Sức mạnh từ Vết đỏ lớn của Sao Mộc: tài liệu học tiếng Anh

In 1989,

Vào năm 1989,

12 years after leaving Earth,

12 năm sau khi rời Trái Đất,

Voyager 2 became the first spacecraft to fly past the mysterious planet of Neptune. Ngữ pháp

Voyager 2 trở thành tàu vũ trụ đầu tiên bay qua hành tinh bí ẩn mang tên Sao Hải Vương.

At this point, very little was known about the planet,

Ở thời điểm đó, người ta biết rất ít về hành tinh này,

and scientists had only predicted its existence without actually observing it. Ngữ pháp

và các nhà khoa học chỉ dự đoán về sự tồn tại của nó mà chưa thực sự quan sát được.

As it flew by, Cụm động từ

Khi bay ngang qua,

Voyager took the very first images of Neptune,

Voyager đã chụp được những hình ảnh đầu tiên của Sao Hải Vương,

showing a smooth blue ball with a giant dark spot right in the center.

cho thấy một khối cầu màu xanh dương mịn màng với một Vết Tối Lớn nằm ngay ở giữa.

This dark spot turned out to be a gigantic storm. Cụm động từ

Vết tối này hóa ra là một cơn bão khổng lồ.

Five years later,

Năm năm sau,

Neptune was observed again,

Sao Hải Vương lại được quan sát,

this time by the Hubble Space Telescope.

lần này là bởi Kính viễn vọng Không gian Hubble.

When scientists received the images,

Khi các nhà khoa học nhận được hình ảnh,

they were stunned to see that the dark spot had completely disappeared. Cụm từ

họ đã choáng váng khi thấy vết tối đã hoàn toàn biến mất.

They assumed that Neptune's enormous storm must be similar to Jupiter's red spot, Ngữ pháp

Họ từng cho rằng cơn bão khổng lồ của Sao Hải Vương chắc hẳn giống với vết đỏ của Sao Mộc,

which has been around for at least 350 years. Ngữ pháp

thứ đã tồn tại ít nhất 350 năm.

In this video,

Trong video này,

we're going to look at how these enormous storms form. Mạch ý

chúng ta sẽ tìm hiểu cách những cơn bão khổng lồ này hình thành.

We're also going to look at Jupiter's Great Red Spot

Chúng ta cũng sẽ quan sát Vết Đỏ Lớn của Sao Mộc

and why it might disappear in our lifetime.

và lý do tại sao nó có thể biến mất trong suốt cuộc đời của chúng ta.

The longest storm ever recorded on Earth was Hurricane John in 1994. Ngữ pháp

Cơn bão dài nhất từng được ghi nhận trên Trái Đất là Bão John vào năm 1994.

It lasted 31 days

Nó kéo dài 31 ngày

and traveled over 13,000 km as it wandered across the Pacific Ocean.

và di chuyển hơn 13.000 km khi lang thang qua Thái Bình Dương.

Although this is a monumental storm by Earth standards, Cụm từ

Dù đây là một cơn bão mang tính lịch sử so với tiêu chuẩn của Trái Đất,

it's nothing compared to the storms on Neptune and Jupiter, Thành ngữ

nhưng nó chẳng thấm vào đâu so với những cơn bão trên Sao Hải Vương và Sao Mộc,

which can last for months,

những cơn bão có thể kéo dài trong nhiều tháng,

years,

nhiều năm,

or even centuries.

hoặc thậm chí nhiều thế kỷ.

On Earth,

Trên Trái Đất,

the power of a hurricane comes from warm vapor evaporating from the sea.

sức mạnh của một cơn bão bắt nguồn từ hơi ấm bốc lên từ biển.

This forms dense clouds,

Nó hình thành nên những đám mây dày đặc,

which release heat into the air.

giải phóng nhiệt vào không khí.

In the right conditions,

Trong những điều kiện thích hợp,

this creates an area of low pressure with warm air rising

điều này sẽ tạo ra một vùng áp suất thấp với không khí ấm bốc lên

and cooler air being sucked in at the bottom.

và không khí mát hơn bị hút vào ở phía dưới.

Since the Earth spins at a higher velocity closer to the equator,

Vì Trái Đất quay với vận tốc nhanh hơn khi gần xích đạo,

winds traveling towards the area of low pressure begin to curve,

gió thổi về phía vùng áp suất thấp bắt đầu uốn cong,

which causes the hurricane to spin. Ngữ pháp

khiến cơn bão xoay vòng.

