Giải Thích Về Virus Corona & Những Điều Bạn Nên Làm: tài liệu học tiếng Anh

In December 2019, the Chinese authorities notified the world that a virus was spreading through their communities.

Vào tháng 12 năm 2019, chính quyền Trung Quốc đã thông báo với thế giới rằng một loại virus đang lây lan trong cộng đồng của họ.

In the following months,

Trong những tháng tiếp theo,

it spread to other countries with cases doubling within days. Ngữ pháp

nó lây lan sang các quốc gia khác với số ca bệnh tăng gấp đôi trong vòng vài ngày.

This virus is the severe acute respiratory syndrome related coronavirus 2

Loại virus này là virus corona 2 liên quan đến hội chứng hô hấp cấp tính nặng

that causes the disease called COVID-19

gây ra căn bệnh được gọi là COVID-19

and that everyone simply calls coronavirus.

và mọi người chỉ đơn giản gọi là virus corona.

What actually happens when it infects a human Mạch ý

Điều gì thực sự xảy ra khi nó lây nhiễm sang người

and what should we all do?

và tất cả chúng ta nên làm gì?

A virus is really just a hull around genetic material and a few proteins,

Một loại virus thực sự chỉ là một lớp vỏ bao quanh vật chất di truyền và một vài protein,

arguably not even a living thing.

có thể nói là thậm chí không phải là một sinh vật sống.

It can only make more of itself by entering a living cell.

Nó chỉ có thể tự nhân lên bằng cách xâm nhập vào một tế bào sống.

Corona may spread via surfaces,

Corona có thể lây lan qua các bề mặt,

but it's still uncertain how long it can survive on them.

nhưng vẫn chưa chắc chắn nó có thể tồn tại trên đó bao lâu.

Its main way of spreading seems to be droplet infection,

Cách thức lây lan chính của nó dường như là lây nhiễm qua giọt bắn,

when people cough or if you touch someone who's ill and then your face,

khi mọi người ho hoặc nếu bạn chạm vào một người bị bệnh rồi chạm vào mặt bạn,

say rubbing your eyes or nose.

chẳng hạn như dụi mắt hoặc mũi.

The virus starts its journey here

Virus bắt đầu hành trình của mình ở đây

and then hitches a ride as a stowaway deeper into the body. Thành ngữ

và sau đó đi nhờ như một kẻ bám đuôi tiến sâu hơn vào cơ thể.

Its destinations are the intestines,

Đích đến của nó là ruột,

the spleen or the lungs,

lá lách hoặc phổi,

where it can have the most dramatic effect.

nơi nó có thể gây ra tác động nghiêm trọng nhất.

Even just a few coronaviruses can cause quite a dramatic situation.

Chỉ một vài virus corona cũng có thể gây ra một tình trạng khá nghiêm trọng.

The lungs are lined with billions of epithelial cells.

Phổi được lót bởi hàng tỷ tế bào biểu mô.

These are the border cells of your body,

Đây là những tế bào biên giới của cơ thể bạn,

lining your organs and mucosa,

lót các cơ quan và niêm mạc của bạn,

waiting to be infected.

chờ đợi để bị lây nhiễm.

Corona connects to a specific receptor on its victim's membranes

Corona kết nối với một thụ thể cụ thể trên màng của nạn nhân

to inject its genetic material.

để bơm vật chất di truyền của nó vào.

The cell, ignorant of what's happening, Cách dùng từ

Tế bào, không hề hay biết chuyện gì đang xảy ra,

executes the new instructions,

thực thi các chỉ thị mới,

which are pretty simple,

vốn khá đơn giản,

copy and reassemble.

sao chép và lắp ráp lại.

It fills up with more and more copies of the original virus

Nó chứa đầy ngày càng nhiều bản sao của virus ban đầu

until it reaches a critical point

cho đến khi nó đạt đến một điểm tới hạn

and receives one final order,

và nhận được một mệnh lệnh cuối cùng,

self-destruct.

tự hủy.

