Siêu Trùng Của Hàng Tỷ Con Kiến Và Cuộc Chiến Lớn Nhất Trái Đất: tài liệu học tiếng Anh

In nearly every corner of the Earth, Thành ngữ

Ở hầu hết mọi ngóc ngách trên Trái Đất,

ants wage war against each other. Cụm từ

loài kiến đều tiến hành chiến tranh chống lại nhau.

Their weapons are what nature gave them. Ngữ pháp

Vũ khí của chúng là những gì tự nhiên ban tặng.

Some have strong armor,

Một số có bộ áo giáp chắc chắn,

deadly stingers,

những chiếc ngòi tử thần,

or sharp mandibles.

hoặc những chiếc hàm sắc nhọn.

And then there's this tiny and not very impressive ant, Mạch ý

Và sau đó là loài kiến nhỏ bé và không mấy ấn tượng này,

but it rules the biggest empire any ant has ever built. Ngữ pháp

nhưng nó cai trị đế chế lớn nhất mà bất kỳ loài kiến nào từng xây dựng.

A colony spanning continents

Một thuộc địa trải dài qua các lục địa

and fighting wars that leave millions of casualties.

và tiến hành những cuộc chiến để lại hàng triệu thương vong.

Let's take a look at this unlikely warrioress Linepithema humile, Cụm từ

Hãy cùng xem xét nữ chiến binh khó tin này, Linepithema humile,

the Argentine ant.

kiến Argentina.

This story begins in the floodplains around the Paraná River

Câu chuyện này bắt đầu ở những vùng đồng bằng ngập lụt quanh sông Paraná

in South America.

ở Nam Mỹ.

It's a crowded ant megalopolis

Đó là một siêu đô thị kiến đông đúc

where dozens of ant species fight for dominance,

nơi hàng chục loài kiến chiến đấu để giành sự thống trị,

including fire ants, army ants,

bao gồm kiến lửa, kiến quân đội,

and the rather unimpressive Argentine ant.

và loài kiến Argentina khá kém nổi bật.

It measures only 2 to 3 mm in length, Cụm từ

Nó chỉ dài từ 2 đến 3 mm,

and with its small mandibles,

và với đôi hàm nhỏ bé của mình,

it's surprising that it survived among its buff competitors.

thật đáng ngạc nhiên là nó vẫn sống sót giữa những đối thủ cơ bắp.

Their homes are equally unremarkable.

Ngôi nhà của chúng cũng tầm thường không kém.

Their colonies range from fairly small to very large Ngữ pháp

Các thuộc địa của chúng có quy mô từ khá nhỏ đến rất lớn

and could be found anywhere,

và có thể được tìm thấy ở bất cứ đâu,

under logs, in loose leaf litter,

dưới những khúc gỗ, trong lớp lá rụng xốp,

or the former colonies of other ants.

hoặc trong những thuộc địa cũ của các loài kiến khác.

Here, Argentine ants prepare their most effective weapon against their competitors,

Tại đây, kiến Argentina chuẩn bị thứ vũ khí hiệu quả nhất chống lại các đối thủ,

bodies.

chính cơ thể chúng.

Most ant species have only one queen to produce ants,

Hầu hết các loài kiến chỉ có một kiến chúa để sinh ra kiến con,

while Argentine ants went all-in on numbers. Thành ngữ

trong khi kiến Argentina lại dồn toàn lực vào số lượng.

For every 120 workers, Ngữ pháp

Cứ 120 kiến thợ,

there's one queen laying up to 60 eggs a day. Ngữ pháp

lại có một kiến chúa đẻ tới 60 quả trứng mỗi ngày.

So their colonies grow fast

Vì vậy, thuộc địa của chúng phát triển nhanh chóng

and have millions or billions of individuals.

và có hàng triệu hoặc hàng tỷ cá thể.

Teams of queens and workers frequently branch out and found new colonies. Ghi chú

Các đội gồm kiến chúa và kiến thợ thường xuyên tách ra và thành lập các thuộc địa mới.

But their strategy has a downside. Cụm từ

Nhưng chiến lược của chúng có một nhược điểm.

As colonies grow and produce a lot of offspring,

Khi các thuộc địa lớn lên và tạo ra nhiều thế hệ sau,

mutations occur and new colonies adapt to new environments.

đột biến xảy ra và các thuộc địa mới thích nghi với môi trường mới.

Their DNA slowly changes from generation to generation Cụm từ

DNA của chúng từ từ thay đổi từ thế hệ này sang thế hệ khác

and differences accumulate.

và những khác biệt tích tụ lại.

