Thế chiến loài kiến – Kiến quân đội: tài liệu học tiếng Anh

Some groups just don't get along. Cụm động từ

Vài nhóm đơn giản là không thể hòa hợp.

Every day billions of soldiers fight a merciless war on thousands of fronts

Hàng ngày, hàng tỷ binh lính chiến đấu trong một cuộc chiến không khoan nhượng trên hàng ngàn mặt trận

and it's been going on for over 100 million years. Ngữ pháp

và nó đã diễn ra trong hơn 100 triệu năm qua.

The world war of the ants.

Cuộc chiến tranh thế giới của loài kiến.

Ants are ancient beings that arose around 160 million years ago

Kiến là những sinh vật cổ đại xuất hiện cách đây khoảng 160 triệu năm

and took over a wide variety of ecological niches Cụm động từ

và chiếm lĩnh nhiều môi trường sống khác nhau

so successfully that they became one of the dominant animals on planet Earth. Ngữ pháp

thành công đến mức chúng trở thành một trong những loài động vật thống trị trên Trái đất.

Today they count more than 16,000 different species

Ngày nay chúng có hơn 16.000 loài khác nhau

with over 10,000 trillion individuals.

với hơn 10 triệu tỷ cá thể.

Collectively, ants alone

Tính chung, chỉ riêng loài kiến

make up 20% of the entire animal biomass on land. Cụm động từ

đã chiếm 20% toàn bộ sinh khối động vật trên đất liền.

Similar to humans, their recipe for success is collaboration.

Giống như con người, bí quyết thành công của chúng là sự hợp tác.

While a single ant is pretty useless, Ngữ pháp

Mặc dù một con kiến đơn độc khá vô dụng,

together they are able to achieve stunning feats. Cụm từ

nhưng cùng nhau chúng có thể đạt được những kỳ tích đáng kinh ngạc.

They construct complex colonies,

Chúng xây dựng các thuộc địa phức tạp,

care for livestock, pursue agriculture,

chăm sóc vật nuôi, theo đuổi nông nghiệp,

or have complex symbiotic relationships.

hoặc có những mối quan hệ cộng sinh phức tạp.

And of course, ants wage war. Cụm từ

Và tất nhiên, kiến cũng tiến hành chiến tranh.

Even among the same species,

Ngay cả giữa cùng một loài,

a constant state of conflict is pretty common.

tình trạng xung đột liên tục là khá phổ biến.

Skirmishes, raids, and full-on invasions Cách dùng từ

Những cuộc giao tranh nhỏ, đột kích và xâm lược toàn diện

are happening every day,

xảy ra mỗi ngày,

causing millions of casualties.

gây ra hàng triệu thương vong.

Let's look at some of the most interesting ones in a series of videos.

Hãy cùng xem xét một số trường hợp thú vị nhất trong loạt video sau.

In this one,

Trong video này,

the army ant, a swarm made for war. Cụm từ

kiến quân đội, một bầy đàn sinh ra để chiến đấu.

The army ant group consists of about 200 different species. Cụm từ

Nhóm kiến quân đội bao gồm khoảng 200 loài khác nhau.

Army ants do not build nests,

Kiến quân đội không xây tổ,

they live a sort of nomadic lifestyle Cụm từ

chúng sống theo một lối sống du mục

with groups of millions of individuals.

với các nhóm gồm hàng triệu cá thể.

On a hunt, some species form large columns up to 100 m long,

Khi đi săn, một số loài tạo thành những cột lớn dài tới 100m,

killing and immediately dismembering every insect or small vertebrate they encounter.

giết chết và ngay lập tức phân thây mọi côn trùng hoặc động vật có xương sống nhỏ mà chúng bắt gặp.

The biggest hunting parties can kill up to 500,000 animals per day.

Những đội săn lớn nhất có thể giết tới 500.000 con vật mỗi ngày.

