Nước Mỹ Đã Tạo Ra Tiền Một Cách Thần Kỳ Như Thế Nào: tài liệu học tiếng Anh

Every hour of every day, this government facility in Washington DC turns paper into money.

Từng giờ từng ngày, cơ sở này của chính phủ ở Washington DC biến giấy thành tiền.

In order to keep up with demand, Ghi chú

Để bắt kịp nhu cầu,

these machines are running 24/7,

những cỗ máy này hoạt động 24/7,

pumping out more than $500 million into the US economy every day. Cụm động từ

bơm hơn 500 triệu đô la vào nền kinh tế Hoa Kỳ mỗi ngày.

But this is only a tiny fraction of how much money is really made.

Nhưng đây chỉ là một phần nhỏ so với lượng tiền thực sự được tạo ra.

Most of our money exists digitally,

Hầu hết tiền của chúng ta tồn tại dưới dạng kỹ thuật số,

and this number currently goes up by more than $4 billion every day.

và con số này hiện tăng thêm hơn 4 tỷ đô la mỗi ngày.

But where does all of this money come from?

Nhưng tất cả số tiền này từ đâu mà ra?

Before it ever reached your bank account,

Trước khi nó đến được tài khoản ngân hàng của bạn,

it changed hands countless times, Thành ngữ

nó đã được trao tay vô số lần,

passing through people, governments, and businesses,

đi qua các cá nhân, chính phủ và doanh nghiệp,

all after being simply typed into existence on a computer. Ngữ pháp

tất cả chỉ sau khi được gõ vào máy tính để tồn tại.

We modeled the entire thing to show you how money really works

Chúng tôi đã mô phỏng toàn bộ quá trình để cho bạn thấy tiền thực sự hoạt động như thế nào

and how it drives the country, inflates prices,

và cách nó thúc đẩy quốc gia, thổi phồng giá cả,

and ultimately puts you in debt. Cụm từ

và cuối cùng khiến bạn mang nợ.

But in order to fully understand how we got to this point,

Nhưng để hiểu đầy đủ cách chúng ta đạt đến thời điểm này,

we need to go back to a time before money.

chúng ta cần quay lại thời điểm trước khi có tiền.

If a farmer thousands of years ago needed a new tool,

Nếu một người nông dân hàng ngàn năm trước cần một công cụ mới,

he'd go to the local toolmaker to buy one.

ông ấy sẽ đến gặp thợ làm công cụ trong vùng để mua một cái.

The farmer didn't have anything to give him in return,

Người nông dân không có gì để đưa lại cho ông ta,

so instead, they both just agreed that he owed him something in the future.

vì vậy thay vào đó, cả hai chỉ cần đồng ý rằng ông ta sẽ nợ người kia một thứ gì đó trong tương lai.

Because the toolmaker trusted the farmer,

Bởi vì người thợ làm công cụ tin tưởng người nông dân,

his promise of future value was an acceptable form of payment.

lời hứa về giá trị tương lai của ông là một hình thức thanh toán được chấp nhận.

Sure enough, 2 weeks later, Mạch ý

Chắc chắn rồi, 2 tuần sau,

the farmer came back and gave him some food from his farm.

người nông dân quay lại và đưa cho ông ta một ít thức ăn từ trang trại của mình.

To make transactions easier,

Để làm cho các giao dịch trở nên dễ dàng hơn,

people started to pay using more commonly used items like cattle, grain, and salt.

mọi người bắt đầu thanh toán bằng các mặt hàng được sử dụng phổ biến hơn như gia súc, ngũ cốc và muối.

Everyone needed these things,

Mọi người đều cần những thứ này,

but they were hard to come by, and that's what made them valuable. Thành ngữ

nhưng chúng rất khó kiếm, và đó là điều khiến chúng có giá trị.

The farmer could now buy a tool and pay for it right away

Người nông dân bây giờ có thể mua một công cụ và thanh toán ngay lập tức

using a precise amount of grain that seemed like a fair exchange.

sử dụng một lượng ngũ cốc chính xác có vẻ như là một cuộc trao đổi công bằng.

This made transactions quicker,

Điều này làm cho các giao dịch nhanh hơn,

and both parties would leave with something valuable to them.

và cả hai bên sẽ ra về với thứ gì đó có giá trị đối với họ.

But eventually, the demand for trade was too much,

Nhưng cuối cùng, nhu cầu giao thương quá lớn,

and paying with a random mix of bulky objects wasn't good enough.

và việc thanh toán bằng một hỗn hợp ngẫu nhiên các đồ vật cồng kềnh là chưa đủ tốt.

