TRIẾT HỌC - Thomas Aquinas: tài liệu học tiếng Anh

It seems at first weird that we might learn from Thomas Aquinas. Mạch ý

Thoạt nghe có vẻ kỳ lạ khi chúng ta có thể học hỏi từ Thomas Aquinas.

He was a medieval saint who was reputed to have levitated and had visions of the Virgin Mary. Ngữ pháp

Ông là một vị thánh thời trung cổ, người được đồn là có khả năng bay lơ lửng và đã nhìn thấy Đức Mẹ đồng trinh Mary.

He was much concerned with explaining how angels speak and move. Cụm từ

Ông rất bận tâm đến việc giải thích cách các thiên thần nói chuyện và di chuyển.

And yet, he continues to matter Mạch ý

Tuy nhiên, ông vẫn tiếp tục có tầm quan trọng

because he helps us with a problem

bởi vì ông giúp chúng ta giải quyết một vấn đề

which continues to bedevil us. Cách dùng từ

vẫn đang tiếp tục làm chúng ta bối rối.

How we can reconcile religion with science Cụm từ

Làm thế nào chúng ta có thể dung hòa tôn giáo với khoa học

and faith with reason.

và đức tin với lý trí.

Aquinas was both a philosopher and a saint,

Aquinas vừa là một triết gia vừa là một vị thánh,

refusing either to lose his faith or mindlessly believe, Ngữ pháp

vừa từ chối đánh mất đức tin vừa từ chối việc tin tưởng một cách mù quáng,

he developed a new understanding of the place of reason in human life.

ông đã phát triển một sự hiểu biết mới về vị trí của lý trí trong đời sống con người.

Aquinas's monumental contribution was to teach Western European civilization

Đóng góp vĩ đại của Aquinas là dạy cho nền văn minh Tây Âu

that any human being, not just a Christian,

rằng bất kỳ con người nào, không chỉ là người theo đạo Cơ Đốc,

could have access to great truths Cụm từ

đều có thể tiếp cận được với những chân lý vĩ đại

whenever they made use of God's greatest gift to human beings, Cụm từ

bất cứ khi nào họ sử dụng món quà lớn nhất mà Chúa ban cho con người,

reason.

đó là lý trí.

Aquinas broke a logjam in Christian thinking, Thành ngữ

Aquinas đã phá vỡ thế bế tắc trong tư duy Cơ Đốc giáo,

the question of how non-Christians could have both wisdom

về câu hỏi làm thế nào những người không theo đạo Cơ Đốc có thể vừa có sự khôn ngoan

and at the same time no interest in or even knowledge of Jesus.

và đồng thời không có chút hứng thú hay thậm chí là kiến thức nào về Chúa Jesus.

Aquinas universalized intelligence.

Aquinas đã phổ quát hóa trí tuệ.

He opened the Christian mind to the insights of all of humanity Thành ngữ

Ông đã mở mang tâm trí Cơ Đốc giáo để đón nhận những hiểu biết của toàn nhân loại

from across the ages and the continents.

từ khắp các thời đại và các lục địa.

The modern world,

Thế giới hiện đại,

in so far as it insists that good ideas can come from any quarter, Ghi chú

chừng nào nó còn khẳng định rằng những ý tưởng tốt có thể đến từ bất kỳ đâu,

regardless of creed or background, Cụm từ

bất kể tín ngưỡng hay hoàn cảnh xuất thân,

remains hugely in Aquinas's debt. Thành ngữ

vẫn còn mang một món nợ khổng lồ đối với Aquinas.

Thomas Aquinas was born to a noble family in Italy

Thomas Aquinas sinh ra trong một gia đình quý tộc ở Ý

in 1225.

vào năm 1225.

As a young man,

Khi còn là một thanh niên,

he went to study at the University of Naples

ông đã đến học tại Đại học Naples

and there came into contact with a source of knowledge Cụm từ

và tại đây ông đã tiếp xúc với một nguồn tri thức

which was just then being rediscovered.

mà đúng vào thời điểm đó đang được khám phá lại.

The texts of ancient Greek and Roman authors.

Đó là các văn bản của các tác giả Hy Lạp và La Mã cổ đại.

Aquinas then became an academic at the University of Paris

Sau đó, Aquinas trở thành một học giả tại Đại học Paris

and an exceptionally prolific writer,

và là một nhà văn đặc biệt sung mãn,

producing nearly 200 pieces about Christian theology

cho ra đời gần 200 tác phẩm về thần học Cơ Đốc giáo

in less than three decades.

trong vòng chưa đầy ba thập kỷ.

