Một lý do ích kỷ để làm cho thế giới trở nên tốt đẹp hơn – Chủ nghĩa vị tha ích kỷ: tài liệu học tiếng Anh

Until recently,

Cho đến gần đây,

the vast majority of the world population worked on farms Cụm từ

đại đa số dân số thế giới làm việc trong các trang trại

and the total production of the world's economy

và tổng sản lượng của nền kinh tế thế giới

was mostly the total agricultural output.

chủ yếu là tổng sản lượng nông nghiệp.

And this output was limited by the fixed size of the land. Ngữ pháp

Và sản lượng này bị giới hạn bởi diện tích đất đai cố định.

The total output of the economy did not change a lot year by year. Cụm từ

Tổng sản lượng của nền kinh tế không thay đổi nhiều qua từng năm.

The size of the pie was fixed.

Kích thước của chiếc bánh là cố định.

The world was a zero-sum game. Cách dùng từ

Thế giới là một trò chơi có tổng bằng không.

In such a stagnating world,

Trong một thế giới trì trệ như vậy,

the only way to get better off is if someone else gets worse off. Cụm từ

cách duy nhất để trở nên tốt hơn là ai đó khác phải trở nên tồi tệ hơn.

If you take a bigger piece of the pie,

Nếu bạn lấy một phần bánh lớn hơn,

someone else's gets smaller.

phần của người khác sẽ nhỏ lại.

If you want more food,

Nếu bạn muốn có nhiều thức ăn hơn,

then conquering, plundering, and stealing are great strategies.

thì chinh phục, cướp bóc và trộm cắp là những chiến lược tuyệt vời.

Your neighbor's loss is your gain.

Sự mất mát của hàng xóm chính là lợi ích của bạn.

This was the state of things for thousands of years. Cụm từ

Đây là tình trạng của mọi thứ trong hàng ngàn năm.

Societies invaded each other constantly to get more pie.

Các xã hội liên tục xâm lược lẫn nhau để có thêm nhiều bánh.

Economic inequality was extreme.

Bất bình đẳng kinh tế là rất khắc nghiệt.

Some had all the pie they wanted,

Một số người có tất cả những chiếc bánh mà họ muốn,

while others had to live with the crumbs. Thành ngữ

trong khi những người khác phải sống bằng những mảnh vụn.

Then the Industrial Revolution happened Văn hóa

Sau đó Cuộc Cách mạng Công nghiệp diễn ra

and everything changed.

và mọi thứ đã thay đổi.

We developed machinery,

Chúng ta đã phát triển máy móc,

better crops, better fertilizers.

cây trồng tốt hơn, phân bón tốt hơn.

Agricultural output skyrocketed.

Sản lượng nông nghiệp tăng vọt.

But we didn't just produce more food.

Nhưng chúng ta không chỉ sản xuất ra nhiều lương thực hơn.

Every industrial sector exploded in terms of productivity. Cụm từ

Mọi lĩnh vực công nghiệp đều bùng nổ về mặt năng suất.

From 1700 to 1870,

Từ năm 1700 đến năm 1870,

the production of iron in Britain increased 137-fold. Cách dùng từ

sản lượng sắt ở Anh tăng gấp 137 lần.

The Industrial Revolution led to a previously unimaginable increase in economic output.

Cuộc Cách mạng Công nghiệp đã dẫn đến sự gia tăng sản lượng kinh tế không thể tưởng tượng được trước đây.

This altered the nature of our societies.

Điều này đã thay đổi bản chất của các xã hội của chúng ta.

Economic growth changed the world from a zero-sum game to a positive-sum game. Ngữ pháp

Tăng trưởng kinh tế đã thay đổi thế giới từ một trò chơi có tổng bằng không thành một trò chơi có tổng dương.

We had found a way to create a bigger pie.

Chúng ta đã tìm ra cách để tạo ra một chiếc bánh lớn hơn.

But not only a bigger pie, Ngữ pháp

Nhưng không chỉ là chiếc bánh lớn hơn,

but a pie that was growing bigger each year.

mà là một chiếc bánh ngày càng lớn hơn mỗi năm.

