Người ngoài hành tinh dưới lớp băng – Sự sống trên các hành tinh lang thang: tài liệu học tiếng Anh

Rogue planets are planets that travel through the universe alone.

Hành tinh lang thang là những hành tinh du hành xuyên vũ trụ một mình.

They inhabit the dark and vast space between the stars.

Chúng cư ngụ trong không gian tối tăm và bao la giữa các vì sao.

Drifting alone through eternal darkness,

Trôi dạt cô độc qua bóng tối vĩnh cửu,

no light warms their surfaces

không có ánh sáng nào sưởi ấm bề mặt của chúng

and they're exposed to the freezing cold of outer space.

và chúng phải phơi mình trước cái lạnh thấu xương của không gian ngoài vũ trụ.

They know no seasons,

Chúng không biết đến các mùa,

no days, and no nights

không có ngày và không có đêm

which could give away the passing of time. Cụm động từ

để có thể nhận biết được sự trôi qua của thời gian.

And yet, Mạch ý

Tuy nhiên,

rogue planets might carry alien life to all corners of the galaxy.

các hành tinh lang thang có thể mang theo sự sống ngoài hành tinh đến mọi ngóc ngách của thiên hà.

How would that work?

Điều đó sẽ diễn ra như thế nào?

And how does a planet become a rogue anyway?

Và dù sao thì làm thế nào một hành tinh lại trở nên lang thang?

There are several very different things

Có một vài dạng rất khác nhau

that get called rogue planets.

được gọi là hành tinh lang thang.

For example,

Ví dụ,

sub-brown dwarfs,

các sao lùn dưới nâu,

gas giants

các hành tinh khí khổng lồ

that form from collapsing gas clouds

được hình thành từ các đám mây khí sụp đổ

and are the boring little brothers of brown dwarfs.

và là những người em nhỏ nhàm chán của các sao lùn nâu.

They're a sort of failed star Cụm từ

Chúng là một loại sao thất bại

and we'll now stop talking about them.

và giờ chúng ta sẽ ngừng nói về chúng.

A far more interesting sort of rogue

Một loại lang thang thú vị hơn nhiều

are terrestrial planets

là các hành tinh đá

similar to Earth

tương tự như Trái Đất

that got kicked out of their planetary system. Cụm động từ

bị văng ra khỏi hệ hành tinh của chúng.

Young star systems are dangerous places

Các hệ sao trẻ là những nơi nguy hiểm

where protoplanets are battling for the available mass,

nơi các tiền hành tinh đang tranh giành khối lượng có sẵn,

guzzling up as much material as possible. Cách dùng từ

ngấu nghiến càng nhiều vật chất càng tốt.

In this fight for dominance,

Trong cuộc chiến giành quyền thống trị này,

they collide with each other

chúng va chạm với nhau

or get dangerously close to each other's orbits.

hoặc đến gần quỹ đạo của nhau một cách nguy hiểm.

If a very massive planet

Nếu một hành tinh rất lớn

moves its orbit closer to the star,

di chuyển quỹ đạo của nó lại gần ngôi sao hơn,

it can kick smaller planets

nó có thể đá các hành tinh nhỏ hơn

out of the system.

ra khỏi hệ.

But just because a planet has survived the growing pains of formation, Ngữ pháp

Nhưng chỉ vì một hành tinh sống sót sau quá trình hình thành đầy đau đớn,

doesn't mean it's safe.

không có nghĩa là nó đã an toàn.

Planetary systems can be disrupted by flybys from stars or black holes at any point. Cách dùng từ

Các hệ hành tinh có thể bị phá vỡ bởi các vì sao hoặc lỗ đen bay ngang qua vào bất kỳ lúc nào.

Up to half of all planets born

Có tới một nửa số hành tinh sinh ra

could end up as rogues. Cụm động từ

có thể kết thúc như những kẻ lang thang.

Scientists don't agree on the numbers,

Các nhà khoa học không thống nhất về các con số,

but it's likely that at the very least, Cụm từ

nhưng rất có thể, ít nhất,

there are billions of rogue planets

có hàng tỷ hành tinh lang thang

in the Milky Way alone.

chỉ tính riêng trong Dải Ngân Hà.

Most rogues will share the same depressing fate.

Hầu hết những kẻ lang thang sẽ có chung số phận đáng buồn.

