháng nghị sẽ thành công
Chỉ thời điểm cuối cùng bắt buộc phải nộp
Một khoảng thời gian có giới hạn mà việc nộp đơn kháng nghị vẫn có thể đạt hiệu quả

Xem đáp án

Một khoảng thời gian có giới hạn mà việc nộp đơn kháng nghị vẫn có thể đạt hiệu quả

Ngữ pháp

is increased by the fact that + mệnh đề

Trong “it's increased by the fact that...”, it thay cho window of opportunity, còn is increased là cấu trúc bị động có nghĩa là “được làm cho dài hơn hoặc lớn hơn”. Cụm bắt đầu bằng by xác định nguyên nhân tạo ra sự gia tăng đó. the fact that mở đầu một mệnh đề hoàn chỉnh được trình bày như một sự thật đã được xác lập: “sperm can live for up to 5 days.” Mẫu có thể áp dụng sang ngữ cảnh khác là “X is increased by the fact that + chủ ngữ + động từ”, dùng để nối một kết quả với một mệnh đề thực tế giải thích kết quả đó.

Luyện tập

Hoàn thành câu bằng đúng cụm từ giải thích: The museum's evening capacity is ____ two extra rooms are now open.

Xem đáp án

increased by the fact that

Cụm từ

up to + lượng tối đa

Trong “up to 5 days”, up to đặt ra giới hạn trên: tinh trùng có thể sống trong bất kỳ khoảng thời gian nào ngắn hơn, còn năm ngày là mức tối đa. Cụm này không nói rằng thời gian sống luôn luôn là năm ngày. Mẫu có thể áp dụng sang ngữ cảnh khác là “up to + số hoặc lượng”, dùng để mô tả mức cao nhất có thể của thời gian, giá cả, sức chứa, tốc độ hoặc một đại lượng đo được khác.

Luyện tập

Một viên pin có thể dùng không quá 12 giờ và một số viên dùng được ít hơn. Câu nào diễn đạt điều này chính xác?

The battery lasts at least 12 hours.
The battery lasts up to 12 hours.
The battery lasts exactly 12 hours.

Xem đáp án

The battery lasts up to 12 hours.

So the keen sperm from days ago show up early to the show anxiously awaiting ovulation. Ghi chú

0:56

Vì vậy, những tinh trùng háo hức từ vài ngày trước đã đến buổi diễn từ sớm, nóng lòng chờ trứng rụng.

Mạch ý

“keen sperm” ... “anxiously awaiting ovulation”: phép nhân hóa

“Keen sperm” và “anxiously awaiting ovulation” gán cho tinh trùng sự háo hức và lo lắng của con người. Đây là phép nhân hóa: người kể miêu tả chúng như những khán giả nhiệt tình đến sớm dự một sự kiện, và sự lặp lại dí dỏm giữa “show up” với “the show” càng củng cố hình ảnh đó. Cảnh tượng ẩn dụ này giúp sắp xếp trình tự sinh học: tinh trùng từ những ngày trước có thể vẫn hiện diện trước khi rụng trứng và do đó đã sẵn sàng khi quá trình này xảy ra. Ngôn ngữ cảm xúc chỉ tạo sắc thái hài hước, chứ không khẳng định tinh trùng biết suy nghĩ, lên kế hoạch hay có cảm xúc.

Luyện tập

Việc gọi tinh trùng là “keen” và nói rằng chúng đang “anxiously awaiting ovulation” tạo ra tác dụng gì?

Cách nói này nhân hóa tinh trùng để trình tự thời gian trở nên dễ hiểu và hài hước hơn.
Cách nói này cho biết chính sự rụng trứng đã xảy ra sớm.
Cách nói này khẳng định tinh trùng có ý thức lo lắng và lên kế hoạch cho việc rụng trứng.

Xem đáp án

Cách nói này nhân hóa tinh trùng để trình tự thời gian trở nên dễ hiểu và hài hước hơn.

Cụm động từ

“show up”: đến hoặc xuất hiện

Trong câu này, show up là cụm động từ nội động từ, có nghĩa là “đến” hoặc “xuất hiện”. Up là một phần của cụm từ; nó không biểu thị chuyển động đi lên, và việc bỏ nó sẽ làm thay đổi nghĩa của động từ. Ở đây, show up đặt tinh trùng vào sự kiện tưởng tượng trước khi rụng trứng. Cụm danh từ theo sau, the show, lặp lại show với vai trò ngữ pháp và ý nghĩa khác, tạo thành lối chơi chữ: they show up at a show.