A hurricane will usually start to dissipate once it reaches land,

Một cơn bão thường bắt đầu tan khi nó chạm đất liền,

where it no longer receives the warm vapor it needs to keep the cycle going. Cụm từ

nơi nó không còn nhận được hơi nước ấm cần thiết để duy trì chu kỳ nữa.

Unlike typical cyclones on Earth, Mạch ý

Không giống như các xoáy thuận điển hình trên Trái Đất,

the Great Red Spot on Jupiter is an anticyclone,

Vết Đỏ Lớn trên Sao Mộc là một xoáy nghịch,

which forms around an area of high pressure.

hình thành quanh một vùng áp suất cao.

The Red Spot is powered by two jet streams on either side,

Vết Đỏ này được tiếp sức bởi hai dòng tia ở hai bên,

which give the storm a constant spin,

giúp cho cơn bão xoay liên tục,

but stop it from moving across the planet. Ngữ pháp

nhưng lại ngăn không cho nó di chuyển khắp hành tinh.

While a storm on Earth is powered by heat from the Sun, Mạch ý

Trong khi một cơn bão trên Trái Đất lấy năng lượng từ sức nóng của Mặt Trời,

a storm on Jupiter is powered by heat from its metallic core,

thì một cơn bão trên Sao Mộc lấy năng lượng từ lõi kim loại của nó,

which could be as hot as 50,000 degrees. Ngữ pháp

nơi có thể nóng tới 50.000 độ.

The combination of rising heat and fast-moving clouds

Sự kết hợp giữa sức nóng bốc lên và những đám mây di chuyển nhanh

are what push the Great Red Spot around

là thứ đẩy Vết Đỏ Lớn di chuyển xung quanh

with speeds of up to 680 km per hour. Cụm từ

với tốc độ lên đến 680 km một giờ.

Since Jupiter is a gas giant,

Do Sao Mộc là một hành tinh khí khổng lồ,

it doesn't have the contrast of ocean and land to act as a barrier. Cụm từ

nó không có sự tương phản giữa đại dương và đất liền để đóng vai trò như một rào cản.

The storms on Neptune form around a similar region of high pressure

Bão trên Sao Hải Vương hình thành xung quanh một vùng áp suất cao tương tự,

deep in the atmosphere.

nằm sâu bên trong bầu khí quyển.

White clouds of methane are commonly seen in regions of high pressure

Những đám mây mêtan màu trắng thường xuất hiện ở các vùng áp suất cao

just before a dark spot forms.

ngay trước khi một vết tối hình thành.

Once a storm on Neptune has grown to its full size,

Khi một cơn bão trên Sao Hải Vương phát triển đến kích thước tối đa,

the winds at the edge of the storm can be traveling up to 2,100 km per hour,

sức gió ở rìa của cơn bão có thể đạt tới 2.100 km một giờ,

the fastest in our solar system.

nhanh nhất trong hệ mặt trời của chúng ta.

Unlike Jupiter's Red Spot,

Khác với Vết Đỏ của Sao Mộc,

the storms on Neptune get pushed around the planet, Ngữ pháp

các cơn bão trên Sao Hải Vương bị xô đẩy khắp hành tinh,

where they get shredded by powerful crosswinds.

nơi chúng bị xé nát bởi những luồng gió cắt ngang mạnh mẽ.

Because of this,

Vì lý do này,

storms on Neptune typically last anywhere from a few months to a few years. Cụm từ

các cơn bão trên Sao Hải Vương thường chỉ kéo dài từ vài tháng đến vài năm.

Since Jupiter is much easier to see from Earth,

Vì nhìn Sao Mộc từ Trái Đất dễ dàng hơn nhiều,

our observations of the Red Spot go way back to 1665, Cụm động từ

nên các quan sát về Vết Đỏ của chúng ta đã có từ tận năm 1665,

when astronomer Gian Domenico Cassini first discovered the giant storm.

khi nhà thiên văn học Gian Domenico Cassini lần đầu tiên khám phá ra cơn bão khổng lồ này.

Since then,

Kể từ đó,

we have been able to observe the Red Spot Ngữ pháp

chúng ta đã có thể liên tục quan sát Vết Đỏ

and watch it evolve over time. Ngữ pháp

và theo dõi sự tiến hóa của nó theo thời gian.

However,

Tuy nhiên,

these observations have shown that the end may be near for this iconic storm. Thành ngữ

những quan sát này đã chỉ ra rằng điểm kết thúc có thể đang đến gần với cơn bão mang tính biểu tượng này.

When it was observed in the 19th century,

Khi được quan sát vào thế kỷ 19,

the Great Red Spot was 40,000 km long

Vết Đỏ Lớn dài 40.000 km

and 14,000 km tall.

và cao 14.000 km.

At that point,

Ở thời điểm đó,

it could have swallowed two or three Earths whole. Ngữ pháp

nó có thể nuốt trọn từ hai đến ba Trái Đất.

But by the time Voyager 1 flew past in the late '70s, Ngữ pháp

Nhưng vào lúc Voyager 1 bay ngang qua vào cuối thập niên 70,

it was almost half the size. Ngữ pháp

kích thước của nó đã thu hẹp gần một nửa.

Recent observations by the Hubble telescope

Các quan sát gần đây từ kính viễn vọng Hubble

show that the storm is currently shrinking at about 1,000 km per year,

cho thấy cơn bão hiện đang bị thu hẹp lại với tốc độ khoảng 1.000 km mỗi năm,

meaning it could completely disappear by the 2030s. Ngữ pháp

nghĩa là nó có thể hoàn toàn biến mất vào những năm 2030.

As well as losing size, Ngữ pháp

Cùng với việc giảm kích thước,

the main Red Spot seems to be breaking off into smaller streams Cụm động từ

Vết Đỏ chính dường như đang bị phân tách thành những dòng nhỏ hơn

and darkening in color.

và màu sắc cũng sẫm lại.

Scientists believe that since the storm is reaching higher into the atmosphere,

Các nhà khoa học tin rằng do cơn bão đang vươn tới phần cao hơn trong bầu khí quyển,

the top of the Red Spot is exposed to more UV light, Cụm từ

phần đỉnh của Vết Đỏ tiếp xúc với nhiều tia UV hơn,

which darkens the color of the chemicals.

làm cho màu sắc của các hóa chất sẫm đi.

But,

Nhưng,

like predicting the weather here on Earth,

giống như việc dự báo thời tiết ở đây trên Trái Đất,

there is still so much that we don't know about these gigantic storms. Ngữ pháp

vẫn còn rất nhiều điều chúng ta không biết về những cơn bão khổng lồ này.

When Neptune's dark spot was first discovered,

Khi Vết tối của Sao Hải Vương lần đầu tiên được phát hiện,

scientists thought that it had been around for centuries,

các nhà khoa học đã nghĩ rằng nó cũng tồn tại trong nhiều thế kỷ,

just like Jupiter's storm.

giống như cơn bão của Sao Mộc.

The Great Red Spot is also far hotter than we initially imagined, Ngữ pháp

Vết Đỏ Lớn cũng nóng hơn nhiều so với những gì chúng ta tưởng tượng ban đầu,

with parts of its upper atmosphere exceeding 1300 degrees. Ngữ pháp

với một số phần của tầng khí quyển phía trên của nó vượt qua 1300 độ.

Even with the increases in our observational technology, Mạch ý

Ngay cả với những tiến bộ trong công nghệ quan sát của chúng ta,

there is still so much knowledge trapped inside the boundaries of these giant,

vẫn còn rất nhiều kiến thức bị mắc kẹt trong ranh giới của những hành tinh khổng lồ

mysterious planets waiting to be discovered. Ngữ pháp

và bí ẩn này đang chờ được khám phá.

So,

Do đó,

although we might be losing one of the most iconic features of our solar system,

dù có thể chúng ta sẽ đánh mất một trong những đặc điểm mang tính biểu tượng nhất của hệ mặt trời,

the observations we make of it

nhưng những quan sát mà chúng ta thực hiện về nó

will give us a better understanding of how nature operates through our solar system. Cụm từ

sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cách mà tự nhiên vận hành khắp hệ mặt trời của chúng ta.

Thank you very much for watching,

Rất cảm ơn các bạn đã đón xem,

and I'll see you in the next video.

và tôi sẽ gặp lại các bạn ở video tiếp theo.