Mệt mỏi vì lướt tin tiêu cực (Doomscrolling)?: tài liệu học tiếng Anh

Being a human in the 21st century often feels frustrating.

Làm người trong thế kỷ 21 thường cảm thấy thật nản lòng.

We're clearly at the high point of our species.

Rõ ràng chúng ta đang ở đỉnh cao của giống loài mình.

Never have so many of us lived so well, Ngữ pháp

Chưa bao giờ có nhiều người trong chúng ta sống tốt đến thế,

been so healthy and well off. Cách dùng từ

khỏe mạnh và khá giả đến vậy.

At the same time, Mạch ý

Đồng thời,

life is incredibly hard.

cuộc sống cũng vô cùng khó khăn.

More than 15,000 children died yesterday.

Hơn 15.000 trẻ em đã qua đời ngày hôm qua.

700 million people live in extreme poverty.

700 triệu người sống trong cảnh nghèo đói cùng cực.

Even within rich societies,

Ngay cả trong các xã hội giàu có,

there's loads of unfairness and daily struggle. Cách dùng từ

cũng có đầy rẫy sự bất công và sự đấu tranh mỗi ngày.

We are divided,

Chúng ta bị chia rẽ,

unable to solve our problems while creating new ones,

không thể giải quyết các vấn đề của mình trong khi lại tạo ra những vấn đề mới,

destroying our world in the process.

và phá hủy thế giới của chúng ta trong quá trình đó.

In many ways,

Theo nhiều cách,

the vibe is that we live in dark times.

cảm giác như thể chúng ta đang sống trong thời kỳ đen tối.

It's so easy to feel disconnected and powerless

Thật dễ dàng để cảm thấy mất kết nối và bất lực

in the face of problems too big to solve. Cụm từ

trước những vấn đề quá lớn không thể giải quyết.

And so the state of the world fills many of us with doom, Cụm từ

Và vì thế, tình trạng của thế giới khiến nhiều người trong chúng ta tràn ngập cảm giác tồi tệ,

hopelessness, and sadness.

vô vọng và buồn bã.

We feel it too.

Chúng tôi cũng cảm thấy như vậy.

It's one of the most pervasive stories of our time, Ngữ pháp

Đó là một trong những câu chuyện phổ biến nhất của thời đại chúng ta,

and there's a lot of truth to it. Cụm từ

và có rất nhiều sự thật trong đó.

But,

Nhưng,

as Terry Pratchett said,

như Terry Pratchett đã nói,

we are the storytelling ape.

chúng ta là loài vượn biết kể chuyện.

We think in narratives

Chúng ta suy nghĩ bằng những lời tường thuật

and live in a network of stories that make up our world. Cụm động từ

và sống trong một mạng lưới các câu chuyện tạo nên thế giới của chúng ta.

So, without minimizing the darkness, Mạch ý

Vì vậy, không phải để làm giảm bớt sự u ám,

we want to add a story that we find helpful for dealing with the world.

chúng tôi muốn thêm một câu chuyện mà chúng tôi thấy hữu ích để đối mặt với thế giới.

This is subjective and not a science video,

Điều này mang tính chủ quan và không phải là một video khoa học,

so you don't need to buy into it. Cụm động từ

nên bạn không cần phải hoàn toàn tin vào nó.

Our story begins with the first moment that ever was.

Câu chuyện của chúng ta bắt đầu từ khoảnh khắc đầu tiên từng tồn tại.

14 billion years ago,

14 tỷ năm trước,

time and space began from some kind of state of pure energy.

thời gian và không gian bắt đầu từ một trạng thái năng lượng thuần túy nào đó.

From this very first moment,

Từ khoảnh khắc đầu tiên này,

the universe grew and evolved.

vũ trụ đã lớn lên và tiến hóa.

Things that were one became many.

Những thứ vốn là một đã trở thành nhiều.

Energy turned into forces and particles.

Năng lượng biến thành các lực và hạt.

Out of chaos, Ngữ pháp

Từ sự hỗn loạn,

emerged the laws of nature.

đã xuất hiện các quy luật của tự nhiên.

From these ingredients,

Từ những thành phần này,

stars arose,

các ngôi sao xuất hiện,

gigantic engines turning simple stuff into complex stuff,

những cỗ máy khổng lồ biến vật chất đơn giản thành vật chất phức tạp,

only to die violently and spread the new complexity around. Ngữ pháp

chỉ để rồi chết đi một cách dữ dội và rải rác sự phức tạp mới đó ra xung quanh.

