Tại sao côn trùng lại bị thu hút bởi ánh sáng? - Smarter Every Day 103: tài liệu học tiếng Anh

Hey, it's me, Destin.

Này, là tôi đây, Destin.

Welcome back to Smarter Every Day.

Chào mừng trở lại với Smarter Every Day.

So, you've noticed that moths and other bugs sometimes get trapped around a light.

Vậy là bạn đã nhận ra rằng bướm đêm và các loài bọ khác đôi khi bị mắc kẹt quanh ánh sáng.

Have you ever thought about why? Ngữ pháp

Bạn đã bao giờ nghĩ về lý do tại sao chưa?

We're in the middle of the Amazon rainforest

Chúng ta đang ở giữa rừng mưa Amazon

and we have a huge mercury vapor light that Gerson set up for us Cụm động từ

và chúng ta có một chiếc đèn hơi thủy ngân khổng lồ mà Gerson đã dựng cho chúng ta

and we are looking at all the different species that have shown up. Cụm động từ

và chúng ta đang quan sát tất cả các loài khác nhau đã xuất hiện.

This is Phil Torres.

Đây là Phil Torres.

He is a

Anh ấy là một

What do you call it? Cụm từ

Bạn gọi nó là gì nhỉ?

Entomologist.

Nhà côn trùng học (Entomologist).

Entomologist?

Nhà côn trùng học?

Is that with a D or a T?

Từ đó đánh vần là D hay T?

With a T.

Là T.

Entomologist.

Nhà côn trùng học.

So, tonight we are studying why these insects get caught around the light.

Vậy tối nay chúng ta sẽ nghiên cứu tại sao những loài côn trùng này lại bị mắc kẹt quanh ánh sáng.

The term for this is called phototaxis. Cách dùng từ

Thuật ngữ cho hiện tượng này gọi là tính hướng sáng (phototaxis).

So, an organism is phototactic if it responds to light with motion.

Vì vậy, một sinh vật có tính hướng sáng nếu nó phản ứng với ánh sáng bằng chuyển động.

A positively phototactic animal will move toward a light

Một động vật hướng sáng dương sẽ di chuyển về phía ánh sáng

and a negatively phototactic animal doesn't necessarily have to be an animal.

và thứ hướng sáng âm không nhất thiết phải là một động vật.

I guess

Tôi đoán vậy

Think about it.

Thử nghĩ xem.

Leaves are phototactic.

Những chiếc lá cũng có tính hướng sáng.

So, here's what we're doing.

Vậy, đây là những gì chúng ta đang làm.

They are going through

Chúng đang bay qua

Are you taking photos of all the different species?

Bạn đang chụp ảnh của tất cả các loài khác nhau sao?

Mhm.

Ừm.

There's a good amount of

Có một lượng khá lớn

You got one on your ear.

Bạn có một con trên tai kìa.

Hold on.

Đợi đã.

Got him.

Tóm được rồi.

Man, I've been moving around.

Trời ơi, tôi đã di chuyển liên tục.

I haven't seen the same species twice.

Tôi chưa từng thấy cùng một loài đến hai lần.

Oh, that's a pretty one.

Ồ, con đó đẹp thật.

That is a crazy looking

Đó là một con trông thật điên rồ

Is that a moth?

Đó là một con bướm đêm à?

Yeah.

Đúng vậy.

Is this how entomologists find new species?

Đây có phải là cách các nhà côn trùng học tìm ra loài mới không?

Yes.

Đúng.

It's a really good way cuz they just come right to you.

Đó là một cách rất tốt vì chúng tự bay thẳng đến chỗ bạn.

You just kind of sit around?

Anh chỉ ngồi không ở đây thôi sao?

Just kind of sit around and different things come at different times of night.

Chỉ ngồi xung quanh và những thứ khác nhau sẽ xuất hiện vào những thời điểm khác nhau trong đêm.

So, what we see now may be completely different in like 3 hours.

