Cuộc chiến chống lại Khoa học: tài liệu học tiếng Anh

Science is everywhere.

Khoa học hiện diện ở khắp mọi nơi.

In nature's beauty,

Trong vẻ đẹp của thiên nhiên,

in a laugh between friends,

trong tiếng cười giữa bạn bè,

the buildings we build,

trong những tòa nhà chúng ta xây dựng,

and the communities we form.

và trong những cộng đồng chúng ta tạo nên.

It's constantly wondering,

Khoa học không ngừng tò mò,

asking why things are the way they are. Ngữ pháp

luôn hỏi vì sao mọi thứ lại như vậy.

How can we make things better?

Làm thế nào để chúng ta cải thiện mọi thứ?

What are we in the grand scheme of the universe? Thành ngữ

Chúng ta là gì trong bức tranh vĩ đại của vũ trụ?

It spans from the depths of space Ngữ pháp

Khoa học trải dài từ nơi sâu thẳm của không gian

to the device you're watching this video on right now.

đến chính thiết bị bạn đang dùng để xem video này.

During the Enlightenment Era,

Trong Thời kỳ Khai sáng,

scientific revolution brought ideas around calculus,

cuộc cách mạng khoa học đã mang đến những ý tưởng về phép tính vi tích phân,

atomic theory, and gravity to our world.

thuyết nguyên tử và lực hấp dẫn cho thế giới của chúng ta.

The Industrial Revolution saw significant technological and manufacturing developments,

Cách mạng Công nghiệp chứng kiến những bước phát triển lớn về công nghệ và sản xuất,

including the first cars,

trong đó có những chiếc ô tô đầu tiên,

and in the digital age,

còn trong thời đại kỹ thuật số,

scientists helped spur the formation of the internet as we know it, Cụm từ

các nhà khoa học đã góp phần thúc đẩy sự hình thành của internet như chúng ta biết ngày nay,

as a means to share research and ideas. Cụm từ

như một phương tiện để chia sẻ nghiên cứu và ý tưởng.

Today, advances in medicine and agriculture

Ngày nay, những tiến bộ trong y học và nông nghiệp

have saved more lives than have been lost in all the wars in history. Ngữ pháp

đã cứu sống nhiều người hơn tổng số người thiệt mạng trong mọi cuộc chiến suốt lịch sử.

But despite these achievements,

Nhưng bất chấp những thành tựu này,

science and society are often at odds. Thành ngữ

khoa học và xã hội thường xung đột với nhau.

Scientific discoveries like the Earth is round,

Những khám phá khoa học như Trái Đất có hình cầu,

that our planet revolves around the sun,

hành tinh của chúng ta quay quanh Mặt Trời,

or that diseases are spread through germs,

hay bệnh tật lây lan qua vi trùng,

were all once ideas that were rejected by society.

đều từng là những ý tưởng bị xã hội bác bỏ.

So much so that Giordano Bruno was burned at the stake for suggesting the Earth wasn't the center of the universe, Ghi chú

Sự bác bỏ ấy gay gắt đến mức Giordano Bruno bị thiêu sống trên giàn hỏa vì cho rằng Trái Đất không phải trung tâm vũ trụ,

and even Galileo was sentenced to house arrest for supporting the theory. Cách dùng từ

và ngay cả Galileo cũng bị kết án quản thúc tại gia vì ủng hộ học thuyết này.

Today, we see the rejection of scientific evidence for vaccinations,

Ngày nay, chúng ta thấy người ta bác bỏ bằng chứng khoa học về tiêm chủng,

leading to preventable diseases like measles coming back after being wiped out in the year 2000, Ghi chú

khiến những bệnh có thể phòng ngừa như sởi quay trở lại sau khi đã bị xóa sổ vào năm 2000,

or the rejection of scientific evidence for climate change,

hoặc bác bỏ bằng chứng khoa học về biến đổi khí hậu,

despite the vast consensus among scientists. Cụm từ

bất chấp sự đồng thuận áp đảo trong giới khoa học.

As put by Carl Sagan, Ngữ pháp

Như Carl Sagan từng nói,

we live in a society exquisitely dependent on science and technology, Cách dùng từ

chúng ta sống trong một xã hội phụ thuộc sâu sắc vào khoa học và công nghệ,

in which hardly anyone knows anything about science and technology. Ngữ pháp

nhưng hầu như chẳng ai biết gì về khoa học và công nghệ.

