KHOA HỌC VỀ ĐÁNH RẮM: tài liệu học tiếng Anh

Hey, Vsauce. Michael here.

Chào, Vsauce. Michael đây.

And today we are going to talk about farts.

Hôm nay chúng ta sẽ nói về chuyện xì hơi.

What are they?

Xì hơi là gì?

How do they define us?

Nó định hình chúng ta như thế nào?

And how much weight do we lose every time we fart?

Và mỗi lần xì hơi, chúng ta nhẹ đi bao nhiêu?

Now, it's easy to think that talking about farts is immature, Ngữ pháp

Ta rất dễ nghĩ rằng nói về chuyện xì hơi là trẻ con,

but they are incredibly complicated.

nhưng nó lại phức tạp đến khó tin.

And by analyzing them because they're funny, Ngữ pháp

Và khi phân tích chúng chỉ vì thấy buồn cười,

you can accidentally learn a lot of science.

bạn có thể vô tình học được rất nhiều kiến thức khoa học.

Plus, we are in great company. Thành ngữ

Hơn nữa, nhiều nhân vật lỗi lạc cũng từng bàn về chuyện này.

Mozart wrote songs and poems about flatulence,

Mozart từng viết những bài hát và bài thơ về chuyện trung tiện,

and even Benjamin Franklin once wrote an essay titled Fart Proudly.

thậm chí Benjamin Franklin còn từng viết một bài luận mang tên Hãy tự hào mà xì hơi.

So, first things first, Cụm từ

Vậy trước hết,

where do farts come from?

xì hơi bắt nguồn từ đâu?

A lot of the gas that makes up a fart comes from the outside Cụm động từ

Phần lớn lượng khí tạo nên một cú xì hơi đến từ bên ngoài

because you swallowed it.

vì bạn đã nuốt nó vào.

That's right.

Đúng vậy.

You swallow a lot of air when swallowing spit or food or beverage.

Bạn nuốt rất nhiều không khí khi nuốt nước bọt, thức ăn hoặc đồ uống.

Now, some of this will come back up as a burp.

Một phần không khí sẽ đi ngược lên và thoát ra thành tiếng ợ.

But if it doesn't soon enough, Cụm từ

Nhưng nếu nó không kịp đi lên,

it will go deeper into your digestive system.

nó sẽ đi sâu hơn vào hệ tiêu hóa.

But it's where the other portion of the gas

Nhưng nguồn gốc của phần khí còn lại

that makes up a fart comes from that makes farts so unique.

trong một cú xì hơi mới là điều khiến nó trở nên đặc biệt.

No two people's farts smell alike. Ngữ pháp

Không có hai người nào xì hơi có mùi giống nhau.

The pungent part of a fart is unique to you,

Phần tạo ra mùi hăng trong cú xì hơi là đặc trưng của riêng bạn,

and it comes from things that are inside you and are not you.

và nó đến từ những thứ ở bên trong bạn nhưng không phải là bạn.

Inside your intestines are completely separate organisms, Ngữ pháp

Bên trong ruột của bạn là những sinh vật hoàn toàn tách biệt,

bacteria and microbes that digest food you haven't or can't.

gồm vi khuẩn và vi sinh vật tiêu hóa thức ăn mà bạn chưa hoặc không thể tiêu hóa.

Now, these little guys have a great collective name,

Những sinh vật nhỏ bé này có một tên gọi chung rất hay:

gut flora. Cách dùng từ

hệ vi sinh đường ruột.

And because they are so much smaller than the average human cell, Ngữ pháp

Và vì chúng nhỏ hơn tế bào trung bình của con người rất nhiều,

their numbers are staggering. Cách dùng từ

số lượng của chúng lớn đến kinh ngạc.

Believe it or not, your body contains about 10 trillion cells. Ý định

Tin hay không thì tùy, cơ thể bạn chứa khoảng 10 nghìn tỷ tế bào.

But the number of bacteria and microorganisms inside your intestines

Nhưng số vi khuẩn và vi sinh vật trong ruột bạn

is nearly 100 trillion.

lên tới gần 100 nghìn tỷ.

As these microorganisms digest food that you haven't or can't,

Khi những vi sinh vật này tiêu hóa thức ăn mà bạn chưa hoặc không thể tiêu hóa,

they produce helpful things like vitamin K.

chúng tạo ra những chất hữu ích như vitamin K.

But they also produce chemicals

Nhưng chúng cũng tạo ra các hóa chất

that lead to the reason that farts smell. Cụm từ

khiến cho khí xì hơi có mùi.

And we all fart every day,

Và tất cả chúng ta đều xì hơi mỗi ngày,

about a pint of fart every day.

tổng cộng khoảng nửa lít khí mỗi ngày.

And if you say that you don't fart,

Nếu bạn nói rằng mình không xì hơi,

you probably release that gas when you're in the bathroom

có lẽ bạn thải lượng khí đó khi ở trong nhà vệ sinh

or at night when you're asleep and your muscles are more relaxed.

hoặc vào ban đêm, khi bạn ngủ và cơ bắp thả lỏng hơn.

But if this amount of gas used to be inside you, Ngữ pháp

Nhưng nếu lượng khí này trước đây ở trong người bạn

and now it's not,

còn bây giờ thì không,

that must mean that every time you fart you lose mass,

điều đó có nghĩa là mỗi lần xì hơi, bạn mất đi một phần khối lượng,

you lose weight.

tức là bạn nhẹ đi.

But how much weight?

Nhưng nhẹ đi bao nhiêu?

Well, luckily, some researchers have already figured this out. Cụm động từ

May thay, một số nhà nghiên cứu đã tính ra điều này.

Assuming this average chemical makeup of a fart, Ngữ pháp

Dựa trên thành phần hóa học trung bình giả định của một cú xì hơi

and what studies have shown is the typical volume of a fart,

và thể tích xì hơi điển hình mà các nghiên cứu ghi nhận,

it can be calculated Ngữ pháp

ta có thể tính được

that the average fart weighs about 3/100 of a gram.

một cú xì hơi trung bình nặng khoảng 3/100 gam.

And the part of it that actually stinks only weighs 0.0008 grams.

Còn phần thực sự gây mùi chỉ nặng 0,0008 gam.

Okay, so a fart weighs 3/100 of a gram.

Được rồi, vậy một cú xì hơi nặng 3/100 gam.

I mean, what does that really mean? Mạch ý

Nhưng con số đó thực sự có ý nghĩa gì?

Well, here's a fun way to think about it. Mạch ý

Đây là một cách thú vị để hình dung.

As you move further away from the center of the Earth, Ngữ pháp

Khi bạn di chuyển ra xa tâm Trái Đất hơn,

the gravitational attraction between the two of you decreases and your weight decreases.

lực hấp dẫn giữa bạn và Trái Đất giảm đi, nên trọng lượng của bạn cũng giảm.

In fact, according to this fantastic book about the scale of things, Cụm từ

Thực tế, theo cuốn sách tuyệt vời này về quy mô của vạn vật,

your weight decreases by about 0.5% for every 6 mi you are above Earth.

cứ lên cao thêm 6 dặm so với Trái Đất, trọng lượng của bạn giảm khoảng 0,5%.

In fact,

Thực ra,

the average fart causes you to lose an amount of weight

một cú xì hơi trung bình khiến trọng lượng của bạn giảm một lượng

equivalent to being about a third of an inch further from Earth. Cụm từ

tương đương với khi bạn cách xa Trái Đất thêm khoảng một phần ba inch.

The way your gut flora process the food that you eat and influence how your farts smell

Cách hệ vi sinh đường ruột xử lý thức ăn bạn ăn và tác động đến mùi xì hơi

was established within the first 2 to 3 months of your life.

đã được định hình trong 2 đến 3 tháng đầu đời.

When you're first born,

Khi bạn vừa chào đời,

your gastrointestinal tract is completely sterile. Cách dùng từ

đường tiêu hóa của bạn hoàn toàn vô trùng.

There are no microorganisms living in it.