As their star becomes smaller day by day,

Khi ngôi sao của chúng nhỏ dần đi từng ngày,

the planet's surface quickly cools down to minus 270 degrees Celsius.

bề mặt hành tinh nhanh chóng nguội lạnh xuống âm 270 độ C.

If they have oceans,

Nếu chúng có đại dương,

they'll freeze and become as hard as bedrock.

chúng sẽ đóng băng và trở nên cứng như đá gốc.

Their atmospheres will sink down to the surface

Bầu khí quyển của chúng sẽ chìm xuống bề mặt

and eventually freeze too.

và cuối cùng cũng đóng băng.

But weirdly enough, Cụm từ

Nhưng thật kỳ lạ,

some of these frozen dark deserts

một số sa mạc tối tăm đóng băng này

could harbor life. Cách dùng từ

có thể chứa đựng sự sống.

To understand how,

Để hiểu bằng cách nào,

let's imagine a planet similar to Earth

hãy tưởng tượng một hành tinh tương tự như Trái Đất

in the same order of magnitude Cách dùng từ

cùng một bậc độ lớn

in terms of mass and composition. Cụm từ

về khối lượng và thành phần.

If we put it into deep space,

Nếu chúng ta đặt nó vào không gian sâu thẳm,

how could it still support life?

làm sao nó vẫn có thể hỗ trợ sự sống?

As far as we understand the nature of life, Mạch ý

Theo những gì chúng ta hiểu về bản chất của sự sống,

there is one indispensable ingredient it needs,

có một thành phần không thể thiếu mà nó cần,

liquid water.

nước ở dạng lỏng.

Water is important because it mixes things,

Nước quan trọng vì nó trộn lẫn mọi thứ lại,

both matter and energy,

cả vật chất và năng lượng,

which lets interesting chemistry happen, Ngữ pháp

từ đó cho phép các phản ứng hóa học thú vị xảy ra,

like life.

chẳng hạn như sự sống.

So our planet needs enough energy

Vì vậy, hành tinh của chúng ta cần đủ năng lượng

to keep at least a part of our oceans warm

để giữ cho ít nhất một phần đại dương của chúng ta đủ ấm

enough to sustain liquid water. Ngữ pháp

nhằm duy trì nước lỏng.

Annoyingly, about 99.97% of Earth's energy

Đáng phiền toái là, khoảng 99,97% ngân sách

budget comes from the sun.

năng lượng của Trái Đất đến từ mặt trời.

So our imaginary rogue Earth

Nên Trái Đất lang thang trong tưởng tượng của chúng ta

needs to work with the 0.03% of energy it has left, Cụm động từ

cần hoạt động với 0,03% năng lượng còn lại,

which almost exclusively

được lấy gần như hoàn toàn

comes from its hot center.

từ trung tâm nóng bỏng của nó.

Earth's inner core is a giant metal ball

Lõi trong của Trái Đất là một quả cầu kim loại khổng lồ

about as hot as the surface of the sun

nóng gần bằng bề mặt mặt trời

that's surrounded by the outer core

được bao quanh bởi lõi ngoài

made up of liquid metals Cụm động từ

làm bằng kim loại lỏng

that are very, very slowly solidifying,

đang đông đặc lại rất, rất chậm,

releasing a lot of heat in the process. Cụm từ

giải phóng rất nhiều nhiệt trong quá trình đó.

As long as this process is ongoing, Ngữ pháp

Miễn là quá trình này còn tiếp diễn,

our planet will be geologically active,

hành tinh của chúng ta sẽ hoạt động về mặt địa chất,

with solid and liquid material

với vật chất rắn và lỏng

moving around

di chuyển xung quanh

and transporting energy to the surface

và vận chuyển năng lượng lên bề mặt

where it can be harnessed

nơi nó có thể được khai thác

as geothermal energy.

như địa nhiệt.

While the hot core of every planet

Mặc dù lõi nóng của mọi hành tinh

will cool off eventually,

cuối cùng rồi sẽ nguội đi,

this process takes billions of years,

nhưng quá trình này mất hàng tỷ năm,

enough time

đủ thời gian

for life to come into existence and thrive. Cụm từ

cho sự sống xuất hiện và phát triển.

There's even one scenario that could allow an Earth-like planet

Thậm chí có một kịch bản có thể cho phép một hành tinh giống Trái Đất

to have oceans

có các đại dương

that are not frozen over. Cụm động từ

không bị đóng băng hoàn toàn.

