Tại sao người Da đỏ không tự gọi mình là 'Người Mỹ bản địa': tài liệu học tiếng Anh

The first people who lived here named themselves across the continent in hundreds of languages

Những người đầu tiên sống ở đây đã tự đặt tên cho mình trên khắp lục địa bằng hàng trăm ngôn ngữ,

the word for people or the first people was what they used.

từ dùng để chỉ con người hoặc những người đầu tiên là từ mà họ đã sử dụng.

Other people existed to trade and talk and fight with,

Những nhóm người khác tồn tại để giao thương, trò chuyện và chiến đấu,

but the continent was vast and travel slow.

nhưng lục địa thì rộng lớn và việc đi lại thì chậm chạp.

There were no horses and wouldn't be for millennia. Ngữ pháp

Không hề có ngựa và sẽ không có trong hàng thiên niên kỷ tới.

No group could know all the others,

Không một nhóm nào có thể biết hết tất cả các nhóm khác,

so there was no single name for all.

vì vậy không có một tên gọi chung nào cho tất cả.

Then from across the sea came a new other people who brought with them great and terrible things. Ngữ pháp

Rồi từ bên kia bờ đại dương, một nhóm người mới khác đã đến, mang theo những điều vĩ đại và tồi tệ.

They too had a name for themselves in their own language,

Họ cũng có tên tự gọi cho mình bằng ngôn ngữ riêng của họ,

but they also brought a name for the first people

nhưng họ cũng mang theo một cái tên để gọi những người đầu tiên

Indians.

Người Anh-điêng (Indians).

We are in the future from this past and you in the future from my present, Mạch ý

Chúng tôi đang ở tương lai nhìn từ quá khứ đó và các bạn đang ở tương lai nhìn từ hiện tại của tôi,

possibly the far future.

có thể là một tương lai rất xa.

And the word Indian may have just made you uncomfortable.

Và từ Anh-điêng có thể vừa khiến bạn cảm thấy không thoải mái.

So let's talk about words. Mạch ý

Vậy nên chúng ta hãy nói về từ ngữ.

Words are what we make them. Ngữ pháp

Từ ngữ mang ý nghĩa do chúng ta tạo ra.

Without the words surrounding them,

Nếu không có bối cảnh bao quanh chúng,

without brains to interpret them,

không có bộ não để diễn giải chúng,

words are but whispers of wind. Thành ngữ

thì từ ngữ chỉ là những lời thì thầm của gió.

It's a word's utility to the speaker and the reaction of the listener

Chính tính hữu dụng của một từ đối với người nói và phản ứng của người nghe

that causes words to be born and to live and to die. Mạch ý

đã khiến cho từ ngữ được sinh ra, tồn tại và chết đi.

Long after its first use in the New World,

Rất lâu sau lần đầu tiên từ này được sử dụng ở Tân Thế giới,

the early British and American Empires needed a word to collectively describe the first people

các Đế quốc Anh và Mỹ thuở sơ khai cần một từ để gọi chung những người bản địa đầu tiên

and Indian despite its confused origins was that word. Ngữ pháp

và Anh-điêng, bất chấp nguồn gốc khó hiểu của nó, chính là từ đó.

As the Empires expanded,

Khi các Đế chế bành trướng,

there was terrible conflict.

những cuộc xung đột tàn khốc đã nổ ra.

The first people found themselves decimated and scattered. Ngữ pháp

Những người bản địa đầu tiên bị tàn sát và phân tán đi khắp nơi.

Many forcibly moved to reservations, Văn hóa

Nhiều người bị buộc phải di dời đến các khu bảo tồn,

land unknown with others unknown,

một vùng đất xa lạ với những người xa lạ khác,

needing to act as one new group to survive,

buộc phải hành động như một nhóm mới thống nhất để tồn tại,

to hold on to any sovereignty. Cụm động từ

nhằm giữ lại chút chủ quyền nào đó.

As the world progressed from horses to steam to electricity, Mạch ý

Khi thế giới phát triển từ việc dùng ngựa sang động cơ hơi nước và điện năng,

the nature of conflict changed.

bản chất của các cuộc xung đột cũng thay đổi.