Some army ants specialize in hunting and consuming other social insects Cụm từ

Một số kiến quân đội chuyên săn bắt và tiêu thụ các loài côn trùng xã hội khác

like termites, wasps, and especially other ants.

như mối, ong vò vẽ, và đặc biệt là những loài kiến khác.

Wasps are fierce and may seem invulnerable,

Ong vò vẽ rất hung dữ và có vẻ như bất khả chiến bại,

but if a swarm makes its way to their colonies, Cụm từ

nhưng nếu một bầy kiến quân đội tiến vào tổ của chúng,

they don't even stand a chance. Thành ngữ

chúng thậm chí không có lấy một cơ hội.

The much bigger and stronger wasps might kill a few of them,

Những con ong vò vẽ lớn hơn và mạnh hơn nhiều có thể giết chết một vài con kiến,

but they are quickly overwhelmed.

nhưng chúng nhanh chóng bị áp đảo.

Even if their queen survives an attack, Ngữ pháp

Ngay cả khi ong chúa của chúng sống sót sau một cuộc tấn công,

the army ants steal the colony's larvae

kiến quân đội sẽ đánh cắp ấu trùng của tổ

and quickly devour them.

và nhanh chóng ăn tươi nuốt sống chúng.

There is no recovery from that.

Không có sự phục hồi nào sau đó.

When army ants discover another ant colony,

Khi kiến quân đội phát hiện ra một tổ kiến khác,

they immediately attack.

chúng lập tức tấn công.

Now you might think this would be a more even battle, Mạch ý

Bây giờ bạn có thể nghĩ rằng đây sẽ là một trận chiến cân sức hơn,

but it's not.

nhưng không phải vậy.

Because army ants act as a social unit, Cụm từ

Vì kiến quân đội hành động như một đơn vị xã hội,

they are especially dangerous and effective.

chúng đặc biệt nguy hiểm và hiệu quả.

Most army ants are not particularly impressive individually,

Hầu hết các con kiến quân đội không đặc biệt ấn tượng khi đứng riêng lẻ,

but they can overwhelm their victims with sheer numbers Cụm từ

nhưng chúng có thể áp đảo nạn nhân bằng số lượng khổng lồ

before the victim colony can mount an effective defense. Cụm từ

trước khi tổ bị hại có thể thiết lập một hàng phòng thủ hiệu quả.

And so invasions tend to be won by the attackers Ngữ pháp

Và vì vậy, các cuộc xâm lược có xu hướng thuộc về những kẻ tấn công

and the prey colony is damaged significantly

và tổ con mồi bị thiệt hại nặng nề

or is exterminated.

hoặc bị tiêu diệt.

Interestingly, army ants don't fight army ants.

Thật thú vị, kiến quân đội không đánh nhau với kiến quân đội.

When two swarms encounter each other in the wild,

Khi hai bầy chạm trán nhau trong tự nhiên,

they either pass through each other, Ngữ pháp

chúng có thể đi xuyên qua nhau,

ignoring the other swarm,

phớt lờ bầy kia,

or both colonies just move away,

hoặc cả hai đàn chỉ cần di chuyển ra xa nhau,

which makes sense from an evolutionary standpoint. Cụm từ

điều này có ý nghĩa từ quan điểm tiến hóa.

Army ants that fought other army ants

Những con kiến quân đội chiến đấu với những con kiến quân đội khác

probably eradicated themselves millions of years ago.

có lẽ đã tự diệt vong hàng triệu năm trước.

Indeed, they're so deadly that other ant species had to specialize to survive their presence.

Thật vậy, chúng chết chóc đến mức các loài kiến khác phải tiến hóa chuyên biệt để sống sót trước sự hiện diện của chúng.

Many species just panic and evacuate their nest when they notice army ant scouts,

Nhiều loài chỉ cần hoảng loạn và sơ tán khỏi tổ khi chúng nhận thấy những con kiến quân đội trinh sát,

carrying as many larvae with them as they can, Ngữ pháp

mang theo càng nhiều ấu trùng càng tốt,

in order to return and rebuild after the attack. Ngữ pháp

để quay trở lại và xây dựng lại sau cuộc tấn công.