Out of this more complex stuff,

Từ vật chất phức tạp hơn này,

new stars and more worlds emerged,

những ngôi sao mới và nhiều thế giới hơn đã xuất hiện,

repeating the cycle until most of the simple stuff was used up

lặp lại chu kỳ cho đến khi phần lớn vật chất đơn giản bị cạn kiệt

and most stars that will ever be born had been born.

và hầu hết các ngôi sao có thể sinh ra đều đã được sinh ra.

And then,

Và rồi,

on one planet where the conditions were just right,

trên một hành tinh nơi các điều kiện vừa vặn hoàn hảo,

dead particles and molecules combined to make another jump in complexity.

các hạt và phân tử vô tri đã kết hợp lại để tạo ra một bước nhảy vọt khác về sự phức tạp.

Maybe the laws that govern everything were destined to make life happen. Ngữ pháp

Có lẽ các quy luật chi phối mọi thứ đã định sẵn để sự sống xuất hiện.

Maybe it was just a cosmic dice throw.

Có lẽ đó chỉ là một cú đổ xúc xắc của vũ trụ.

But life, now the most complex thing in existence,

Nhưng sự sống, giờ đây là thứ phức tạp nhất tồn tại,

wasted no time and spread to even the tiniest corners. Cụm từ

đã không lãng phí thời gian và lan rộng đến cả những góc nhỏ bé nhất.

For billions of years,

Trong hàng tỷ năm,

cells held on, Cụm động từ

các tế bào đã bám trụ,

fighting against the elements and each other,

chiến đấu chống lại các yếu tố tự nhiên và chống lại nhau,

evolving in the process,

tiến hóa trong quá trình đó,

until one day they came together and made another jump in complexity to plants,

cho đến một ngày chúng tụ tập lại và tạo ra một bước nhảy vọt khác về sự phức tạp để thành thực vật,

animals, and fungi.

động vật và nấm.

First in the oceans,

Đầu tiên là ở các đại dương,

then on the land.

rồi sau đó là trên đất liền.

Earth was now the stage of something grand.

Trái đất giờ đây là sân khấu của một điều vĩ đại.

A complexity acceleration machine going at full speed.

Một cỗ máy gia tốc sự phức tạp chạy hết tốc lực.

Millions of new species emerged and vanished.

Hàng triệu loài mới xuất hiện và biến mất.

Life was beaten down over and over, Mạch ý

Sự sống bị vùi dập hết lần này đến lần khác,

but every time it came back stronger,

nhưng mỗi lần như vậy nó lại trở lại mạnh mẽ hơn,

resettling niches filled with corpses of the ones that came before.

tái định cư vào những hốc sinh thái chứa đầy xác của những sinh vật đi trước.

Most of these beings are hidden in time forever.

Hầu hết những sinh vật này bị che giấu mãi mãi trong thời gian.

We only know their faint echoes. Thành ngữ

Chúng ta chỉ biết đến những tiếng vọng yếu ớt của chúng.

Until a few million years ago,

Cho đến vài triệu năm trước,

an animal looked to the night sky.

một loài động vật đã nhìn lên bầu trời đêm.

It looked at its hands.

Nó nhìn vào đôi tay của mình.

It saw its reflection in a puddle

Nó thấy bóng mình trong một vũng nước

and it realized it existed,

và nó nhận ra rằng nó tồn tại,

that it was alive,

rằng nó đang sống,

here and now.

ở đây và ngay bây giờ.

You probably had such a moment as a small child,

Bạn có lẽ cũng từng có một khoảnh khắc như vậy khi còn là một đứa trẻ,

mundane and majestic at the same time.

vừa trần tục lại vừa hùng vĩ cùng lúc.

This is where the human story begins,

Đây là nơi câu chuyện của con người bắt đầu,

about 6 million years ago,

khoảng 6 triệu năm trước,

with the hominins.

với các tông Người (hominin).

Still just another animal among many others.

Vẫn chỉ là một loài động vật nữa trong số rất nhiều loài khác.

They split into many families and lineages,

Chúng tách ra thành nhiều họ và dòng dõi,

evolving further or disappearing again.

tiến hóa xa hơn hoặc lại biến mất.

But for some reason,

Nhưng vì một lý do nào đó,

their evolutionary niche enabled their brains to grow Cách dùng từ

hốc sinh thái tiến hóa đã cho phép não bộ của chúng phát triển

and they learned more about this strange world.

và chúng học được nhiều hơn về thế giới kỳ lạ này.

They prayed to the stars.

Chúng cầu nguyện các vì sao.

They tamed fire

Chúng chế ngự được lửa

and turned stones into tools. Ngữ pháp

và biến đá thành công cụ.

They celebrated and cried together.