Fewer guns and germs, Mạch ý

Súng đạn và mầm bệnh ít đi,

more minds and laws.

tư tưởng và luật pháp nhiều hơn.

But the first people were now a tiny minority in the land

Nhưng những người đầu tiên giờ đây lại là một nhóm thiểu số nhỏ bé trên vùng đất này

while also a multiplicity of groups.

trong khi lại bị chia thành vô số nhóm nhỏ.

For comparison, Mạch ý

Để so sánh,

there are about 200 countries in the world.

có khoảng 200 quốc gia trên thế giới.

Within the United States,

Trong phạm vi Hoa Kỳ,

the reservations number more than 300.

số lượng khu bảo tồn đã lên tới hơn 300.

Within and without those areas of special sovereignty,

Bên trong và bên ngoài những khu vực có chủ quyền đặc biệt đó,

there are more than 500 federally recognized tribes, Văn hóa

có hơn 500 bộ lạc được chính phủ liên bang công nhận,

each with a different name.

mỗi bộ lạc lại có một tên gọi khác nhau.

To win the minds of the majority, Ngữ pháp

Để giành được sự ủng hộ của đa số,

to get laws securing sovereignty,

để có được luật pháp đảm bảo chủ quyền,

hundreds of different names for different groups is not helpful.

việc có hàng trăm tên gọi khác nhau cho các nhóm khác nhau là không hề có lợi.

A collective name,

Một cái tên chung,

one clear in the minds of the majority,

một cái tên rõ ràng trong tâm trí của đa số mọi người,

was needed.

là điều cần thiết.

A name useful for unity.

Một cái tên hữu ích cho sự đoàn kết.

In the time of civil rights, Văn hóa

Vào thời kỳ phong trào dân quyền,

American Indians shortened to Indians was,

từ Người Anh-điêng châu Mỹ (American Indians) được rút gọn thành Anh-điêng,

despite its confused origins,

bất chấp nguồn gốc gây nhầm lẫn của nó,

that name.

chính là cái tên đó.

For words are what we make them, Mạch ý

Bởi vì từ ngữ mang ý nghĩa do chúng ta tạo ra,

and we can unmake them.

và chúng ta cũng có thể loại bỏ chúng.

As I write this script looking at the past and toward you in the future,

Khi tôi viết kịch bản này, nhìn về quá khứ và hướng tới các bạn trong tương lai,

I will bet that future history will unmake Indian in favor of Native American or something else. Cụm từ

tôi dám cá rằng lịch sử tương lai sẽ loại bỏ từ Anh-điêng để ủng hộ từ Người Mỹ bản địa (Native American) hoặc một từ nào khác.

You know if this has happened.

Các bạn sẽ biết nếu điều này đã xảy ra.

But here,

Nhưng ở đây,

as part of working on this series,

như một phần công việc của loạt video này,

I've traveled to many reservations to see them

tôi đã đi đến nhiều khu bảo tồn để tận mắt chứng kiến

and to talk to the people who live in them.

và trò chuyện với những người sống ở đó.

On reservations,

Tại các khu bảo tồn,

the word Indian is still used without hesitation or negative connotation, Cách dùng từ

từ Anh-điêng vẫn được sử dụng mà không hề ngần ngại hay mang ý nghĩa tiêu cực,

used as identity.

nó được sử dụng như một danh tính.

Not universally, Mạch ý

Không phải ở khắp mọi nơi,

but near it.

nhưng cũng gần như vậy.

You,

Bạn,

like me,

cũng giống như tôi,

may be surprised to hear that

có thể sẽ ngạc nhiên khi nghe điều đó

given the word's confused origins. Cách dùng từ

nếu xét đến nguồn gốc rắc rối của từ này.

But words are what we make them,

Nhưng từ ngữ là do chúng ta tạo ra,

and Indians have made the word theirs. Thành ngữ

và người Anh-điêng đã biến từ đó thành từ của riêng họ.

Now,

Bây giờ,

as for Native American, Mạch ý

đối với từ Người Mỹ bản địa,

while preferred by some,

mặc dù được một số người ưa thích,

there exists in others a strong dislike and resentment of the name.

nhưng lại có những người khác vô cùng ghét bỏ và phẫn nộ với cái tên này.

