Tại Sao Không Có Loài Động Vật Nào Có Bánh Xe?: tài liệu học tiếng Anh

Hey, Vsauce.

Chào, Vsauce.

Michael here, and today we are going to ask a question.

Michael đây, và hôm nay chúng ta sẽ đặt ra một câu hỏi.

Why don't any animals have wheels?

Tại sao không loài vật nào có bánh xe?

I mean, animals use a plethora of complicated locomotive techniques, Ghi chú

Ý tôi là, động vật sử dụng vô số cách di chuyển phức tạp:

slithering, fins, legs, wings,

trườn, dùng vây, chân và cánh,

but yet no animal has wheels. Ngữ pháp

vậy mà chẳng loài nào có bánh xe.

What's really paradoxical about this question Ngữ pháp

Điều thực sự nghịch lý ở câu hỏi này

is that us humans seem pretty technologically advanced,

là con người chúng ta có vẻ khá tiên tiến về công nghệ.

we've mastered the wheel,

Chúng ta đã làm chủ bánh xe,

but we have yet to design something Ngữ pháp

nhưng vẫn chưa thiết kế được thứ gì

that fully takes advantage of the limb, Cụm từ

tận dụng trọn vẹn khả năng của các chi.

which is why this contraption seems so eerie. Mạch ý

Đó là lý do cỗ máy này trông đáng sợ đến vậy.

It may be the closest we have come Ngữ pháp

Có lẽ đây là thành tựu gần nhất của chúng ta

to mimicking what nature is already quite natural with.

trong việc bắt chước điều mà tự nhiên vốn đã làm rất tự nhiên.

Of course, nature,

Tất nhiên, tự nhiên,

the source of these miraculous limbs

nguồn gốc của những chi kỳ diệu

that we have yet to adequately reproduce,

mà chúng ta vẫn chưa thể tái tạo cho đúng,

doesn't use wheels.

lại không dùng bánh xe.

The wheel gives a mechanical advantage to the user, Cách dùng từ

Bánh xe mang lại lợi thế cơ học cho người sử dụng,

allowing them to move heavy things more easily.

giúp họ di chuyển vật nặng dễ dàng hơn.

But if the wheel is so simple

Nhưng nếu bánh xe đơn giản đến thế

and seems like such a no-brainer, Thành ngữ

và có vẻ là một lựa chọn quá hiển nhiên,

why don't any animals have them?

tại sao không loài vật nào có nó?

Well, to be sure, Mạch ý

Vậy, để chắc chắn,

let's take a look at the wheel spider.

hãy cùng xem loài nhện bánh xe.

When escaping from a predator,

Khi chạy trốn kẻ săn mồi,

this spider will turn its body Cụm từ

loài nhện này cuộn cơ thể

into what is essentially a tire rolling downhill.

thành thứ về cơ bản là một chiếc lốp lăn xuống dốc.

And who can forget tumbleweeds? Mạch ý

Và ai có thể quên những bụi cỏ lăn?

These things roll around in the wind

Chúng lăn theo gió

spreading seeds everywhere.

và phát tán hạt giống khắp nơi.

An even crappier example is the dung beetle, Cách dùng từ

Một ví dụ còn “bốc mùi” hơn là bọ hung,

who takes pieces of poop and turns them

chúng lấy những mẩu phân rồi biến chúng

into rollable balls that can be easily moved.

thành các viên tròn dễ lăn và di chuyển.

But those are examples of rolling,

Nhưng đó là những ví dụ về sự lăn,

not wheels as we are looking for them today.

chứ không phải loại bánh xe ta đang tìm hôm nay.

Wheels on axles, Cách dùng từ

Bánh xe gắn trên trục,

something that's a part of a whole,

một thứ là bộ phận của một chỉnh thể,

but yet exists independently of it Cụm từ

nhưng vẫn tồn tại độc lập với chỉnh thể đó

and can spin indefinitely in one direction

và có thể quay mãi theo một hướng

without having to wind itself back again. Ngữ pháp

mà không cần tự cuộn ngược trở lại.

