...Và Chúng Tôi Sẽ Làm Lại Điều Đó: tài liệu học tiếng Anh

in every video, even in this one,

trong mỗi video, thậm chí cả video này,

because our videos distill very complex subjects into flashy 10-minute pieces, Cách dùng từ

bởi vì các video của chúng tôi đúc kết những chủ đề rất phức tạp thành các đoạn phim dài 10 phút bắt mắt,

and unfortunately,

và thật không may,

reality is, well, complicated.

thực tế thì, chà, rất phức tạp.

The question of how we deal with that Ngữ pháp

Câu hỏi về việc chúng ta giải quyết điều đó như thế nào

is central to what we do on this channel

là trọng tâm của những gì chúng tôi làm trên kênh này

and something we think about a lot.

và là điều mà chúng tôi suy nghĩ rất nhiều.

What we mean by lying

Điều chúng tôi muốn nói khi nhắc đến việc nói dối

is the concept of lies to children. Văn hóa

là khái niệm lời nói dối dành cho trẻ em.

The idea that on the path to explaining something complicated, Thành ngữ

Ý tưởng rằng trên con đường giải thích một điều gì đó phức tạp,

you start off with a little lie, Cụm động từ

bạn bắt đầu bằng một lời nói dối nhỏ,

a useful oversimplification

một sự đơn giản hóa quá mức hữu ích

that makes it easier to grasp a concept. Cụm từ

giúp cho việc nắm bắt một khái niệm dễ dàng hơn.

For example, as a kid,

Ví dụ, khi còn là một đứa trẻ,

you learn that the Earth is a sphere

bạn được học rằng Trái đất là một khối cầu

orbiting the sun with planet buddies.

quay quanh mặt trời với các bạn hành tinh.

But it's not actually a sphere

Nhưng thực ra nó không phải là một khối cầu

and the buddies are super different in size

và những người bạn đó có kích thước siêu khác biệt

and not close to each other at all.

và hoàn toàn không ở gần nhau chút nào.

By beginning at a place of oversimplification, Ngữ pháp

Bằng cách bắt đầu từ một sự đơn giản hóa quá mức,

you're building a framework,

bạn đang xây dựng một khuôn khổ,

a foundation that you can then build upon Cụm động từ

một nền tảng mà bạn có thể dựa vào đó để phát triển

and add nuance and complexity later on. Cụm từ

và thêm thắt những sắc thái cũng như sự phức tạp sau này.

Step by step, Cụm từ

Từng bước một,

you're getting towards the real gist of the complicated subject. Cách dùng từ

bạn đang tiến gần đến bản chất thực sự của chủ đề phức tạp đó.

Science communication has to use lies to children

Truyền thông khoa học phải sử dụng những lời nói dối dành cho trẻ em

to some degree or it turns into science education. Cụm từ

ở một mức độ nào đó hoặc nó sẽ biến thành giáo dục khoa học.

And getting a proper education in all of the scientific fields

Và để có được nền giáo dục thích hợp trong tất cả các lĩnh vực khoa học

would take years of intense study

sẽ phải mất nhiều năm học tập chuyên sâu

to become fluent in them. Cách dùng từ

để trở nên thông thạo chúng.

As a species,

Là một loài,

we have a major interest in summarizing science

chúng ta có mối quan tâm lớn trong việc tóm tắt khoa học

and its advancements

và những tiến bộ của nó

and educating as many people about it as possible

và giáo dục cho càng nhiều người biết về nó càng tốt

because we all benefit

bởi vì tất cả chúng ta đều được hưởng lợi

if more people have a fact-based scientific worldview. Cách dùng từ

nếu có thêm nhiều người có thế giới quan khoa học dựa trên sự thật.

We will discuss what science is and how it works in different videos

Chúng tôi sẽ thảo luận chi tiết hơn về khoa học là gì và nó hoạt động như thế nào trong các video khác,

in more detail,

chi tiết hơn,

but for now, Mạch ý

nhưng hiện tại,

let's just say it's a process to advance,

cứ coi đó là một quá trình để thúc đẩy,

organize, predict,

tổ chức, dự đoán,

and test our knowledge about the universe.

và thử nghiệm kiến thức của chúng ta về vũ trụ.