Vì vậy, những gì chúng ta thấy bây giờ có thể hoàn toàn khác vào khoảng 3 giờ nữa.

That's awesome.

Thật tuyệt vời.

What do you call these big ones, Phil?

Những con to này anh gọi là gì vậy, Phil?

A sphinx moth.

Bướm nhân sư (sphinx moth).

That's a sphinx moth?

Đó là bướm nhân sư sao?

And then what about this guy with a little

Thế còn con nhỏ bé này

Princess Leia ears? Văn hóa

có đôi tai như công chúa Leia thì sao?

I think that's a kind of silk moth.

Tôi nghĩ đó là một loại bướm tằm.

Okay.

Được rồi.

We've demonstrated that the mercury vapor lamp is effective in bringing the species out of the forest and onto the bedsheet. Cụm từ

Chúng tôi đã chứng minh rằng đèn hơi thủy ngân có hiệu quả trong việc thu hút các loài từ rừng ra tới tấm ga trải giường.

But what we haven't answered is our question. Ngữ pháp

Nhưng điều chúng tôi chưa trả lời được là câu hỏi của chúng tôi.

Why are they attracted to the light in the first place? Cụm từ

Tại sao ngay từ đầu chúng lại bị thu hút bởi ánh sáng?

I was surprised to find out that most of the literature on the subject Cụm động từ

Tôi rất ngạc nhiên khi phát hiện ra rằng hầu hết các tài liệu về chủ đề này

was written in the '50s, '60s, and '70s.

đều được viết vào những năm 50, 60 và 70.

It's really old.

Nó thực sự rất cũ.

So, here's what we're going to do. Mạch ý

Vậy nên, đây là điều chúng ta sẽ làm.

I pulled out two theories from the literature and we're going to demonstrate them both.

Tôi đã trích ra hai lý thuyết từ tài liệu và chúng ta sẽ chứng minh cả hai.

This is an old sphinx moth that I got 2 years ago.

Đây là một con bướm nhân sư già tôi có từ 2 năm trước.

Check it out. Cụm động từ

Hãy xem này.

If we take this and we use it and combine it with some lunar footage that I got from my buddy Jack,

Nếu chúng ta lấy con này, sử dụng nó và kết hợp với đoạn phim về mặt trăng mà tôi lấy từ bạn tôi, Jack,

we can demonstrate theory number one.

chúng ta có thể chứng minh lý thuyết số một.

Moths use heavenly bodies like the sun and the moon to orient themselves in free flight. Ghi chú

Bướm đêm sử dụng các thiên thể như mặt trời và mặt trăng để định hướng khi bay tự do.

The idea is that they see the moon up in the sky

Ý tưởng là chúng nhìn thấy mặt trăng trên bầu trời

and they try to keep themselves aligned at a certain angle with the moon. Ngữ pháp

và chúng cố gắng giữ mình thẳng hàng ở một góc nhất định với mặt trăng.

Now, because the moon is so far away,

Bây giờ, vì mặt trăng ở rất xa,

that angle pretty much stays the same as they fly along.

góc đó gần như giữ nguyên khi chúng bay dọc theo.

Now, imagine we brought the moon down to the Earth. Ngữ pháp

Bây giờ, hãy tưởng tượng chúng ta mang mặt trăng xuống Trái đất.

As he goes underneath,

Khi nó bay qua phía dưới,

his viewing angle would change more rapidly and he has to pitch up in order to compensate for it. Ghi chú

góc nhìn của nó sẽ thay đổi nhanh hơn và nó phải ngóc đầu lên để bù đắp cho điều đó.

This ends up pointing him just beyond the far edge of the light source. Cụm động từ

Điều này kết thúc bằng việc hướng nó vượt qua mép xa của nguồn sáng một chút.

This would induce a logarithmic spiral, which is pretty easy to define with math.

Điều này sẽ tạo ra một đường xoắn ốc logarit, thứ khá dễ xác định bằng toán học.

