Khía Cạnh Bí Mật Của Sir Isaac Newton: tài liệu học tiếng Anh

A list of the most influential people of all time wouldn't be complete without Sir Isaac Newton. Cụm từ

Danh sách những người có ảnh hưởng nhất mọi thời đại sẽ không thể trọn vẹn nếu thiếu Sir Isaac Newton.

Newton's laws are tied to almost everything we see in everyday life.

Các định luật của Newton gắn liền với hầu hết mọi thứ chúng ta thấy trong cuộc sống hàng ngày.

They help us understand how cars work,

Chúng giúp ta hiểu cách ô tô hoạt động,

how baseballs move,

cách quả bóng chày di chuyển,

how anything moves.

và cách bất kỳ vật gì chuyển động.

Yet there was a secret side to the 17th century scientist,

Tuy nhiên, nhà khoa học thế kỷ 17 này còn có một khía cạnh bí mật,

which will become clear by the end of this story. Mạch ý

điều sẽ được làm rõ vào cuối câu chuyện này.

By his mid-20s, Ngữ pháp

Vào giữa những năm 20 tuổi,

Newton had already invented calculus.

Newton đã phát minh ra giải tích.

Not bad for the son of an illiterate farmer. Ý định

Không tồi đối với con trai của một nông dân mù chữ.

He would never meet his father, Ngữ pháp

Ông không bao giờ được gặp cha mình,

who died three months before his birth on Christmas Day 1642

người đã qua đời ba tháng trước khi ông chào đời vào ngày Giáng sinh năm 1642

in the small English village of Woolsthorpe Manor in the county of Lincolnshire.

tại một ngôi làng nhỏ Woolsthorpe Manor ở hạt Lincolnshire, nước Anh.

He was a premature baby and so small,

Ông là một đứa trẻ sinh non và nhỏ xíu,

he was later told he could fit inside a quart mug.

sau này người ta kể rằng ông có thể nằm lọt thỏm trong một cái ca cỡ một quart (gần 1 lít).

He barely survived.

Ông đã sống sót một cách kỳ diệu.

When Newton was three,

Khi Newton lên ba,

his mom remarried and moved to a nearby village to live with a wealthy clergyman.

mẹ ông tái giá và chuyển đến một ngôi làng gần đó để sống với một mục sư giàu có.

Newton was left behind in the care of his grandparents. Ghi chú

Newton bị bỏ lại cho ông bà ngoại chăm sóc.

That abandonment scarred him. Thành ngữ

Sự bỏ rơi đó đã để lại vết thương lòng cho ông.

Years later,

Nhiều năm sau,

he wrote a list of his sins,

ông đã viết một danh sách những tội lỗi của mình,

recalling an outburst from childhood,

nhớ lại một lần bộc phát cảm xúc thời thơ ấu,

"Threatening my father and mother Smith to burn them and the house over them."

"Đe dọa cha mẹ Smith của tôi sẽ thiêu rụi họ và cả ngôi nhà của họ."

He was a curious child,

Ông là một đứa trẻ hiếu kỳ,

more interested in mechanics than making friends. Ngữ pháp

thích máy móc hơn là kết bạn.

He carved this sundial as a nine-year-old.

Ông đã tự khắc chiếc đồng hồ mặt trời này khi mới chín tuổi.

When he was 12,

Năm 12 tuổi,

he enrolled at a local grammar school. Văn hóa

ông theo học tại một trường ngữ pháp địa phương.

His signature can still be seen by a windowsill of the King's School today.

Chữ ký của ông vẫn còn lưu lại bên bệ cửa sổ của trường The King's School cho đến ngày nay.

After the death of his stepdad,

Sau khi cha dượng qua đời,

his mother tried to remove him from school so he could be a farmer,

mẹ ông cố gắng bắt ông nghỉ học để về làm nông,

a prospect that he dreaded. Mạch ý

một viễn cảnh mà ông vô cùng khiếp sợ.