If you understand the current state of scientific knowledge,

Nếu bạn hiểu được tình trạng hiện tại của kiến thức khoa học,

then you can make better decisions

thì bạn có thể đưa ra những quyết định tốt hơn

based on facts and testable ideas

dựa trên các sự kiện và ý tưởng có thể kiểm chứng

rather than outdated belief systems Ngữ pháp

thay vì những hệ thống niềm tin lỗi thời

or our intuition

hay trực giác của chúng ta

that evolved to protect our ancestors from lions,

vốn đã tiến hóa để bảo vệ tổ tiên chúng ta khỏi sư tử,

but is no longer suited for the complexity of our modern world. Cụm từ

nhưng không còn phù hợp với sự phức tạp của thế giới hiện đại của chúng ta nữa.

Our brains are comically ill-prepared Cụm từ

Bộ não của chúng ta chuẩn bị kém đến mức nực cười

to navigate the fast-moving world

để định hướng trong thế giới chuyển động nhanh

we happen to live in today, Ngữ pháp

mà chúng ta đang sống ngày nay,

a world ironically created by science.

một thế giới trớ trêu thay lại do khoa học tạo ra.

A few hundred years ago,

Vài trăm năm trước,

it was possible to be knowledgeable at an expert level

người ta có thể có kiến thức ở cấp độ chuyên gia

in pretty much every field of study.

trong hầu hết mọi lĩnh vực nghiên cứu.

In the information age,

Trong thời đại thông tin,

this is a futile endeavor Cách dùng từ

đây là một nỗ lực vô ích

since knowledge and data are increasing exponentially.

vì kiến thức và dữ liệu đang tăng lên theo cấp số nhân.

So to even have a chance of grasping the world we live in,

Vì vậy, để có cơ hội nắm bắt được thế giới chúng ta đang sống,

we need summaries that give us,

chúng ta cần những bản tóm tắt cung cấp cho chúng ta,

if not a true understanding of all the details, Ngữ pháp

dù không phải là sự hiểu biết thực sự về mọi chi tiết,

a solid overview.

thì cũng là một cái nhìn tổng quan vững chắc.

Explaining science to many people

Giải thích khoa học cho nhiều người

is not about enlightening the ignorant,

không phải là khai sáng cho những người không biết,

but necessary for the progress

mà là cần thiết cho sự tiến bộ

of our species at large. Thành ngữ

của loài chúng ta nói chung.

To make this possible,

Để làm được điều này,

we need to find metaphors and stories

chúng ta cần tìm ra những ẩn dụ và câu chuyện

that capture the true nature of things as much as possible Cụm từ

nắm bắt được bản chất thực sự của vạn vật nhiều nhất có thể

while using a language

trong khi sử dụng ngôn ngữ

that our brains can deal with. Cụm động từ

mà bộ não của chúng ta có thể xử lý.

A great example here is physics.

Một ví dụ tuyệt vời ở đây là vật lý.

Quarks are often depicted as blue, red, and green Ngữ pháp

Các hạt quark thường được mô tả với màu xanh lam, đỏ và xanh lục

with different spins.

với các spin khác nhau.

But just saying spin and using colors

Nhưng chỉ nói spin và sử dụng màu sắc

forces our brain to imagine colorful spinning balls,

cũng đủ buộc bộ não chúng ta tưởng tượng ra những quả bóng đầy màu sắc đang quay tròn,

which is great to visualize the different types

điều này rất tốt để hình dung các loại khác nhau

and the relationships between quarks,

và mối quan hệ giữa các quark,

but also creates a very wrong image

nhưng cũng tạo ra một hình ảnh rất sai lệch

of reality in our heads.

về thực tế trong đầu chúng ta.

Molecules are nothing like the neat diagrams

Các phân tử không hề giống như những sơ đồ gọn gàng

that we're taught in school,

mà chúng ta được dạy ở trường,

but buzzing and vibrating entities

mà là những thực thể vo ve và rung động

held together by something we call charge

được gắn kết với nhau bằng một thứ mà chúng ta gọi là điện tích

that describes how certain things want to be close or escape each other

mô tả cách một số thứ muốn đến gần hoặc thoát khỏi nhau

for some unknown reason.

vì một lý do vô hình nào đó.

We're describing phenomena

Chúng tôi đang mô tả các hiện tượng

that we are pretty sure exist in some form or another Cụm từ

mà chúng tôi khá chắc chắn là tồn tại dưới hình thức này hay hình thức khác

because the math works out Cụm động từ

bởi vì toán học đã chứng minh điều đó

and we can do real-world experiments

và chúng tôi có thể làm các thí nghiệm thực tế

and predict their results before we do them.

cũng như dự đoán kết quả trước khi chúng tôi thực hiện.