If the planet had an extremely dense and high pressure hydrogen atmosphere,

Nếu hành tinh đó có bầu khí quyển hydro cực kỳ dày đặc và áp suất cao,

the gas would not freeze and could trap enough of the heat trying to escape the planet

khí sẽ không đóng băng và có thể giữ lại đủ lượng nhiệt đang cố gắng thoát khỏi hành tinh

to enable oceans

để cho phép các đại dương

that extend all the way to the surface. Cụm từ

trải dài đến tận bề mặt.

And there's another possible way to stay warm, Mạch ý

Và còn một cách khả thi khác để giữ ấm,

moons.

các mặt trăng.

If a rogue planet

Nếu một hành tinh lang thang

brings a moon or more along with them,

mang theo một hoặc nhiều mặt trăng,

a large enough moon

một mặt trăng đủ lớn

could inject additional energy

có thể bơm thêm năng lượng

into the system via tidal forces. Cách dùng từ

vào hệ thống thông qua lực thủy triều.

These forces

Những lực này

stretch and squeeze the planet

kéo giãn và ép hành tinh

a little bit every day,

một chút mỗi ngày,

like kneading dough, Mạch ý

như nhào bột vậy,

keeping it warm.

giúp nó giữ ấm.

But the most likely scenario

Nhưng kịch bản có khả năng xảy ra nhất

for a rogue bearing life Cách dùng từ

đối với một kẻ lang thang mang sự sống

is one with subglacial oceans

là có các đại dương dưới sông băng

under a kilometer thick layer

bên dưới một lớp dày một kilomet

of mostly water ice.

chủ yếu là nước đá.

These are not completely absurd, Mạch ý

Những điều này không hoàn toàn vô lý,

since we already have a few of them in the solar system.

vì chúng ta đã có một vài trong số chúng ở hệ mặt trời.

So how could life

Vậy sự sống làm thế nào có thể

sustain itself at the bottom

tự duy trì dưới đáy

of a completely dark,

của một đại dương tối tăm hoàn toàn,

cold ocean?

và lạnh lẽo?

On Earth,

Trên Trái Đất,

deep down in our oceans

sâu dưới các đại dương của chúng ta

in complete darkness,

trong bóng tối hoàn toàn,

in volcanically active areas,

ở những khu vực có hoạt động núi lửa,

there are hydrothermal vents called black smokers. Cách dùng từ

có những miệng phun thủy nhiệt được gọi là ống khói đen.

They spew out a cloud Cụm động từ

Chúng phun ra một đám mây

of black material and hot water,

gồm vật chất đen và nước nóng,

providing a constant flow

cung cấp một dòng chảy liên tục

of minerals from Earth's mantle.

các khoáng chất từ lớp phủ của Trái Đất.

Bacteria feed on the minerals Cụm động từ

Vi khuẩn ăn các khoáng chất

and produce organic materials,

và tạo ra các vật chất hữu cơ,

which attracts crustaceans,

thu hút động vật giáp xác,

bivalves,

động vật hai mảnh vỏ,

snails,

ốc sên,

fish, octopus, and tube worms

cá, bạch tuộc và giun ống

up to 2 m long.

dài tới 2 mét.

Not only are hydrothermal vents Ngữ pháp

Các miệng phun thủy nhiệt không chỉ là

home to an incredibly diverse Cụm từ

ngôi nhà của một nhóm sinh vật sống

group of living beings,

cực kỳ đa dạng,

but also a contender

mà còn là một ứng cử viên

for the place where life

cho nơi mà sự sống

could have begun on Earth

có thể đã bắt đầu trên Trái Đất

billions of years ago.

hàng tỷ năm trước.

In the dark ocean

Trong đại dương tối tăm

of a rogue planet,

của một hành tinh lang thang,

similar vents

các miệng phun tương tự

or volcanic activity could be the starting point

hoặc hoạt động núi lửa có thể là điểm khởi đầu

and basis for complex ecosystems

và là cơ sở cho các hệ sinh thái phức tạp

we can only imagine right now.

mà chúng ta chỉ có thể tưởng tượng ngay bây giờ.

One upside an ecosystem

Một lợi thế mà hệ sinh thái

in a rogue planet ocean

trong đại dương của hành tinh lang thang có được

has is that the environment

là môi trường

is extremely stable.

vô cùng ổn định.