Other species have invented living bunkers since fighting is so futile.

Những loài khác đã phát minh ra hầm trú ẩn sống vì việc chiến đấu quá vô ích.

They have worker classes that have big square heads.

Chúng có các tầng lớp thợ với cái đầu vuông lớn.

When army ants show up, Cụm động từ

Khi kiến quân đội xuất hiện,

they use them to block the entrances to their nests,

chúng dùng đầu để bịt các lối vào tổ,

so the attackers have to give up after a while. Cụm động từ

khiến những kẻ tấn công phải bỏ cuộc sau một thời gian.

But not everybody is afraid of army ants. Ngữ pháp

Nhưng không phải ai cũng sợ kiến quân đội.

Leafcutter ants form some of the largest and most complex societies

Kiến cắt lá hình thành một số xã hội lớn nhất và phức tạp nhất

of any animal other than humans. Cụm từ

trong bất kỳ loài động vật nào khác ngoài con người.

They live in extensive nests many meters deep and across,

Chúng sống trong những cái tổ rộng lớn, sâu và rộng nhiều mét,

harboring millions of citizens

chứa hàng triệu công dân

with a highly sophisticated division of labor. Cách dùng từ

với sự phân công lao động vô cùng tinh vi.

Like huge soldiers 100 times more massive than a worker. Ngữ pháp

Giống như những người lính khổng lồ có khối lượng gấp 100 lần so với một con kiến thợ.

Their sole purpose might be to defend their colonies against army ants. Cụm từ

Mục đích duy nhất của chúng có thể là bảo vệ tổ khỏi kiến quân đội.

They still have a nemesis, though.

Mặc dù vậy, chúng vẫn có một kẻ thù không đội trời chung.

The diet of the army ant species Nomamyrmex esenbeckii

Chế độ ăn của loài kiến quân đội Nomamyrmex esenbeckii

consists mostly of the larvae of other ants.

chủ yếu bao gồm ấu trùng của các loài kiến khác.

Compared to other army ants,

So với những con kiến quân đội khác,

they have a more robust soldier caste.

chúng có đẳng cấp lính cường tráng hơn.

So far, they are the only known species that can successfully attack a mature colony of leafcutters. Ngữ pháp

Cho đến nay, chúng là loài duy nhất được biết đến có thể tấn công thành công một tổ kiến cắt lá trưởng thành.

When they find a leafcutter colony,

Khi chúng tìm thấy một tổ kiến cắt lá,

hundreds of thousands attack in a long column.

hàng trăm ngàn con sẽ tấn công thành một hàng dài.

The moment the leafcutter ants notice the army ant attack, Ngữ pháp

Ngay khi kiến cắt lá phát hiện cuộc tấn công của kiến quân đội,

they go into crisis mode and immediately alert their soldiers, Cụm từ

chúng chuyển sang chế độ khủng hoảng và lập tức báo động cho lính của mình,

who very quickly swarm to the site of attack.

những con này sẽ nhanh chóng tập trung tại nơi bị tấn công.

A frontline develops that can be a few meters wide

Một chiến tuyến được hình thành có thể rộng vài mét

and up to a meter deep.

và sâu đến một mét.

The leafcutter soldiers go head-to-head with the army ants, Thành ngữ

Những người lính kiến cắt lá đối đầu trực diện với kiến quân đội,

locking on them and trying to cut through their heads.

khóa chặt chúng và cố gắng cắt đứt đầu chúng.

Smaller leaf cutter workers help by grabbing the enemies.

Những con kiến thợ cắt lá nhỏ hơn giúp sức bằng cách tóm lấy kẻ thù.

Small teams carry out attacks behind the frontline Cụm động từ

Các nhóm nhỏ thực hiện các cuộc tấn công đằng sau chiến tuyến

where they dismember their enemies by ripping their legs from their bodies.

nơi chúng phân thây kẻ thù bằng cách xé rách chân ra khỏi cơ thể.