His books bear beautiful and strange titles Cách dùng từ

Sách của ông mang những tựa đề tuyệt đẹp và kỳ lạ

like the Summa Theologica and Summa contra Gentiles.

như Summa Theologica và Summa contra Gentiles.

Such was his devotion to knowledge, Ngữ pháp

Ông cống hiến cho tri thức đến mức,

even at the moment of his death at the age of 49,

ngay cả vào khoảnh khắc ông qua đời ở tuổi 49,

Aquinas is reputed to have been in the middle of writing

người ta đồn rằng Aquinas đang ở giữa chừng việc viết

an extended commentary on the Song of Songs.

một bản bình luận mở rộng về Diệu Ca (Song of Songs).

After he died,

Sau khi ông qua đời,

he was canonized in the Catholic Church Văn hóa

ông đã được phong thánh trong Giáo hội Công giáo

and is now the patron saint of teachers. Văn hóa

và hiện là vị thánh bảo trợ của các giáo viên.

Aquinas's starting point was that some of the world's greatest thinkers

Điểm khởi đầu của Aquinas là một số nhà tư tưởng vĩ đại nhất thế giới

have not been Christian,

đã không phải là người theo đạo Cơ Đốc,

but this didn't bar them from having huge insights Ngữ pháp

nhưng điều này không ngăn cản họ có được những cái nhìn sâu sắc to lớn

because, as Aquinas proposed,

bởi vì, như Aquinas đã đề xuất,

the world can be usefully explored through reason Mạch ý

thế giới có thể được khám phá một cách hữu ích thông qua lý trí

and not just through faith.

và không chỉ thông qua đức tin.

To explain how this could work, Mạch ý

Để giải thích làm thế nào điều này có thể hoạt động,

Aquinas brilliantly proposed that the universe and all its dynamics

Aquinas đã đề xuất một cách xuất sắc rằng vũ trụ và mọi động lực của nó

operate according to two kinds of law, Cụm từ

vận hành theo hai loại luật,

secular natural law and religious eternal law. Văn hóa

luật tự nhiên thế tục và luật vĩnh cửu tôn giáo.

For Aquinas,

Đối với Aquinas,

a lot of the world follows natural laws.

rất nhiều thứ trên thế giới tuân theo luật tự nhiên.

We can find out for ourselves how to smelt iron,

Chúng ta có thể tự mình tìm ra cách nấu chảy sắt,

build an aqueduct, or organize an economy,

xây dựng hệ thống dẫn nước, hoặc tổ chức một nền kinh tế,

and none of this relies on believing in God. Cụm từ

và không điều nào trong số này dựa vào việc tin vào Chúa.

Aquinas discussed Jesus's injunction to do unto others Văn hóa

Aquinas đã thảo luận về lời răn của Chúa Jesus rằng hãy đối xử với người khác

as you would have them do unto you.

như cách bạn muốn họ đối xử với mình.

Jesus may have given this idea a particularly memorable formulation,

Chúa Jesus có thể đã đưa ra một công thức đặc biệt đáng nhớ cho ý tưởng này,

conceded Aquinas,

Aquinas thừa nhận,

but it's in fact been a cornerstone of moral principles Thành ngữ

nhưng trên thực tế, nó đã là nền tảng của các nguyên tắc đạo đức

in most societies at most times.

ở hầu hết các xã hội trong hầu hết các thời kỳ.

How could this be possible?

Làm thế nào điều này có thể xảy ra?

Well, the reason, Aquinas argued, Mạch ý

Chà, lý do, Aquinas lập luận,

is that it's an idea that belongs to natural

là vì đây là một ý tưởng thuộc về luật tự nhiên

and not eternal law.

chứ không phải luật vĩnh cửu.

Aquinas conceded that in a few situations,

Aquinas thừa nhận rằng trong một vài tình huống,

God does work simply through eternal law

Chúa thực sự làm việc chỉ thông qua luật vĩnh cửu

outside of human reason,

nằm ngoài lý trí con người,

and he cited prophetic revelations Cụm từ

và ông trích dẫn các khải tượng tiên tri

and the visits of angels as examples.

và những chuyến viếng thăm của thiên thần làm ví dụ.