In reality,

Trên thực tế,

these are models,

đây là những mô hình,

tricks to summarize what we know

thủ thuật để tóm tắt những gì chúng tôi biết

and make up a coherent story

và tạo nên một câu chuyện mạch lạc

and prepare the ground Thành ngữ

đồng thời chuẩn bị cơ sở

for more in-depth explanations.

cho những lời giải thích chuyên sâu hơn.

Don't confuse the description of a thing Ngữ pháp

Đừng nhầm lẫn giữa mô tả về một sự vật

for the thing itself.

với bản thân sự vật đó.

Simplifications like these

Những cách đơn giản hóa như thế này

are not just meant to dumb things down, Cụm động từ

không chỉ nhằm mục đích đơn giản hóa mọi thứ một cách ngu ngốc,

they're actually useful for experts themselves.

chúng thực sự hữu ích đối với chính các chuyên gia.

For example,

Ví dụ,

chemists who use wrong electron shell models

các nhà hóa học sử dụng các mô hình vỏ electron sai lệch

to work out chemical bonds Cụm động từ

để tính toán các liên kết hóa học

or scientists using simplified models

hoặc các nhà khoa học sử dụng các mô hình đơn giản hóa

as the basis for discussion with colleagues Cụm từ

làm cơ sở thảo luận với các đồng nghiệp

across different scientific fields.

trên các lĩnh vực khoa học khác nhau.

But the simplification of science can also be problematic

Nhưng việc đơn giản hóa khoa học cũng có thể gây ra nhiều vấn đề

for a bunch of reasons.

vì một loạt các lý do.

Finding the true nature of reality

Việc tìm ra bản chất thực sự của thực tại

is super hard

là cực kỳ khó khăn

because our brains did not evolve for this job

bởi vì bộ não của chúng ta không tiến hóa để làm công việc này

and the universe doesn't care

và vũ trụ không quan tâm

if we understand it.

liệu chúng ta có hiểu nó hay không.

Science is a process

Khoa học là một quá trình

to work towards gaining knowledge Cụm động từ

hướng tới việc đạt được kiến thức

and not an absolute truth generator.

chứ không phải là cỗ máy tạo ra chân lý tuyệt đối.

The answers it provides

Những câu trả lời mà nó cung cấp

are multi-layered and nuanced

đều đa tầng và đầy sắc thái

and that complexity

và sự phức tạp đó

can get lost when it is simplified Cách dùng từ

có thể bị mất đi khi được đơn giản hóa

especially when it's done so for headlines.

đặc biệt là khi nó được thực hiện vì những dòng tiêu đề.

An interesting cancer study

Một nghiên cứu thú vị về bệnh ung thư

turns into a potential cure, Cụm động từ

biến thành một phương pháp chữa trị tiềm năng,

a healthy food

một thực phẩm lành mạnh

becomes the basis for a new diet.

trở thành nền tảng cho một chế độ ăn kiêng mới.

Such simplifications

Những sự đơn giản hóa như vậy

give a misleading definiteness to science,

mang lại một sự chắc chắn gây hiểu lầm cho khoa học,

which goes against its process-like nature. Cụm động từ

điều này đi ngược lại với bản chất như một quá trình của nó.

When cures don't materialize

Khi các phương pháp chữa trị không thành hiện thực

and diets don't turn out to be magical, Cụm động từ

và các chế độ ăn kiêng không trở nên thần kỳ,

we lose confidence in science

chúng ta sẽ mất niềm tin vào khoa học

and start to think of all science communication Ngữ pháp

và bắt đầu nghĩ về mọi hoạt động truyền thông khoa học

as misleading.

là gây hiểu lầm.

Then there's the opposite effect. Mạch ý

Sau đó là hiệu ứng ngược lại.

If a simplification is too engaging,

Nếu một sự đơn giản hóa quá hấp dẫn,

if the story it tells is too good,

nếu câu chuyện nó kể quá hay,

it can distort

nó có thể làm sai lệch

the true complexity of a subject

sự phức tạp thực sự của một chủ đề

and give you a false sense of security Cụm từ

và mang lại cho bạn cảm giác an toàn giả tạo

and an illusion of deep knowledge.

cùng ảo tưởng về kiến thức sâu sắc.