Bacterial flagella actually operate in this manner, Ghi chú

Tiên mao của vi khuẩn thực ra hoạt động theo cách này,

but we don't see it in any larger life form,

nhưng ta không thấy nó ở bất kỳ dạng sống lớn hơn nào.

which brings us to the first problem Mạch ý

Điều này đưa ta đến vấn đề đầu tiên

of finding wheels on animals.

khi tìm kiếm bánh xe ở động vật.

How can a living wheel be completely separate

Làm sao một bánh xe sống có thể hoàn toàn tách rời

from the animal and still receive nutrients

khỏi con vật mà vẫn nhận được dinh dưỡng

and expel waste?

và thải chất cặn bã?

Or, if that wheel was made out of a dead material Cụm từ

Hoặc nếu bánh xe đó làm từ vật chất đã chết

the animal produced, like fingernails or hair,

do con vật tạo ra, như móng hay lông,

how would it build into the shape of a wheel

làm sao nó có thể hình thành thành bánh xe

while maintaining separation from the host? Ngữ pháp

mà vẫn tách biệt khỏi vật chủ?

For that matter, Mạch ý

Hơn nữa,

how does developing a wheel on your body

việc phát triển một bánh xe trên cơ thể

help you along the way? Thành ngữ

giúp ích cho bạn trong cả quá trình đó ra sao?

I mean, look at a giraffe.

Ý tôi là, hãy nhìn hươu cao cổ.

Having a neck that's just a little bit longer

Chỉ cần chiếc cổ dài hơn một chút

still means that you'll be able to reach food

vẫn có nghĩa là nó sẽ với tới thức ăn

that's a bit higher,

ở cao hơn một chút.

you'll have more food, will live longer,

Nó sẽ có nhiều thức ăn hơn, sống lâu hơn

and will have more babies,

và sinh nhiều con hơn,

making longer necks more common. Ngữ pháp

khiến cổ dài trở nên phổ biến hơn.

But if your mutation is a wheel Cách dùng từ

Nhưng nếu đột biến của bạn là một bánh xe

that's only a little bit round,

chỉ hơi tròn một chút,

it doesn't provide the same benefit.

nó không mang lại lợi ích tương tự.

It doesn't equal you making more babies.

Nó không giúp bạn sinh thêm con.

And as much as I hate to admit it, Ý định

Và dù rất không muốn thừa nhận,

the wheel may be a bit overrated.

bánh xe có lẽ được đánh giá hơi quá cao.

Think of it this way. Mạch ý

Hãy nghĩ thế này.

In order for a wheel to be useful for movement, Ngữ pháp

Để bánh xe hữu ích cho việc di chuyển,

it sort of requires a prior invention, roads. Ý định

nó gần như cần một phát minh có trước: đường sá.

Without a smooth surface to roll on, Ngữ pháp

Nếu không có bề mặt nhẵn để lăn trên đó,

like a road or rails, the wheel falls short, Thành ngữ

như đường bộ hay đường ray, bánh xe sẽ kém hiệu quả,

and wings and fins and limbs do a better job Cụm từ

còn cánh, vây và các chi làm tốt hơn

for the terrain found on Earth.

trên địa hình của Trái Đất.

Even when humans knew about the wheel,

Ngay cả khi con người đã biết đến bánh xe,

they had little use for it across rough terrain Cụm từ

nó cũng chẳng mấy hữu dụng trên địa hình gồ ghề

or muddy, debris-ridden streets, Cách dùng từ

hay những con phố lầy lội, đầy mảnh vụn.

which is why wealthy people in the past

Đó là lý do người giàu thời xưa

simply got carried around in litter.

chỉ việc để người khác khiêng đi bằng kiệu.

No, not rubbish.

Không, không phải rác.

A litter, Cách dùng từ

Kiệu là

a vehicle that uses no wheels

một phương tiện không dùng bánh xe

and is carried by people or animals.

và được người hoặc động vật khiêng.

