XÃ HỘI HỌC - Max Weber: tài liệu học tiếng Anh

Max Weber is one of the philosophers best able to explain to us the peculiar economic system we live within called capitalism. Ngữ pháp

Max Weber là một trong những nhà triết học có khả năng giải thích tốt nhất cho chúng ta về hệ thống kinh tế kỳ lạ mà chúng ta đang sống được gọi là chủ nghĩa tư bản.

Born Erfurt in Germany in 1864,

Sinh ra tại Erfurt ở Đức vào năm 1864,

Weber grew up to see his country convulsed by the dramatic changes of the Industrial Revolution. Ghi chú

Weber lớn lên và chứng kiến đất nước của mình bị chấn động bởi những thay đổi ngoạn mục của cuộc Cách mạng Công nghiệp.

Cities were exploding in size,

Các thành phố bùng nổ về quy mô,

vast companies were forming,

các công ty rộng lớn được hình thành,

a new managerial elite was replacing the old aristocracy. Cách dùng từ

một tầng lớp tinh hoa quản lý mới đang thay thế tầng lớp quý tộc cũ.

Weber spent his life analyzing these changes,

Weber đã dành cả cuộc đời mình để phân tích những thay đổi này,

and he developed some key ideas

và ông đã phát triển một số ý tưởng then chốt

with which we can better understand the workings and future of capitalism. Ngữ pháp

giúp chúng ta có thể hiểu rõ hơn về cách thức hoạt động và tương lai của chủ nghĩa tư bản.

The standard view is that capitalism began as a result of developments in technology, Mạch ý

Quan điểm tiêu chuẩn cho rằng chủ nghĩa tư bản bắt đầu như một kết quả của sự phát triển trong công nghệ,

especially steam power.

đặc biệt là sức mạnh hơi nước.

But Weber proposed something more interesting,

Nhưng Weber đã đề xuất một điều thú vị hơn,

that what actually made capitalism possible was a set of ideas, Ngữ pháp

rằng điều thực sự làm cho chủ nghĩa tư bản trở nên khả thi là một tập hợp các ý tưởng,

and in particular religious ideas.

và đặc biệt là các ý tưởng tôn giáo.

And not just any religious ideas. Cụm từ

Và không chỉ bất kỳ ý tưởng tôn giáo nào.

Capitalism was created by Protestantism,

Chủ nghĩa tư bản được tạo ra bởi Đạo Tin lành,

specifically Calvinism.

cụ thể là Chủ nghĩa Calvin.

In his great work,

Trong tác phẩm vĩ đại của mình,

The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism,

Đạo đức Tin lành và Tinh thần của Chủ nghĩa tư bản,

published in 1905,

được xuất bản vào năm 1905,

Weber laid out some of the reasons Cụm động từ

Weber đã đưa ra một số lý do

why he believed Protestant Christianity had been so crucial to capitalism.

giải thích tại sao ông tin rằng Cơ đốc giáo Tin lành lại đóng vai trò quan trọng đối với chủ nghĩa tư bản đến vậy.

In Weber's analysis,

Theo phân tích của Weber,

Catholics have it relatively easy. Thành ngữ

Người Công giáo có phần tương đối dễ dàng.

They're able to confess their transgressions at regular intervals

Họ có thể xưng tội về những vi phạm của mình theo những khoảng thời gian đều đặn

and can be cleansed by priests.

và có thể được thanh tẩy bởi các linh mục.

But no such purifications are available to Protestants

Nhưng những sự thanh tẩy như vậy không dành cho những người Tin lành

who believe that only God is able to forgive anyone,

những người tin rằng chỉ có Chúa mới có thể tha thứ cho bất kỳ ai,

and he won't make his intentions known until the day of judgment. Cụm từ

và Người sẽ không cho biết ý định của mình cho đến ngày phán xét.

Until then,

Cho đến lúc đó,

Weber alleged,

Weber cáo buộc,

Protestants are left with heightened feelings of anxiety, Cụm động từ

những người Tin lành bị bỏ lại với cảm giác lo lắng tột độ,

as well as lifelong guilty desires

cũng như những khao khát mang cảm giác tội lỗi suốt đời

to prove their virtue to a severe,

để chứng minh đức hạnh của họ với một vị Chúa nghiêm khắc,

all-seeing, but silent God.

thấu tỏ mọi điều, nhưng im lặng.