A gut feeling Thành ngữ

Một linh cảm

that you understand the science better than you actually do,

rằng bạn hiểu khoa học rõ hơn thực tế,

which can lead people to ignore actual experts Ngữ pháp

có thể khiến mọi người phớt lờ các chuyên gia thực sự

over their dangerous superficial knowledge

vì kiến thức nông cạn nguy hiểm của họ

and gut feeling.

và những linh cảm.

And this can have negative consequences

Và điều này có thể dẫn đến những hậu quả tiêu cực

for all of us

cho tất cả chúng ta

because in the worst case, Cụm từ

vì trong trường hợp xấu nhất,

overconfidence in your own understanding of science

việc quá tự tin vào sự hiểu biết của chính bạn về khoa học

can lead to bad decisions

có thể dẫn đến những quyết định sai lầm

made with confidence.

được đưa ra một cách chắc chắn.

Just think of the surge

Hãy nghĩ đến sự gia tăng số lượng

of people that confidently disavow vaccines

những người tự tin từ chối vắc-xin

or climate change

hoặc biến đổi khí hậu

without truly understanding the subject matter.

mà không thực sự hiểu rõ về chủ đề đó.

So considering all of this Mạch ý

Vậy khi xem xét tất cả những điều này

and the fact that we at Kurzgesagt

và thực tế là Kurzgesagt chúng tôi

reach millions of people with our videos,

tiếp cận hàng triệu người bằng các video của mình,

how do we handle this?

chúng tôi xử lý việc này như thế nào?

Well,

Chà,

it has been a journey, Thành ngữ

đó là một hành trình,

especially the research.

đặc biệt là quá trình nghiên cứu.

When we started,

Khi mới bắt đầu,

we just read articles,

chúng tôi chỉ đọc các bài báo,

then moved on to books, Cụm động từ

sau đó chuyển sang sách,

peer-reviewed papers,

các bài báo bình duyệt,

then to conversations with experts.

sau đó là các cuộc trò chuyện với chuyên gia.

We began to collect our sources.

Chúng tôi bắt đầu thu thập các nguồn tư liệu của mình.

With every step,

Ở mỗi bước,

we realized

chúng tôi nhận ra

that we were still not doing enough.

rằng chúng tôi vẫn làm chưa đủ.

Nowadays,

Ngày nay,

we try to read

chúng tôi cố gắng đọc

as many primary sources as possible, Ngữ pháp

càng nhiều nguồn chính thống càng tốt,

talk to multiple experts,

nói chuyện với nhiều chuyên gia,

and document our simplifications

và ghi chép lại những điểm đơn giản hóa của mình

and give further reading

đồng thời cung cấp thêm tài liệu đọc

in our sources doc.

trong tài liệu nguồn của chúng tôi.

But this doesn't make our process flawless.

Nhưng điều này không làm cho quá trình của chúng tôi trở nên hoàn hảo.

What do you do Mạch ý

Bạn sẽ làm gì

if experts disagree with each other?

nếu các chuyên gia không đồng tình với nhau?

What do you do if you find an amazing fact

Bạn sẽ làm gì nếu bạn tìm thấy một sự thật đáng kinh ngạc

that perfectly fits a narrative, Cụm từ

hoàn toàn phù hợp với một câu chuyện,

but just can't find its primary source?

nhưng lại không thể tìm thấy nguồn gốc của nó?

How do you deal with the reality

Bạn đối phó với thực tế như thế nào

that many scientific results

khi nhiều kết quả khoa học

have huge error bars Cách dùng từ

có sai số lớn

or maybes attached to them?

hoặc những phỏng đoán đi kèm?

How do you handle complex systems

Bạn xử lý thế nào đối với những hệ thống phức tạp

that defy easy answers? Cụm từ

mà thách thức cả những câu trả lời dễ dàng?

In the end,

Cuối cùng,

we make 10-minute videos,

chúng tôi làm các video 10 phút,

so we need to make decisions

vì vậy chúng tôi cần phải đưa ra quyết định

about what details and explanations can fit, Ngữ pháp

về những chi tiết và lời giải thích nào có thể phù hợp,

which aspects need to be simplified,

khía cạnh nào cần được đơn giản hóa,

and which parts to cut.

và phần nào cần lược bỏ.

There is no single best answer

Không có câu trả lời nào tốt nhất

for how to do this,

cho việc làm thế nào để thực hiện điều này,

and so we weigh the different options Cụm từ

vì vậy chúng tôi cân nhắc các lựa chọn khác nhau

every single time.