And yet, Mạch ý

Thế nhưng,

when we look to history,

khi nhìn lại lịch sử,

we see that ignoring science has led to the crumbling of societies.

chúng ta thấy rằng việc phớt lờ khoa học đã khiến nhiều xã hội sụp đổ.

Ancient Greece was a time of great learning around ideas of space, time, and light,

Hy Lạp cổ đại là thời kỳ con người học hỏi sâu rộng về các ý tưởng liên quan đến không gian, thời gian và ánh sáng,

and during the subsequent Roman Empire,

và trong Đế chế La Mã sau đó,

these ideas were mostly embraced.

những ý tưởng này phần lớn được đón nhận.

However, the Romans were complacent with the learnings of the Greeks,

Tuy nhiên, người La Mã đã tự mãn với những kiến thức học được từ người Hy Lạp,

and little innovation or exploration of new ideas around science and knowledge took place during this era.

và trong thời kỳ này, hầu như không có sự đổi mới hay khám phá các ý tưởng mới về khoa học và tri thức.

With shifting governments and values,

Khi chính quyền và các giá trị thay đổi,

emphasis on reason and science slipped away,

sự coi trọng lý trí và khoa học dần biến mất,

and Rome eventually fell into the Dark Ages. Văn hóa

và cuối cùng La Mã rơi vào Thời kỳ Đen tối.

Today,

Ngày nay,

despite the voices of many supporting logic and reason,

bất chấp nhiều tiếng nói ủng hộ logic và lý trí,

this war on science continues. Thành ngữ

cuộc chiến chống khoa học này vẫn tiếp diễn.

In the UK,

Tại Vương quốc Anh,

investment in publicly funded research has dropped to less than 0.5% of the GDP, Ngữ pháp

đầu tư vào nghiên cứu do nhà nước tài trợ đã giảm xuống dưới 0,5% GDP,

the lowest it's been in two decades.

mức thấp nhất trong hai thập kỷ.

This year,

Năm nay,

the US has cut at least 300 million dollars from NASA's Earth Science budget,

Hoa Kỳ đã cắt ít nhất 300 triệu đô la khỏi ngân sách Khoa học Trái Đất của NASA,

which just happens to include climate science. Ý định

mà tình cờ thay, ngân sách này bao gồm cả khoa học khí hậu.

Not only does this mean that existing climate studies will be ignored, Ngữ pháp

Điều này không chỉ có nghĩa là những nghiên cứu khí hậu hiện có sẽ bị phớt lờ,

but useful data won't even be collected in the future,

mà cả dữ liệu hữu ích cũng sẽ không được thu thập trong tương lai,

all to serve ideological agendas. Cụm từ

tất cả chỉ để phục vụ các chương trình nghị sự mang tính ý thức hệ.

But for what? Mạch ý

Nhưng để làm gì?

The bank bailout in America cost more money than NASA's entire 50-year running budget,

Gói cứu trợ ngân hàng ở Mỹ tiêu tốn nhiều tiền hơn toàn bộ ngân sách hoạt động 50 năm của NASA,

a budget that stirs imagination and visions for the future of our world and universe.

một ngân sách khơi dậy trí tưởng tượng và những tầm nhìn cho tương lai của thế giới và vũ trụ của chúng ta.

And the military budget?

Còn ngân sách quân sự thì sao?

One month of spending is equivalent to NASA's entire annual budget. Cụm từ

Chi tiêu trong một tháng tương đương toàn bộ ngân sách hằng năm của NASA.

Here in our home of Canada,

Còn tại quê nhà Canada của chúng ta,

the war on science is in full effect under Stephen Harper's Conservative government. Cụm từ

cuộc chiến chống khoa học đang diễn ra ráo riết dưới chính phủ Bảo thủ của Stephen Harper.

Our science libraries dedicated to health, environment, fisheries, and oceans are being shut down. Cụm động từ

Các thư viện khoa học chuyên về y tế, môi trường, thủy sản và đại dương của chúng ta đang bị đóng cửa.

Laws that were once in place to ensure the protection of endangered species have been gutted, Thành ngữ

Những đạo luật từng được ban hành để bảo đảm việc bảo vệ các loài có nguy cơ tuyệt chủng đã bị rút ruột,

with 80% of Canada's 71 freshwater fish species currently at risk of extinction. Cụm từ

và hiện 80% trong số 71 loài cá nước ngọt của Canada đang có nguy cơ tuyệt chủng.