The thick ice sheet protects it from all sorts

Lớp băng dày bảo vệ nó khỏi mọi loại

of extinction events,

sự kiện tuyệt chủng,

and as long as the energy

và chừng nào năng lượng

from the core keeps on coming,

từ lõi vẫn tiếp tục truyền đến,

things stay pretty much the same.

mọi thứ vẫn sẽ gần như không thay đổi.

The most likely forms

Các dạng sống có khả năng xảy ra nhất

of life are bacteria

là vi khuẩn

and other microorganisms,

và các vi sinh vật khác,

but given enough time, Ngữ pháp

nhưng nếu có đủ thời gian,

more complex alien animals

các động vật ngoài hành tinh phức tạp hơn

could feed on the smaller beings

có thể ăn các sinh vật nhỏ hơn

and thrive.

và phát triển mạnh mẽ.

It's not impossible that intelligent Ngữ pháp

Sự sống thông minh

life could emerge in such an environment.

có thể xuất hiện trong một môi trường như vậy không phải là không thể.

If it did,

Nếu điều đó xảy ra,

it would find itself

nó sẽ thấy mình

in a pretty weird world.

trong một thế giới khá kỳ lạ.

Constricted by an impassable

Bị giới hạn bởi một bức tường

wall of rock hard ice at the top

băng cứng như đá không thể vượt qua ở phía trên

and bedrock at the bottom.

và đá gốc ở phía dưới.

Without any plants

Không có bất kỳ loài thực vật nào

to store star energy,

để lưu trữ năng lượng từ các vì sao,

there would be no wood, oil, or coal.

sẽ không có gỗ, dầu mỏ hay than đá.

Even if there were,

Ngay cả khi có đi nữa,

it's not like you'd discover fire Ý định

bạn cũng không thể nào khám phá ra lửa

at the bottom of an ocean.

dưới đáy của một đại dương.

Without this energy,

Không có năng lượng này,

metals may never be forged

kim loại có thể không bao giờ được rèn

into useful things.

thành những thứ hữu ích.

Our intelligent alien

Những người bạn ngoài hành tinh thông minh

friends might never break through the ice. Cụm động từ

của chúng ta có thể sẽ không bao giờ phá vỡ được lớp băng.

They might never realize

Họ có thể không bao giờ nhận ra

that there is such a thing as outside Cụm từ

rằng có một thứ gọi là bên ngoài

and assume that their small world

và cho rằng thế giới nhỏ bé của họ

is all there is. Ngữ pháp

là tất cả những gì tồn tại.

Millions of generations

Hàng triệu thế hệ

might live and die in these dark oceans,

có thể sống và chết trong những đại dương đen tối này,

ignorant of the unbelievably big universe Cách dùng từ

mà không hề biết đến vũ trụ rộng lớn đến khó tin

above the ice,

bên trên lớp băng,

until the core of their planet

cho đến khi lõi hành tinh của họ

cools off and all life vanishes.

nguội đi và mọi sự sống biến mất.

As the oceans completely freeze,

Khi các đại dương đóng băng hoàn toàn,

the remnants

những tàn tích

of cultures and ecosystems

của các nền văn hóa và hệ sinh thái

will be trapped

sẽ bị nhốt

in an icy grave forever. Thành ngữ

trong một nấm mồ băng giá mãi mãi.

If you think about it, Mạch ý

Nếu bạn nghĩ về nó,

it might be better

có lẽ sẽ tốt hơn

not to be aware of all that.

nếu không biết gì về tất cả những điều đó.

But the concept is disturbing

Nhưng khái niệm này vừa đáng lo ngại

and exciting.

lại vừa thú vị.

The universe

Vũ trụ

might be teeming with life Cụm từ

có thể đang tràn ngập sự sống

trapped on planets

bị mắc kẹt trên những hành tinh

that are basically impossible

mà về cơ bản là không thể

to leave. Worlds

để rời đi. Những thế giới

like this could frequently pass

như thế này có thể thường xuyên đi ngang qua

the solar system

hệ mặt trời

without us even knowing. Ngữ pháp

mà chúng ta thậm chí không hề hay biết.

Maybe one day,

Có lẽ một ngày nào đó,

in the far future,

trong một tương lai xa xôi,

humans

con người

will set foot on one Thành ngữ

sẽ đặt chân lên một

of these frozen worlds

trong những thế giới băng giá này

and try to say hello.

và thử nói lời xin chào.