People eventually settled on using metal coins, like gold and silver, Cụm động từ

Mọi người cuối cùng đã quyết định sử dụng tiền xu kim loại, như vàng và bạc,

since they were small, extremely valuable, and would last forever,

vì chúng nhỏ gọn, cực kỳ có giá trị và sẽ tồn tại mãi mãi,

unlike cattle or grain.

không giống như gia súc hay ngũ cốc.

Suddenly, trade around the world opened up,

Đột nhiên, thương mại trên toàn thế giới được mở ra,

and things were being bought and sold all the way from China to Europe. Cụm từ

và hàng hóa được mua bán suốt từ Trung Quốc đến Châu Âu.

But traveling with so much gold became heavy and dangerous.

Nhưng đi lại với quá nhiều vàng trở nên nặng nề và nguy hiểm.

This was when the whole idea of money started to change.

Đó là lúc toàn bộ ý tưởng về tiền bắt đầu thay đổi.

In 17th century London,

Vào thế kỷ 17 ở London,

trusted goldsmiths started to take in people's gold coins,

những thợ kim hoàn đáng tin cậy bắt đầu nhận tiền vàng của người dân,

promising to look after them for a small fee. Cụm động từ

hứa sẽ trông nom chúng với một khoản phí nhỏ.

In return,

Đổi lại,

they would give the customer a piece of paper,

họ sẽ đưa cho khách hàng một mảnh giấy,

a promise note, that allowed them to retrieve their gold at any time.

một tờ kỳ phiếu, cho phép họ lấy lại vàng của mình bất cứ lúc nào.

The key to this piece of paper

Chìa khóa của mảnh giấy này

was that the customer could go to any goldsmith in any town and claim back that exact amount of gold.

là khách hàng có thể đến bất kỳ thợ kim hoàn nào ở bất kỳ thị trấn nào và đòi lại chính xác số vàng đó.

The paper itself had no intrinsic value, Cách dùng từ

Bản thân tờ giấy không có giá trị nội tại,

but it became as good as gold. Thành ngữ

nhưng nó trở nên có giá trị như vàng.

The notes were so convenient Ngữ pháp

Các tờ tiền tiện lợi đến mức

that people started simply exchanging them to buy and sell things.

mọi người bắt đầu đơn giản là trao đổi chúng để mua bán đồ vật.

The goldsmiths realized that most people weren't actually coming to retrieve their gold,

Các thợ kim hoàn nhận ra rằng hầu hết mọi người thực sự không đến để lấy lại vàng của họ,

and so they started loaning out fake promise notes to customers,

và vì vậy họ bắt đầu cho khách hàng vay những tờ kỳ phiếu khống,

instant money that had to be paid back with interest, Cụm động từ

tiền lấy ngay phải được trả lại cùng với tiền lãi,

making the goldsmiths a small profit.

mang lại cho các thợ kim hoàn một khoản lợi nhuận nhỏ.

This was fake money that didn't actually come out of their gold supply.

Đây là số tiền khống không thực sự được lấy ra từ nguồn cung vàng của họ.

If a goldsmith loaned out 100 coins,

Nếu một thợ kim hoàn cho vay 100 đồng xu,

they wouldn't become 100 coins poorer.

họ sẽ không nghèo đi 100 đồng xu.

They'd simply write the customer a fake note that was worth 100 coins,

Họ chỉ đơn giản là viết cho khách hàng một tờ tiền giả có giá trị bằng 100 đồng xu,

which could be spent anywhere.

mà có thể được chi tiêu ở bất cứ đâu.

Eventually,

Cuối cùng,

the customer would pay back the loan plus the fee,

khách hàng sẽ trả lại khoản vay cộng với phí,

making the goldsmith 105 coins richer.

khiến thợ kim hoàn giàu thêm 105 đồng xu.

On top of that, Mạch ý

Thêm vào đó,

the customer would spend their money by paying someone for goods,

khách hàng sẽ tiêu tiền của họ bằng cách trả tiền cho ai đó để mua hàng hóa,

making them richer.

khiến những người đó trở nên giàu có hơn.

From that single loan,

Từ khoản vay duy nhất đó,

the total money in existence increased by 100 coins,

tổng số tiền tồn tại đã tăng thêm 100 đồng xu,

yet no new coins were produced.

tuy nhiên không có đồng xu mới nào được sản xuất ra.

This meant that more money was in people's hands than actually existed.

Điều này có nghĩa là lượng tiền nằm trong tay người dân nhiều hơn số tiền thực tế tồn tại.

As long as everyone didn't come to cash in their notes at the same time, Ghi chú

Miễn là không phải mọi người đều đến để đổi tiền cùng một lúc,

everything would be fine.

mọi thứ sẽ ổn.

