Quá tải dân số – Giải mã sự bùng nổ của nhân loại: tài liệu học tiếng Anh

Never before in history have there been so many people on Earth as right now. Ngữ pháp

Chưa bao giờ trong lịch sử lại có nhiều người trên Trái Đất như lúc này.

Our numbers have skyrocketed from 1 billion in 1800 to 2.3 billion in 1940, Cụm từ

Số lượng của chúng ta đã tăng vọt từ 1 tỷ người vào năm 1800 lên 2,3 tỷ người vào năm 1940,

3.7 billion in 1970,

3,7 tỷ người vào năm 1970,

and 7.4 billion in 2016.

và 7,4 tỷ người vào năm 2016.

The world population increased fourfold in the last century. Cách dùng từ

Dân số thế giới đã tăng gấp bốn lần trong thế kỷ qua.

So, what can we expect for the next century?

Vậy, chúng ta có thể mong đợi điều gì trong thế kỷ tới?

And what does population growth mean for our future?

Và sự gia tăng dân số có ý nghĩa gì đối với tương lai của chúng ta?

Will there be mass migration,

Liệu sẽ có những cuộc di cư ồ ạt,

overcrowded slums and megacities covering continents,

những khu ổ chuột quá tải và những siêu đô thị bao phủ khắp các châu lục,

diseases and pollution,

bệnh tật và ô nhiễm,

chaos and violence over energy, water, and food,

sự hỗn loạn và bạo lực vì tranh giành năng lượng, nước và thức ăn,

and a human species focused only on sustaining itself?

và một giống loài người chỉ tập trung vào việc duy trì sự sinh tồn của chính mình?

Will population growth destroy our way of life,

Liệu sự gia tăng dân số có phá hủy lối sống của chúng ta,

or is this prophecy just ungrounded panic?

hay lời tiên tri này chỉ là sự hoảng loạn vô căn cứ?

In the 1960s, population growth reached an unprecedented rate,

Vào những năm 1960, tốc độ gia tăng dân số đạt mức chưa từng có,

which led to apocalyptic prophecies.

điều này dẫn đến những lời tiên tri về ngày tận thế.

The poor would procreate endlessly and overrun the developed world. Cách dùng từ

Rằng người nghèo sẽ sinh sôi không ngừng và tràn ngập khắp thế giới phát triển.

The legend of overpopulation was born. Thành ngữ

Huyền thoại về sự bùng nổ dân số quá đông đã ra đời.

But it turns out high birth rates and the population explosion Mạch ý

Nhưng hóa ra tỷ lệ sinh cao và bùng nổ dân số

are not permanent features of some cultures or countries, Ngữ pháp

không phải là đặc điểm vĩnh viễn của một số nền văn hóa hay quốc gia,

but rather part of a four-step process the whole world is going through, Cụm động từ

mà là một phần của quy trình bốn bước mà toàn thế giới đang trải qua,

the demographic transition. Văn hóa

đó là quá trình chuyển đổi nhân khẩu học.

Most developed countries have already made the transition,

Hầu hết các nước phát triển đã hoàn thành quá trình chuyển đổi này,

while other countries are doing it right now.

trong khi các nước khác đang thực hiện nó ngay bây giờ.

Let's go back to the 18th century, when the entire world, including Europe, Mạch ý

Hãy quay lại thế kỷ 18, khi toàn bộ thế giới, bao gồm cả châu Âu,

was in the first stage of the demographic transition.

đang ở giai đoạn đầu của quá trình chuyển đổi nhân khẩu học.

By today's standards, Europe was worse off than a developing region, Cụm từ

Theo tiêu chuẩn ngày nay, châu Âu khi đó còn tồi tệ hơn cả một khu vực đang phát triển,

suffering from poor sanitation, poor diet, and poor medicine.

phải chịu đựng điều kiện vệ sinh kém, chế độ dinh dưỡng nghèo nàn và y tế yếu kém.

A lot of people were born, but lots of them died just as fast,

Rất nhiều người được sinh ra, nhưng cũng rất nhiều người chết đi nhanh chóng,

so the population hardly grew.

nên dân số hầu như không tăng.

Women had between four and six children,

Phụ nữ sinh từ bốn đến sáu người con,

but only two of them would reach adulthood.

nhưng chỉ có hai trong số đó sống được đến tuổi trưởng thành.

Then the Industrial Revolution happened in the UK Văn hóa

Sau đó, Cách mạng Công nghiệp diễn ra ở Vương quốc Anh

and brought the greatest change in human living conditions since the Agricultural Revolution.

và mang lại sự thay đổi lớn nhất trong điều kiện sống của con người kể từ Cách mạng Nông nghiệp.

People went from being peasants to workers. Ngữ pháp

Mọi người chuyển từ nông dân sang làm công nhân.

Manufactured goods were mass produced and became widely available. Cách dùng từ

Hàng hóa sản xuất được chế tạo hàng loạt và trở nên phổ biến rộng rãi.