The word created to explain this dislike was passed on to me, Cụm động từ

Một từ được tạo ra để giải thích cho sự chán ghét này đã được truyền lại cho tôi,

and the only way to explain fully is to pass it on to you.

và cách duy nhất để giải thích đầy đủ là truyền nó lại cho bạn.

So,

Đó là,

the dislike comes from overinclusivity.

sự chán ghét bắt nguồn từ tính bao gộp quá mức.

I know.

Tôi biết.

I know.

Tôi biết.

I know.

Tôi biết.

But let's stay thoughtful Ý định

Nhưng hãy cứ giữ sự suy ngẫm

and examine what this word was created to communicate.

và xem xét xem từ này được tạo ra để truyền tải điều gì.

For at least 300 years,

Trong ít nhất 300 năm qua,

Indian has meant the first people in this part of the world,

Anh-điêng có nghĩa là những người đầu tiên ở khu vực này của thế giới,

separated at first,

họ ban đầu bị chia cắt,

but thrust into a shared history. Thành ngữ

nhưng lại bị đẩy vào một lịch sử chung.

It is clear, Mạch ý

Từ này rất rõ ràng,

it is sharp.

nó rất sắc bén.

The word Native American less so.

Từ Người Mỹ bản địa thì không được như vậy.

It can include everyone from the top to bottom of two continents.

Nó có thể bao gồm tất cả mọi người từ đỉnh đến đáy của hai lục địa.

A vast number of different cultures

Với vô số các nền văn hóa khác nhau

and current day goals and concerns.

và các mục tiêu, mối quan tâm trong thời đại ngày nay.

The histories of North,

Lịch sử của Bắc,

Central,

Trung,

and South America

và Nam Mỹ

are as divergent as the histories of Asia, Ngữ pháp

cũng khác biệt giống như lịch sử của châu Á,

Europe,

châu Âu,

and Africa.

và châu Phi vậy.

To call a person from here,

Việc gọi một người từ đây,

here,

đây,

or here

hoặc đây

a Native Afro-Eurasian

là Người bản địa Phi-Á-Âu

would be so overinclusive Ngữ pháp

sẽ mang tính bao gộp quá mức

as to make it difficult for that human to strongly identify with

đến nỗi khiến người đó khó có thể nhận diện mạnh mẽ với nó

or rally others under.

hoặc tập hợp những người khác dưới cái tên này.

So it goes for Native American. Mạch ý

Điều này cũng đúng với tên gọi Người Mỹ bản địa.

Additionally,

Ngoài ra,

it can feel like yet another thing forced from the outside.

nó còn có thể mang lại cảm giác như một thứ gì đó bị ép buộc từ bên ngoài.

Talking to people about this project over the last five years

Việc trò chuyện với mọi người về dự án này trong 5 năm qua

revealed a strong correlation.

đã cho thấy một mối tương quan mạnh mẽ.

The closer a person had ever been to a reservation, Ngữ pháp

Một người càng ở gần một khu bảo tồn,

the more likely they would use Indian.

thì họ càng có nhiều khả năng sử dụng từ Anh-điêng.

The farther,

Càng ở xa,

the more likely they would use the word Native American.

họ càng có nhiều khả năng sử dụng từ Người Mỹ bản địa.

And that's understandable.

Và điều đó là dễ hiểu.

Is Indian okay? Ý định

Sử dụng từ Anh-điêng có ổn không?

Maybe,

Có thể,

but Native American won't be wrong.

nhưng Người Mỹ bản địa thì sẽ không sai.

And it's useful to express concern and sensitivity as an outsider.

Và việc thể hiện sự quan tâm và tế nhị với tư cách là một người ngoài cuộc là rất hữu ích.

But this creates an unstable balance between insider and outsider use of a word. Cách dùng từ

Nhưng điều này lại tạo ra một sự cân bằng không ổn định giữa cách sử dụng một từ của người trong cuộc và người ngoài cuộc.

If the majority hesitates over a word,

Nếu đa số mọi người ngần ngại với một từ,

it slides into uncomfortability or worse. Thành ngữ

nó sẽ trượt dần vào sự khó chịu hoặc tệ hơn.

