"Thứ Gì Đó" Là Gì?: tài liệu học tiếng Anh

The simple questions are the hardest ones to answer.

Những câu hỏi đơn giản nhất lại là những câu khó trả lời nhất.

What is a thing?

Một sự vật là gì?

Why do things happen?

Tại sao mọi thứ lại xảy ra?

And why do they happen the way they do?

Và tại sao chúng lại xảy ra theo cách như vậy?

Let's try to approach this step by step. Cụm từ

Hãy thử tiếp cận điều này từng bước một.

What are you made of?

Bạn được làm bằng gì?

You are matter, which is made of molecules,

Bạn là vật chất, được tạo thành từ các phân tử,

which are made of atoms,

chúng được tạo thành từ các nguyên tử,

and those are made of elementary particles.

và chúng lại được tạo thành từ các hạt cơ bản.

But if elementary particles are the smallest things that exist,

Nhưng nếu các hạt cơ bản là những thứ nhỏ nhất tồn tại,

what are they made of?

thì chúng được làm từ gì?

To answer a simple question,

Để trả lời một câu hỏi đơn giản,

let's start simply.

hãy bắt đầu một cách đơn giản.

Let's wipe the universe clean. Ngữ pháp

Hãy xóa sạch vũ trụ.

Away with matter, antimatter, radiation, particles, anything. Ý định

Bỏ đi vật chất, phản vật chất, bức xạ, hạt, bất cứ thứ gì.

Now let's take a closer look at absolutely nothing. Cụm từ

Bây giờ chúng ta hãy xem xét kỹ hơn về sự trống rỗng tuyệt đối.

What is empty space?

Không gian trống là gì?

Is it what we call a vacuum? Cách dùng từ

Đó có phải là thứ mà chúng ta gọi là chân không không?

There are no atoms, no matter, nothing.

Không có nguyên tử, không có vật chất, không có gì cả.

Is it really all that empty? Ngữ pháp

Nó có thực sự trống rỗng đến thế không?

Nothing gives us the building blocks for everything. Thành ngữ

Không có gì cả lại cung cấp cho chúng ta các khối xây dựng cho mọi thứ.

In a sense, Mạch ý

Theo một nghĩa nào đó,

empty space is a lot like a vast calm ocean. Cụm từ

không gian trống rỗng rất giống một đại dương bao la, tĩnh lặng.

While the water is very still when nothing is happening,

Mặc dù mặt nước rất yên lặng khi không có chuyện gì xảy ra,

a stiff breeze can create some serious waves.

nhưng một cơn gió mạnh có thể tạo ra những con sóng lớn.

Our universe works a lot like this.

Vũ trụ của chúng ta hoạt động rất giống như thế này.

There are these oceans everywhere.

Những đại dương này có mặt ở khắp mọi nơi.

Physicists call them fields. Cách dùng từ

Các nhà vật lý gọi chúng là các trường.

This might be strange and new, Mạch ý

Điều này có thể kỳ lạ và mới mẻ,

but think about radiation, for example.

nhưng hãy nghĩ về bức xạ chẳng hạn.

By exciting what's known as the electromagnetic field, Ghi chú

Bằng cách kích thích thứ được gọi là trường điện từ,

a little kink is created,

một gợn sóng nhỏ được tạo ra,

which is the particle we call the photon,

đó là hạt mà chúng ta gọi là photon,

the particle that carries radiation.

hạt mang theo bức xạ.

We perceive it as light. Cụm từ

Chúng ta cảm nhận nó như là ánh sáng.

This isn't unique to light. Cụm từ

Điều này không chỉ riêng với ánh sáng.

Every particle in the universe is made this way.

Mọi hạt trong vũ trụ đều được tạo ra theo cách này.

There are fields for every particle of matter,

Có những trường cho mọi hạt vật chất,

all with their own rules.

tất cả đều có những quy tắc riêng.

For example,

Ví dụ,

along with the electromagnetic field,

cùng với trường điện từ,

there is an electron field everywhere in the universe,

có một trường electron ở khắp nơi trong vũ trụ,

and little kinks in that field are electrons.

và những gợn sóng nhỏ trong trường đó chính là các electron.

Altogether,

Tổng cộng,

the fields of our universe can produce 17 particles,

các trường trong vũ trụ của chúng ta có thể tạo ra 17 loại hạt,

which can be divided into three categories. Cụm từ

chúng có thể được chia thành ba loại.