We should be able to look at the footage of the moths flying around that mercury vapor lamp

Chúng ta có thể xem lại đoạn phim quay những con bướm bay quanh bóng đèn hơi thủy ngân đó

and figure out if there's a logarithmic spiral, right? Cụm động từ

và tìm ra xem có đường xoắn ốc logarit không, phải không?

I used the Phantom to record some high-speed footage of those moths flying around the lamp

Tôi đã sử dụng máy quay Phantom để ghi lại một số cảnh quay tốc độ cao về những con bướm đêm bay quanh bóng đèn

in hopes of plotting that logarithmic curve, Cụm từ

với hy vọng vẽ được đường cong logarit đó,

but because the generator was running on AC, Cách dùng từ

nhưng vì máy phát điện chạy bằng dòng điện xoay chiều (AC),

that light was blinking and so I decided not to even analyze the footage. Ngữ pháp

ánh sáng đó nhấp nháy nên tôi quyết định thậm chí không phân tích đoạn phim nữa.

Instead, I found some photos that a potter named Steven took and submitted to Nat Geo.

Thay vào đó, tôi tìm thấy một số bức ảnh do một thợ gốm tên là Steven chụp và gửi cho Nat Geo.

His open shutter method proved to be more effective. Cách dùng từ

Phương pháp mở màn trập của anh ấy đã chứng minh được hiệu quả hơn.

Look at those curves.

Hãy nhìn vào những đường cong đó.

Do you see any logarithmic spirals?

Bạn có thấy bất kỳ đường xoắn ốc logarit nào không?

Kind of maybe, Ý định

Có thể là một chút,

but the problem is there's several moths that you can see flying directly in towards the light.

nhưng vấn đề là có một số con bướm đêm mà bạn có thể thấy chúng bay thẳng vào nguồn sáng.

That kind of debunks our theory, doesn't it? Cách dùng từ

Điều đó phần nào vạch trần lý thuyết của chúng ta, phải không?

This leads us to theory number two. Mạch ý

Điều này dẫn chúng ta đến lý thuyết số hai.

If you're a moth in the woods and you see a little bright spot over to your side, Ngữ pháp

Nếu bạn là một con bướm trong rừng và bạn thấy một điểm sáng nhỏ bên cạnh,

you can assume that's a wide open area.

bạn có thể giả định đó là một khu vực rộng mở.

Therefore, you can free fly without getting hit by trees and sticks and stuff like that.

Do đó, bạn có thể bay tự do mà không bị va vào cây cối, cành cây và những thứ tương tự.

So, the theory goes that these species of moths will align themselves with a light and fly directly towards it. Cụm từ

Vậy, lý thuyết cho rằng các loài bướm này sẽ tự căn chỉnh với ánh sáng và bay thẳng về phía nó.

So, after looking at all these theories and making my own observations, Ngữ pháp

Vì vậy, sau khi xem xét tất cả các lý thuyết này và tự mình quan sát,

I took high-speed video of cicadas flying around lanterns.

tôi đã quay video tốc độ cao về những con ve sầu bay quanh những chiếc đèn lồng.

Something became painfully clear to me. Cụm từ

Một điều trở nên rõ ràng đến mức đau lòng đối với tôi.

Science does not know why insects that are phototactic are attracted to light.

Khoa học không biết tại sao côn trùng có tính hướng sáng lại bị thu hút bởi ánh sáng.

We think we know, but we don't. Mạch ý

Chúng ta nghĩ rằng chúng ta biết, nhưng thực tế là không.

I mean, at a base level, we don't know what's happening.

Ý tôi là, ở mức độ cơ bản, chúng ta không biết điều gì đang xảy ra.

This is such a simple thing for humans not to know. Ngữ pháp

Đây là một điều quá đỗi đơn giản mà con người lại không biết.

We've been observing this for hundreds of years. Ngữ pháp

Chúng ta đã quan sát điều này trong hàng trăm năm nay.