In Weber's eyes,

Trong mắt Weber,

Protestant feelings of guilt were diverted into an obsession with hard work. Cụm từ

cảm giác tội lỗi của người Tin lành đã được chuyển hướng sang nỗi ám ảnh về sự làm việc chăm chỉ.

This was what he called the Protestant work ethic. Văn hóa

Đây là điều ông gọi là đạo đức làm việc của đạo Tin lành.

The sins of Adam could only be expunged through constant toil. Văn hóa

Tội lỗi của Adam chỉ có thể được gột rửa thông qua sự lao động không ngừng.

Not coincidentally, Mạch ý

Không phải ngẫu nhiên,

there were far fewer festivals and days of rest in Protestantism.

có ít lễ hội và ngày nghỉ hơn rất nhiều trong đạo Tin lành.

God didn't like time off.

Chúa không thích thời gian nghỉ ngơi.

Catholics had limited their conception of holy work to the activities of priests, Cụm từ

Người Công giáo đã giới hạn quan niệm của họ về công việc thiêng liêng ở các hoạt động của linh mục,

monks, and nuns.

nhà sư, và nữ tu.

But now,

Nhưng giờ đây,

Protestants declared that work of any kind could be done in the name of God, Cụm từ

những người Tin lành tuyên bố rằng bất kỳ loại công việc nào cũng có thể được thực hiện nhân danh Chúa,

even jobs like being a baker or an accountant.

thậm chí là những công việc như thợ làm bánh hay kế toán.

This lent new moral energy and earnestness to all branches of professional life. Cụm từ

Điều này mang lại nguồn năng lượng đạo đức và sự nghiêm túc mới cho tất cả các nhánh của đời sống nghề nghiệp.

In Catholic countries,

Ở các quốc gia Công giáo,

the family was,

gia đình đã từng,

and often still is,

và thường thì vẫn đang,

everything.

là tất cả.

But Protestants took a less benevolent view of family. Cụm từ

Nhưng những người Tin lành có một cái nhìn ít khoan dung hơn về gia đình.

The family could be a haven for selfish and egoistic motives. Thành ngữ

Gia đình có thể là nơi trú ẩn cho những động cơ ích kỷ và tư lợi.

For early Protestants,

Đối với những người Tin lành thời kỳ đầu,

one was meant to direct one's selfless energies to the community as a whole, Cụm từ

một người được cho là phải hướng những năng lượng vị tha của mình vào cộng đồng nói chung,

the public realm, Cách dùng từ

lĩnh vực công cộng,

where everyone deserved fairness and dignity.

nơi mọi người đều xứng đáng được hưởng sự công bằng và phẩm giá.

Protestantism,

Đạo Tin Lành,

and eventually scientific capitalism,

và cuối cùng là chủ nghĩa tư bản khoa học,

turned its back on miracles. Thành ngữ

đã quay lưng lại với những phép màu.

Weber called this the disenchantment of the world. Văn hóa

Weber gọi điều này là sự giải thiêng của thế giới.

So prosperity wasn't to be thought of as something mysteriously ordained by God, Ngữ pháp

Vì vậy, sự thịnh vượng không được coi là một thứ gì đó được Chúa ban định một cách bí ẩn,

it could only be the result of thinking methodically,

nó chỉ có thể là kết quả của việc suy nghĩ một cách có phương pháp,

acting honestly,

hành động trung thực,

and working industriously and sensibly over many years.

và làm việc cần mẫn, khôn ngoan trong nhiều năm.

Without a belief in miracles,

Không có niềm tin vào các phép màu,

people turned to science for explanations and changes,

mọi người quay sang khoa học để tìm kiếm những lời giải thích và sự thay đổi,

which encouraged scientific investigation and discovery,

điều này đã khuyến khích nghiên cứu và khám phá khoa học,

and eventually technological booms.

và cuối cùng là sự bùng nổ công nghệ.

Taken together, Mạch ý

Nói tóm lại,

these five factors created in Weber's eyes

năm yếu tố này trong mắt Weber đã tạo ra

the crucial catalytic ingredients for capitalism to take hold. Ghi chú

những thành phần xúc tác quan trọng để chủ nghĩa tư bản bám rễ.

Marx had argued that religion was the opium of the masses, Văn hóa

Marx đã lập luận rằng tôn giáo là thuốc phiện của quần chúng,

a drug that induced passive acceptance of the horrors of capitalism.

một loại thuốc gây ra sự chấp nhận thụ động đối với những nỗi kinh hoàng của chủ nghĩa tư bản.