If we replace the goldsmiths with banks Ngữ pháp

Nếu chúng ta thay thế thợ kim hoàn bằng các ngân hàng

and the promise notes with digital money,

và các tờ kỳ phiếu bằng tiền kỹ thuật số,

we have today's system of money.

chúng ta có hệ thống tiền tệ của ngày nay.

Nowadays,

Ngày nay,

almost everything is bought and sold digitally.

hầu như mọi thứ đều được mua và bán bằng kỹ thuật số.

But did you know that data brokers buy and sell your own personal data?

Nhưng bạn có biết rằng các nhà môi giới dữ liệu mua bán chính dữ liệu cá nhân của bạn không?

This could be used against you for things like scams, identity theft, stalking, and harassment.

Điều này có thể được sử dụng để chống lại bạn cho những việc như lừa đảo, đánh cắp danh tính, rình rập và quấy rối.

On top of that,

Thêm vào đó,

when marketing agencies get a hold of your data,

khi các cơ quan tiếp thị nắm giữ được dữ liệu của bạn,

they start sending you a never-ending supply of spam.

họ bắt đầu gửi cho bạn một nguồn thư rác không bao giờ dứt.

The good news is that you have the right to protect and remove your personal info.

Tin tốt là bạn có quyền bảo vệ và xóa thông tin cá nhân của mình.

All you need to do is sign up with DeleteMe today's sponsor,

Tất cả những gì bạn cần làm là đăng ký với DeleteMe, nhà tài trợ hôm nay,

and they start searching and removing your personal details from hundreds of data brokers.

và họ bắt đầu tìm kiếm cũng như xóa thông tin chi tiết cá nhân của bạn khỏi hàng trăm nhà môi giới dữ liệu.

You'll get a breakdown of how much data has been removed

Bạn sẽ nhận được bảng phân tích về lượng dữ liệu đã bị xóa

and where it has been removed from.

và nó đã bị xóa từ đâu.

DeleteMe will work continually throughout the year to keep your data away from these data brokers.

DeleteMe sẽ hoạt động liên tục trong suốt cả năm để giữ dữ liệu của bạn tránh xa các nhà môi giới dữ liệu này.

They also have a family plan to protect your loved ones from the same problems.

Họ cũng có gói gia đình để bảo vệ những người thân yêu của bạn khỏi những vấn đề tương tự.

To remove your data and protect yourself,

Để xóa dữ liệu và bảo vệ chính mình,

visit joindeleteme.com/space

hãy truy cập joindeleteme.com/space

and use the code space at checkout to get 20% off.

và sử dụng mã space lúc thanh toán để được giảm giá 20%.

When the 17th century goldsmiths started handing out fake money,

Khi các thợ kim hoàn ở thế kỷ 17 bắt đầu phân phát tiền khống,

it had a profound effect on the economy. Cụm từ

nó đã có một tác động sâu sắc đến nền kinh tế.

Before, no new money could enter the system,

Trước đây, không có dòng tiền mới nào có thể xâm nhập vào hệ thống,

and so the money that did exist was simply passed around in a cycle

và vì vậy số tiền tồn tại chỉ đơn giản là được chuyền đi trong một chu kỳ

whenever a transaction was made.

bất cứ khi nào một giao dịch được thực hiện.

But this system had a major flaw.

Nhưng hệ thống này có một lỗ hổng lớn.

Imagine a group of four people who have a total of $100 between them.

Hãy tưởng tượng một nhóm bốn người có tổng cộng 100 đô la giữa họ.

If person one pays person two for some food,

Nếu người một trả tiền cho người hai để mua đồ ăn,

it moves the money around,

nó sẽ làm luân chuyển tiền,

making it uneven.

khiến nó không đồng đều.

Then person two pays person four for a service,

Sau đó người hai trả tiền cho người bốn để sử dụng dịch vụ,

and the money moves again.

và tiền lại luân chuyển một lần nữa.

Note that every time money is passed around, Mạch ý

Lưu ý rằng mỗi khi tiền được truyền đi,

value is made and productivity grows.

giá trị được tạo ra và năng suất tăng lên.

But eventually,

Nhưng cuối cùng,

the money supply becomes uneven and less people can participate,

nguồn cung tiền trở nên không đồng đều và ít người có thể tham gia hơn,

slowing down trade and reducing productivity.

làm chậm giao thương và giảm năng suất.

This system only works if everyone pays each other the exact same amount at the exact same time, Ngữ pháp

Hệ thống này chỉ hoạt động nếu mọi người trả cho nhau cùng một số tiền chính xác vào cùng một thời điểm chính xác,

something that is impossible in the real world.

một điều không thể xảy ra trong thế giới thực.