So, as long as humans have had fire, Ngữ pháp

Vì vậy, kể từ khi con người có lửa,

we've known that bugs are attracted to artificial light.

chúng ta đã biết bọ bị thu hút bởi ánh sáng nhân tạo.

So, it was only a matter of time before we invented things like the bug zappers. Thành ngữ

Thế nên, việc chúng ta phát minh ra những thứ như đèn diệt côn trùng chỉ là vấn đề thời gian.

Hold on.

Đợi đã.

You buy a bug zapper, expect it to work.

Bạn mua một chiếc máy bắt muỗi, mong nó hoạt động hiệu quả.

Go.

Đi.

There you go.

Được rồi đó.

Sorry.

Xin lỗi.

Obviously, these things don't work as advertised. Cụm từ

Rõ ràng là, những thứ này không hoạt động như quảng cáo.

Let me explain why. Mạch ý

Để tôi giải thích tại sao.

So, if I read the literature correctly, Ý định

Vậy, nếu tôi đọc đúng tài liệu,

more bugs will go to the UV light because more bugs can see that wavelength.

sẽ có nhiều côn trùng bay tới ánh sáng UV hơn vì có nhiều côn trùng có thể nhìn thấy bước sóng đó.

Now, this is interesting,

Bây giờ, điều này thật thú vị,

but the problem is mosquitoes aren't the only type of bugs that is dying on these things.

nhưng vấn đề là muỗi không phải là loại bọ duy nhất chết trên những thiết bị này.

You might be doing more harm to the moth population Ngữ pháp

Bạn có thể đang gây hại cho quần thể bướm đêm nhiều hơn

than you are actually doing to the mosquito population.

so với những gì bạn thực sự đang làm đối với quần thể muỗi.

Mosquitoes are actually attracted to carbon dioxide,

Muỗi thực sự bị thu hút bởi carbon dioxide,

which is why they have these little inserts of octanol or something like that that they put in the bottom of these things. Ghi chú

đó là lý do tại sao họ có những miếng lót nhỏ chứa octanol hoặc thứ gì đó tương tự mà họ đặt ở dưới cùng của những thiết bị này.

One last thing.

Một điều cuối cùng.

You see these black baffles on the side of the bug zapper?

Bạn thấy những vách ngăn màu đen bên hông đèn bắt muỗi không?

Now, that's there for a very specific reason.

Chúng ở đó vì một lý do rất cụ thể.

Remember how we talked about how a moth or another bug will try to go towards the Mạch ý

Bạn còn nhớ cách chúng ta đã nói về việc một con bướm hay bọ khác sẽ cố gắng bay về phía

side of a light source instead of directly at it.

bên cạnh của nguồn sáng thay vì lao thẳng vào nó chứ.

Now, what these baffles do is they create the illusion of multiple small light sources. Ngữ pháp

Vậy, những vách ngăn này tạo ra ảo giác về nhiều nguồn sáng nhỏ.

So, when a bug comes in and he sees those small light sources,

Vì vậy, khi một con bọ bay tới và nhìn thấy những nguồn sáng nhỏ đó,

he tries to go for the side of one Cụm động từ

nó cố gắng bay về phía bên cạnh của một nguồn sáng

and unfortunately, he goes directly in towards the electrified grid,

và thật không may, nó lao thẳng vào lưới điện,

getting zapped. Ngữ pháp

và bị giật cháy.

Anyway, that's pretty interesting.

Dù sao thì, điều đó cũng khá thú vị.

So, moths and other bugs do not fly solely on light sources alone.

Vì vậy, bướm đêm và các loài bọ khác không bay chỉ dựa vào nguồn sáng đơn thuần.

They also use other cues like pheromones.

Chúng còn sử dụng các tín hiệu khác như pheromone.

How do I know that moths fly with pheromones, especially while mating? Thành ngữ

Làm sao tôi biết bướm đêm bay bằng pheromone, đặc biệt là trong lúc giao phối?