The leptons and the quarks and the bosons.

Các lepton, các quark và các boson.

Leptons consist of the electron as well as its cousins, Cụm từ

Lepton bao gồm electron cũng như các họ hàng của nó,

muon and tau particles.

các hạt muon và tau.

Each has an associated neutrino.

Mỗi hạt có một neutrino liên kết.

Then there are quarks.

Sau đó là các quark.

The quarks are the nuclear family of particles. Thành ngữ

Quark là hạt nhân gia đình của các hạt.

They're always found bound together in groups and pairs Cách dùng từ

Chúng luôn được tìm thấy liên kết với nhau theo nhóm và theo cặp

and make up protons and neutrons, Cụm động từ

và tạo nên các proton và neutron,

which make up the nuclei of atoms.

chúng lại tạo nên hạt nhân của các nguyên tử.

Together,

Cùng nhau,

the leptons and quarks are the matter particles.

các lepton và quark là những hạt vật chất.

They make up all the things you see,

Chúng tạo nên tất cả những thứ bạn thấy,

the air you breathe,

không khí bạn hít thở,

the sun that warms you,

mặt trời sưởi ấm cho bạn,

the computer you're using right now to distract yourself from the stuff you should be doing. Cụm từ

chiếc máy tính bạn đang sử dụng ngay lúc này để đánh lạc hướng bản thân khỏi những việc bạn nên làm.

But things don't just exist, Ngữ pháp

Nhưng mọi thứ không chỉ tồn tại,

they also do stuff.

chúng cũng có các hoạt động.

In some philosophical sense,

Theo một khía cạnh triết học nào đó,

the properties of a thing are just as much a part of it as existence itself. Ngữ pháp

các thuộc tính của một sự vật cũng chính là một phần của nó cũng giống như sự tồn tại của nó.

This is where the bosons and the fields that make them come into play. Thành ngữ

Đây là lúc các boson và các trường tạo ra chúng phát huy tác dụng.

While the quarks and leptons are made by matter fields,

Trong khi quark và lepton được tạo ra bởi các trường vật chất,

the bosons are made by force fields.

thì boson được tạo ra bởi các trường lực.

We call a rule of the universe a force,

Chúng ta gọi quy tắc của vũ trụ là một lực,

and so far four fundamental forces have been discovered. Mạch ý

và cho đến nay, bốn lực cơ bản đã được khám phá.

Electromagnetism,

Lực điện từ,

gravity,

Lực hấp dẫn,

and the strong and weak nuclear forces.

và Lực hạt nhân mạnh và yếu.

These forces are the rulebook of a game where the pieces are particles Mạch ý

Những lực này là sổ tay quy tắc của một trò chơi mà các quân cờ là các hạt

and the game is the universe.

và trò chơi đó chính là vũ trụ.

They tell particles what they can do and how they can do it. Ngữ pháp

Chúng nói cho các hạt biết chúng có thể làm gì và làm thế nào để thực hiện.

Bishops move diagonally,

Quân tịnh đi chéo,

massless particles move at the speed of light,

các hạt không có khối lượng di chuyển với tốc độ ánh sáng,

knights can jump,

quân mã có thể nhảy,

gravity attracts.

Lực hấp dẫn thu hút.

The forces are the rules for how particles interact,

Các lực là quy tắc về cách các hạt tương tác,

which ultimately make them the rules for how particles assemble into all the big things we see in the universe.

điều này cuối cùng khiến chúng trở thành các quy tắc về cách các hạt tập hợp thành tất cả những thứ vĩ đại mà chúng ta thấy trong vũ trụ.

Gravity isn't just the rule for orbits around the sun or apples falling from trees.

Lực hấp dẫn không chỉ là quy tắc cho các quỹ đạo quanh mặt trời hay những quả táo rơi từ trên cây.

As a rule, Thành ngữ

Theo như quy tắc,

it says matter attracts,

nó cho biết vật chất sẽ hút lẫn nhau,

which builds planets and stars.

điều này kiến tạo nên các hành tinh và các vì sao.

Electromagnetism isn't just a rule for magnets attracting or repelling

Lực điện từ không chỉ là quy tắc cho nam châm hút hoặc đẩy nhau

or electric currents in light bulbs.

hay dòng điện trong bóng đèn.