By adding more money into the system, Ngữ pháp

Bằng cách thêm nhiều tiền hơn vào hệ thống,

it speeds up the economy, Cụm động từ

nó tăng tốc nền kinh tế,

allowing businesses to grow,

cho phép các doanh nghiệp phát triển,

products to be made,

các sản phẩm được làm ra,

and ultimately,

và cuối cùng,

advances our civilization.

thúc đẩy nền văn minh của chúng ta.

And so,

Và như vậy,

a constant flow of new money is crucial in our current system.

một dòng tiền mới liên tục là rất quan trọng trong hệ thống hiện tại của chúng ta.

But how is this actually done?

Nhưng điều này thực sự được thực hiện như thế nào?

We think of banks as places that store our money and keep it safe, Ngữ pháp

Chúng ta nghĩ về các ngân hàng như những nơi lưu trữ tiền của chúng ta và giữ nó an toàn,

but that's not really what's going on. Cụm động từ

nhưng đó không thực sự là những gì đang diễn ra.

When you give a bank your money,

Khi bạn đưa tiền của mình cho ngân hàng,

they are in debt to you. Cụm từ

họ đang mắc nợ bạn.

The numbers you see in your bank account aren't real wads of cash sitting in a vault. Cách dùng từ

Những con số bạn nhìn thấy trong tài khoản ngân hàng không phải là những cọc tiền mặt thật nằm trong kho tiền.

They're simply promise notes showing that the bank owes you money

Đó chỉ đơn giản là các tờ kỳ phiếu cho thấy ngân hàng đang nợ bạn tiền

and you can claim it back whenever you want.

và bạn có thể đòi lại bất cứ khi nào bạn muốn.

A loan is the exact same, Mạch ý

Khoản vay cũng giống hệt như vậy,

but in the opposite direction.

nhưng theo hướng ngược lại.

When banks lend us money,

Khi các ngân hàng cho chúng ta vay tiền,

we are in debt to them,

chúng ta đang mắc nợ họ,

and we have to pay them back.

và chúng ta phải trả lại cho họ.

This is where money really gets made.

Đây là nơi tiền thực sự được tạo ra.

Just like the goldsmiths,

Cũng giống như các thợ kim hoàn,

when a bank gives out a loan,

khi một ngân hàng đưa ra một khoản vay,

they don't get poorer.

họ không trở nên nghèo hơn.

They simply type new money into your bank account.

Họ chỉ đơn giản là gõ tiền mới vào tài khoản ngân hàng của bạn.

It's brand new money that didn't exist before.

Đó là số tiền hoàn toàn mới chưa từng tồn tại trước đây.

The only difference is that when you pay it back,

Sự khác biệt duy nhất là khi bạn trả lại,

the money gets cancelled out

số tiền đó sẽ bị hủy bỏ

and the bank only keeps the interest.

và ngân hàng chỉ giữ lại phần lãi.

But with that loan,

Nhưng với khoản vay đó,

you paid for a new car,

bạn đã trả tiền cho một chiếc ô tô mới,

and that money eventually made its way to the employees of the dealership. Thành ngữ

và số tiền đó cuối cùng đã đến được tay các nhân viên của đại lý.

Then,

Sau đó,

they spent that money,

họ đã tiêu số tiền đó,

and it continued to create hundreds of new transactions,

và nó tiếp tục tạo ra hàng trăm giao dịch mới,

powering businesses, creating new technologies,

cấp vốn cho các doanh nghiệp, tạo ra công nghệ mới,

and providing us with food.

và cung cấp cho chúng ta thực phẩm.

All of this value and productivity would never have happened if new money hadn't entered the system. Ngữ pháp

Tất cả giá trị và năng suất này sẽ không bao giờ xảy ra nếu tiền mới không vào hệ thống.

The problem is that productivity doesn't necessarily increase when we create new money, Ngữ pháp

Vấn đề là năng suất không nhất thiết phải tăng lên khi chúng ta tạo ra tiền mới,

and that can cause inflation.

và điều đó có thể gây ra lạm phát.

If society starts producing fewer goods, Ngữ pháp

Nếu xã hội bắt đầu sản xuất ít hàng hóa hơn,

but more money is added into the system,

nhưng có nhiều tiền hơn được thêm vào hệ thống,

prices will go up,

giá cả sẽ tăng lên,

since there is more competition for fewer goods.

vì có nhiều sự cạnh tranh hơn cho ít hàng hóa hơn.

Because of this,

Bởi vì điều này,

banks have to limit how much money they create.

các ngân hàng phải giới hạn số tiền họ tạo ra.