But Weber turned this dictum on its head. Thành ngữ

Nhưng Weber đã lật ngược câu nói này.

People didn't tolerate capitalism because of religion, Mạch ý

Mọi người không dung thứ cho chủ nghĩa tư bản vì tôn giáo,

they only became capitalists as a result of their religion.

họ chỉ trở thành những nhà tư bản như một kết quả của tôn giáo của họ.

There are about 35 countries where capitalism is now well developed.

Hiện có khoảng 35 quốc gia nơi chủ nghĩa tư bản đang phát triển tốt.

It probably works best in Germany,

Nó có lẽ hoạt động tốt nhất ở Đức,

where Weber first observed it.

nơi Weber lần đầu tiên quan sát thấy nó.

But in the remaining 161 nations,

Nhưng ở 161 quốc gia còn lại,

it arguably isn't working very well at all.

có thể lập luận rằng nó không hoạt động tốt chút nào.

This is a source of much puzzlement and distress.

Đây là nguồn gốc của rất nhiều sự bối rối và đau buồn.

Billions of dollars in aid are transferred every year from the rich to the poor parts of the world.

Hàng tỷ đô la viện trợ được chuyển giao mỗi năm từ những vùng giàu có sang vùng nghèo khó của thế giới.

But a Weberian analysis tells us that these materialist interventions will never work, Cách dùng từ

Nhưng một phân tích theo kiểu Weber cho chúng ta biết rằng những sự can thiệp duy vật này sẽ không bao giờ hiệu quả,

because the problem isn't really a material one to begin with.

bởi vì vấn đề thực sự ngay từ đầu không phải là vật chất.

Instead,

Thay vào đó,

certain countries for Weber fail to succeed at capitalism

một số quốc gia đối với Weber đã không thể thành công ở chủ nghĩa tư bản

because they don't feel anxious and guilty enough.

bởi vì họ không cảm thấy đủ sự lo lắng và tội lỗi.

They trust too much in miracles.

Họ quá tin tưởng vào những phép màu.

They like to celebrate now rather than invest in tomorrow,

Họ thích ăn mừng hôm nay hơn là đầu tư vào ngày mai,

and their members feel it's acceptable to steal from the community

và các thành viên của họ cảm thấy có thể chấp nhận việc ăn cắp của cộng đồng

in order to enrich their families,

để làm giàu cho gia đình mình,

favoring the clan over the nation.

ưu tiên gia tộc hơn quốc gia.

Today,

Ngày nay,

Weber would counsel those who wish to spread capitalism

Weber sẽ khuyên những ai muốn truyền bá chủ nghĩa tư bản

to concentrate on our equivalent of religion,

hãy tập trung vào thứ tương đương với tôn giáo của chúng ta,

culture.

văn hóa.

It's a nation's attitudes,

Đó là thái độ của một quốc gia,

hopes,

những hy vọng,

and a sense of what life is about

và nhận thức về ý nghĩa của cuộc sống

that produces an economy that either flourishes or flounders. Mạch ý

điều đó tạo ra một nền kinh tế hoặc là phát triển mạnh hoặc là lao đao.

To reduce poverty,

Để giảm nghèo,

Weber would say,

Weber sẽ nói rằng,

one has to start at the level of ideas. Cụm từ

người ta phải bắt đầu ở cấp độ ý tưởng.

What the World Bank and the IMF should be giving sub-Saharan Africa Văn hóa

Điều mà Ngân hàng Thế giới và IMF nên cung cấp cho vùng châu Phi cận Sahara

is not,

không phải là,

in a Weberian analysis,

theo một phân tích của Weber,

money and technology,

tiền bạc và công nghệ,

but a new outlook.

mà là một tầm nhìn mới.

The decisive question for an economy

Câu hỏi quyết định cho một nền kinh tế

should not be what the rate of inflation is, Mạch ý

không nên là tỷ lệ lạm phát là bao nhiêu,

but what's on TV tonight.

mà là tối nay trên TV có chương trình gì.

Weber was writing in an age of revolution.

Weber viết trong một kỷ nguyên của cách mạng.

He too wanted things to change,

Ông ấy cũng muốn mọi thứ thay đổi,

but he believed that one first had to work out Cụm động từ

nhưng ông tin rằng trước tiên người ta phải tìm ra

how political power operated.

cách thức quyền lực chính trị hoạt động.