More people could have more at the same time.

Nhiều người hơn có thể có nhiều thứ hơn cùng một lúc.

This development is spreading and continuing today.

Sự phát triển này đang lan rộng và tiếp tục cho đến ngày nay.

Antibiotics kill bacteria.

Kháng sinh tiêu diệt vi khuẩn.

Power plants deliver energy.

Các nhà máy điện cung cấp năng lượng.

Cell phones connect us.

Điện thoại di động kết nối chúng ta.

Planes let us travel cheaply.

Máy bay cho phép chúng ta đi du lịch với giá rẻ.

Fridges store food.

Tủ lạnh bảo quản thức ăn.

Continuous progress in all sectors of the economy seems normal to us today.

Sự tiến bộ liên tục trong mọi lĩnh vực của nền kinh tế dường như là bình thường đối với chúng ta ngày nay.

But the change from stagnation to economic growth

Nhưng sự chuyển đổi từ trì trệ sang tăng trưởng kinh tế

really was the most drastic shift in human history.

thực sự là sự thay đổi mạnh mẽ nhất trong lịch sử loài người.

How was this possible?

Làm sao điều này có thể xảy ra?

At the very core of this massive transformation stand new ideas that lead to innovation. Ngữ pháp

Cốt lõi của sự chuyển đổi to lớn này là những ý tưởng mới dẫn đến sự đổi mới.

Innovation has many different definitions,

Sự đổi mới có nhiều định nghĩa khác nhau,

but in the context of this video, Cụm từ

nhưng trong bối cảnh của video này,

we mean better solutions to existing problems

chúng tôi muốn nói đến các giải pháp tốt hơn cho những vấn đề hiện tại

and solutions to problems we didn't know we had. Ngữ pháp

và giải pháp cho những vấn đề mà chúng ta không hề biết là mình đang gặp phải.

The more you innovate, Ngữ pháp

Bạn càng đổi mới,

the more complex and interesting problems you discover

bạn càng khám phá ra những vấn đề phức tạp và thú vị hơn

as your wishes and needs evolve.

khi mong muốn và nhu cầu của bạn phát triển.

The average citizen in Norway 250 years ago

Một công dân trung bình ở Na Uy 250 năm trước

might have wanted some really good shoes.

có thể đã muốn một đôi giày thực sự tốt.

150 years ago,

150 năm trước,

maybe a bicycle.

có thể là một chiếc xe đạp.

80 years ago,

80 năm trước,

a car.

một chiếc ô tô.

30 years ago,

30 năm trước,

cheap air travel.

du lịch hàng không giá rẻ.

And so on.

Và cứ thế.

Once we get what we want,

Một khi chúng ta có được những gì mình muốn,

we don't stop.

chúng ta không dừng lại.

We can see how we can improve things even more

Chúng ta có thể thấy làm thế nào để cải thiện mọi thứ hơn nữa

and how to make things even better.

và làm thế nào để làm cho mọi thứ tốt hơn nữa.

The new positive-sum world has existed for 0.1% of human history

Thế giới mới có tổng dương đã tồn tại trong 0,1% lịch sử loài người

and we have yet to get used to it. Ghi chú

và chúng ta vẫn chưa quen với nó.

It has a consequence that feels really unintuitive.

Nó có một hệ quả mang lại cảm giác thực sự ngược với trực giác.

In a positive-sum world,

Trong một thế giới có tổng dương,

it's in your personal, selfish best interest Cụm từ

vì lợi ích cá nhân, ích kỷ tốt nhất của bạn

that every human on planet Earth is well off.

là mọi con người trên Trái đất này đều có cuộc sống sung túc.

It's good for you if people in obscure parts of countries

Thật tốt cho bạn nếu những người ở những vùng xa xôi của các quốc gia

you've never heard of are prospering. Cụm từ

mà bạn chưa từng nghe đến đang phát triển thịnh vượng.

There is a genuine selfish argument for making the world a better place. Cụm từ

Có một lý do ích kỷ chính đáng để làm cho thế giới trở thành một nơi tốt đẹp hơn.