The cell sort of melts away,

Tế bào như tan chảy,

releasing new corona particles,

giải phóng các hạt corona mới,

ready to attack more cells.

sẵn sàng tấn công nhiều tế bào hơn.

The number of infected cells grows exponentially. Cụm từ

Số lượng tế bào bị nhiễm tăng lên theo cấp số nhân.

After about 10 days,

Sau khoảng 10 ngày,

millions of body cells are infected

hàng triệu tế bào cơ thể bị nhiễm

and billions of viruses swarmed the lungs.

và hàng tỷ virus tràn vào phổi.

The virus has not caused too much damage yet,

Virus chưa gây ra quá nhiều thiệt hại,

but corona is now going to release a real beast on you, Thành ngữ

nhưng corona bây giờ sẽ giải phóng một con quái vật thực sự vào bạn,

your own immune system.

hệ miễn dịch của chính bạn.

The immune system,

Hệ miễn dịch,

while there to protect you, Ngữ pháp

mặc dù ở đó để bảo vệ bạn,

can actually be pretty dangerous to yourself

thực sự có thể khá nguy hiểm đối với chính bạn

and needs tight regulation.

và cần được điều chỉnh chặt chẽ.

And as immune cells pour into the lungs to fight the virus, Thành ngữ

Và khi các tế bào miễn dịch tràn vào phổi để chống lại virus,

corona infects some of them and creates confusion.

corona lây nhiễm một số trong đó và tạo ra sự nhầm lẫn.

Cells have neither ears nor eyes, Ngữ pháp

Các tế bào không có tai cũng chẳng có mắt,

they can communicate mostly via tiny information proteins called cytokines.

chúng có thể giao tiếp chủ yếu qua các protein thông tin nhỏ gọi là cytokine.

Nearly every important immune reaction is controlled by them.

Gần như mọi phản ứng miễn dịch quan trọng đều do chúng kiểm soát.

Corona causes infected immune cells to overreact

Corona khiến các tế bào miễn dịch bị nhiễm phản ứng thái quá

and yell bloody murder. Thành ngữ

và la hét một cách cuồng loạn.

In a sense,

Theo một khía cạnh nào đó,

it puts the immune system into a fighting frenzy

nó đặt hệ miễn dịch vào tình trạng điên cuồng chiến đấu

and sends way more soldiers than it should, Ngữ pháp

và cử đi nhiều binh lính hơn mức cần thiết,

wasting its resources and causing damage.

lãng phí tài nguyên của nó và gây ra thiệt hại.

Two kinds of cells in particular wreak havoc. Thành ngữ

Có hai loại tế bào đặc biệt tàn phá nặng nề.

First, neutrophils,

Đầu tiên là bạch cầu trung tính,

which are great at killing stuff,

rất giỏi trong việc tiêu diệt mọi thứ,

including our cells

kể cả các tế bào của chúng ta.

As they arrive in their thousands,

Khi chúng đến với số lượng hàng nghìn,

they start pumping out enzymes Cụm động từ

chúng bắt đầu bơm ra các enzym

that destroy as many friends as enemies. Ngữ pháp

tiêu diệt bạn cũng nhiều như thù.

The other important type of cells that go into a frenzy

Loại tế bào quan trọng khác trở nên điên cuồng

are killer T cells,

là tế bào T tiêu diệt,

which usually order infected cells to commit controlled suicide.

thường ra lệnh cho các tế bào bị nhiễm thực hiện hành vi tự sát có kiểm soát.

Confused as they are, Ngữ pháp

Trong lúc nhầm lẫn,

they start ordering healthy cells to kill themselves too.

chúng bắt đầu ra lệnh cho cả các tế bào khỏe mạnh tự sát.

The more and more immune cells arrive,

Càng nhiều tế bào miễn dịch đến,

the more damage they do

chúng càng gây ra nhiều thiệt hại

and the more healthy lung tissue they kill.

và giết chết càng nhiều mô phổi khỏe mạnh.