The sciences flourished and advanced transportation, communication, and medicine.

Khoa học nở rộ và thúc đẩy sự phát triển của giao thông, thông tin liên lạc và y tế.

The role of women in society shifted and created the conditions for their emancipation. Cụm từ

Vai trò của phụ nữ trong xã hội đã thay đổi và tạo điều kiện cho sự giải phóng của họ.

Slowly, this economic progress not only formed a middle class, Ngữ pháp

Dần dần, tiến bộ kinh tế này không chỉ hình thành tầng lớp trung lưu,

but also raised standards of living and health care for the poor working population. Cụm từ

mà còn nâng cao mức sống và chăm sóc sức khỏe cho lực lượng lao động nghèo.

The second transition stage started.

Giai đoạn chuyển đổi thứ hai bắt đầu.

Better food supplies, hygiene, and medicine meant people stopped dying all the time,

Nguồn cung cấp thực phẩm, vệ sinh và thuốc men tốt hơn đồng nghĩa với việc mọi người không còn chết liên tục nữa,

especially so at a very young age.

đặc biệt là khi còn rất nhỏ.

The result was a population explosion,

Kết quả là sự bùng nổ dân số,

doubling the UK's population between 1750 and 1850. Ngữ pháp

làm tăng gấp đôi dân số Vương quốc Anh trong khoảng thời gian từ năm 1750 đến năm 1850.

The main reason families used to have lots of children was that only a few of them were likely to survive. Ngữ pháp

Lý do chính khiến các gia đình trước đây thường sinh nhiều con là vì chỉ có một số ít trong số chúng có khả năng sống sót.

Now that had changed,

Bây giờ điều đó đã thay đổi,

so the third stage of the transition was set in motion. Thành ngữ

nên giai đoạn thứ ba của quá trình chuyển đổi đã được khởi động.

Fewer babies were conceived,

Số lượng trẻ sơ sinh ra đời ít hơn,

and population growth slowed down.

và sự gia tăng dân số chậm lại.

Eventually, a balance emerged.

Cuối cùng, một sự cân bằng đã xuất hiện.

Fewer people were dying, and fewer children were born,

Ít người chết hơn, và ít trẻ em được sinh ra hơn,

so the death rate and birth rate became stable.

do đó tỷ lệ tử vong và tỷ lệ sinh trở nên ổn định.

Britain had reached the fourth stage of the demographic transition.

Vương quốc Anh đã đạt đến giai đoạn thứ tư của quá trình chuyển đổi nhân khẩu học.

This didn't only happen in the UK.

Điều này không chỉ xảy ra ở Vương quốc Anh.

More and more countries went through the four stages.

Ngày càng có nhiều quốc gia trải qua bốn giai đoạn này.

First, many births and many deaths due to bad living conditions. Mạch ý

Thứ nhất, nhiều ca sinh và nhiều ca tử vong do điều kiện sống tồi tệ.

Second, better living conditions leading to fewer deaths and a population explosion.

Thứ hai, điều kiện sống tốt hơn dẫn đến ít người chết hơn và bùng nổ dân số.

Third, fewer deaths resulting in fewer births,

Thứ ba, ít ca tử vong hơn kéo theo số ca sinh giảm đi,

and population growth came to an end.

và sự gia tăng dân số đi đến hồi kết.

But if birth rates have dropped so much, Ngữ pháp

Nhưng nếu tỷ lệ sinh đã giảm nhiều như vậy,

why is the population still growing so fast?

tại sao dân số vẫn tăng nhanh như thế?

Well, the children born in the population explosion of the 70s and '80s are having kids themselves now,

Chà, những đứa trẻ sinh ra trong thời kỳ bùng nổ dân số của những năm 70 và 80 giờ đây cũng đang có con,

leading to a noticeable spike in overall population. Cụm từ

dẫn đến sự gia tăng đáng kể trong tổng dân số.

But they are having far fewer children on average than their parents. Ngữ pháp

Nhưng trung bình họ có ít con hơn rất nhiều so với cha mẹ mình.

The average today is 2.5.

Trung bình ngày nay là 2,5.

It was five 40 years ago.

Con số này là năm vào 40 năm trước.

So, as this generation gets older and fertility declines further, Ngữ pháp

Vì vậy, khi thế hệ này già đi và khả năng sinh sản giảm thêm,

the rate of population growth will keep on slowing.

tốc độ tăng dân số sẽ tiếp tục chậm lại.

This is true for every country.

Điều này đúng đối với mọi quốc gia.

In the West, we tend to overlook progress in other regions of the world, Cụm từ

Ở phương Tây, chúng ta có xu hướng bỏ qua sự tiến bộ ở các khu vực khác trên thế giới,

but actually most of the world's countries have made it to the fourth stage.

nhưng thực ra hầu hết các quốc gia trên thế giới đều đã bước vào giai đoạn thứ tư.

Just look at Bangladesh.