In the past,

Trong quá khứ,

they could only lend out a portion of the actual cash they had in their backup supply.

họ chỉ có thể cho vay một phần tiền mặt thực tế mà họ có trong nguồn cung dự phòng của mình.

Nowadays,

Ngày nay,

though,

tuy nhiên,

banks have almost complete freedom to create as much money as they like. Ngữ pháp

các ngân hàng có quyền tự do gần như hoàn toàn để tạo ra bao nhiêu tiền tùy thích.

If they are running low on backup money, Cụm động từ

Nếu họ sắp cạn kiệt tiền dự phòng,

they can simply go to the central bank and ask for more money.

họ chỉ cần đến ngân hàng trung ương và yêu cầu thêm tiền.

And that's where things get ridiculous.

Và đó là lúc mọi thứ trở nên nực cười.

To create new money,

Để tạo ra tiền mới,

the government creates a bond, Văn hóa

chính phủ phát hành một trái phiếu,

which is essentially a loan that provides a steady income.

về cơ bản là một khoản vay cung cấp thu nhập ổn định.

Banks, corporations, and foreign countries buy these bonds from the US government,

Các ngân hàng, tập đoàn và nước ngoài mua những trái phiếu này từ chính phủ Hoa Kỳ,

and this influx of money goes toward the government's budget. Cụm động từ

và dòng tiền này chảy vào ngân sách của chính phủ.

The government uses this money to pay companies and people,

Chính phủ sử dụng số tiền này để trả cho các công ty và người dân,

and it eventually makes its way back to the banks.

và cuối cùng nó quay trở lại các ngân hàng.

The problem is,

Vấn đề là,

the US government almost always spends more money than it makes,

chính phủ Hoa Kỳ hầu như luôn chi tiêu nhiều tiền hơn số tiền kiếm được,

so it is constantly in debt to those that buy bonds.

vì vậy họ liên tục mắc nợ những người mua trái phiếu.

In order to pay for that debt,

Để thanh toán cho khoản nợ đó,

it uses the taxpayers' money.

họ sử dụng tiền của người nộp thuế.

Last year,

Năm ngoái,

the government spent almost $7 trillion,

chính phủ đã chi gần 7 nghìn tỷ đô la,

but your tax money wasn't enough to pay for this,

nhưng tiền thuế của bạn không đủ để chi trả cho việc này,

and so the government had to create new bonds to receive more money,

và vì vậy chính phủ đã phải tạo ra các trái phiếu mới để nhận thêm tiền,

putting it further in debt,

khiến họ lún sâu hơn vào nợ nần,

and the cycle continues.

và chu kỳ tiếp tục.

As crazy as it sounds, Ngữ pháp

Dù nghe có vẻ điên rồ,

this system of adding more money through debt is how most of the world operates.

hệ thống thêm nhiều tiền hơn thông qua nợ này là cách hầu hết thế giới vận hành.

It isn't necessarily a bad system.

Nó không hẳn là một hệ thống tồi.

It's just not running anywhere near maximum efficiency. Thành ngữ

Nó chỉ là không hoạt động ở mức gần với hiệu suất tối đa.

If banks created money for more productive things,

Nếu các ngân hàng tạo ra tiền cho những thứ hiệu quả hơn,

like businesses, education, and infrastructure,

như kinh doanh, giáo dục và cơ sở hạ tầng,

all of this money going into the system could give us higher returns in the long run. Thành ngữ

tất cả số tiền đi vào hệ thống này có thể mang lại cho chúng ta lợi nhuận cao hơn về lâu dài.

And now,

Và bây giờ,

time for the Primal Space giveaway.

đã đến lúc cho chương trình tặng quà của Primal Space.

The winner of the previous giveaway is Kristen.

Người chiến thắng trong lần tặng quà trước là Kristen.

Congrats.

Chúc mừng.

In the next video,

Trong video tiếp theo,

we'll be giving away this space shuttle LEGO set to one lucky winner.

chúng tôi sẽ tặng bộ LEGO tàu con thoi này cho một người chiến thắng may mắn.

All you need to do is sign up at the link below,

Tất cả những gì bạn cần làm là đăng ký tại liên kết bên dưới,

like the video,

thích video,

and leave a comment saying which part of the money system shocks you the most.

và để lại bình luận cho biết phần nào của hệ thống tiền tệ khiến bạn ngạc nhiên nhất.

Thank you very much for watching,

Cảm ơn các bạn rất nhiều vì đã theo dõi,

and I'll see you in the next video.

và tôi sẽ gặp lại bạn trong video tiếp theo.