So after a while,

Vì vậy, sau một thời gian,

the ants that left the colony will become more like distant cousins Thành ngữ

những con kiến rời khỏi thuộc địa sẽ trở nên giống như những người anh em họ xa

and start to compete with their mother colony.

và bắt đầu cạnh tranh với thuộc địa mẹ của chúng.

In their native South American range,

Tại khu vực bản địa Nam Mỹ của chúng,

this is how Argentine ants behave.

đây là cách kiến Argentina hành xử.

Within their colonies, they are very cooperative and well organized,

Trong thuộc địa của mình, chúng rất hợp tác và có tổ chức tốt,

but they fight vicious wars against other Argentine ant colonies

nhưng chúng lại tiến hành những cuộc chiến tàn độc chống lại các thuộc địa kiến Argentina khác

and other ant species.

và các loài kiến khác.

With equally strong opponents on every side,

Với những đối thủ mạnh mẽ ngang nhau ở mọi phía,

the Argentine ant became extremely aggressive,

kiến Argentina trở nên cực kỳ hung hãn,

fighting for every inch of ground. Thành ngữ

chiến đấu cho từng tấc đất.

But it could never dominate its neighbors,

Nhưng nó không bao giờ có thể thống trị những người hàng xóm,

until humans showed up. Mạch ý

cho đến khi con người xuất hiện.

We did what humans do

Chúng ta đã làm những việc con người thường làm

and transported things around the world by ship.

và vận chuyển hàng hóa vòng quanh thế giới bằng tàu biển.

On one of them,

Trên một trong số đó,

a few Argentine ant queens hitched a ride Thành ngữ

một vài kiến chúa Argentina đã đi nhờ xe

as stowaways from South America

với tư cách là những kẻ đi lậu vé từ Nam Mỹ

to Madeira and New Orleans.

đến Madeira và New Orleans.

The Argentine ants suddenly found themselves Ngữ pháp

Kiến Argentina đột nhiên thấy mình

in a strange world.

đang ở trong một thế giới xa lạ.

Instead of being surrounded by deadly enemies, Ngữ pháp

Thay vì bị bao vây bởi những kẻ thù nguy hiểm,

they found only victims.

chúng chỉ tìm thấy những nạn nhân.

Nobody could fight them effectively.

Không ai có thể chiến đấu với chúng một cách hiệu quả.

Because only a few Argentine ant queens were introduced

Bởi vì chỉ có một số ít kiến chúa Argentina được đưa

to the outside world,

ra thế giới bên ngoài,

the resulting colonies had very low genetic diversity.

các thuộc địa hình thành sau đó có tính đa dạng di truyền rất thấp.

On top of that, Mạch ý

Thêm vào đó,

the introduced Argentine ants kill up to 90%

những con kiến Argentina được du nhập này giết chết tới 90%

of their queens every year.

số lượng kiến chúa của chúng mỗi năm.

Fewer queens, less genetic variation. Ngữ pháp

Ít kiến chúa hơn, ít biến dị di truyền hơn.

So, as these colonies spread across the landscape,

Vì vậy, khi những thuộc địa này lan rộng khắp các vùng đất,

ants that left the colony were no longer considered distant cousins.

những con kiến rời khỏi thuộc địa không còn được coi là anh em họ xa nữa.

As a result, Mạch ý

Kết quả là,

the new colonies form not opposing, Ngữ pháp

các thuộc địa mới không hình thành các phe đối lập,

but cooperating parties called supercolonies.

mà là các phe hợp tác gọi là siêu thuộc địa.

This is a very uncommon strategy

Đây là một chiến lược rất hiếm gặp

in the ant kingdom.

trong vương quốc loài kiến.

Only a few of the 16,000 ant species Ngữ pháp

Chỉ có một số ít trong số 16.000 loài kiến

have evolved supercolonies.

đã tiến hóa các siêu thuộc địa.

A supercolony was established on the west coast

Một siêu thuộc địa đã được thành lập trên bờ biển phía tây

of the USA

của Hoa Kỳ

and became a base for the tiny ants' global conquest. Thành ngữ

và trở thành căn cứ cho công cuộc chinh phục toàn cầu của những chú kiến nhỏ bé.

Today, the Argentine ant inhabits the Mediterranean zones

Ngày nay, kiến Argentina sinh sống ở các vùng khí hậu Địa Trung Hải

of six continents and many islands.

thuộc sáu lục địa và nhiều hòn đảo.

This one supercolony was especially successful,

Siêu thuộc địa này đặc biệt thành công,

establishing sister locations in California,

thiết lập các cơ sở chị em ở California,

Europe, Japan, New Zealand and Australia,

Châu Âu, Nhật Bản, New Zealand và Úc,

forming one massive intercontinental megacolony

tạo thành một siêu thuộc địa liên lục địa khổng lồ

of Argentine ants.

của loài kiến Argentina.