This might get so bad

Điều này có thể trở nên tồi tệ

that it can cause permanent irreversible damage

đến mức có thể gây ra tổn thương vĩnh viễn không thể đảo ngược

that leads to lifelong disabilities.

dẫn đến khuyết tật suốt đời.

In most cases,

Trong hầu hết các trường hợp,

the immune system slowly regains control.

hệ miễn dịch dần dần giành lại quyền kiểm soát.

It kills the infected cells,

Nó giết chết các tế bào bị nhiễm,

intercepts the viruses trying to infect new ones,

đánh chặn các virus đang cố gắng lây nhiễm các tế bào mới,

and cleans up the battlefield. Thành ngữ

và dọn dẹp chiến trường.

Recovery begins.

Quá trình phục hồi bắt đầu.

The majority of people infected by corona

Phần lớn những người bị nhiễm corona

will get through it with relatively mild symptoms. Cụm động từ

sẽ vượt qua với các triệu chứng tương đối nhẹ.

But many cases become severe or even critical.

Nhưng nhiều trường hợp trở nên nghiêm trọng hoặc thậm chí nguy kịch.

We don't know the percentage

Chúng ta không biết tỷ lệ phần trăm

because not all cases have been identified,

bởi vì không phải tất cả các trường hợp đều đã được xác định,

but it's safe to say that there is a lot more than with the flu. Cụm từ

nhưng có thể nói chắc chắn rằng nó nhiều hơn rất nhiều so với cúm.

In more severe cases,

Trong các trường hợp nghiêm trọng hơn,

millions of epithelial cells have died

hàng triệu tế bào biểu mô đã chết

and with them the lungs' protective lining is gone.

và cùng với chúng, lớp màng bảo vệ của phổi đã biến mất.

That means that the alveoli, Cách dùng từ

Điều đó có nghĩa là các phế nang,

tiny air sacs via which breathing occurs,

những túi khí nhỏ bé mà qua đó quá trình hô hấp diễn ra,

can be infected by bacteria

có thể bị lây nhiễm bởi vi khuẩn

that aren't usually a big problem.

vốn thường không phải là vấn đề lớn.

Patients get pneumonia,

Bệnh nhân bị viêm phổi,

respiration becomes hard or even fails,

việc hô hấp trở nên khó khăn hoặc thậm chí thất bại,

and patients need ventilators to survive.

và bệnh nhân cần máy thở để sống sót.

The immune system has fought at full capacity for weeks Cụm từ

Hệ miễn dịch đã chiến đấu hết công suất trong nhiều tuần

and made millions of antiviral weapons.

và tạo ra hàng triệu vũ khí kháng virus.

And as thousands of bacteria rapidly multiply,

Và khi hàng nghìn vi khuẩn nhân lên nhanh chóng,

it is overwhelmed.

nó bị quá tải.

They enter the blood and overrun the body. Thành ngữ

Chúng xâm nhập vào máu và tràn ngập khắp cơ thể.

If this happens,

Nếu điều này xảy ra,

death is very likely.

khả năng tử vong là rất cao.

The coronavirus is often compared to the flu,

Virus corona thường được so sánh với cúm,

but actually it's much more dangerous.

nhưng thực tế nó nguy hiểm hơn nhiều.

While the exact death rate is hard to pin down during an ongoing pandemic, Cụm động từ

Mặc dù tỷ lệ tử vong chính xác khó có thể xác định trong một đại dịch đang diễn ra,

we know for sure that it's much more contagious

chúng ta biết chắc chắn rằng nó lây lan dễ dàng hơn nhiều

and spreads faster than the flu.

và lây lan nhanh hơn cúm.

There are two futures for a pandemic like corona,

Có hai tương lai cho một đại dịch như corona,

fast and slow.

nhanh và chậm.

Which future we will see

Chúng ta sẽ thấy tương lai nào

depends on how we all react to it in the early days of the outbreak.

phụ thuộc vào cách tất cả chúng ta phản ứng với nó trong những ngày đầu của đợt bùng phát.

