Tại sao những thứ đó lại dễ thương?: tài liệu học tiếng Anh

Hey Vsauce, Michael here.

Chào Vsauce, Michael đây.

And the Pet Collective offers 24-hour coverage of puppies and kittens. Cách dùng từ

Và Pet Collective phát sóng hình ảnh chó con và mèo con suốt 24 giờ.

It's really cute.

Thật sự rất dễ thương.

But what is cute scientifically?

Nhưng xét về khoa học, thế nào là dễ thương?

I mean, why do we like soft cuddly things and

Ý tôi là, tại sao chúng ta thích những thứ mềm mại, đáng ôm và

why do cute things have a unique effect on us?

tại sao những thứ dễ thương lại có tác động đặc biệt đến chúng ta?

Well, the word cute is a shortening of acute, Cách dùng từ

À, từ cute là dạng rút gọn của acute,

which originally meant keen, shrewd, perceptive.

vốn ban đầu có nghĩa là sắc sảo, khôn ngoan, tinh tường.

About 180 years ago,

Khoảng 180 năm trước,

the word cute began to be used as slang for a girl who was pretty. Cụm từ

từ cute bắt đầu được dùng như tiếng lóng để chỉ một cô gái xinh đẹp.

And after that,

Và sau đó,

it accrued a new meaning Cụm từ

nó dần có thêm một nghĩa mới

and was used to describe

và được dùng để miêu tả những nét

cuddly, delicate, quaint,

đáng ôm, mỏng manh, duyên dáng cổ điển,

precious, youthful traits.

đáng quý và trẻ trung.

Konrad Lorenz studied cuteness in living things

Konrad Lorenz đã nghiên cứu sự dễ thương ở các sinh vật

and put together a great specific list of what we consider cute. Cụm động từ

và lập ra một danh sách rất cụ thể về những gì chúng ta cho là dễ thương.

Small body size with a disproportionately large head,

Thân hình nhỏ nhưng đầu to không cân xứng,

large eyes,

đôi mắt to,

and round and soft body features.

cùng các đường nét cơ thể tròn trịa, mềm mại.

But why exactly do these characteristics elicit an aw response from us humans? Cụm từ

Nhưng chính xác thì tại sao những đặc điểm này lại gợi lên phản ứng “aww” ở con người chúng ta?

Well, Lorenz pointed out that you can find all of those characteristics in the human baby,

Lorenz chỉ ra rằng ta có thể thấy tất cả những đặc điểm đó ở trẻ sơ sinh,

which makes sense.

điều này hoàn toàn hợp lý.

If merely looking at our offspring makes us instinctively feel protective and nurturing, Ngữ pháp

Nếu chỉ cần nhìn con mình cũng khiến ta theo bản năng muốn bảo vệ và chăm sóc,

well, that's great for all of us.

thì đó là điều rất tốt cho tất cả chúng ta.

A fun consequence of this is that our experience of cuteness can be triggered by things that aren't human babies. Ghi chú

Một hệ quả thú vị là cảm nhận về sự dễ thương của ta có thể được khơi lên bởi những thứ không phải trẻ sơ sinh.

For instance, shells, bunnies, owls, and even a hammer.

Chẳng hạn như vỏ sò, thỏ con, cú và thậm chí cả một chiếc búa.

A hammer, how can that be?

Một chiếc búa ư, sao có thể chứ?

Take a look at this interactive tool from the Exploratorium.

Hãy xem công cụ tương tác này của Exploratorium.

A hammer is boring,

Một chiếc búa thì thật tẻ nhạt,

but if we apply Lorenz's traits and make it really round and really squat,

nhưng nếu ta áp dụng các đặc điểm của Lorenz, khiến nó thật tròn và thật lùn mập,

it goes from a utilitarian tool to a cute little tiny hammer. Ngữ pháp

nó sẽ biến từ một công cụ thực dụng thành một chiếc búa bé tí dễ thương.

