Những điều tuyệt vời nhất nên nói bằng tiếng Latinh: tài liệu học tiếng Anh

Latin sentences and sayings seem to be designed to be carved out of stone. Ngữ pháp

Các câu nói và tục ngữ tiếng Latinh dường như được thiết kế để khắc lên đá.

This is a matter of their concision and weightiness. Cụm từ

Đây là vấn đề về sự súc tích và sức nặng của chúng.

Because of its highly inflected grammatical structure,

Nhờ cấu trúc ngữ pháp có tính biến tố cao,

Latin uses far fewer words to express something

tiếng Latinh sử dụng ít từ hơn nhiều để diễn đạt một điều gì đó

that a non-inflected language such as English.

so với một ngôn ngữ không biến tố như tiếng Anh.

Here are some of our favorite Latin sayings.

Dưới đây là một số tục ngữ tiếng Latinh mà chúng tôi yêu thích.

Veni, vidi, vici.

Veni, vidi, vici.

Julius Caesar's most famous remark,

Câu nói nổi tiếng nhất của Julius Caesar,

apparently made in the Roman Senate in 47 BC Văn hóa

rõ ràng được phát biểu tại Thượng viện La Mã vào năm 47 TCN

and referring to his victory over King Pharnaces II of Pontus

và đề cập đến chiến thắng của ông trước Vua Pharnaces II của xứ Pontus

at the Battle of Zela,

trong Trận Zela,

is an example of Latin at its most concise. Ngữ pháp

là một ví dụ về tiếng Latinh ở dạng súc tích nhất.

English takes twice as many words to convey the same meaning. Ngữ pháp

Tiếng Anh cần nhiều gấp đôi số từ để truyền tải cùng một ý nghĩa.

The English translation doesn't come close to matching the patent terseness, Cụm từ

Bản dịch tiếng Anh thậm chí không thể sánh được với sự ngắn gọn rõ rệt,

the alliterative V's, those final long I's of the original.

các âm V điệp vần, và những âm I dài ở cuối của nguyên bản.

Requiescat in pace.

Requiescat in pace.

One of the most familiar of all Latin sayings

Một trong những câu tục ngữ tiếng Latinh quen thuộc nhất

is unusual in not being notably more terse than the English equivalent.

lại đặc biệt ở chỗ nó không ngắn gọn hơn đáng kể so với câu tương đương trong tiếng Anh.

But here the weightiness and solemnity of Latin come to the fore. Thành ngữ

Nhưng ở đây, sức nặng và sự trang nghiêm của tiếng Latinh lại được tôn lên.

The big words have a sort of baroque splendor,

Những từ ngữ lớn lao mang một vẻ huy hoàng kiểu baroque,

and strictly speaking Cụm từ

và nói một cách nghiêm ngặt,

this is more succinct or conveys more meaning

điều này súc tích hơn hoặc truyền tải nhiều ý nghĩa hơn

in the same number of words than the English equivalent,

trong cùng một số lượng từ so với tiếng Anh,

because the Latin word requiescat is a subjunctive and represents a pious wish, Cách dùng từ

bởi vì từ requiescat trong tiếng Latinh là một bàng thái cách và tượng trưng cho một mong ước thành kính,

"May he or she rest," not a simple command.

"Cầu mong anh ấy hoặc cô ấy được yên nghỉ," chứ không phải là một mệnh lệnh đơn thuần.

Carpe diem.

Carpe diem.

The famous saying from the 11th poem of Horace's first book of Odes

Câu nói nổi tiếng từ bài thơ thứ 11 trong tập Odes đầu tiên của Horace

is possibly the best known Latin tag of all. Cách dùng từ

có lẽ là câu trích dẫn tiếng Latinh được biết đến nhiều nhất.

It's certainly the one which has inspired Cụm từ

Chắc chắn đây là câu nói đã truyền cảm hứng

the naming of more restaurants and wine bars than any other.

cho việc đặt tên của nhiều nhà hàng và quán rượu vang hơn bất kỳ câu nào khác.

Why is it so memorable,

Tại sao nó lại đáng nhớ như vậy,

and why does it work so well in Latin?

và tại sao nó lại hiệu quả đến thế trong tiếng Latinh?

For a start, it has the classical Latin succinctness. Mạch ý

Trước tiên, nó mang sự súc tích của tiếng Latinh cổ điển.

Just two balanced syllables to convey a whole world of meaning, Thành ngữ

Chỉ hai âm tiết cân bằng để truyền tải cả một thế giới ý nghĩa,

even an entire philosophy.

thậm chí là toàn bộ một hệ tư tưởng.

In this case the philosophy of Epicureanism. Văn hóa

Trong trường hợp này là triết lý của chủ nghĩa Epicurus.

There is also the weightiness,

Ngoài ra còn có sức nặng của từ ngữ,

especially in the second word.

đặc biệt là ở từ thứ hai.

A Latin dies is more significant than a mere English day.

Một từ "dies" trong tiếng Latinh có ý nghĩa sâu sắc hơn một từ "day" đơn thuần trong tiếng Anh.

And finally, this poet's saying has a marvelous poetic ambiguity and richness,

Và cuối cùng, câu nói của nhà thơ này mang một sự phong phú và mơ hồ đầy chất thơ tuyệt vời,

as the word carpe can mean so many different things from seize to pluck. Ngữ pháp

vì từ carpe có thể mang rất nhiều ý nghĩa khác nhau, từ nắm bắt cho đến hái lượm.

Homo sum,

Homo sum,

humani nil a me alienum puto.

humani nil a me alienum puto.

This saying from the early Roman comedian Terence is genius for plain eloquence.

Câu nói này của nhà viết hài kịch La Mã thời kỳ đầu Terence là một thiên tài về sự hùng biện giản dị.