A fast pandemic will be horrible and cost many lives. Cụm từ

Một đại dịch nhanh sẽ rất tồi tệ và cướp đi sinh mạng của nhiều người.

A slow pandemic will not be remembered by the history books.

Một đại dịch chậm sẽ không được lưu danh trong sách sử.

The worst-case scenario for a fast pandemic Cụm từ

Kịch bản tồi tệ nhất cho một đại dịch nhanh

begins with a very rapid rate of infection

bắt đầu bằng tốc độ lây nhiễm rất nhanh

because there are no counter measures in place to slow it down. Ghi chú

vì không có các biện pháp đối phó nào được áp dụng để làm chậm nó lại.

Why is this so bad?

Tại sao điều này lại tệ đến vậy?

In a fast pandemic,

Trong một đại dịch nhanh,

many people get sick at the same time.

nhiều người bị bệnh cùng một lúc.

If the numbers get too large,

Nếu con số trở nên quá lớn,

health care systems become unable to handle it.

hệ thống chăm sóc sức khỏe trở nên không thể xử lý nổi.

There aren't enough resources like medical staff

Sẽ không còn đủ nguồn lực như nhân viên y tế

or equipment like ventilators left to help everybody.

hoặc các thiết bị như máy thở để giúp đỡ mọi người.

People will die untreated.

Mọi người sẽ chết vì không được điều trị.

And as more health care workers get sick themselves,

Và khi càng nhiều nhân viên y tế tự nhiễm bệnh,

the capacity of health care systems falls even further.

công suất của các hệ thống chăm sóc sức khỏe càng giảm xuống.

If this becomes the case, Cụm từ

Nếu điều này xảy ra,

then horrible decisions will have to be made

thì những quyết định tồi tệ sẽ phải được đưa ra

about who gets to live and who doesn't. Cách dùng từ

về việc ai được sống và ai thì không.

The number of deaths rises significantly in such a scenario.

Số ca tử vong tăng lên đáng kể trong một kịch bản như vậy.

To avoid this,

Để tránh điều này,

the world, that means all of us,

thế giới, có nghĩa là tất cả chúng ta,

needs to do what it can to turn this into a slow pandemic. Cụm từ

cần làm những gì có thể để biến điều này thành một đại dịch chậm.

A pandemic is slowed down by the right responses,

Một đại dịch được làm chậm lại nhờ những phản ứng đúng đắn,

especially in the early phase,

đặc biệt là trong giai đoạn đầu,

so that everyone who gets sick can get treatment Ngữ pháp

để những ai mắc bệnh đều có thể được điều trị

and there's no crunch point with overwhelmed hospitals. Cách dùng từ

và không có thời điểm khủng hoảng nào với các bệnh viện quá tải.

Since we don't have a vaccine for corona,

Vì chúng ta chưa có vắc-xin cho corona,

we have to socially engineer our behavior to act like a social vaccine. Ghi chú

chúng ta phải tự thiết kế hành vi xã hội của mình để hoạt động như một loại vắc-xin xã hội.

This simply means two things: Mạch ý

Điều này đơn giản có nghĩa là hai điều:

not getting infected and not infecting others.

không để bị lây nhiễm và không lây nhiễm cho người khác.

Although it sounds trivial,

Mặc dù nghe có vẻ tầm thường,

the very best thing you can do is to wash your hands.

điều tốt nhất bạn có thể làm là rửa tay.

Soap is actually a powerful tool.

Xà phòng thực sự là một công cụ mạnh mẽ.

The coronavirus is encased in what is basically a layer of fat.

Virus corona được bao bọc trong một thứ về cơ bản là một lớp chất béo.

Soap breaks that fat apart

Xà phòng phá vỡ lớp chất béo đó

and leaves it unable to infect you. Ngữ pháp

và khiến nó không thể lây nhiễm cho bạn.

It also makes your hands slippery

Nó cũng làm cho tay bạn trơn trượt

and with the mechanical motions of washing,

và với các chuyển động cơ học của việc rửa tay,

viruses are ripped away.

virus sẽ bị cuốn trôi.