This makes them the largest society on Earth,

Điều này biến chúng thành xã hội lớn nhất trên Trái Đất,

more numerous than even the human one. Ngữ pháp

thậm chí còn đông đảo hơn cả xã hội loài người.

But their success has changed the ecosystems they invaded.

Nhưng thành công của chúng đã làm thay đổi các hệ sinh thái mà chúng xâm lấn.

California is a perfect example of this.

California là một ví dụ hoàn hảo cho điều này.

In their greed for more territory,

Trong sự tham lam muốn có nhiều lãnh thổ hơn,

the invading Argentine ants have overrun and replaced 90%

loài kiến Argentina xâm lấn đã tràn ngập và thay thế 90%

of the native ant species,

các loài kiến bản địa,

including several species of Californian carpenter ants.

bao gồm một số loài kiến thợ mộc California.

Although carpenter ant workers are giants,

Mặc dù kiến thợ mộc là những gã khổng lồ,

their colonies have only between 3,000 and 6,000 individuals

thuộc địa của chúng chỉ có từ 3.000 đến 6.000 cá thể

and stand no chance against an expanding supercolony Cụm từ

và không có cơ hội nào chống lại một siêu thuộc địa đang mở rộng

of billions of Argentine ants.

gồm hàng tỷ con kiến Argentina.

Argentine ant workers attack by wiping toxic chemicals on their victims, Ngữ pháp

Kiến thợ Argentina tấn công bằng cách bôi hóa chất độc hại lên nạn nhân,

which irritates the enemy and marks them as a target for other Argentine ants. Cụm từ

điều này làm kẻ thù bị kích ứng và đánh dấu chúng làm mục tiêu cho những con kiến Argentina khác.

When they attack,

Khi chúng tấn công,

the Argentine ants wash over their victims, Thành ngữ

kiến Argentina tràn lên nạn nhân của chúng,

clinging onto their opponents in groups

bám chặt vào đối thủ thành từng nhóm

and pulling apart their limbs.

và xé toạc các chi của chúng.

It doesn't matter how many of them die, Ngữ pháp

Không quan trọng có bao nhiêu con trong số chúng chết,

there are always more.

luôn có nhiều con khác tiến tới.

Once the colony is overrun and exterminated, Ngữ pháp

Một khi thuộc địa bị tràn ngập và tiêu diệt,

the Argentine ants feed on their victims' brood Cụm động từ

kiến Argentina lấy ấu trùng của nạn nhân làm thức ăn

and take over their home and territory. Cụm động từ

và tiếp quản nhà cửa cũng như lãnh thổ của chúng.

The Argentine ants' numbers allow them to hunt down and devour such an excessive mass Ngữ pháp

Số lượng kiến Argentina cho phép chúng săn lùng và ngấu nghiến một lượng quá lớn

of different insects that over time,

các loài côn trùng khác nhau đến mức theo thời gian,

some species disappear from the ants' territory completely.

một số loài hoàn toàn biến mất khỏi lãnh thổ của kiến.

Argentine ants don't care about working with the local flora and fauna,

Kiến Argentina không quan tâm đến việc chung sống với hệ động thực vật địa phương,

they consume them and move on. Cụm động từ

chúng tiêu thụ chúng và di chuyển tiếp.

And if their next stop happens to be human property, Ngữ pháp

Và nếu điểm dừng chân tiếp theo của chúng tình cờ là tài sản của con người,

they will rudely make themselves at home there too. Thành ngữ

chúng cũng sẽ ngang nhiên biến nơi đó thành nhà của mình.

They forage in dumpsters,

Chúng lục lọi trong các thùng rác,

bowls of pet food,

bát thức ăn cho thú cưng,

and sneak into kitchens to claim leftovers.

và lẻn vào bếp để giành lấy đồ ăn thừa.

Not just our homes, Ngữ pháp

Không chỉ ngôi nhà của chúng ta,

our gardens and fields are also impacted by Argentine ants,

khu vườn và cánh đồng của chúng ta cũng bị ảnh hưởng bởi kiến Argentina,

since they tend to hordes of aphids as their cattle. Cách dùng từ

vì chúng chăn thả những bầy rệp như thể đó là gia súc của chúng.

The aphids feed from plants and produce a sweet honeydew,

Rệp hút nhựa cây và tạo ra một loại dịch ngọt,

which they trade with the ants for protection.

chúng dùng thứ này để trao đổi với kiến nhằm đổi lấy sự bảo vệ.

Since the ants have no major enemy to fear in their new homes,

Vì kiến không có kẻ thù lớn nào phải sợ trong ngôi nhà mới của chúng,

the aphids thrive and ultimately kill the plants they live on.

rệp sinh sôi nảy nở và cuối cùng giết chết các loài cây mà chúng sống trên đó.