In a positive-sum world,

Trong một thế giới có tổng dương,

the more people are well off,

càng nhiều người có cuộc sống sung túc,

the better your own life is.

cuộc sống của chính bạn càng tốt hơn.

This is because of the nature of innovation.

Điều này là do bản chất của sự đổi mới.

It is fundamentally driven by supply and demand. Cụm từ

Về cơ bản nó được thúc đẩy bởi cung và cầu.

The supply increases

Nguồn cung tăng lên

when more people have the freedom and education to contribute.

khi có nhiều người hơn có quyền tự do và được giáo dục để cống hiến.

They become inventors, researchers, engineers,

Họ trở thành các nhà phát minh, nhà nghiên cứu, kỹ sư,

or thinkers that come up with new ideas. Cụm động từ

hoặc những nhà tư tưởng nảy ra những ý tưởng mới.

The demand for ideas increases as people get richer

Nhu cầu về các ý tưởng tăng lên khi mọi người trở nên giàu có hơn

and can pay for new solutions.

và có thể trả tiền cho các giải pháp mới.

They increase the size of the market for innovations.

Họ làm tăng quy mô của thị trường cho các đổi mới.

Innovation follows incentives. Cách dùng từ

Sự đổi mới đi theo các động lực.

So naturally,

Vì vậy, một cách tự nhiên,

if many people want and can pay for something,

nếu nhiều người muốn và có thể trả tiền cho một cái gì đó,

it will get the innovator's attention and energy.

nó sẽ thu hút sự chú ý và năng lượng của người đổi mới.

Improving the lives of those who are worse off

Cải thiện cuộc sống của những người đang gặp khó khăn

has a multiplying effect. Cụm từ

có tác dụng cấp số nhân.

It increases demand for ideas

Nó làm tăng nhu cầu về các ý tưởng

while at the same time making it easier for ideas to be produced. Ngữ pháp

đồng thời giúp việc tạo ra các ý tưởng dễ dàng hơn.

Let's take an example that interests all of us, Mạch ý

Hãy lấy một ví dụ mà tất cả chúng ta đều quan tâm,

a cure for cancer.

một phương pháp chữa bệnh ung thư.

If there are 1 billion people in the world that have the wealth to pay for cancer treatments,

Nếu có 1 tỷ người trên thế giới có đủ tài sản để chi trả cho các phương pháp điều trị ung thư,

innovation will follow this demand.

sự đổi mới sẽ đi theo nhu cầu này.

So hundreds of billions of dollars have been invested in medical research. Ngữ pháp

Vì vậy, hàng trăm tỷ đô la đã được đầu tư vào nghiên cứu y học.

This had a huge effect,

Điều này đã có tác động to lớn,

but we're still nowhere near to curing all forms of cancer. Thành ngữ

nhưng chúng ta vẫn chưa tiến gần đến việc chữa khỏi tất cả các dạng ung thư.

Today,

Hôm nay,

every sixth person in the world dies of cancer Cách dùng từ

cứ sáu người trên thế giới thì có một người chết vì bệnh ung thư

and you might be one of them.

và bạn có thể là một trong số đó.

Now, imagine if demand were higher. Ngữ pháp

Bây giờ, hãy tưởng tượng nếu nhu cầu cao hơn.

Imagine instead of 1 billion people being able to pay for a cure for cancer,

Hãy tưởng tượng thay vì 1 tỷ người có thể trả tiền để chữa bệnh ung thư,

there were 4 billion or 7 billion.

sẽ có 4 tỷ hoặc 7 tỷ người.

Imagine how far medicine could have developed Ngữ pháp

Hãy tưởng tượng y học có thể phát triển đến mức nào

if we'd invested seven times as much in curing cancer.

nếu chúng ta đầu tư gấp bảy lần vào việc chữa bệnh ung thư.

On top of that, Mạch ý

Hơn thế nữa,

there's so much human potential being wasted right now.

hiện tại có quá nhiều tiềm năng con người đang bị lãng phí.