ở mỗi lần thực hiện.

It can be painful for experts Ngữ pháp

Có thể sẽ đau lòng cho các chuyên gia

to see their field simplified.

khi thấy lĩnh vực của mình bị đơn giản hóa.

Some are happy with us,

Vài người hài lòng với chúng tôi,

while others don't like it. Ngữ pháp

trong khi những người khác lại không thích điều đó.

This is fair,

Điều này là công bằng,

but also impossible to avoid.

nhưng cũng không thể tránh khỏi.

We're still trying to improve

Chúng tôi vẫn đang cố gắng cải thiện

and want to be transparent Cụm từ

và muốn minh bạch

about what we're trying to do.

về những gì chúng tôi đang nỗ lực thực hiện.

For example,

Ví dụ,

we're taking part in the TRESCA project Cụm từ

chúng tôi đang tham gia vào dự án TRESCA

about science communication

về truyền thông khoa học

to learn more.

để tìm hiểu thêm.

All of this brings us Mạch ý

Tất cả những điều này đưa chúng ta

to the purpose of our videos.

đến mục đích của các video mà chúng tôi làm.

The most important thing

Điều quan trọng nhất

we want to do with this channel

chúng tôi muốn làm với kênh này

is to inspire you

là truyền cảm hứng cho bạn

and spark your curiosity for science Cụm từ

và khơi dậy trí tò mò của bạn về khoa học

and the amazing universe

cũng như vũ trụ kỳ diệu

we live in.

mà chúng ta đang sống.

Learning often

Học hỏi thường

doesn't feel like fun,

không mang lại cảm giác vui vẻ,

but with the right story,

nhưng với một câu chuyện hay,

it is one of the best things,

thì đó là một trong những điều tuyệt vời nhất,

and we hope

và chúng tôi hy vọng

to provide that to you.

sẽ mang lại điều đó cho bạn.

Ultimately,

Tóm lại,

we hope

chúng tôi mong rằng

that we light a fire in you Thành ngữ

chúng tôi sẽ thắp lên ngọn lửa trong bạn

that motivates you to read books,

tạo động lực để bạn đọc sách,

pay more attention

chú ý nhiều hơn

at school or university,

ở trường hoặc đại học,

and just get interested

và đơn giản là hứng thú

in a scientific field or two

vào một vài lĩnh vực khoa học

and learn more on your own.

và tự mình học hỏi nhiều hơn.

Not because you have to, Mạch ý

Không phải vì bạn phải làm thế,

but because you want to know more

mà vì bạn muốn biết nhiều hơn

about how the world

về cách thức thế giới

really works.

thực sự vận hành.

Because the universe is beautiful

Bởi vì vũ trụ rất tươi đẹp

and science is a way Thành ngữ

và khoa học là một cách

of seeing this beauty

để nhìn thấy vẻ đẹp này

more clearly.

rõ ràng hơn.

And we hope

Và chúng tôi hy vọng

that knowing that we have to simplify a bit Ngữ pháp

rằng việc biết chúng tôi phải đơn giản hóa đôi chút

does not make you enjoy

sẽ không khiến bạn bớt thích

our videos less.

các video của chúng tôi.

We are trying to build something

Chúng tôi đang cố gắng xây dựng một điều gì đó

with Kurzgesagt

với Kurzgesagt

and while we're not 100% sure yet

và mặc dù chưa chắc chắn 100%

what exactly,

chính xác nó là gì,

hopefully something

hy vọng đó là điều gì đó

that gets people to think Ngữ pháp

khiến mọi người suy ngẫm

about their own life

về cuộc sống của chính họ

and the context

và bối cảnh

they exist in today,

mà họ đang tồn tại ngày nay,

as well Ngữ pháp

cũng như

as the far future

tương lai xa xôi

and the potential

và tiềm năng

we all have as a species.

mà tất cả chúng ta có như một giống loài.

And,

Và,

of course,

dĩ nhiên,

how big things are

vạn vật to lớn ra sao

and what happens

và điều gì sẽ xảy ra

when we blow stuff up Cụm động từ

khi chúng ta làm nổ tung mọi thứ

because it's fun.

bởi vì nó thú vị.

Thanks for watching

Cảm ơn bạn đã theo dõi

and sharing

chia sẻ

and supporting us.

và ủng hộ chúng tôi.

We really can't

Chúng tôi thực sự không thể

do this without you.

làm được điều này nếu không có bạn.