Luckily,

May mắn thay,

the schoolmaster convinced his mother to send him back to class, Cụm từ

hiệu trưởng trường đã thuyết phục mẹ ông cho ông đi học lại,

where he gained the knowledge necessary to enter the University of Cambridge in 1661,

nơi ông tích lũy được những kiến thức cần thiết để vào Đại học Cambridge năm 1661,

paying his way by working as a valet. Thành ngữ

tự trang trải học phí bằng cách làm người hầu.

Although he studied the works of the ancient Greek philosophers, Ngữ pháp

Mặc dù ông nghiên cứu các tác phẩm của các triết gia Hy Lạp cổ đại,

he questioned their theories,

ông đã đặt ra câu hỏi về các lý thuyết của họ,

writing in his notebook in Latin,

viết trong sổ tay của mình bằng tiếng Latin,

"Plato is my friend, Mạch ý

"Plato là bạn tôi,

Aristotle is my friend,

Aristotle là bạn tôi,

but my best friend is truth."

nhưng người bạn tốt nhất của tôi là sự thật."

He vowed to find the truth through rigorous scientific experimentation.

Ông thề sẽ tìm ra sự thật thông qua các cuộc thử nghiệm khoa học nghiêm ngặt.

His time as an undergrad was unremarkable,

Thời sinh viên của ông trôi qua không có gì nổi bật,

but the extraordinary circumstances that happened next would set the stage for his greatest achievements. Thành ngữ

nhưng những tình huống phi thường xảy ra tiếp theo sẽ tạo tiền đề cho những thành tựu vĩ đại nhất của ông.

Shortly after receiving his bachelor's degree in 1665, Ngữ pháp

Không lâu sau khi ông nhận bằng cử nhân vào năm 1665,

the bubonic plague ravaged Europe and would take the lives of an estimated one out of every four people in London. Cụm từ

bệnh dịch hạch tàn phá châu Âu và cướp đi sinh mạng của khoảng một phần tư dân số London.

The pandemic forced Newton to work from his childhood home for the next two years

Đại dịch đã buộc Newton phải làm việc tại ngôi nhà thời thơ ấu của mình trong hai năm tiếp theo

and would lead to his most amazing breakthroughs.

và chính điều này sẽ dẫn đến những bước đột phá đáng kinh ngạc nhất của ông.

He used a prism to discover that white light and sunlight is made up of the colors of the rainbow. Cụm động từ

Ông đã sử dụng một lăng kính để khám phá ra rằng ánh sáng trắng và ánh sáng mặt trời được tạo thành từ các màu của cầu vồng.

The widely held belief at the time was Aristotle's theory that color was a mix of black and white.

Niềm tin phổ biến vào thời điểm đó là lý thuyết của Aristotle, cho rằng màu sắc là sự pha trộn giữa đen và trắng.

To prove his theory,

Để chứng minh lý thuyết của mình,

Newton built a reflecting telescope that used mirrors rather than lenses,

Newton đã chế tạo một kính viễn vọng phản xạ sử dụng gương thay vì thấu kính,

leading to a more accurate image.

dẫn đến hình ảnh có độ chính xác cao hơn.

That's a whole lot safer than the time he stuck a sewing needle into his eye socket to figure out if altering his eye shape would change his perception of color. Ghi chú

Điều đó an toàn hơn nhiều so với lần ông chọc một chiếc kim khâu vào hốc mắt mình để tìm hiểu xem liệu việc thay đổi hình dạng nhãn cầu có làm thay đổi cảm nhận của ông về màu sắc hay không.

Outside the family home was also an apple tree,

Bên ngoài ngôi nhà gia đình cũng có một cây táo,

the famous apple tree.

cây táo nổi tiếng.

Legend has it that Newton was sitting beneath the tree when an apple bonked him on the head, Mạch ý

Truyền thuyết kể rằng Newton đang ngồi dưới gốc cây thì một quả táo rơi trúng đầu ông,

prompting him to think about gravity,

thúc đẩy ông suy nghĩ về lực hấp dẫn,

the force that brings things down.

lực kéo mọi vật rơi xuống.