However,

Tuy nhiên,

he reassured us that most useful knowledge Ý định

ông trấn an chúng ta rằng hầu hết các kiến thức hữu ích

can be found by atheists and secular-minded people

đều có thể được tìm thấy bởi những người vô thần và những người có đầu óc thế tục

within the realm of natural law. Thành ngữ

trong phạm vi của luật tự nhiên.

Aquinas's ideas unfolded at a time Mạch ý

Những tư tưởng của Aquinas mở ra vào thời điểm

when Islamic culture was going through very similar dilemmas

khi văn hóa Hồi giáo đang trải qua những tình thế tiến thoái lưỡng nan rất giống

as Christianity

với Cơ Đốc giáo

in terms of how one can reconcile reason and faith.

về cách một người có thể dung hòa lý trí và đức tin.

For a long time,

Trong một thời gian dài,

the Islamic caliphates in Spain, Morocco, and Egypt

các quốc gia Hồi giáo (caliphate) ở Tây Ban Nha, Maroc và Ai Cập

had flourished by being open to knowledge from all over the world, Ngữ pháp

đã phát triển rực rỡ nhờ cởi mở với kiến thức từ khắp nơi trên thế giới,

generating a wealth of new scientific ideas and philosophy. Cụm từ

tạo ra vô số những ý tưởng khoa học và triết học mới.

However,

Tuy nhiên,

due to the increasing influence of fanatical religious leaders,

do ảnh hưởng ngày càng tăng của các nhà lãnh đạo tôn giáo cuồng tín,

Islam had become more dogmatic and oppressive

Hồi giáo đã trở nên giáo điều và áp bức hơn

by the time Aquinas was born. Ngữ pháp

vào thời điểm Aquinas ra đời.

It had, for example,

Ví dụ, nó đã

reacted violently against the Muslim philosopher Averroes.

phản ứng dữ dội chống lại triết gia Hồi giáo Averroes.

Like Aquinas,

Giống như Aquinas,

Averroes had been deeply influenced by Aristotle Văn hóa

Averroes đã chịu ảnh hưởng sâu sắc của Aristotle

and had argued that reason and religion could be compatible.

và đã lập luận rằng lý trí và tôn giáo có thể tương thích với nhau.

However,

Tuy nhiên,

the caliphates,

các caliphate,

anxious never to depart from the literal words of God, Cách dùng từ

lo lắng không bao giờ được xa rời những lời theo đúng nghĩa đen của Chúa,

made sure that Averroes's ideas would be banned and his books burnt. Ngữ pháp

đã đảm bảo rằng các ý tưởng của Averroes sẽ bị cấm và sách của ông bị đốt.

Aquinas knew that the Muslim world's increasingly radical rejection of reason

Aquinas biết rằng sự từ chối lý trí ngày càng cực đoan của thế giới Hồi giáo

was harming what had once been its thriving intellectual culture, Ngữ pháp

đang làm tổn hại đến nền văn hóa tri thức từng phát triển mạnh mẽ của nó,

and it was overwhelmingly thanks to Aquinas's ideas Ngữ pháp

và thật sự là nhờ phần lớn vào những ý tưởng của Aquinas

that Christianity did not suffer the same process of stultification.

mà Cơ Đốc giáo đã không phải chịu đựng cùng một quá trình mụ mẫm đi như vậy.

Though Aquinas was a man of deep faith, Ngữ pháp

Mặc dù Aquinas là một người có đức tin sâu sắc,

he provided a philosophical framework for open scientific inquiry. Cụm từ

ông đã cung cấp một khuôn khổ triết học cho sự tìm tòi khoa học cởi mở.

He reminds us that knowledge can and should come from multiple sources,

Ông nhắc nhở chúng ta rằng kiến thức có thể và nên đến từ nhiều nguồn,

from intuition but also from rationality, Mạch ý

từ trực giác nhưng cũng từ sự hợp lý,

from science but also from revelation,

từ khoa học nhưng cũng từ sự mặc khải,

from pagans but also from monks.

từ người ngoại giáo nhưng cũng từ các tu sĩ.

That sounds obvious Mạch ý

Điều đó nghe có vẻ hiển nhiên

until we notice

cho đến khi chúng ta nhận ra

just how often civilization

đã biết bao nhiêu lần nền văn minh

has been and is still being harmed Ngữ pháp

đã và vẫn đang bị tổn hại

by people's refusal to take this brilliant idea on board. Cụm động từ

bởi việc con người từ chối tiếp thu ý tưởng xuất sắc này.