Oh, he's just a little hammer. Mạch ý

Ôi, cậu ấy chỉ là một chiếc búa bé bỏng thôi mà.

Don't hurt him.

Đừng làm cậu ấy đau.

It is a hammer that has become cute

Đó là một chiếc búa đã trở nên dễ thương

because we gave it qualities that we see in our own offspring.

vì ta trao cho nó những đặc điểm mà ta thấy ở chính con mình.

As Daniel Dennett puts it, Mạch ý

Như Daniel Dennett nói,

if human babies looked like this instead of that, Ngữ pháp

nếu trẻ sơ sinh trông như thế này thay vì thế kia,

we would find this cute.

ta sẽ thấy hình dạng này dễ thương.

And whenever we saw something that looked like it,

Và mỗi khi thấy thứ gì trông giống nó,

we would want to cuddle and snuggle with it.

ta sẽ muốn ôm ấp và âu yếm nó.

All right,

Được rồi,

so we have a pretty good idea about the how and what of cute. Ngữ pháp

vậy là ta đã hiểu khá rõ sự dễ thương là gì và nó hoạt động ra sao.

But where is cute? Mạch ý

Nhưng sự dễ thương nằm ở đâu?

Well, researchers have shown cute baby pictures to subjects while using functional MRI to track activity in the brain. Cụm từ

Các nhà nghiên cứu cho người tham gia xem ảnh em bé dễ thương trong lúc dùng MRI chức năng để theo dõi hoạt động trong não.

And sure enough, Mạch ý

Và đúng như dự đoán,

the cuter the baby in the picture, Ngữ pháp

em bé trong ảnh càng dễ thương,

the more activation found right here,

thì mức độ kích hoạt ngay tại đây càng cao,

the nucleus accumbens,

chính là ở nhân accumbens,

a pleasure center.

một trung tâm khoái cảm.

When activated,

Khi được kích hoạt,

the nucleus accumbens releases dopamine.

nhân accumbens sẽ giải phóng dopamine.

It's all part of our internal reward system.

Tất cả đều là một phần trong hệ thống tưởng thưởng nội tại của chúng ta.

It's the same part of the brain targeted by cocaine and meth.

Đó cũng chính là vùng não mà cocaine và methamphetamine nhắm đến.

Cuteness is such a powerful force on the brain, Ngữ pháp

Sự dễ thương có tác động vô cùng mạnh mẽ lên não bộ,

in fact, that it can affect our behaviors,

đến mức nó có thể ảnh hưởng đến hành vi của chúng ta,

what we like, what we buy. Mạch ý

đến những gì ta thích và mua.

And so it's no coincidence that the creators of cartoon characters like Mickey Mouse or Pikachu Cụm từ

Vì vậy, không phải ngẫu nhiên mà những người tạo ra các nhân vật hoạt hình như Mickey Mouse hay Pikachu

have drawn them more and more cute over time. Ngữ pháp

đã vẽ chúng ngày một dễ thương hơn theo thời gian.

The Japanese concept of kawaii is a great example of this, Văn hóa

Khái niệm kawaii của Nhật Bản là một ví dụ rất hay,

and it's one that's fun to quantify.

và cũng rất thú vị khi định lượng nó.

If you're an adult,

Nếu bạn là người trưởng thành,

how many of your own heads stacked on top of each other Ghi chú

bạn nghĩ cần xếp chồng bao nhiêu chiếc đầu của chính mình

do you think it would take to equal your height?

thì mới bằng chiều cao cơ thể bạn?

The answer for most of us is around seven and a half.

Với hầu hết chúng ta, câu trả lời là khoảng bảy cái đầu rưỡi.

But illustrations of people that are meant to make them look heroic or noble Ngữ pháp

Nhưng các hình minh họa nhằm làm một người trông oai hùng hoặc cao quý

tend to make the person around eight to eight and a half heads high.

thường vẽ người đó cao khoảng tám đến tám cái đầu rưỡi.