The attackers, meanwhile, Mạch ý

Trong khi đó, những kẻ tấn công

try to swarm their victim's soldiers and sting them to death in a mob. Cụm từ

cố gắng bao vây những người lính của nạn nhân và chích chúng đến chết trong một đám đông.

Despite the powerful defense and the determined response, Ngữ pháp

Bất chấp sự phòng thủ mạnh mẽ và phản ứng kiên quyết,

the army ants are still superior in numbers. Cụm từ

kiến quân đội vẫn áp đảo về số lượng.

So without knowing if the battle can be won,

Vì vậy, không cần biết liệu trận chiến có thể giành chiến thắng hay không,

the leafcutters prepare for the worst. Thành ngữ

kiến cắt lá chuẩn bị cho điều tồi tệ nhất.

Workers rush to create barricades

Kiến thợ gấp rút tạo ra các chướng ngại vật

and seal off as many entrances to their nest as possible Cụm động từ

và bịt kín nhiều lối vào tổ nhất có thể

to secure their route.

để bảo vệ tuyến đường của chúng.

If the leafcutters are not able to repel the invaders

Nếu kiến cắt lá không thể đẩy lùi những kẻ xâm lược

or at least barricade enough of their entrances in time, Cụm từ

hoặc ít nhất là chặn đủ các lối vào kịp thời,

the army ants swarm the nest,

kiến quân đội sẽ tràn vào tổ,

overrunning all opposition.

nghiền nát mọi sự phản kháng.

They penetrate deep into the hidden chambers

Chúng thâm nhập sâu vào những căn phòng ẩn

and steal tens of thousands of the leafcutters' brood to eat them.

và đánh cắp hàng vạn ấu trùng của kiến cắt lá để ăn thịt.

Even if the leaf cutter colony survives,

Ngay cả khi tổ kiến cắt lá sống sót,

this is a heavy blow. Thành ngữ

đây là một đòn giáng nặng nề.

Regardless who's won the war, Ngữ pháp

Bất kể ai giành chiến thắng trong cuộc chiến,

thousands lay slain on the battlefield.

hàng ngàn con phải nằm lại trên chiến trường.

When the army ants attack,

Khi kiến quân đội tấn công,

death follows them. Thành ngữ

cái chết sẽ theo sau chúng.

But there are other species that form much more dangerous ant armies.

Nhưng có những loài khác hình thành nên đội quân kiến nguy hiểm hơn nhiều.

Species that form supercolonies

Những loài hình thành siêu thuộc địa

covering thousands of square kilometers

bao phủ hàng ngàn km vuông

over multiple continents,

trên nhiều châu lục,

engaging in wars kilometers across.

tham gia vào các cuộc chiến kéo dài hàng km.

They deserve their own video, though.

Tuy nhiên, chúng xứng đáng có một video riêng.

No matter the scale, Ngữ pháp

Bất kể quy mô nào,

war is a part of ant existence,

chiến tranh là một phần trong sự tồn tại của loài kiến,

be it between huge colonies Ngữ pháp

dù là giữa các thuộc địa khổng lồ

or small groups trying to fend off a raid. Cụm động từ

hay các nhóm nhỏ cố gắng chống đỡ một cuộc đột kích.

In tropical rainforests,

Trong các khu rừng mưa nhiệt đới,

but also in the cracks of the concrete

mà còn cả trong những vết nứt của bê tông

we walk over every day.

nơi chúng ta bước qua mỗi ngày.

Humans have decided that war is not a thing that they want to do a lot anymore.

Con người đã quyết định rằng chiến tranh không phải là thứ mà họ muốn làm nhiều nữa.

For ants, though,

Tuy nhiên, đối với kiến,

the other ant will always be the enemy.

con kiến khác sẽ luôn luôn là kẻ thù.

No, some groups just don't get along. Mạch ý

Không, vài nhóm đơn giản là không thể hòa hợp.