Fancy rich people would get carried around

Những người giàu sang chảnh sẽ được đưa đi

in chair sedans, Văn hóa

trên những chiếc kiệu ghế,

but another type of litter

nhưng một loại kiệu khác

was simply a sling made out of fabric

chỉ đơn giản là một tấm vải làm thành võng

that would help you carry,

giúp bạn vận chuyển,

say, wounded soldiers Cách dùng từ

chẳng hạn như những binh sĩ bị thương,

across the terrain of a battlefield.

qua địa hình của chiến trường.

The modern day stretcher is an example of a litter.

Cáng hiện đại là một ví dụ về loại phương tiện này.

Okay, so in order for the wheels on your body

Được rồi, vậy để những bánh xe trên cơ thể bạn

to be useful, you have to build roads.

trở nên hữu ích, bạn phải xây đường.

So, what gives animals? Thành ngữ

Thế là sao, các loài vật?

Why didn't you ever build roads?

Tại sao các bạn chưa từng xây đường?

I mean, you guys are capable of some pretty awesome things, Cụm từ

Ý tôi là, các bạn có thể làm những thứ rất tuyệt vời:

complicated burrows, nests, dams.

hang phức tạp, tổ và đập.

Why didn't you ever build roads?

Tại sao các bạn chưa từng xây đường?

Well, this question is fundamental

Câu hỏi này là điểm cốt lõi

to Richard Dawkins' analysis

trong phân tích của Richard Dawkins

of the wheeled animal problem.

về vấn đề động vật có bánh xe.

He says that the problem with roads

Ông cho rằng vấn đề của đường sá

is that they're not selfish enough. Văn hóa

là chúng chưa đủ ích kỷ.

A nest, a burrow, a dam,

Tổ, hang, đập,

these are things that you can defend,

đó là những thứ bạn có thể bảo vệ,

that you can build and then only use for your own benefit, Cụm từ

có thể xây rồi chỉ dùng cho lợi ích của riêng mình,

because hey, you were smart enough

bởi này, bạn đủ thông minh

and industrious enough to build it. Ngữ pháp

và đủ chăm chỉ để xây chúng.

But roads can be used by anything

Nhưng bất cứ thứ gì cũng có thể dùng đường

that stumbles upon it. Cụm động từ

nếu tình cờ bắt gặp nó.

I mean, you lost energy and resources

Ý tôi là, bạn đã tốn năng lượng và tài nguyên

to build that road,

để xây con đường đó,

while a moocher can just come up Cách dùng từ

trong khi một kẻ ăn chực chỉ cần xuất hiện,

and use it anyway and have time left

cứ thế sử dụng nó mà vẫn còn thời gian

to make a bunch of babies and prosper. Cụm từ

để sinh thật nhiều con và phát triển.

So, the road is a really cool example

Vì vậy, đường sá là một ví dụ rất hay

of how humans got benefits from breaking the mold Thành ngữ

về cách con người hưởng lợi nhờ phá vỡ khuôn mẫu

and doing things not just for themselves, Ngữ pháp

và làm mọi việc không chỉ cho bản thân,

but for everyone.

mà cho tất cả mọi người.

In fact, of all the animals,

Thực tế, trong tất cả các loài động vật,

only humans have ever invented taxes,

chỉ con người từng phát minh ra thuế:

money that we force others to pay

khoản tiền mà ta buộc người khác phải nộp

to build services that they might not even use.

để xây dựng những dịch vụ họ có thể chẳng bao giờ dùng.

So, the next time you see a wheel, Ngữ pháp

Vậy nên, lần tới khi thấy một bánh xe,

say thanks, wheel.

hãy nói: “Cảm ơn nhé, bánh xe.”

You're a great symbol of the fact

Bạn là một biểu tượng tuyệt vời cho sự thật

that humans can cooperate and be unselfish.

rằng con người có thể hợp tác và sống không ích kỷ.

And as always, thanks for watching.

Và như mọi khi, cảm ơn các bạn đã theo dõi.

I wheel-y mean that. Thành ngữ

Tôi thật lòng nói vậy, không hề “lòng vòng” đâu.