Những lầm tưởng lớn nhất về người Neanderthal - Bruce Hardy: tài liệu học tiếng Anh

In 1856, quarriers working a cave in Germany's Neander Valley

Năm 1856, những người thợ mỏ làm việc trong một hang động ở Thung lũng Neander của Đức

discovered several mysterious fossils.

đã phát hiện ra một số hóa thạch bí ẩn.

The remains changed hands until being identified Ghi chú

Những bộ hài cốt này qua tay nhiều người cho đến khi được xác định

as the skullcap and femur bones of something ancient and human,

là nắp sọ và xương đùi của một thứ gì đó cổ đại và thuộc về con người,

but not quite us. Cụm từ

nhưng không hoàn toàn giống chúng ta.

It soon became clear they belonged to an extinct human species, Cụm từ

Chẳng bao lâu, người ta hiểu rõ rằng chúng thuộc về một loài người đã tuyệt chủng,

the first ever known to science, Cụm từ

loài đầu tiên được khoa học biết đến,

Homo neanderthalensis, or simply Neanderthals.

Homo neanderthalensis, hay đơn giản là người Neanderthal.

Not long before the discovery,

Không lâu trước khám phá này,

many believed the world was only about 6,000 years old.

nhiều người tin rằng thế giới chỉ khoảng 6.000 năm tuổi.

However, by the mid-1800s, Ngữ pháp

Tuy nhiên, vào giữa những năm 1800,

naturalists were more comfortable with geological timelines and evolutionary theory. Cụm từ

các nhà tự nhiên học đã quen thuộc hơn với các mốc thời gian địa chất và thuyết tiến hóa.

The idea that ancient remains could belong to another human species Ngữ pháp

Ý tưởng cho rằng những hài cốt cổ đại có thể thuộc về một loài người khác

was finally becoming conceivable.

cuối cùng đã trở nên có thể hình dung được.

But misconceptions persisted and much Neander slander ensued. Thành ngữ

Nhưng những quan niệm sai lầm vẫn tồn tại và nhiều sự vu khống người Neanderthal đã diễn ra.

Early on, Neanderthals were depicted as dim-witted oafs Ghi chú

Ban đầu, người Neanderthal được mô tả là những kẻ cục mịch, chậm chạp,

who died out because of their inferiority to modern humans, Cụm động từ

những kẻ đã tuyệt chủng vì thấp kém hơn so với con người hiện đại,

a.k.a. Homo sapiens. Cách dùng từ

hay còn gọi là Homo sapiens.

One popular illustration suggested that, in addition to being hairy and club-carrying, Cụm từ

Một hình minh họa phổ biến cho thấy, ngoài việc nhiều lông và mang theo gậy gộc,

Neanderthals stooped and had apelike opposable toes,

người Neanderthal còn đi thõng vai và có ngón chân cái mọc đối diện giống loài vượn,

even though this wasn't reflected in skeletal findings. Ghi chú

mặc dù điều này không được phản ánh trong các phát hiện về xương.

Over the next century, however,

Tuy nhiên, trong suốt thế kỷ tiếp theo,

archaeologists discovered more hominin species,

các nhà khảo cổ học đã phát hiện ra nhiều loài tông Người (hominin) hơn,

as well as the remains of over 300 Neanderthal individuals.

cũng như hài cốt của hơn 300 cá thể người Neanderthal.

Compared to modern humans, Ngữ pháp

So với con người hiện đại,

Neanderthals had larger, deeper-set eyes,

người Neanderthal có đôi mắt to hơn, sâu hơn,

were shorter and more muscular,

thấp hơn và nhiều cơ bắp hơn,

had higher caloric needs with slightly bigger bodies, Cách dùng từ

có nhu cầu calo cao hơn với cơ thể lớn hơn một chút,

including their hearts and brains.

bao gồm cả tim và não của họ.

For over 350,000 years,

Trong hơn 350.000 năm,

they lived across Europe and Western Asia.

họ sống trên khắp Châu Âu và Tây Á.

For at least their final 10,000 years,

Trong ít nhất 10.000 năm cuối cùng của họ,

they spatially overlapped with Homo sapiens, Cách dùng từ

họ đã chia sẻ không gian sống cùng Homo sapiens,

and archaeological finds have suggested Cụm từ

và các phát hiện khảo cổ đã cho thấy

that they led much more complex lives than initially suspected. Cụm từ

rằng họ có cuộc sống phức tạp hơn nhiều so với những gì được suy đoán ban đầu.