If the majority decides a word is unacceptable,

Nếu đa số quyết định một từ là không thể chấp nhận được,

so it becomes.

thì nó sẽ trở thành như vậy.

Groups should be able to name themselves,

Các nhóm người nên có quyền tự đặt tên cho mình,

but when they're small,

nhưng khi họ là một nhóm nhỏ,

they often can't.

họ thường không thể làm vậy.

The word used to describe themselves

Từ mà họ sử dụng để mô tả bản thân

outsiders through sheer numbers redefine.

lại bị người ngoài định nghĩa lại nhờ vào số lượng áp đảo.

At the time of writing,

Vào thời điểm viết kịch bản này,

this is happening to Indian,

điều này đang xảy ra với từ Anh-điêng,

but the leading replacement is not as universally well regarded inside reservations as those outside may expect. Ngữ pháp

nhưng từ thay thế hàng đầu lại không được đánh giá cao ở bên trong các khu bảo tồn giống như những gì những người bên ngoài có thể mong đợi.

As we will talk about,

Như chúng ta sẽ thảo luận tới đây,

many things have been given to the first people,

rất nhiều thứ đã được trao cho những người bản địa đầu tiên,

promises and rights and lands only once used and adopted by them

những lời hứa, quyền lợi và đất đai chỉ vừa được họ sử dụng và đón nhận

to be taken away.

thì lại bị tước đoạt đi.

So it may go again.

Vì vậy, điều đó có thể lại xảy ra.

Thus, Mạch ý

Do đó,

this series will use American Indian or Indian for three main reasons.

loạt video này sẽ sử dụng từ Người Anh-điêng châu Mỹ hoặc Anh-điêng vì ba lý do chính.

One,

Một,

the word is clear in geography and history,

từ này rất rõ ràng về mặt địa lý và lịch sử,

limited to the first people of what is now the continental United States.

chỉ giới hạn ở những người đầu tiên của vùng đất hiện là lục địa Hoa Kỳ.

Two,

Hai,

the tribal governments and the United States government use Indian.

chính quyền của các bộ lạc và chính phủ Hoa Kỳ đều sử dụng từ Anh-điêng.

The Bureau of Indian Affairs, Văn hóa

Cục Sự vụ Người Anh-điêng,

staffed by Indians,

với đội ngũ nhân viên là người Anh-điêng,

which mediates between the two governments,

chuyên đóng vai trò trung gian giữa hai chính phủ,

also uses Indian.

cũng sử dụng từ Anh-điêng.

To call governments and departments and laws by names other than what they are

Việc gọi các chính phủ, các bộ ban ngành và luật pháp bằng những cái tên khác với tên thật của chúng

would be pointlessly confusing.

sẽ gây ra sự nhầm lẫn vô nghĩa.

Three,

Ba,

at the time of writing,

vào thời điểm viết kịch bản này,

Indian is used by Indians on Indian reservations to describe themselves.

Anh-điêng là từ được những người Anh-điêng ở các khu bảo tồn sử dụng để tự mô tả chính họ.

Okay,

Được rồi,

we're well past that point where you hear a word so many times it starts to become meaningless. Ngữ pháp

chúng ta đã đi qua cái điểm mà khi bạn nghe một từ quá nhiều lần, nó bắt đầu trở nên vô nghĩa.

Fun fact,

Một sự thật thú vị,

there's a word for that,

có một từ dành cho hiện tượng đó,

semantic satiation. Cách dùng từ

bão hòa ngữ nghĩa.

Delightfully alliterative and will cause itself,

Trong tiếng Anh từ này có sự điệp âm thú vị và sẽ tự gây ra hiện tượng này,

but I leave that as an exercise to the viewer. Thành ngữ

nhưng tôi sẽ để lại điều đó như một bài tập cho người xem.

This has been 1,300 words in an attempt to explain one. Mạch ý

Bài viết này đã sử dụng 1.300 từ để cố gắng giải thích một từ duy nhất.

That's complete.

Thế là xong.

We can now move on to the next part.

Giờ chúng ta có thể chuyển sang phần tiếp theo.