Hãy nhìn vào Bangladesh.

In 1971, the average woman had seven kids,

Năm 1971, trung bình một phụ nữ có bảy người con,

but 25% of them would die before the age of five.

nhưng 25% trong số chúng sẽ chết trước năm tuổi.

In 2015, the mortality rate was down to 3.8%, Cụm từ

Năm 2015, tỷ lệ tử vong đã giảm xuống còn 3,8%,

and women had only 2.2 kids on average.

và trung bình phụ nữ chỉ sinh 2,2 con.

This is the rule, Mạch ý

Đây là quy luật,

not an exception.

không phải là ngoại lệ.

We're not special,

Chúng ta không đặc biệt,

we just had a head start. Thành ngữ

chúng ta chỉ có một khởi đầu sớm hơn.

It took developed countries about 80 years to reduce fertility from more than six children to less than three. Ngữ pháp

Các nước phát triển phải mất khoảng 80 năm để giảm tỷ lệ sinh từ hơn sáu con xuống còn dưới ba con.

Others are catching up fast. Cụm động từ

Những quốc gia khác đang đuổi kịp rất nhanh.

Malaysia and South Africa did it in only 34 years.

Malaysia và Nam Phi đã làm điều đó chỉ trong 34 năm.

Bangladesh took just 20.

Bangladesh chỉ mất 20 năm.

Iran managed it in 10 years.

Iran đã thành công trong 10 năm.

All these countries that are catching up didn't have to start from scratch, Thành ngữ

Tất cả những quốc gia đang bắt kịp này không phải bắt đầu từ con số không,

and the more support they get, Ngữ pháp

và họ càng nhận được nhiều sự hỗ trợ,

the faster they catch up.

họ càng đuổi kịp nhanh hơn.

This is why programs that help lower child mortality or help poor nations develop are so important. Ghi chú

Đây là lý do tại sao các chương trình giúp giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ em hoặc giúp các nước nghèo phát triển lại quan trọng đến vậy.

No matter what your motivation is, Ngữ pháp

Bất kể động lực của bạn là gì,

whether you dream of a world where all people live in freedom and wealth, Ngữ pháp

cho dù bạn mơ về một thế giới nơi tất cả mọi người đều được sống trong tự do và giàu có,

or you just want fewer refugees coming to your country,

hay bạn chỉ muốn có ít người tị nạn đến đất nước của mình hơn,

the simple truth is that it's beneficial to you personally if people on the other side of the globe can live a good life. Ghi chú

sự thật đơn giản là bạn sẽ được hưởng lợi về mặt cá nhân nếu những người ở bên kia bán cầu có thể sống một cuộc sống tốt đẹp.

And we are getting there. Thành ngữ

Và chúng ta đang đạt được điều đó.

The percentage of people living in extreme poverty has never been as low as today. Ngữ pháp

Tỷ lệ người sống trong cảnh nghèo cùng cực chưa bao giờ thấp như ngày nay.

So, the future of global population growth is actually not an apocalyptic prophecy at all. Mạch ý

Vì vậy, tương lai của sự gia tăng dân số toàn cầu thực ra hoàn toàn không phải là một lời tiên tri về ngày tận thế.

It's a promise.

Đó là một lời hứa.

Population growth will come to an end.

Sự gia tăng dân số sẽ đi đến hồi kết.

The UN forecasts that the 12th billionth human will never be born at all.

Liên Hợp Quốc dự báo rằng con người thứ 12 tỷ sẽ không bao giờ được sinh ra.

And as the development level of the world rises,

Và khi mức độ phát triển của thế giới tăng lên,

the number of people with a higher education will increase tenfold. Cách dùng từ

số lượng người có trình độ học vấn đại học sẽ tăng gấp mười lần.

Countries who used to be in need will help advance development instead. Cụm từ

Các quốc gia từng cần giúp đỡ sẽ quay lại hỗ trợ thúc đẩy sự phát triển.

More people is going to mean more people able to advance our species. Ngữ pháp

Nhiều người hơn sẽ đồng nghĩa với việc có nhiều người hơn có khả năng thúc đẩy giống loài chúng ta tiến lên.

This video was a collaboration with Max Roser and Our World in Data,

Video này là sự hợp tác với Max Roser và Our World in Data,

where he explores the progress of humanity through research and data visualization.

nơi ông khám phá sự tiến bộ của nhân loại thông qua nghiên cứu và trực quan hóa dữ liệu.

Make sure to check it out.

Hãy chắc chắn rằng bạn sẽ xem qua nó.

In 2016, we were able to make more and better content than ever before because of your support on patreon.com. Ngữ pháp

Vào năm 2016, chúng tôi đã có thể tạo ra nhiều nội dung tốt hơn bao giờ hết nhờ sự hỗ trợ của các bạn trên patreon.com.

Thank you so much,

Cảm ơn rất nhiều,

and we'll be back in the year 12,017.

và chúng tôi sẽ trở lại vào năm 12.017.