And not only has Prime Minister Stephen Harper eliminated the National Science Advisor role,

Thủ tướng Stephen Harper không chỉ xóa bỏ chức vụ Cố vấn Khoa học Quốc gia,

but some 2500 federal scientists have lost their jobs.

mà khoảng 2.500 nhà khoa học liên bang còn bị mất việc.

In a recent survey,

Trong một cuộc khảo sát gần đây,

90% of government scientists felt they could not speak freely about their research, Cụm từ

90% nhà khoa học của chính phủ cảm thấy họ không thể tự do lên tiếng về nghiên cứu của mình,

and roughly 25% say they've been forced by the government to change their research for non-scientific reasons. Ngữ pháp

và khoảng 25% cho biết họ bị chính phủ ép thay đổi nghiên cứu vì những lý do phi khoa học.

We're told that the remaining funds are geared towards science that has a clear commercial output, Cụm động từ

Chúng ta được cho biết rằng nguồn kinh phí còn lại sẽ hướng vào những nghiên cứu khoa học có đầu ra thương mại rõ ràng,

which at first glance may seem fair, Cụm từ

điều thoạt nhìn có vẻ hợp lý,

research that isn't a waste of money, so to speak. Ý định

tức là những nghiên cứu, có thể nói, không lãng phí tiền bạc.

But when Einstein constructed the theory of relativity,

Nhưng khi Einstein xây dựng thuyết tương đối,

did he know that it would lead to the development of GPS, Ngữ pháp

liệu ông có biết nó sẽ dẫn đến sự phát triển của GPS,

nuclear energy, or the original television?

năng lượng hạt nhân hay chiếc tivi đầu tiên không?

These industries are worth billions,

Những ngành công nghiệp này trị giá hàng tỷ đô la,

but focusing on commercial output is short-sighted as science is often a slow, Thành ngữ

nhưng chỉ tập trung vào đầu ra thương mại là thiển cận, vì khoa học thường là một quá trình chậm rãi,

evolving, iterative process.

không ngừng phát triển và lặp đi lặp lại.

Science is much more than a body of knowledge and applications. Cụm từ

Khoa học không đơn thuần là một hệ thống kiến thức và ứng dụng.

It's a way of thinking, Mạch ý

Đó là một cách tư duy,

a way to unravel the world's mysteries, Thành ngữ

một cách để giải mã những bí ẩn của thế giới,

see its beauty,

nhìn thấy vẻ đẹp của nó,

where we can look at all the facts to make informed decisions Cụm từ

và xem xét mọi dữ kiện để đưa ra quyết định sáng suốt,

instead of relying on preconceived notions and biases. Ghi chú

thay vì dựa vào những định kiến và thiên kiến có sẵn.

Science doesn't choose a political party. Mạch ý

Khoa học không chọn một đảng phái chính trị.

It simply adheres to evidence. Cụm từ

Khoa học chỉ tuân theo bằng chứng.

But just like good policy is supported by science, Mạch ý

Nhưng cũng như chính sách tốt được khoa học hậu thuẫn,

science is supported by funding and advocacy from our governments.

khoa học cần được chính phủ tài trợ và lên tiếng bảo vệ.

So, when you head to the polls to vote, Văn hóa

Vì vậy, khi bạn đi bỏ phiếu,

wherever you may be,

dù bạn ở bất cứ đâu,

remember that a vote for science Mạch ý

hãy nhớ rằng một lá phiếu cho khoa học

is a vote for knowledge and progress based in reality.

là một lá phiếu cho tri thức và tiến bộ dựa trên thực tế.

Look at your party's policies on science and take a stand. Thành ngữ

Hãy xem xét chính sách về khoa học của đảng bạn và thể hiện lập trường.

If you believe in the message of integrating science successfully into our societies,

Nếu bạn tin vào thông điệp về việc tích hợp thành công khoa học vào xã hội của chúng ta,

please share this video on Facebook,

xin hãy chia sẻ video này trên Facebook,

on Twitter, through email, in person,

trên Twitter, qua email hoặc trực tiếp,

to remind the world how important science is.

để nhắc nhở thế giới rằng khoa học quan trọng đến nhường nào.

And subscribe for more weekly science videos.

Và hãy đăng ký để xem thêm video khoa học mới mỗi tuần.