So on top of being a major disruption for the ecosystems they invade, Mạch ý

Vì vậy, ngoài việc là mối đe dọa lớn đối với các hệ sinh thái mà chúng xâm chiếm,

they are also a huge pest for agriculture.

chúng còn là một loài sâu bệnh khổng lồ đối với nông nghiệp.

But the rule of the Argentine ant is being challenged.

Nhưng sự cai trị của kiến Argentina đang bị thách thức.

Parts of the supercolonies have broken off Cụm động từ

Một số bộ phận của các siêu thuộc địa đã vỡ ra

and become their own empires.

và trở thành các đế chế của riêng chúng.

A merciless civil war has broken out. Cụm động từ

Một cuộc nội chiến không khoan nhượng đã nổ ra.

For example,

Ví dụ,

the Lake Hodges supercolony has been fighting against the very large colony Ngữ pháp

siêu thuộc địa Lake Hodges đã chiến đấu chống lại một thuộc địa rất lớn

for years in San Diego County.

trong nhiều năm ở Hạt San Diego.

A massive war is going on over a dynamic front line

Một cuộc chiến tranh quy mô lớn đang diễn ra trên một chiến tuyến thay đổi liên tục

stretching over kilometers.

kéo dài hàng km.

An estimated 30 million ants die here each year.

Ước tính có khoảng 30 triệu con kiến chết ở đây mỗi năm.

On other fronts, Mạch ý

Trên các mặt trận khác,

an old acquaintance from the Paraná River

một người quen cũ từ sông Paraná

has risen from the shadows. Thành ngữ

đã trỗi dậy từ trong bóng tối.

Red imported fire ants,

Kiến lửa đỏ nhập khẩu,

which were accidentally introduced from their old home Cách dùng từ

chúng tình cờ được đưa từ ngôi nhà cũ

to the coast of Alabama.

đến bờ biển Alabama.

Not only are the red fire ants fierce fighters Ngữ pháp

Không chỉ những con kiến lửa đỏ là những chiến binh hung tợn

and more than able to deal with the Argentine ant, Cụm từ

và thừa khả năng đối phó với kiến Argentina,

they are also able to form supercolonies themselves.

chúng còn có khả năng tự mình hình thành các siêu thuộc địa.

Now the old wars from their distant home

Giờ đây, những cuộc chiến cũ từ quê hương xa xôi của chúng

have been taken to a foreign battleground.

đã được đưa đến một chiến trường ngoại quốc.

In the southeastern US,

Ở phía đông nam nước Mỹ,

the supercolonies clashed fiercely.

các siêu thuộc địa đã đụng độ dữ dội.

The Argentine ants found themselves outgunned by the fire ants. Cách dùng từ

Kiến Argentina nhận thấy mình bị áp đảo về hỏa lực so với kiến lửa.

The fire ants' major workers are more than twice the size Ngữ pháp

Những con kiến thợ chính của kiến lửa có kích thước lớn hơn gấp đôi

of the Argentine ants and wield venom-injecting stings.

so với kiến Argentina và sở hữu ngòi chích chứa nọc độc.

Even though the Argentine ants fought fiercely,

Mặc dù kiến Argentina đã chiến đấu quyết liệt,

the fire ants were too much for them. Thành ngữ

nhưng kiến lửa vẫn là quá sức đối với chúng.

After countless lost battles,

Sau vô số trận chiến thất bại,

the red imported fire ant exterminated the Argentine ants supercolony

kiến lửa đỏ nhập khẩu đã tiêu diệt siêu thuộc địa của kiến Argentina

from much of the southeastern US.

khỏi phần lớn miền đông nam nước Mỹ.

This is one territory lost,

Đây là một lãnh thổ đã mất,

but the Argentine ants will fight on.

nhưng kiến Argentina sẽ tiếp tục chiến đấu.

This amazing network of cooperating supercolonies

Mạng lưới tuyệt vời của các siêu thuộc địa hợp tác này

is the biggest success in their history.

là thành công lớn nhất trong lịch sử của chúng.

And they'll not give it up Cụm động từ

Và chúng sẽ không từ bỏ nó

because of a small defeat.

vì một thất bại nhỏ.

They will stand their ground against any enemy Thành ngữ

Chúng sẽ giữ vững vị trí của mình trước bất kỳ kẻ thù nào

that might arise.

có thể xuất hiện.

No matter if it's on the Paraná River Ngữ pháp

Bất kể đó là trên sông Paraná

or on one of the large battlefields

hay trên một trong những chiến trường rộng lớn

across the world.

trên khắp thế giới.