In the 1950s,

Vào những năm 1950,

scientists unearthed the remains of a Neanderthal in a cave in Northern Iraq, Cách dùng từ

các nhà khoa học đã khai quật được hài cốt của một người Neanderthal trong một hang động ở miền Bắc Iraq,

who had a severed right arm,

người này có một cánh tay phải bị đứt lìa,

injured leg, and was likely partially blind and deaf.

chân bị thương, và có khả năng bị mù và điếc một phần.

Yet he survived long after these injuries,

Tuy nhiên, người này đã sống sót một thời gian dài sau những vết thương đó,

suggesting his community provided him extensive daily support.

chứng tỏ cộng đồng của ông đã hỗ trợ hàng ngày rất nhiều cho ông.

And another skeleton from a French cave belonged to an older Neanderthal,

Và một bộ xương khác từ một hang động ở Pháp thuộc về một người Neanderthal lớn tuổi hơn,

who probably had trouble walking and had lost so many teeth, Ngữ pháp

người có lẽ gặp khó khăn trong việc đi lại và đã rụng rất nhiều răng,

he may have needed his food ground up. Cụm động từ

đến mức ông có thể cần thức ăn được nghiền nát.

Both excavation sites also showed signs of burial, Cụm từ

Cả hai địa điểm khai quật cũng cho thấy những dấu hiệu của việc chôn cất,

all suggesting that Neanderthals

tất cả đều cho thấy rằng người Neanderthal

went beyond immediate practical concerns for survival Cụm từ

đã vượt qua khỏi những mối bận tâm thực tế trước mắt để sinh tồn

and cared for their ailing and dead. Cách dùng từ

và chăm sóc cho những người ốm yếu và đã chết của họ.

Teeth analyses also indicate that Neanderthals might have used

Việc phân tích răng cũng chỉ ra rằng người Neanderthal có thể đã sử dụng

anti-inflammatory and antibiotic plants medicinally. Cách dùng từ

các loại thực vật chống viêm và kháng sinh làm thuốc.

For a while,

Trong một thời gian,

researchers assumed that Neanderthals hunted big game Cách dùng từ

các nhà nghiên cứu cho rằng người Neanderthal săn thú lớn

with unsophisticated brute force ambush attacks. Cách dùng từ

bằng các cuộc tấn công phục kích thô sơ dùng sức mạnh cơ bắp.

But cut marks on rabbit bones

Nhưng các vết cắt trên xương thỏ

and tools with apparent traces of scales and feathers

và các công cụ có dấu vết rõ ràng của vảy và lông chim

suggest Neanderthals were capable of the skill required to capture small game, Ngữ pháp

cho thấy người Neanderthal có khả năng về các kỹ năng cần thiết để bắt các con mồi nhỏ,

perhaps utilizing snares and fast-moving projectiles.

có lẽ sử dụng bẫy thòng lọng và các vũ khí ném di chuyển nhanh.

In fact, we know

Trên thực tế, chúng ta biết

they fashioned and wielded many types of tools, Cách dùng từ

họ đã chế tác và sử dụng nhiều loại công cụ,

sometimes affixing them with glue they made from heated birch bark. Cụm từ

đôi khi gắn chúng bằng keo được làm từ vỏ cây bạch dương nung nóng.

They also shaped hardwood digging sticks with fire

Họ cũng dùng lửa để tạo hình cho những cây gậy đào đất bằng gỗ cứng

and created reinforced three-ply string using bark fibers. Cách dùng từ

và tạo ra những sợi dây ba bện chắc chắn bằng cách sử dụng sợi vỏ cây.

Other findings have also raised questions Cụm từ

Những phát hiện khác cũng đặt ra những câu hỏi

about whether Neanderthals thought symbolically, Cách dùng từ

về việc liệu người Neanderthal có tư duy tượng trưng,

seeing beyond direct utility into realms like art and language, Thành ngữ

nhìn xa hơn tiện ích trực tiếp để vươn tới các lĩnh vực như nghệ thuật và ngôn ngữ,

long considered a hallmark of Homo sapiens. Cách dùng từ

thứ từ lâu được coi là dấu hiệu đặc trưng của Homo sapiens.

Potentially for personal adornment, Cách dùng từ

Có khả năng là để trang trí cá nhân,

there's evidence of Neanderthals selectively removing birds' flight feathers,

có bằng chứng cho thấy người Neanderthal đã nhổ lông bay của chim một cách có chọn lọc,

painting and perforating shells,

sơn và đục lỗ trên vỏ sò,

and wrapping eagle talons

và bọc móng vuốt đại bàng

in what seems to have been another kind of animal tissue. Ngữ pháp

trong thứ có vẻ như là một loại mô động vật khác.

They likewise made markings on a giant elk's toe bone

Tương tự, họ đã tạo ra những ký hiệu trên xương ngón chân của một con nai sừng tấm khổng lồ

and created three cave paintings in Spain,

và tạo ra ba bức tranh hang động ở Tây Ban Nha,

if the original 65,000-year-old dating estimate holds. Ngữ pháp

nếu ước lượng niên đại 65.000 năm ban đầu là chính xác.

Meanwhile, broken, rearranged, and burned stalagmites

Trong khi đó, những khối măng đá bị gãy, được sắp xếp lại và bị đốt cháy

deep within a French cave left scientists wondering Cụm từ

sâu bên trong một hang động ở Pháp đã khiến các nhà khoa học tự hỏi

if the mysterious structures

liệu những cấu trúc bí ẩn này

held spiritual or ceremonial significance to Neanderthals. Cách dùng từ

có mang ý nghĩa tâm linh hoặc nghi lễ đối với người Neanderthal hay không.

Clearly,

Rõ ràng,

they weren't as different as originally believed. Ngữ pháp

họ không khác biệt như người ta tin tưởng ban đầu.

And following the first fully sequenced Neanderthal Cách dùng từ

Và sau bộ gen người Neanderthal đầu tiên được giải trình tự hoàn chỉnh

genome in 2010,

vào năm 2010,

researchers realized our species interbred. Cách dùng từ

các nhà nghiên cứu nhận ra loài của chúng ta đã lai tạo.

All modern humans retain some Neanderthal DNA,

Tất cả con người hiện đại đều giữ lại một lượng DNA của người Neanderthal,

up to about 4%, Cụm từ

lên đến khoảng 4%,

the result of hundreds of discrete interbreeding events. Cách dùng từ

kết quả của hàng trăm sự kiện lai tạo riêng biệt.

So,

Vậy,

what happened to Neanderthals?

chuyện gì đã xảy ra với người Neanderthal?

Theories from rampant cannibalism Ngữ pháp

Các giả thuyết từ việc ăn thịt đồng loại tràn lan

to disease and climate change

đến dịch bệnh và biến đổi khí hậu

to aggressive Homo sapiens

cho đến những con người Homo sapiens hung hãn

have been floated. Thành ngữ

đã được đưa ra.

But another idea is that,

Nhưng một ý tưởng khác là,

because Neanderthals lived in smaller groups,

bởi vì người Neanderthal sống theo từng nhóm nhỏ hơn,

as they interbred with larger populations of Homo sapiens, Ngữ pháp

khi họ lai tạo với những quần thể Homo sapiens lớn hơn,

they just sort of got gradually absorbed. Ghi chú

họ chỉ dần dần bị hấp thụ.

Overall,

Nhìn chung,

consensus has begun shifting away Mạch ý

sự đồng thuận đã bắt đầu thay đổi

from representing human evolution as tree-like Thành ngữ

từ việc thể hiện sự tiến hóa của loài người như một cái cây

and more towards a kind of braided stream

và chuyển nhiều hơn sang một dạng dòng suối đan xen

with different hominin groups separating

với các nhóm hominin khác nhau tách ra

and rejoining at various junctures.

và tái kết hợp tại nhiều điểm giao thoa.

As we continue to learn more about our evolutionary cousins, Thành ngữ

Khi chúng ta tiếp tục tìm hiểu thêm về những người anh em họ trong quá trình tiến hóa của mình,

each discovery

mỗi khám phá

raises questions about just how much we share. Ngữ pháp

lại đặt ra những câu hỏi về việc chúng ta chia sẻ bao nhiêu điều chung.

If you enjoy learning about history,

Nếu bạn thích tìm hiểu về lịch sử,

subscribe to this channel

hãy đăng ký kênh này

because the lessons of yesterday

vì những bài học của ngày hôm qua

can help us face the challenges of today.

có thể giúp chúng ta đối mặt với những thách thức của ngày hôm nay.