Weber believed that humanity had gone through three distinct types of power.

Weber tin rằng nhân loại đã trải qua ba loại hình quyền lực khác biệt.

The older societies operated according to what he called traditional authority, Văn hóa

Các xã hội cũ hoạt động theo những gì ông gọi là quyền lực truyền thống,

where kings relied on folklore and divinity to justify their power. Cụm từ

nơi các vị vua dựa vào văn hóa dân gian và sự thần thánh để biện minh cho quyền lực của họ.

Then came the age of charismatic authority, Văn hóa

Tiếp đó là thời đại của quyền lực đặc sủng,

where a heroic individual,

nơi một cá nhân anh hùng,

most famously Napoleon,

nổi tiếng nhất là Napoléon,

could rise to power with a magnetic personality Ghi chú

có thể vươn lên nắm quyền với một tính cách hấp dẫn

and change everything through passion and will.

và thay đổi mọi thứ thông qua niềm đam mê và ý chí.

However,

Tuy nhiên,

Weber explained that we had now entered a third age of bureaucratic authority. Văn hóa

Weber giải thích rằng hiện nay chúng ta đã bước vào kỷ nguyên thứ ba của quyền lực quan liêu.

Bureaucracy achieves its power via knowledge.

Quan liêu đạt được sức mạnh của mình thông qua kiến thức.

Only the bureaucrats know how stuff works,

Chỉ những quan chức mới biết mọi thứ hoạt động như thế nào,

and it will take an outsider years to work it out. Ngữ pháp

và sẽ mất nhiều năm để một người ngoài cuộc tìm ra điều đó.

Most of us simply give up,

Hầu hết chúng ta chỉ đơn giản là bỏ cuộc,

usefully,

một cách rất hữu ích,

for the powers that be. Thành ngữ

cho các thế lực đương quyền.

The dominance of bureaucracy has major implications for anyone trying to change a nation. Cụm từ

Sự thống trị của quan liêu có những ngụ ý lớn lao đối với bất kỳ ai cố gắng thay đổi một quốc gia.

There is often an understandable but misguided desire to think that one just has to change the leader, Mạch ý

Thường có một mong muốn dễ hiểu nhưng sai lầm khi nghĩ rằng người ta chỉ cần thay đổi nhà lãnh đạo,

but in fact removing a leader almost never has the degree of impact that is hoped for.

nhưng trên thực tế, việc loại bỏ một nhà lãnh đạo hầu như không bao giờ có mức độ tác động như kỳ vọng.

If we're to get things to go better, Ngữ pháp

Nếu chúng ta muốn mọi thứ trở nên tốt đẹp hơn,

much of it will have to come through outwardly, Cụm động từ

phần lớn trong số đó sẽ phải thông qua bề ngoài,

rather undramatic,

khá là không kịch tính,

bureaucratic processes.

các quy trình quan liêu.

It will come through the marshalling of statistical evidence, Cách dùng từ

Nó sẽ thông qua việc thu thập các bằng chứng thống kê,

patient briefings to ministers, Cách dùng từ

những buổi thuyết trình kiên nhẫn với các bộ trưởng,

testimonies to committee hearings, Văn hóa

những lời khai tại các phiên điều trần của ủy ban,

and a minute study of budgets. Cách dùng từ

và một nghiên cứu tỉ mỉ về ngân sách.

Weber tells us how power works now,

Weber cho chúng ta biết quyền lực hoạt động như thế nào bây giờ,

and reminds us that ideas may be far more important Ngữ pháp

và nhắc nhở chúng ta rằng ý tưởng có thể quan trọng hơn nhiều

than tools or money in changing nations.

so với công cụ hoặc tiền bạc trong việc thay đổi các quốc gia.

It's a hugely significant thesis.

Đó là một luận điểm có ý nghĩa vô cùng lớn.

With Weber's guidance,

Với sự hướng dẫn của Weber,

we learn that so much which we associate with vast, Mạch ý

chúng ta học được rằng rất nhiều điều mà chúng ta liên tưởng đến sự rộng lớn,

impersonal,

vô nhân xưng,

external forces is,

các thế lực bên ngoài,

in fact,

trên thực tế,

dependent upon something utterly intimate,

lại phụ thuộc vào một thứ hoàn toàn riêng tư,

and perhaps more malleable,

và có lẽ dễ uốn nắn hơn,

the thoughts in our own heads.

những suy nghĩ trong chính đầu óc chúng ta.