To do it properly,

Để thực hiện đúng cách,

wash your hands as if you've just cut up some jalapeños Ngữ pháp

hãy rửa tay như thể bạn vừa thái một ít ớt jalapeños

and want to put in your contacts next.

và muốn đeo kính áp tròng vào ngay sau đó.

The next thing is social distancing,

Điều tiếp theo là giãn cách xã hội,

which is not a nice experience,

điều này không phải là một trải nghiệm dễ chịu,

but a nice thing to do.

nhưng là một điều tốt nên làm.

This means no hugging,

Điều này có nghĩa là không ôm,

no handshakes.

không bắt tay.

If you can stay at home,

Nếu bạn có thể ở nhà,

stay at home to protect those who need to be out for society to function, Ngữ pháp

hãy ở nhà để bảo vệ những người cần phải ra ngoài để xã hội vận hành,

from doctors to cashiers or police officers.

từ các bác sĩ đến nhân viên thu ngân hay cảnh sát.

You depend on all of them. Mạch ý

Bạn phụ thuộc vào tất cả họ.

They all depend on you to not get sick.

Tất cả họ đều phụ thuộc vào việc bạn không bị ốm.

On a larger level,

Ở một cấp độ lớn hơn,

there are quarantines,

có các biện pháp cách ly,

which can mean different things

có thể mang nhiều ý nghĩa khác nhau

from travel restrictions or actual orders to stay at home.

từ hạn chế đi lại hoặc lệnh thực tế bắt buộc ở nhà.

Quarantines are not great to experience

Các biện pháp cách ly không phải là điều tuyệt vời để trải qua

and certainly not popular,

và chắc chắn không phổ biến,

but they buy us Thành ngữ

nhưng chúng mang lại cho chúng ta

and especially the researchers working on medication and vaccinations

và đặc biệt là các nhà nghiên cứu đang nghiên cứu thuốc men và vắc-xin

crucial time.

khoảng thời gian cực kỳ quan trọng.

So if you are put under quarantine, Cách dùng từ

Vì vậy, nếu bạn bị cách ly,

you should understand why and respect it.

bạn nên hiểu lý do tại sao và tôn trọng nó.

None of this is fun,

Không có điều nào trong số này là vui vẻ,

but looking at the big picture, Thành ngữ

nhưng nhìn vào bức tranh toàn cảnh,

it is a really small price to pay. Thành ngữ

đó là một cái giá thực sự rất nhỏ phải trả.

The question of how pandemics end Ngữ pháp

Câu hỏi về việc đại dịch kết thúc như thế nào

depends on how they start.

phụ thuộc vào việc chúng bắt đầu ra sao.

If they start fast with a steep slope,

Nếu chúng bắt đầu nhanh với độ dốc đứng,

they end badly.

chúng sẽ kết thúc một cách tồi tệ.

If they start slow with a not so steep slope,

Nếu chúng bắt đầu chậm với độ dốc không quá cao,

they end okayish. Cách dùng từ

chúng sẽ kết thúc một cách tương đối.

And in this day and age, Thành ngữ

Và trong thời đại ngày nay,

it really is in all of our hands, Thành ngữ

nó thực sự nằm trong tay tất cả chúng ta,

literally and figuratively.

cả theo nghĩa đen và nghĩa bóng.

A huge thanks to the experts who helped us on short notice with this video, Cụm từ

Gửi lời cảm ơn chân thành tới các chuyên gia đã hỗ trợ chúng tôi trong thời gian ngắn với video này,

especially Our World in Data,

đặc biệt là Our World in Data,

the online publication for research and data on the world's largest problems

ấn phẩm trực tuyến chuyên nghiên cứu và cung cấp dữ liệu về các vấn đề lớn nhất thế giới

and how to make progress solving them.

và cách đạt được tiến bộ trong việc giải quyết chúng.

Check out their site.

Hãy truy cập trang web của họ.

It also includes a constantly updated page on the corona pandemic.

Nó cũng bao gồm một trang liên tục được cập nhật về đại dịch corona.