The English version is 50% longer in terms of words and nothing like as memorable, Ghi chú

Phiên bản tiếng Anh dài hơn 50% về số lượng từ và không hề đáng nhớ bằng,

especially when it comes to word order. Cụm từ

đặc biệt là khi nói đến trật tự từ.

The ability to manipulate word order

Khả năng thao túng trật tự từ

is a great advantage that Latin gains from its grammatical inflections.

là một lợi thế lớn mà tiếng Latinh có được từ các biến tố ngữ pháp của nó.

The way nouns and adjectives incorporate their own cases

Cách các danh từ và tính từ tự chứa các cách của riêng chúng

and verbs include person, mood, and tense within a single word.

và các động từ bao gồm ngôi, thức và thì chỉ trong một từ duy nhất.

Here, being able to hold back the verb to the end of the sentence Cụm động từ

Ở đây, việc có thể giữ động từ cho đến cuối câu

enables Terence to juxtapose the homo sum with the humani nil.

cho phép Terence đặt cụm homo sum ngay cạnh cụm humani nil.

Parturient montes, nascetur ridiculus mus.

Parturient montes, nascetur ridiculus mus.

Here,

Ở đây,

from Horace's Ars Poetica, Văn hóa

từ tác phẩm Ars Poetica của Horace,

his hugely influential treatise on how to write,

luận thuyết có ảnh hưởng vô cùng lớn của ông về cách viết,

is a lovely example of Latin being playful,

là một ví dụ đáng yêu về sự tinh nghịch của tiếng Latinh,

as it were, using its own weightiness against itself. Ý định

như thể, sử dụng sức nặng của chính nó để chống lại chính nó.

Latin is able to enact the process whereby a huge effort, Ngữ pháp

Tiếng Latinh có thể tái hiện lại quá trình mà một nỗ lực khổng lồ,

the mountains going into labor, Cụm từ

những ngọn núi chuyển dạ,

produces a laughably puny result,

tạo ra một kết quả vô cùng nhỏ bé đến nực cười,

the birth of the minuscule unimpressive rodent.

sự ra đời của một loài gặm nhấm bé tí không mấy ấn tượng.

Capax imperii, nisi imperasset.

Capax imperii, nisi imperasset.

The master of the witheringly terse putdown in Latin, Cách dùng từ

Bậc thầy của những lời hạ nhục súc tích và cay nghiệt trong tiếng Latinh,

or maybe in all languages,

hoặc có lẽ trong tất cả các ngôn ngữ,

is the Roman historian Tacitus.

chính là nhà sử học La Mã Tacitus.

This marvelous four-worder refers to the Emperor Galba,

Cụm bốn từ tuyệt vời này ám chỉ Hoàng đế Galba,

but could be seen as an equally fitting epitaph on at least one recent British Prime Minister. Ngữ pháp

nhưng cũng có thể được xem là một văn bia hoàn toàn phù hợp cho ít nhất một vị Thủ tướng Anh gần đây.

Here, both succinctness enabled by grammar and the unique Latin weightiness find a perfect expression.

Ở đây, cả sự súc tích do ngữ pháp mang lại và sức nặng độc đáo của tiếng Latinh đều tìm thấy sự thể hiện hoàn hảo.

Caelum non animum mutant,

Caelum non animum mutant,

qui trans mare currunt.

qui trans mare currunt.

Another Horatian gem,

Một viên ngọc quý khác của Horace,

this time from his first book of Epistles,

lần này là từ cuốn đầu tiên trong tuyển tập Epistles của ông,

depends once again for its memorable force on the genius of Latin grammar,

một lần nữa lại nhờ vào sự thiên tài của ngữ pháp Latinh để tạo nên sức mạnh đáng nhớ của nó,

the way the accusative tense is signaled in the final -um of caelum and animum,

cách đối cách được đánh dấu bằng đuôi -um của từ caelum và animum,

so that the contrast between the climate or color of the sky, Ngữ pháp

để sự tương phản giữa khí hậu hoặc màu sắc của bầu trời,

caelum, which the traveler can change,

caelum, thứ mà du khách có thể thay đổi,

and her state of mind, animum,

và tâm trạng của họ, animum,

which the traveler can't alter so easily,

thứ mà du khách không thể dễ dàng thay đổi,

is pointed up with a maximum impact. Cụm động từ

được làm nổi bật với tác động tối đa.

Latin, more than any other tongue,

Tiếng Latinh, hơn bất kỳ ngôn ngữ nào khác,

is the language in which things are not just said, but stay said. Ghi chú

là ngôn ngữ mà mọi thứ không chỉ được nói ra, mà còn trường tồn với thời gian.

The tight grammatical structure of the language

Cấu trúc ngữ pháp chặt chẽ của ngôn ngữ này

helps give Latin sayings a massive architectural grandeur,

giúp mang lại cho các câu tục ngữ tiếng Latinh một vẻ hùng vĩ như một công trình kiến trúc đồ sộ,

the verbal equivalent of a Colosseum, the Pantheon, or the Pont du Gard. Cụm từ

là phiên bản ngôn từ của Đấu trường La Mã, đền Pantheon, hoặc cầu Pont du Gard.

Like those great edifices,

Giống như những công trình vĩ đại đó,

they are built to stand the test of time. Thành ngữ

chúng được xây dựng để vượt qua thử thách của thời gian.

We publish new thought-provoking films every week.

Chúng tôi xuất bản những video kích thích tư duy mới mỗi tuần.

Be sure to subscribe to our channel

Hãy nhớ đăng ký kênh của chúng tôi

and take a look at more of what we have to offer

và xem thêm những nội dung mà chúng tôi mang đến

at the link on your screen now.

tại liên kết trên màn hình của bạn ngay bây giờ.