There's no evidence to suggest the fruit actually fell on his head, Cụm từ

Không có bằng chứng nào cho thấy trái cây đó thực sự rơi trúng đầu ông,

but he did ask the question that helped unlock our understanding of the universe. Ngữ pháp

nhưng ông đã đặt ra một câu hỏi giúp mở khóa sự hiểu biết của chúng ta về vũ trụ.

Could the same force reach all the way to the moon?

Liệu cùng một lực đó có thể vươn xa tới tận mặt trăng không?

He reasoned that the same gravitational pull kept the moon orbiting around Earth rather than wandering off, Ghi chú

Ông lập luận rằng cùng một lực hút hấp dẫn đã giữ cho mặt trăng quay quanh Trái đất thay vì trôi dạt ra ngoài không gian,

and he believed this could also explain the movement of our planets in the solar system.

và ông tin rằng điều này cũng có thể giải thích sự chuyển động của các hành tinh trong hệ mặt trời của chúng ta.

The mathematics at the time wasn't sophisticated enough to determine the motion of these objects, Ngữ pháp

Toán học thời bấy giờ chưa đủ phức tạp để xác định chuyển động của các vật thể này,

so Newton invented his own form of math,

vì vậy Newton đã phát minh ra dạng toán học của riêng mình,

calculus.

giải tích.

There was a dispute over who actually invented calculus

Có một cuộc tranh cãi về việc ai thực sự phát minh ra giải tích

when German mathematician Gottfried Leibniz published his paper on calculus in 1684.

khi nhà toán học người Đức Gottfried Leibniz xuất bản bài báo về giải tích của ông vào năm 1684.

Newton claimed he'd done the same work 20 years earlier.

Newton tuyên bố rằng ông đã làm công việc tương tự 20 năm trước đó.

The thing is, Mạch ý

Vấn đề là,

Newton was so secretive that he hadn't actually made his efforts public because he couldn't stand the scrutiny of his work. Cách dùng từ

Newton quá kín tiếng nên ông chưa thực sự công bố những nỗ lực của mình vì ông không thể chịu được sự dò xét tác phẩm của mình.

When Leibniz appealed to the Royal Society in London,

Khi Leibniz kháng cáo lên Hiệp hội Hoàng gia ở London,

Newton wielded his influence as the scientific academy's president to get it to side with him. Ghi chú

Newton đã sử dụng ảnh hưởng của mình với tư cách là chủ tịch của viện hàn lâm khoa học này để yêu cầu họ đứng về phía ông.

Most historians agree that the two discovered calculus independently.

Hầu hết các sử gia đều đồng ý rằng cả hai người đã khám phá ra giải tích một cách độc lập.

In 1667,

Vào năm 1667,

after the end of the plague,

sau khi bệnh dịch kết thúc,

he returned to the university to continue his research as a fellow. Cách dùng từ

ông trở lại trường đại học để tiếp tục nghiên cứu với tư cách là một nghiên cứu viên.

He was a workaholic.

Ông là một người tham công tiếc việc.

Sometimes he'd forget to eat.

Đôi khi ông quên cả ăn.

Just two years later,

Chỉ hai năm sau,

while still in his mid-20s,

khi vẫn đang ở độ tuổi giữa 20,

he obtained one of the most prestigious academic posts in the world,

ông đã giành được một trong những vị trí học thuật danh giá nhất thế giới,

the Lucasian Professor of Mathematics,

Giáo sư Toán học Lucasian,

later held by none other than Stephen Hawking. Thành ngữ

vị trí mà sau này được nắm giữ bởi không ai khác ngoài Stephen Hawking.

Yet he was indifferent to his students.

Tuy nhiên, ông lại thờ ơ với sinh viên của mình.

One time when no one showed up for class,

Có lần không ai đến lớp,

he's said to have lectured to an empty room. Ngữ pháp

người ta kể rằng ông đã giảng bài cho một căn phòng trống không.