Chúng ăn mừng và khóc cùng nhau.

Life was hard and brutally short,

Cuộc sống thật khắc nghiệt và ngắn ngủi đến tàn bạo,

but together they endured,

nhưng cùng nhau chúng đã chịu đựng được,

probably by telling themselves stories about the world.

có lẽ bằng cách kể cho nhau nghe những câu chuyện về thế giới.

For almost 250,000 generations,

Trong gần 250.000 thế hệ,

they built a biological foundation.

chúng đã xây dựng một nền tảng sinh học.

And then at some point,

Và rồi vào một thời điểm nào đó,

200,000 years or about 10,000 generations ago,

200.000 năm hay khoảng 10.000 thế hệ trước,

they became us.

chúng đã trở thành chúng ta.

Humanity had arrived.

Nhân loại đã xuất hiện.

Our ancestors didn't waste any time.

Tổ tiên của chúng ta đã không lãng phí chút thời gian nào.

Their world was still hard and unforgiving,

Thế giới của họ vẫn khắc nghiệt và không khoan nhượng,

but out of pure stubbornness,

nhưng vì sự bướng bỉnh thuần túy,

they didn't accept that.

họ đã không chấp nhận điều đó.

They wanted their lives to be better,

Họ muốn cuộc sống của mình tốt hơn,

so they made better tools and learned to preserve their knowledge beyond death.

vì vậy họ đã tạo ra những công cụ tốt hơn và học cách bảo tồn kiến thức vượt qua cả cái chết.

Progress started slow

Sự tiến bộ bắt đầu chậm chạp

and then suddenly they,

rồi đột nhiên họ,

or better,

hay nói đúng hơn,

we made the planet our own. Thành ngữ

chúng ta đã biến hành tinh này thành của riêng mình.

Agriculture and the first villages and temples snowballed into civilization, Thành ngữ

Nông nghiệp và những ngôi làng, đền thờ đầu tiên đã cuộn như quả cầu tuyết thành nền văn minh,

kingdoms and empires,

các vương quốc và đế chế,

technology, writing, astronomy, medicine, philosophy.

công nghệ, chữ viết, thiên văn học, y học, triết học.

A hot second later, Cách dùng từ

Một cái chớp mắt sau đó,

science, industrialization,

khoa học, công nghiệp hóa,

the modern world,

thế giới hiện đại,

the information age,

thời đại thông tin,

where we are today.

nơi chúng ta đang ở ngày hôm nay.

Earth is truly ours now.

Trái đất giờ đây thực sự là của chúng ta.

We changed it in ways unfathomable a few short generations ago.

Chúng ta đã thay đổi nó theo những cách không thể tưởng tượng được chỉ cách đây vài thế hệ ngắn ngủi.

We turned the land into fields worked by millions of machines,

Chúng ta biến đất đai thành những cánh đồng được cày xới bởi hàng triệu máy móc,

built thousands of gigantic jungles made of sand and metal. Thành ngữ

xây dựng hàng ngàn khu rừng khổng lồ làm bằng cát và kim loại.

We split the atom and traveled to other worlds.

Chúng ta phân chia nguyên tử và du hành đến các thế giới khác.

Everything is different today,

Mọi thứ hôm nay đều khác biệt,

except us, of course.

tất nhiên, ngoại trừ chúng ta.

We humans have not changed.

Con người chúng ta không hề thay đổi.

We were molded by a cold and unforgiving world

Chúng ta được nhào nặn bởi một thế giới lạnh lẽo và không khoan nhượng

where we needed to be hard and brutal to survive.

nơi chúng ta cần phải cứng rắn và tàn bạo để sống sót.

We are still bound to our nature that made us so successful. Thành ngữ

Chúng ta vẫn bị ràng buộc bởi bản chất đã giúp chúng ta thành công đến vậy.

We still tell stories,

Chúng ta vẫn kể những câu chuyện,

are hungry for food,

vẫn thèm khát thức ăn,

greedy for resources,

tham lam tài nguyên,

desperate to be accepted by our peers.

khao khát được đồng loại chấp nhận.

We're scared by the dangers that lurk in the dark,

Chúng ta sợ hãi những mối nguy hiểm rình rập trong bóng tối,

imagined and real ones.

cả những mối nguy tưởng tượng lẫn có thật.

We're still brutal to each other and the animals we hold power over. Cụm từ

Chúng ta vẫn tàn bạo với nhau và với những con vật mà chúng ta có quyền sinh sát.

We're still territorial and possessive.

Chúng ta vẫn có ý thức lãnh thổ và tính chiếm hữu.