The work of a poor farmer in a developing nation is not useful to you, Cách dùng từ

Công việc của một nông dân nghèo ở một quốc gia đang phát triển không có ích gì cho bạn,

but if he becomes better off,

nhưng nếu anh ta trở nên khá giả hơn,

his children might spend their time in university

con cái của anh ta có thể dành thời gian học đại học

developing things that are useful to you.

để phát triển những thứ hữu ích cho bạn.

Instead of having some hotspots of innovation in the developed world, Thành ngữ

Thay vì có một số điểm nóng về đổi mới ở các nước phát triển,

we would have many hotspots all over the world.

chúng ta sẽ có nhiều điểm nóng trên toàn thế giới.

The research output of humanity

Sản lượng nghiên cứu của nhân loại

would be many times what it is right now.

sẽ gấp nhiều lần hiện tại.

Could we have cured cancer by now if that were the case?

Liệu chúng ta có thể chữa khỏi ung thư vào lúc này nếu điều đó xảy ra không?

Well, maybe.

Chà, có thể.

If we spent seven times as much on research, Ngữ pháp

Nếu chúng ta chi gấp bảy lần cho nghiên cứu,

had seven times as many people working on it,

có số người tham gia nghiên cứu gấp bảy lần,

and a global network of medical research,

và một mạng lưới nghiên cứu y học toàn cầu,

things would certainly be further ahead than they are now. Ngữ pháp

mọi thứ chắc chắn sẽ tiến xa hơn hiện tại.

And this is the core of the argument. Mạch ý

Và đây là cốt lõi của lập luận.

The more people want the same thing that you want,

Càng nhiều người muốn cùng một thứ mà bạn muốn,

the more likely you are to get it.

khả năng bạn đạt được nó càng cao.

That is what it means to live in a positive-sum world.

Đó là ý nghĩa của việc sống trong một thế giới có tổng dương.

You don't gain more pie if poor places stay poor.

Bạn không nhận được nhiều bánh hơn nếu những nơi nghèo khó vẫn nghèo.

Instead, you get more pie if poor places get richer,

Thay vào đó, bạn nhận được nhiều bánh hơn nếu những nơi nghèo khó trở nên giàu có hơn,

contribute ideas,

đóng góp các ý tưởng,

and grow the global pie.

và phát triển chiếc bánh toàn cầu.

Do you like space travel?

Bạn có thích du hành vũ trụ không?

Imagine there were billions of people in Africa and Asia

Hãy tưởng tượng có hàng tỷ người ở Châu Phi và Châu Á

with their own space programs

có chương trình không gian của riêng họ

and demand for satellites and moon bases and cities on Mars.

và nhu cầu về vệ tinh, căn cứ trên mặt trăng và các thành phố trên Sao Hỏa.

Do you like being alive? Ý định

Bạn có thích được sống không?

A few billion people paying for medical research

Vài tỷ người trả tiền cho nghiên cứu y học

could literally save your life.

theo đúng nghĩa đen có thể cứu sống bạn.

It's in your interest for people around the world to become better off. Ngữ pháp

Việc mọi người trên khắp thế giới trở nên tốt hơn là vì lợi ích của bạn.

The faster we get to this version of the world,

Chúng ta càng nhanh chóng đạt được phiên bản thế giới này,

the better for you personally.

càng tốt cho cá nhân bạn.

No matter what your motivation is, Ngữ pháp

Bất kể động lực của bạn là gì,

working on a better world is a very good thing to do.

làm việc vì một thế giới tốt đẹp hơn là một điều rất tốt để làm.

For others and for you.

Cho người khác và cho bạn.

This video was a collaboration with Max Roser and Our World in Data

Video này là sự hợp tác với Max Roser và Our World in Data

and supported by the Bill and Melinda Gates Foundation.

và được tài trợ bởi Bill and Melinda Gates Foundation.

If you want to help us stay afloat and make more videos, Thành ngữ

Nếu bạn muốn giúp chúng tôi tiếp tục hoạt động và làm thêm nhiều video nữa,

you can support us on Patreon or get some of our fancy posters.

bạn có thể hỗ trợ chúng tôi trên Patreon hoặc mua một số áp phích tuyệt đẹp của chúng tôi.