His true passion lay in research. Cụm từ

Đam mê thực sự của ông nằm ở việc nghiên cứu.

In 1687,

Năm 1687,

he published his masterpiece,

ông xuất bản kiệt tác của mình,

The Mathematical Principles of Natural Philosophy,

Các Nguyên lý Toán học của Triết học Tự nhiên,

often referred to simply as Principia, Cụm từ

thường được gọi đơn giản là Principia,

one of the most important works ever written.

một trong những tác phẩm quan trọng nhất từng được viết.

This was his own first edition copy.

Đây là bản sao ấn bản đầu tiên của chính ông.

It was here that he laid out his law of universal gravitation, Cụm động từ

Chính tại đây, ông đã đề ra định luật vạn vật hấp dẫn của mình,

as well as his three laws of motion.

cũng như ba định luật chuyển động của ông.

The first describes how an object acts when no force is acting upon it.

Định luật đầu tiên mô tả cách một vật thể phản ứng khi không có lực nào tác động lên nó.

For example,

Ví dụ,

a rocket stays still until a force is applied to it.

một quả tên lửa sẽ đứng yên cho đến khi có một lực tác dụng vào nó.

The second law tells us that the more mass an object has, Ngữ pháp

Định luật thứ hai cho chúng ta biết rằng vật thể có khối lượng càng lớn,

the more force it'll take to move it.

thì càng cần nhiều lực để di chuyển nó.

A larger rocket requires more fuel to make it accelerate. Ngữ pháp

Một quả tên lửa lớn hơn sẽ cần nhiều nhiên liệu hơn để giúp nó tăng tốc.

The final law states that for every action, Văn hóa

Định luật cuối cùng phát biểu rằng với mọi lực tác dụng,

there is a reaction.

luôn có một phản lực.

The engine produces hot exhaust gases,

Động cơ tạo ra khí thải nóng,

which flow through the rear of the rocket.

thổi qua phía sau của tên lửa.

In reaction,

Dưới dạng phản lực,

a thrusting force is produced,

một lực đẩy được tạo ra,

pushing the rocket skywards.

đẩy tên lửa bay lên bầu trời.

Newton may be considered one of the greatest scientists the world has ever known, Mạch ý

Newton có thể được coi là một trong những nhà khoa học vĩ đại nhất mà thế giới từng biết đến,

yet he actually contributed more words to theology.

nhưng thực tế ông đã đóng góp nhiều câu chữ hơn cho thần học.

Newton believed the Bible provided the code to the natural world,

Newton tin rằng Kinh thánh cung cấp mật mã cho thế giới tự nhiên,

and by carefully studying the holy texts,

và bằng cách nghiên cứu kỹ lưỡng các văn bản thánh,

he could predict the future.

ông có thể dự đoán được tương lai.

He believed the apocalypse would happen in the year 2060,

Ông tin rằng ngày tận thế sẽ xảy ra vào năm 2060,

with the caveat, Cách dùng từ

với một lời báo trước,

"It may end later,

"Nó có thể kết thúc muộn hơn,

but I see no reason for its ending sooner." Cụm từ

nhưng tôi không thấy có lý do gì để nó kết thúc sớm hơn."

He foresaw a period marked by war and catastrophe, Ngữ pháp

Ông dự đoán một thời kỳ được đánh dấu bởi chiến tranh và thảm họa,

followed by the second coming of Christ and the beginning of a new divine era.

tiếp theo là sự tái lâm của Chúa Christ và sự khởi đầu của một kỷ nguyên thần thánh mới.

His religious side was largely hidden from the public all the way until 1936,

Khía cạnh tôn giáo của ông phần lớn được giấu kín trước công chúng cho đến tận năm 1936,

when Sotheby's auctioned off his theological manuscripts. Cụm động từ

khi nhà Sotheby's đem bán đấu giá các bản thảo thần học của ông.

They ended up in the hands of a Jewish scholar before being given to the state of Israel. Thành ngữ

Chúng rơi vào tay một học giả người Do Thái trước khi được trao cho nhà nước Israel.