We fear losing what we have

Chúng ta sợ mất những gì mình có

and we fear change.

và chúng ta sợ sự thay đổi.

We downplay the damage we cause Cụm từ

Chúng ta hạ thấp mức độ thiệt hại mà mình gây ra

and ignore the people in need outside our tribes.

và làm ngơ trước những người cần giúp đỡ bên ngoài bộ lạc của mình.

Humans are not nice.

Con người không hề tốt đẹp.

And if we look at our history,

Và nếu nhìn vào lịch sử của chúng ta,

how could we expect ourselves to be? Mạch ý

làm sao chúng ta có thể mong đợi mình tốt đẹp được?

In nature,

Trong tự nhiên,

we see great beauty,

chúng ta nhìn thấy vẻ đẹp vĩ đại,

but also endless violence and struggle,

nhưng cũng có bạo lực và sự đấu tranh vô tận,

devoid of morals or kindness. Cách dùng từ

không có đạo đức hay lòng tốt.

We are an instinct-driven apex predator that survived in an uncaring world,

Chúng ta là loài săn mồi đỉnh cao bị chi phối bởi bản năng đã sống sót trong một thế giới thờ ơ,

only now we have coal plants, nuclear weapons, and social media.

chỉ có điều bây giờ chúng ta có nhà máy than, vũ khí hạt nhân và mạng xã hội.

This would be hard to handle for any animal,

Điều này sẽ rất khó đối phó với bất kỳ loài động vật nào,

so it makes sense that we continue to follow the impulses so deeply ingrained in us. Cụm từ

vì vậy điều dễ hiểu là chúng ta tiếp tục tuân theo những bốc đồng đã ăn sâu vào mình.

But this is only because we've not yet caught up with the mind-numbing gift we've been handed. Ghi chú

Nhưng điều này chỉ là do chúng ta chưa bắt kịp với món quà vô giá mà chúng ta được ban tặng.

The real tragedy of humanity today

Bi kịch thực sự của nhân loại ngày nay

is that we are these amazingly powerful beings that have not awoken to their potential. Thành ngữ

là chúng ta là những sinh vật cực kỳ mạnh mẽ nhưng chưa thức tỉnh với tiềm năng của mình.

We're trapped in the present and the mindset of a scarce world.

Chúng ta bị mắc kẹt trong hiện tại và tư duy của một thế giới khan hiếm.

But aside from the physical limits of the universe, Mạch ý

Nhưng ngoài những giới hạn vật lý của vũ trụ,

there's nothing stopping us from creating a literal paradise for ourselves. Ngữ pháp

không có gì ngăn cản chúng ta tạo ra một thiên đường đúng nghĩa cho chính mình.

This seems so daft, Cách dùng từ

Điều này nghe có vẻ ngớ ngẩn,

but it's true.

nhưng đó là sự thật.

If we dare to tell ourselves a different story Thành ngữ

Nếu chúng ta dám kể cho mình một câu chuyện khác

about who we are and who we could be.

về việc chúng ta là ai và chúng ta có thể trở thành ai.

Humans throughout history felt like they would witness the apocalypse,

Con người trong suốt chiều dài lịch sử luôn cảm thấy như họ sẽ chứng kiến ngày tận thế,

and this feels especially true today,

và điều này cảm thấy đặc biệt đúng vào ngày nay,

but you're probably not living in the end times. Văn hóa

nhưng bạn có lẽ không sống trong thời khắc tận thế đâu.

There's a solid chance that humanity will persist for thousands, Cụm từ

Có một cơ hội vững chắc rằng nhân loại sẽ tồn tại thêm hàng ngàn,

maybe millions of years.

có lẽ hàng triệu năm nữa.

If this might be the very start of our history,

Nếu đây có thể chỉ là bước khởi đầu cho lịch sử của chúng ta,

what can we dream of achieving?

chúng ta có thể mơ ước đạt được điều gì?

Just like our very first ancestors 6 million years ago,

Giống như tổ tiên đầu tiên của chúng ta 6 triệu năm trước,

we may be the ancestors of another 250,000 generations of people.

chúng ta có thể là tổ tiên của 250.000 thế hệ người nữa.

But while the hominins found themselves powerless in a world they had to adapt to, Ngữ pháp

Nhưng trong khi các hominin thấy mình bất lực trong một thế giới mà họ phải thích nghi,

our starting conditions could not be more different. Ngữ pháp

điều kiện khởi đầu của chúng ta không thể khác biệt hơn.