Không có vi sinh vật nào sống trong đó.

In fact, unlike the rest of your life,

Thực tế, khác với phần đời còn lại,

the very first poop that you take is almost completely sterile.

lần đi tiêu đầu tiên của bạn gần như hoàn toàn vô trùng.

It's so significant,

Nó đặc biệt quan trọng đến mức

it has a special name, meconium. Cách dùng từ

có một tên riêng là phân su.

Now, I will spare you any pictures, Cụm từ

Tôi sẽ không cho bạn xem hình ảnh,

but if you ever want to call someone a poop head,

nhưng nếu có lúc bạn muốn gọi ai đó là đầu phân,

try instead calling them a meconium head.

hãy thử gọi họ là đầu phân su.

It's like a poop head, but with no experience. Thành ngữ

Giống như đầu phân, nhưng chưa có kinh nghiệm.

As soon as you leave your mother, Ngữ pháp

Ngay khi rời khỏi cơ thể mẹ,

you begin collecting microorganisms inside your digestive system.

bạn bắt đầu thu nhận vi sinh vật vào hệ tiêu hóa.

In fact, within the first 5 to 10 minutes of being born,

Thực tế, trong vòng 5 đến 10 phút đầu tiên sau khi chào đời,

the gut flora that you have are almost exactly equivalent

hệ vi sinh đường ruột của bạn gần như giống hệt

to the microorganisms living in your mother's birth canal.

các vi sinh vật sống trong đường sinh của mẹ.

Now, later, these microorganisms come from your environment,

Sau đó, các vi sinh vật này đến từ môi trường xung quanh,

especially from what you eat, milk, or formula.

đặc biệt là từ thức ăn, sữa hoặc sữa công thức.

This early in your life,

Ở giai đoạn rất sớm này của cuộc đời,

microorganisms train your immune system to not attack them. Cụm từ

vi sinh vật huấn luyện hệ miễn dịch của bạn để nó không tấn công chúng.

And so, within the first 2 or 3 months of your life,

Vì vậy, trong 2 hoặc 3 tháng đầu đời,

whatever microorganisms are there have largely established themselves Ngữ pháp

các vi sinh vật hiện diện ở đó phần lớn đã ổn định

as the exact colonial makeup of your gut flora

và tạo nên thành phần quần thể đặc trưng của hệ vi sinh đường ruột

for your entire life.

trong suốt cuộc đời bạn.

That's all cool, but how loud can a fart get? Mạch ý

Tất cả đều thú vị, nhưng tiếng xì hơi có thể lớn đến mức nào?

Well, the Guinness Book of World Records doesn't know.

Sách Kỷ lục Guinness cũng không biết.

In fact, there are a lot of records it doesn't keep,

Thực ra, có rất nhiều kỷ lục mà họ không ghi nhận,

some of which it doesn't keep because they're dangerous. Ngữ pháp

trong đó có những kỷ lục không được ghi vì quá nguy hiểm.

For instance, speed drinking.

Ví dụ như thi uống thật nhanh.

It's possible to open up your throat

Bạn có thể mở rộng cổ họng

and literally pour a liquid straight down your esophagus into your belly.

rồi đổ chất lỏng theo đúng nghĩa đen thẳng qua thực quản xuống bụng.

But it is really dangerous and should never be done by anybody.

Nhưng việc này cực kỳ nguy hiểm và tuyệt đối không ai nên làm.

Now, burping, they do have records of. Ngữ pháp

Còn về ợ hơi thì họ có ghi nhận kỷ lục.

The world record for the largest burp belongs to Paul Hunn from the United Kingdom,

Kỷ lục thế giới về cú ợ lớn nhất thuộc về Paul Hunn đến từ Vương quốc Anh,

whose burp registered 109.9 dB, Cách dùng từ

với âm lượng đo được là 109,9 dB,

about as loud as a car horn. Ngữ pháp

lớn gần bằng tiếng còi ô tô.