Cute goes the other way. Thành ngữ

Còn vẻ dễ thương thì ngược lại.

Manga characters tend to only be about five and a half

Các nhân vật manga thường chỉ cao khoảng năm cái đầu rưỡi

to six and a half heads tall.

đến sáu cái đầu rưỡi.

Back to babies.

Trở lại với trẻ sơ sinh.

There are many other psychological factors at work Thành ngữ

Có rất nhiều yếu tố tâm lý khác cùng tác động

that cause us to want to instinctively take care of our young.

khiến chúng ta theo bản năng muốn chăm sóc con cái mình.

And to be sure, Mạch ý

Và tất nhiên,

some of them are decidedly not cute.

một số yếu tố trong đó hoàn toàn không dễ thương.

For instance, poopy diapers.

Ví dụ như tã dính phân.

Researchers have found that mothers,

Các nhà nghiên cứu phát hiện rằng các bà mẹ,

when exposed to soiled diapers, Ngữ pháp

khi tiếp xúc với những chiếc tã bẩn,

tend to consider the smell coming from their own child's diaper

thường cho rằng mùi bốc ra từ tã của chính con mình

to be the least terrible, Ngữ pháp

là ít khó chịu nhất,

despite not knowing which diaper belonged to which kid. Ngữ pháp

dù không biết chiếc tã nào là của đứa trẻ nào.

When something retains juvenile traits all the way through adulthood, Cụm từ

Khi một sinh vật vẫn giữ những đặc điểm ấu thơ cho đến tận tuổi trưởng thành,

it is called neoteny, Cách dùng từ

điều đó được gọi là neoteny,

and we love it,

và chúng ta rất thích điều đó,

especially in animals that we keep as pets.

đặc biệt ở những loài vật ta nuôi làm thú cưng.

Of course,

Tất nhiên,

us humans have selectively bred all kinds of animals Cách dùng từ

con người đã lai tạo có chọn lọc đủ mọi loài động vật

to make each generation more and more useful to us.

để mỗi thế hệ ngày càng hữu ích hơn với chúng ta.

But the dog may be the animal that we have spent the most time designing, Ngữ pháp

Nhưng chó có lẽ là loài vật mà chúng ta đã dành nhiều thời gian thiết kế nhất,

making each generation better at hunting

khiến mỗi thế hệ đi săn giỏi hơn

or better at staying cuter for longer.

hoặc duy trì vẻ dễ thương lâu hơn.

Dogs like this have been designed by us Ngữ pháp

Những chú chó như thế này đã được chúng ta thiết kế

to look, grow, and behave in ways that we want,

để có ngoại hình, cách phát triển và cách hành xử theo ý chúng ta,

not that dissimilar from how we would design, say, a DVD player and its features. Ngữ pháp

không khác mấy việc ta thiết kế một đầu phát DVD cùng các tính năng của nó.

So whether it's staying cute forever Ngữ pháp

Vậy nên, dù là để giữ vẻ dễ thương mãi mãi

or just being a really great hunting companion,

hay chỉ để trở thành người bạn đồng hành đi săn thật tuyệt,

the modern dog, more than any other animal,

chó hiện đại, hơn bất kỳ loài vật nào khác,

could be considered not so much a consequence of nature Ngữ pháp

có thể được coi không hẳn là kết quả của tự nhiên

as much as it is a piece of human technology. Thành ngữ

mà giống một sản phẩm công nghệ của con người hơn.

As Science Friday puts it,

Như Science Friday nói,

the dog is man's best friend Mạch ý

chó là người bạn tốt nhất của con người

because it may be man's best invention.

vì nó có thể là phát minh tuyệt vời nhất của con người.

So go pet a cute dog today.

Vậy hôm nay hãy đi vuốt ve một chú chó dễ thương nhé.

And as always,

Và như mọi khi,

thanks for watching.

cảm ơn các bạn đã theo dõi.