It's like we got handed a save file of a game where others put in millions of hours of work Văn hóa

Giống như chúng ta được giao một tệp lưu trò chơi mà người khác đã bỏ ra hàng triệu giờ làm việc

and where we can decide what game we want to play in the future.

và ở đó chúng ta có thể quyết định mình muốn chơi trò chơi gì trong tương lai.

The world is still horrible

Thế giới vẫn còn tồi tệ

and it's also the best world that's ever existed.

và nó cũng là thế giới tốt nhất từng tồn tại.

And we can make it so much better.

Và chúng ta có thể làm nó tốt hơn rất nhiều.

An optimistic person living in the year 1924

Một người lạc quan sống vào năm 1924

would not believe the progress we've made in just a century.

sẽ không thể tin được những tiến bộ chúng ta đã đạt được chỉ trong một thế kỷ.

How much we reduced poverty,

Chúng ta đã giảm nghèo được bao nhiêu,

how many diseases we cured,

chúng ta đã chữa khỏi bao nhiêu căn bệnh,

how much free time we have,

chúng ta có bao nhiêu thời gian rảnh rỗi,

what kind of luxuries are ordinary to us,

những thứ xa xỉ nào đã trở nên bình thường đối với chúng ta,

what technological wonders we take for granted, Thành ngữ

những kỳ quan công nghệ nào chúng ta coi là hiển nhiên,

how few of us die in war,

có bao nhiêu người trong chúng ta chết trong chiến tranh,

how many live in a democracy.

có bao nhiêu người sống trong một nền dân chủ.

And today,

Và ngày nay,

we might very well be gearing up for a jump like our ancestors 10,000 years ago, Ghi chú

rất có thể chúng ta đang chuẩn bị cho một bước nhảy vọt như tổ tiên chúng ta 10.000 năm trước,

when agriculture changed everything for everybody.

khi nông nghiệp thay đổi mọi thứ cho tất cả mọi người.

From AI possibly transforming the information age Mạch ý

Từ việc AI có khả năng biến đổi thời đại thông tin

to biotechnology enabling us to manipulate the language of life itself Thành ngữ

đến công nghệ sinh học cho phép chúng ta thao tác với ngôn ngữ của chính sự sống

to new sustainable ways of harvesting the energy we crave.

đến những cách thức bền vững mới để thu hoạch năng lượng mà chúng ta khao khát.

If we start thinking in decades and centuries, Cụm từ

Nếu chúng ta bắt đầu suy nghĩ theo từng thập kỷ và thế kỷ,

it's perfectly reasonable that we'll solve our problems.

việc chúng ta sẽ giải quyết được các vấn đề của mình là hoàn toàn hợp lý.

We can eliminate poverty,

Chúng ta có thể loại bỏ nghèo đói,

maybe all material needs,

có lẽ là mọi nhu cầu vật chất,

defeat all diseases,

đánh bại mọi bệnh tật,

maybe even death itself.

có lẽ ngay cả cái chết.

We have the potential to restore balance to the climate and heal the planet again.

Chúng ta có tiềm năng khôi phục sự cân bằng cho khí hậu và chữa lành hành tinh này một lần nữa.

We may be able to adapt to the information age and make lasting peace.

Chúng ta có thể thích nghi với thời đại thông tin và tạo ra nền hòa bình lâu dài.

None of this is guaranteed

Không có gì trong số này được đảm bảo

and it will be hard and full of failure and setbacks.

và nó sẽ rất khó khăn, đầy rẫy sự thất bại và lùi bước.

Some things will get worse before they get better. Thành ngữ

Một số thứ sẽ trở nên tồi tệ hơn trước khi chúng tốt lên.

We'll run up against our nature over and over again. Cụm động từ

Chúng ta sẽ đụng độ với bản chất của mình hết lần này đến lần khác.

But if we manage to clean up our act, Thành ngữ

Nhưng nếu chúng ta xoay sở để chấn chỉnh hành động của mình,

we could create a world better than we dare hope for. Ngữ pháp

chúng ta có thể tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn những gì chúng ta dám hy vọng.

You get to do that. Ngữ pháp

Bạn được phép làm điều đó.

You get to live in a world that's deeply flawed,

Bạn được sống trong một thế giới có nhiều khuyết điểm sâu sắc,

but also the best it ever was.

nhưng cũng là lúc nó ở trạng thái tốt nhất từ trước đến nay.

And you get the opportunity to make it better.

Và bạn có cơ hội để làm cho nó tốt hơn.

A world with the smallest amount of suffering possible

Một thế giới với lượng đau khổ ít nhất có thể

that fits our nature and inspires us to be the best version of ourselves.

phù hợp với bản chất của chúng ta và truyền cảm hứng để chúng ta trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình.