PLATO VÀ: Thuyết Ý Niệm: tài liệu học tiếng Anh

Asking oneself and others Cụm từ

Việc hỏi bản thân và những người khác

what the perfect version of something is,

về phiên bản hoàn hảo của một thứ gì đó,

the ideal version,

phiên bản lý tưởng,

might sound like a strange idea. Cụm từ

nghe có vẻ là một ý tưởng kỳ quặc.

What is the perfect marriage

Cuộc hôn nhân hoàn hảo là gì

or career

hay sự nghiệp

or system of government

hay hệ thống chính phủ

or school?

hay trường học?

It can feel immature and naive

Có thể cảm thấy chưa trưởng thành và ngây thơ

to bother much with such questions. Cụm từ

khi phải bận tâm quá nhiều đến những câu hỏi như vậy.

They're just daydreams.

Đó chỉ là những giấc mơ giữa ban ngày.

After all, Mạch ý

Suy cho cùng,

who cares about ideal versions?

ai quan tâm đến những phiên bản lý tưởng?

We might as well deal with what we've got. Ghi chú

Thà chúng ta cứ giải quyết những gì mình đang có thì hơn.

But the great ancient Greek philosopher Plato

Nhưng nhà triết học Hy Lạp cổ đại vĩ đại Plato

strenuously disagrees with this. Cách dùng từ

lại kịch liệt phản đối điều này.

Throughout his work, Mạch ý

Trong suốt các tác phẩm của mình,

he argues that focusing on the ideal version of something

ông lập luận rằng tập trung vào phiên bản lý tưởng của một điều gì đó

is one of the most useful kinds

là một trong những kiểu hữu ích nhất

of thought exercises we can generate. Cách dùng từ

của các bài tập tư duy mà chúng ta có thể tạo ra.

It's by knowing what we think something should be like Ngữ pháp

Chính nhờ việc biết những gì chúng ta nghĩ một điều nên như thế nào

that we can more clearly start to define

mà chúng ta mới có thể bắt đầu xác định rõ ràng hơn

what might be wrong

những gì có thể đang sai

and focus on what we need to do

và tập trung vào những gì chúng ta cần làm

to make the world slightly better.

để làm cho thế giới trở nên tốt đẹp hơn một chút.

When he was talking about ideals,

Khi ông nói về những lý tưởng,

Plato used a slightly strange

Plato đã sử dụng một từ hơi kỳ lạ

but ultimately rather useful word,

nhưng rốt cuộc lại khá hữu ích,

the forms.

những Mô thức (the forms).

So he asked not what is the ideal friendship

Nên ông không hỏi tình bạn lý tưởng là gì

or the ideal kind of parental love,

hay kiểu tình yêu của cha mẹ lý tưởng là gì,

he asked what is the form of friendship

ông hỏi mô thức của tình bạn là gì

or the form of parental love.

hay mô thức của tình yêu cha mẹ là gì.

It does sound strange,

Điều đó nghe thực sự kỳ lạ,

but what he had in mind Cụm từ

nhưng những gì ông nghĩ trong đầu

was something very practical.

lại là một điều gì đó rất thực tế.

When a Greek stonemason was carving an ornament,

Khi một thợ xây Hy Lạp đang chạm khắc một món đồ trang trí,

they wouldn't just make it up themselves. Cụm động từ

họ sẽ không tự tiện bịa ra cách làm.

They'd make use of a wooden template or form Cụm từ

Họ sẽ sử dụng một khuôn mẫu hoặc mô thức bằng gỗ

to check if they were getting it right. Cụm từ

để kiểm tra xem họ có làm đúng hay không.

The form itself was made by the master,

Bản thân mô thức đó do một bậc thầy tạo ra,

but if the mason possessed the form,

nhưng nếu thợ xây sở hữu được mô thức này,

they could more reliably do perfect work.

họ có thể làm ra tác phẩm hoàn hảo một cách đáng tin cậy hơn.

This is Plato's basic picture

Đây là bức tranh cơ bản của Plato

of what an ideal is.

về việc một lý tưởng là như thế nào.

It's the guide you need

Đó là người hướng dẫn bạn cần

that shows you how to do something well yourself.

chỉ cho bạn cách tự mình làm tốt một việc.

If you've got possession of the form,

Nếu bạn đã nắm giữ được mô thức,

you can be guided towards a true goal.

bạn có thể được hướng dẫn tới một mục tiêu đích thực.

A form, as Plato sees it,

Một mô thức, theo cách nhìn của Plato,

is a blueprint, Thành ngữ

là một bản thiết kế,

a set of instructions for making

một bộ hướng dẫn để tạo ra

a very good version of something.

một phiên bản rất tuyệt vời của thứ gì đó.

That's why we all need

Đó là lý do tại sao tất cả chúng ta đều cần

a well-thought-through set of forms

một bộ các mô thức được suy ngẫm kỹ càng

to guide us in life.

để hướng dẫn chúng ta trong cuộc sống.

And unsurprisingly,

Và không có gì ngạc nhiên khi,

it is philosophy that can guide us to these forms.

chính triết học có thể dẫn dắt chúng ta đến những mô thức này.

So, for example,

Chẳng hạn như,

the form of friendship is a mental model

mô thức của tình bạn là một mô hình tư duy

of what a really good friendship actually involves.

về những gì một tình bạn thực sự tốt đẹp bao gồm.

And if you grasp this model, Thành ngữ

Và nếu bạn nắm bắt được mô hình này,

if this idea is active in your mind,

nếu ý tưởng này hoạt động trong tâm trí bạn,

you will know how to be a good friend.

bạn sẽ biết cách trở thành một người bạn tốt.

Similarly, having a form of education in mind

Tương tự, việc ghi nhớ mô thức về giáo dục trong tâm trí

is going to be very useful for the teacher.

sẽ rất hữu ích cho một giáo viên.

It'll stop her being buffeted Ghi chú

Nó sẽ giúp cô ấy không bị chao đảo

by events and day-to-day pressures.

bởi những sự kiện và áp lực diễn ra hàng ngày.

She'll be able to keep in mind Cụm từ

Cô ấy sẽ có thể ghi nhớ

where, ideally, she should be going.

nơi mà một cách lý tưởng, cô ấy nên hướng tới.

We've typically thought of ideals Ngữ pháp

Chúng ta thường nghĩ về lý tưởng

as fantasy projections

như những hình ảnh huyễn hoặc

that blithely ignore Cách dùng từ

cứ vô tư phớt lờ

most of what life is actually like.

phần lớn hiện thực cuộc sống ra sao.

We think of them as the opposite of being realistic.

Chúng ta coi chúng đối lập với việc sống thực tế.

But Plato sees an ideal

Nhưng Plato coi một lý tưởng

as the result of a deep understanding

là kết quả của sự hiểu biết sâu sắc

and careful engagement with reality. Cụm từ

và sự gắn kết thận trọng với thực tế.

Someone setting up an airport would need,

Một người thiết lập một sân bay sẽ cần,

in the Platonic scheme, Văn hóa

trong hệ thống của Plato,

to have in mind the ideal air traffic control system,

nghĩ đến một hệ thống kiểm soát không lưu lý tưởng,

something optimally effective, Cách dùng từ

một thứ hiệu quả một cách tối ưu,

efficient, and safe.

năng suất và an toàn.

This is the person who would,

Đây là người mà,

in Plato's terms,

theo thuật ngữ của Plato,

have grasped the form of air traffic control.

đã nắm bắt được mô thức của việc kiểm soát không lưu.

We all need to have as many forms in mind Ngữ pháp

Tất cả chúng ta cần ghi nhớ trong tâm trí nhiều mô thức nhất

as we possibly can.

mà chúng ta có thể.

Plato is breaking the habitual assumption

Plato đang phá vỡ giả định thông thường

that searching for the ideal

rằng việc tìm kiếm lý tưởng

is at odds with getting things done Ghi chú

là mâu thuẫn với việc hoàn thành các công việc

in the rough-and-tumble of the real world. Thành ngữ

trong thế giới thực tế đầy chông gai.

And he's pushing us to be more exacting Cách dùng từ

Và ông đang thúc đẩy chúng ta trở nên khắt khe hơn

about where we are trying to head to.

về nơi mà chúng ta đang cố gắng hướng tới.

If an ideal seems utterly distant and hopeless,

Nếu một lý tưởng có vẻ hoàn toàn xa vời và vô vọng,

maybe the problem isn't that it's too idealistic, Mạch ý

có thể vấn đề không phải là nó quá lý tưởng hóa,

but, in a strange but important way,

mà, theo một cách kỳ lạ nhưng quan trọng,

actually not idealistic enough.

thực ra nó chưa đủ lý tưởng hóa.

That is, we've not quite yet discovered the form. Ghi chú

Nghĩa là, chúng ta vẫn chưa thực sự khám phá ra mô thức.

We shouldn't abandon our ideals.

Chúng ta không nên từ bỏ lý tưởng của mình.

We should get more ambitious about them,

Chúng ta nên có nhiều tham vọng hơn về chúng,

and Plato's philosophy is on hand to help us. Thành ngữ

và triết học của Plato luôn sẵn sàng giúp chúng ta.