7,500 pages in Newton's own handwriting.

7.500 trang do chính tay Newton viết.

He did hold unorthodox views of Christianity by rejecting the Trinity, Văn hóa

Ông thực sự có những quan điểm không chính thống về Cơ đốc giáo khi bác bỏ thuyết Ba Ngôi,

the belief in the Father,

niềm tin vào Đức Chúa Cha,

Son,

Đức Chúa Con,

and the Holy Spirit,

và Chúa Thánh Thần,

and also fought against the attempt by King James II to Catholicize the universities, Văn hóa

và cũng chiến đấu chống lại nỗ lực của Vua James II nhằm Công giáo hóa các trường đại học,

which got him elected as a member of Parliament, Ngữ pháp

điều này đã giúp ông được bầu làm nghị sĩ Quốc hội,

where he served two brief terms.

nơi ông đã phục vụ trong hai nhiệm kỳ ngắn ngủi.

Apparently,

Rõ ràng là,

the only thing he said on the record was to request that a window be closed. Cách dùng từ

điều duy nhất ông từng nói được ghi lại là yêu cầu đóng một cánh cửa sổ.

Newton also had another unknown side to him.

Newton cũng có một khía cạnh vô danh khác.

He spent 25 years secretly studying alchemy, Văn hóa

Ông đã dành 25 năm bí mật nghiên cứu thuật giả kim,

the search for a method to turn common metals into gold.

việc tìm kiếm một phương pháp để biến các kim loại thông thường thành vàng.

This is a manuscript where Newton wrote down a recipe

Đây là một bản thảo nơi Newton viết xuống một công thức

thought to be a step toward concocting the mythical philosopher's stone, Ghi chú

được cho là một bước để bào chế hòn đá phù thủy thần thoại,

now popularized in the Harry Potter series.

nay đã trở nên nổi tiếng trong loạt truyện Harry Potter.

Alchemists believed it could even help humans achieve immortality.

Các nhà giả kim học tin rằng nó thậm chí có thể giúp con người đạt được sự bất tử.

Unfortunately,

Đáng tiếc thay,

Newton may have gotten mercury poisoning from all the time spent in the laboratory. Ngữ pháp

Newton có thể đã bị ngộ độc thủy ngân vì tất cả thời gian ở trong phòng thí nghiệm.

Examinations of his hair after his death found high levels of the toxic compound,

Các cuộc kiểm tra tóc của ông sau khi ông qua đời đã phát hiện ra hàm lượng cao của hợp chất độc hại này,

which scholars believe could explain his mental breakdown in 1693,

điều mà các học giả tin rằng có thể giải thích cho sự suy nhược thần kinh của ông vào năm 1693,

when he lost grip on reality. Thành ngữ

khi ông mất đi nhận thức về thực tại.

He wrote letters accusing the few friends he had of conspiring against him. Ngữ pháp

Ông viết những bức thư cáo buộc một vài người bạn hiếm hoi của mình đang âm mưu chống lại ông.

He suffered from insomnia and oppression.

Ông bị chứng mất ngủ và cảm giác bị bức bách.

The personal crisis lasted a year and a half.

Cuộc khủng hoảng cá nhân kéo dài một năm rưỡi.

Not too long after,

Không lâu sau đó,

he ended his 30-year career at Cambridge.

ông đã kết thúc sự nghiệp 30 năm của mình tại Cambridge.

In 1696,

Năm 1696,

he moved to London to help run the Royal Mint.

ông chuyển đến London để giúp điều hành Xưởng đúc tiền Hoàng gia.

Britain's finances were in ruins because of the rampant practice of clipping off pieces of coins. Ghi chú

Tài chính của nước Anh đang trong tình trạng tàn lụi do nạn cắt xén các mảnh tiền xu tràn lan.

Counterfeiting was also an issue.

Việc làm giả cũng là một vấn đề.