Luyện tập

Hoàn thành câu bằng cụm động từ hai từ được tạo từ show và có nghĩa là “đến”: The technician was supposed to be here at nine, but she didn't ____ until ten.

Xem đáp án

show up

Birth control pills taken on a regular basis Ghi chú

1:01

Thuốc tránh thai được uống đều đặn

modify these hormone levels.

1:03

sẽ làm thay đổi nồng độ các hormone này.

Cách dùng từ

Phân biệt birth control pills và oral contraceptives

Trong câu này, birth control pills chỉ thuốc tránh thai dùng đường uống, thường là thuốc viên chứa hormone. Đây là cách gọi phổ biến trong tiếng Anh hằng ngày; văn bản y khoa hoặc nhân viên y tế có thể dùng oral contraceptives. Khi đứng một mình, birth control có nghĩa rộng hơn và có thể chỉ nhiều biện pháp tránh thai. Việc thêm pills làm cho đối tượng được nói đến cụ thể là thuốc viên, chứ không phải việc tránh thai nói chung.

Luyện tập

Một người muốn nói cụ thể đến thuốc tránh thai dạng viên trong tiếng Anh hằng ngày. Họ nên chọn cách diễn đạt nào?

birth control
birth control pills
contraceptive methods

Xem đáp án

birth control pills

Cụm từ

on a regular basis: tần suất lặp lại

On a regular basis có nghĩa là một việc được thực hiện lặp đi lặp lại như một phần của quy luật liên tục, thường theo lịch trình. Trong câu này, cụm từ cho biết các viên thuốc được uống với tần suất như thế nào. Toàn bộ cụm từ đóng vai trò là trạng ngữ chỉ tần suất. Cụm này thường có thể được thay bằng regularly, nhưng on a regular basis mang sắc thái trang trọng và có tính giải thích hơn.

Luyện tập

Hoàn thành câu trang trọng bằng cụm bốn từ trong bài học có nghĩa là “đều đặn”: The laboratory reviews its safety procedures ____.

Xem đáp án

on a regular basis

By increasing progestin levels, Ngữ pháp

1:05

Khi nồng độ progestin được tăng lên,

the body thinks it's already released an egg or already pregnant.

1:06

cơ thể tưởng rằng mình đã phóng thích trứng hoặc đã mang thai.

Ngữ pháp

By increasing ...: By + -ing để diễn đạt phương thức hoặc cơ chế

Trong cụm mở đầu “By increasing progestin levels,”, by + dạng -ing trình bày phương thức hoặc cơ chế tạo ra kết quả trong mệnh đề chính. Ở đây, nồng độ progestin cao hơn là cơ chế khiến cơ thể phản ứng như thể trứng đã được phóng ra hoặc thai kỳ đã bắt đầu. Khi được đặt ở đầu câu, cụm By + -ing trả lời câu hỏi “Điều này xảy ra bằng cách nào?” và sắp xếp phần giải thích theo thứ tự phương thức trước, kết quả sau. By ở đây không có nghĩa là “vào lúc”.

Luyện tập

Hoàn thành câu bằng by và dạng -ing của check: “____ the figures twice, we caught the mistake.”

Xem đáp án

By checking

It effectively decreases FSH and LH Cách dùng từ

1:10

Điều này làm giảm nồng độ FSH và LH một cách hiệu quả

and the cycle halts.

1:13

và khiến chu kỳ dừng lại.

Cách dùng từ

effectively với nghĩa “xét theo hiệu quả thực tế”

Trong câu này, effectively có nghĩa là “trên thực tế” hoặc “xét theo kết quả thực tế”. Sự thay đổi hormone dẫn đến kết quả là FSH và LH giảm; câu này không đánh giá quá trình đó diễn ra nhanh đến mức nào hoặc tiết kiệm nguồn lực ra sao. Nói rộng hơn, cách dùng này nhấn mạnh một hành động hoặc tình huống thực tế dẫn đến điều gì, ngay cả khi kết quả đó xảy ra gián tiếp chứ không phải được chủ ý một cách rõ ràng.

Luyện tập

Câu nào dùng trạng từ có nghĩa là “trên thực tế” hoặc “xét theo kết quả thực tế”, chứ không phải “ít lãng phí thời gian hoặc công sức”?

The staff efficiently process hundreds of passes each hour.
The guards carefully compare every pass with an ID.
The new rule effectively prevents anyone without a pass from entering.

Xem đáp án

The new rule effectively prevents anyone without a pass from entering.

But in the case of emergency contraception,