Oh, and also, many of these microorganisms that live inside your gut

À, ngoài ra, nhiều vi sinh vật sống trong ruột bạn

and digest food and make farts smell bad

và tiêu hóa thức ăn, khiến khí xì hơi có mùi hôi,

also create gases that are flammable.

cũng tạo ra các loại khí dễ cháy.

We've all seen this, and it is very, very true.

Chúng ta đều từng thấy chuyện này, và nó hoàn toàn là thật.

The MythBusters even did an episode where they proved that farts can be lit on fire, Cụm từ

MythBusters thậm chí còn làm một tập chứng minh rằng có thể châm lửa vào khí xì hơi,

but the episode was deemed too gross and never aired. Cách dùng từ

nhưng tập đó bị xem là quá ghê nên chưa bao giờ được phát sóng.

Another thing you should know about farts is that when you hold them in, Cụm động từ

Một điều khác cần biết về xì hơi là khi bạn nhịn,

many of the gases inside them will get reabsorbed back into your bloodstream Cụm từ

nhiều loại khí bên trong sẽ được tái hấp thu vào máu

through the intestinal lumen.

qua lòng ruột.

Now, the smelly stinky stuff doesn't travel this way,

Những chất nặng mùi không đi theo con đường này,

but the nutrient stuff like oxygen will.

nhưng những chất có ích như oxy thì có.

And the bloodstream brings these gases back to the lungs

Dòng máu đưa những khí này trở lại phổi,

where you exhale them.

rồi bạn thở chúng ra.

So, if you hold in your farts a lot,

Vì vậy, nếu thường xuyên nhịn xì hơi,

you, in a way, will have literal fart breath. Ý định

theo một nghĩa nào đó, bạn thực sự sẽ có hơi thở xì hơi.

The Fitzroy River turtle does one better. Thành ngữ

Rùa sông Fitzroy còn làm được hơn thế.

It can do what I like to call a reverse fart. Ý định

Nó có thể làm điều mà tôi thích gọi là xì hơi ngược.

Because it spends so much time underwater,

Vì dành quá nhiều thời gian ở dưới nước,

it's developed a way to breathe through its butt. Cụm từ

nó đã phát triển cách thở bằng mông.

It actually can get up to 68% of the oxygen it needs

Nó thực sự có thể lấy tới 68% lượng oxy cần thiết

by simply opening up that cavity

chỉ bằng cách mở khoang đó

and getting oxygen from the water.

và lấy oxy từ nước.

Finally, I want to leave you with the art of the fart. Mạch ý

Cuối cùng, tôi muốn khép lại bằng nghệ thuật xì hơi.

The way your farts sound is determined Cụm từ

Âm thanh khi bạn xì hơi được quyết định

by their speed and the shape of their exit.

bởi tốc độ của luồng khí và hình dạng lối thoát.

But a select few can not only make themselves create flatus on command, Ghi chú

Nhưng một số rất ít người không chỉ có thể chủ động trung tiện theo ý muốn,

but can also modulate the pitch and tone of their farts. Cụm từ

mà còn có thể điều chỉnh cao độ và âm sắc của tiếng xì hơi.

These people are known as flatulists. Cụm từ

Những người này được gọi là nghệ sĩ xì hơi.

And one of the most famous right now is Mr. Methane.

Và một trong những người nổi tiếng nhất hiện nay là Mr. Methane.

Amazing, right?

Tuyệt vời, đúng không?

Well, now that we've talked about farts, Mạch ý

Giờ chúng ta đã nói xong về chuyện xì hơi,

let's move on to outer space on youtube.com/spacelab.

hãy chuyển sang không gian vũ trụ tại youtube.com/spacelab.

Go over there now,

Hãy truy cập ngay,

and you can ask me any question about outer space that you want.

và bạn có thể hỏi tôi bất kỳ câu nào về không gian vũ trụ.

And every week I will answer three of them.

Mỗi tuần, tôi sẽ trả lời ba câu trong số đó.

So, what are you waiting for? Ý định

Vậy bạn còn chờ gì nữa?

Go check that out. Cụm động từ

Hãy vào xem đi.

And as always, thanks for watching.

Và như mọi khi, cảm ơn bạn đã theo dõi.