Newton used a scientific precision to improve the accuracy of coin making as warden and then master of the Mint. Văn hóa

Newton đã sử dụng độ chính xác khoa học để cải thiện tính chính xác của việc đúc tiền xu với tư cách là giám thị và sau đó là giám đốc của Xưởng đúc tiền.

He also took it upon himself to prosecute culprits, Thành ngữ

Ông cũng tự mình đứng ra truy tố các thủ phạm,

some of whom ended up hanging from the gallows. Ngữ pháp

một số người trong đó đã kết thúc cuộc đời trên giá treo cổ.

His later years would be spent further cementing his reputation,

Những năm cuối đời của ông được dành để củng cố hơn nữa danh tiếng của mình,

and sometimes that meant trying to erase his rivals from the history books. Thành ngữ

và đôi khi điều đó có nghĩa là cố gắng xóa bỏ các đối thủ của mình khỏi sách lịch sử.

Another ugly dispute involved a brilliant scientist named Robert Hooke,

Một cuộc tranh chấp xấu xí khác liên quan đến một nhà khoa học lỗi lạc tên là Robert Hooke,

who contended he was the one who gave Newton the notion that led to his theory of gravity and wanted credit.

người đã cho rằng chính ông là người đã đưa cho Newton khái niệm dẫn đến lý thuyết trọng lực của ông và muốn được ghi nhận.

In response, Newton is accused of using his powers as president of the Royal Society Ngữ pháp

Để đáp trả, Newton bị cáo buộc đã sử dụng quyền lực của mình với tư cách là chủ tịch Hiệp hội Hoàng gia

to get rid of the only known portrait of Hooke. Cụm động từ

để tống khứ bức chân dung duy nhất được biết đến của Hooke.

None exists to this day.

Không có bức nào tồn tại cho đến ngày nay.

Newton succeeded in getting the legacy he wanted.

Newton đã thành công trong việc để lại di sản mà ông muốn.

In 1705,

Năm 1705,

Queen Anne of England knighted him during a royal visit to the University of Cambridge, Văn hóa

Nữ hoàng Anne của nước Anh đã phong tước hiệp sĩ cho ông trong một chuyến thăm hoàng gia tới Đại học Cambridge,

making him Sir Isaac Newton,

biến ông thành Sir Isaac Newton,

a complicated man who remained reclusive yet desperately wanted to be remembered, Mạch ý

một người đàn ông phức tạp luôn sống ẩn dật nhưng lại vô cùng khao khát được nhớ đến,

who threw himself into his work at the cost of all hobbies and never married, Ghi chú

người đã lao vào công việc đánh đổi mọi sở thích và không bao giờ kết hôn,

who was a man of science and also a man of faith. Mạch ý

người vừa là một nhà khoa học lại vừa là một người có đức tin.

Newton died in his sleep on March 20,

Newton đã qua đời trong giấc ngủ vào ngày 20 tháng 3

1727 and was buried at Westminster Abbey.

năm 1727 và được chôn cất tại Tu viện Westminster.

The Latin inscription on his grave reads,

Dòng chữ Latin trên mộ ông viết:

"Here lies that which was mortal of Isaac Newton." Cách dùng từ

"Nơi đây yên nghỉ những gì là phàm trần của Isaac Newton."

His immortal legacy continues to mold our modern world. Mạch ý

Di sản bất tử của ông vẫn tiếp tục định hình thế giới hiện đại của chúng ta.

The English poet Alexander Pope was so moved by Newton's accomplishments, Ngữ pháp

Nhà thơ người Anh Alexander Pope đã vô cùng xúc động trước những thành tựu của Newton,

he wrote the famous epitaph,

ông đã viết một văn bia nổi tiếng,

"Nature and Nature's laws lay hid in night.

"Thiên nhiên và luật của thiên nhiên ẩn mình trong bóng đêm.

God said,

Chúa phán,

"Let Newton be," Văn hóa

'Hãy để Newton ra đời,'

and all was light."

và tất cả bừng sáng."

For NewsThink,

Dành cho NewsThink,

I'm Cindy Pom.

tôi là Cindy Pom.