It governs all atomic bonds, Cách dùng từ

Nó chi phối tất cả các liên kết nguyên tử,

building every molecule.

xây dựng nên mọi phân tử.

Together,

Cùng nhau,

forces and particles are sort of like the Tinker Toys of existence. Ghi chú

lực và hạt giống như những món đồ chơi xếp hình của sự tồn tại.

The bosons are like messengers,

Các boson giống như những người đưa tin,

passed between, you could say, connecting the matter particles, Ý định

được truyền đi giữa các hạt vật chất, có thể nói là kết nối chúng lại,

which they use to tell each other how to move.

mà chúng dùng để thông báo cho nhau cách thức di chuyển.

Each particle uses a certain set of the forces to interact with other particles.

Mỗi hạt sử dụng một bộ các lực nhất định để tương tác với các hạt khác.

Quarks, for example,

Ví dụ, các quark,

can interact with each other with electromagnetism and the strong nuclear force,

có thể tương tác với nhau bằng lực điện từ và lực hạt nhân mạnh,

but electrons don't use the strong force,

nhưng các electron không sử dụng lực mạnh,

just electromagnetism.

chỉ dùng lực điện từ.

The quarks exchange strong force bosons,

Các quark trao đổi các boson lực mạnh,

communicating the strong nuclear attraction to each other,

truyền đạt lực hút hạt nhân mạnh cho nhau,

while the protons they build exchange particles of electromagnetism,

trong khi các proton mà chúng tạo ra thì trao đổi các hạt của lực điện từ,

photons, with the electrons.

tức photon, với các electron.

Thus, the quarks end up locked up in nuclei, Cụm động từ

Do đó, các quark cuối cùng bị nhốt trong các hạt nhân,

while the electrons remain attached by their electric attraction,

trong khi các electron vẫn gắn bó với nhau bởi lực hút điện của chúng,

building atoms.

tạo nên các nguyên tử.

Even though the universe has lots of big messy phenomena like life, Ngữ pháp

Mặc dù vũ trụ có rất nhiều hiện tượng khổng lồ và lộn xộn như sự sống,

supernova, and computers that seem complex on the surface, Thành ngữ

siêu tân tinh và máy tính dường như phức tạp ở bề ngoài,

if you zoom in far enough on anything, Cụm động từ

nếu bạn phóng to đủ sâu vào bất cứ thứ gì,

you just get 17 particles emerging from underlying fields

bạn chỉ nhận được 17 loại hạt nổi lên từ các trường cơ sở

playing a game with four rules.

đang chơi một trò chơi với bốn quy tắc.

To summarize, Mạch ý

Tóm lại,

in the most basic form we know right now, Mạch ý

ở dạng cơ bản nhất mà chúng ta biết cho đến nay,

this is what things are.

đây chính là bản chất của mọi thứ.

This theory is what physicists call the standard model of particle physics. Văn hóa

Lý thuyết này là thứ mà các nhà vật lý gọi là Mô hình Chuẩn của vật lý hạt.

You are basically nothing more than disturbances on an ocean that's excited by energy Ghi chú

Bạn về cơ bản không là gì khác ngoài những nhiễu loạn trên một đại dương được kích thích bởi năng lượng

and guided by forces that make up the rules of the universe.

và được định hướng bởi các lực tạo nên quy tắc của vũ trụ.

But why?

Nhưng tại sao lại thế?

And what is a force?

Và lực là gì?

We'll have to explore a few more simple questions

Chúng ta sẽ phải khám phá thêm một vài câu hỏi đơn giản nữa

to get to the bottom of this. Thành ngữ

để đi đến tận cùng của vấn đề này.

We made some wallpapers from some of the graphics in this video.

Chúng tôi đã làm một số hình nền từ đồ họa trong video này.

You can get them on patreon.com.

Bạn có thể tải chúng trên patreon.com.

If you want to help us make more videos,

Nếu bạn muốn giúp chúng tôi làm thêm nhiều video,

you can do so there.

bạn có thể làm điều đó tại đó.

We really appreciate your support.

Chúng tôi thực sự trân trọng sự ủng hộ của bạn.

While you decide,

Trong khi bạn đưa ra quyết định,

here are some more videos we made.

đây là một số video khác mà chúng tôi đã thực hiện.