I read it in a book while I was flying.

Tôi đã đọc nó trong một cuốn sách khi đang đi máy bay.

You might be aware that Audible actually sponsors Smarter Every Day. Ý định

Bạn có thể biết rằng Audible thực sự tài trợ cho Smarter Every Day.

So, I recommend an audiobook.

Vì vậy, tôi giới thiệu một cuốn sách nói.

You can download it for free and it helps Smarter Every Day.

Bạn có thể tải xuống miễn phí và điều đó giúp ích cho Smarter Every Day.

Right now, I'm actually reading a book.

Ngay lúc này, tôi thực sự đang đọc một cuốn sách.

It's by a guy named E.O. Wilson, Edward Wilson.

Nó là của một người tên là E.O. Wilson, Edward Wilson.

He uh he went to the University of Alabama just like I did.

Ông ấy ờ ông ấy đã học tại Đại học Alabama giống như tôi.

Pulitzer Prize winner.

Người đoạt giải Pulitzer.

He's a really good guy.

Ông ấy là một người rất giỏi.

Anyway, what's interesting is he is a bug expert from my state. Mạch ý

Dù sao thì, điều thú vị là ông ấy là một chuyên gia côn trùng đến từ bang của tôi.

Pretty cool.

Khá tuyệt.

The book I'm reading right now is called "Letters to a Young Scientist".

Cuốn sách tôi đang đọc ngay bây giờ có tên là "Letters to a Young Scientist".

Right now, I'm reading about moth pheromones.

Ngay lúc này, tôi đang đọc về pheromone của bướm đêm.

Pretty neat.

Rất thú vị.

It's actually pretty good.

Nó thực sự rất hay.

I'll let you look out the window real quick just so you know where we're at. Ngữ pháp

Tôi sẽ cho bạn nhìn nhanh ra ngoài cửa sổ chỉ để bạn biết chúng ta đang ở đâu.

Anyway, "Letters to a Young Scientist" is about Edward Wilson's long career

Dù sao thì, "Letters to a Young Scientist" kể về sự nghiệp lâu dài của Edward Wilson

and what he learned and didn't learn while he was studying insects.

và những gì ông ấy học được cũng như không học được khi nghiên cứu côn trùng.

Go check it out.

Hãy đi tìm đọc thử nhé.

The cool thing is you can learn from his mistakes

Điều thú vị là bạn có thể học hỏi từ những sai lầm của ông ấy

and the things that he did that worked.

và những điều ông đã làm mang lại hiệu quả.

Go check it out.

Hãy đi tìm đọc thử nhé.

audible.com/smarter.

audible.com/smarter.

You can download a free audiobook.

Bạn có thể tải xuống một cuốn sách nói miễn phí.

Top link in the video description.

Đường liên kết đầu tiên trong phần mô tả video.

That'll help me out.

Điều đó sẽ giúp ích rất nhiều cho tôi.

Thanks.

Cảm ơn.

Have a good one.

Chúc một ngày tốt lành.

So, the theory is that as you're flying,

Vì vậy, lý thuyết là khi bạn đang bay,

the closing angle between,

góc thu hẹp giữa,

thank you,

cảm ơn bạn,

the bug and the moon,

con bọ và mặt trăng,

the artificial moon,

mặt trăng nhân tạo,

will change

sẽ thay đổi

and he tries to keep it overhead

và nó cố gắng giữ thứ đó ở trên đỉnh đầu

and as he's flying,

và khi nó đang bay,

what's that?

cái gì thế kia?

Thank you.

Cảm ơn bạn.

As he's flying,

Khi nó đang bay,

he always keeps the quote moon on top of him

nó luôn giữ cái gọi là mặt trăng ở ngay phía trên nó

and he just ends up in this rotational pattern.

và cuối cùng nó cứ bay theo cái mô hình xoay vòng này.