Tại sao tàn tích cổ đại lại nằm dưới lòng đất: tài liệu học tiếng Anh

This is what the Roman Forum looked like in 1864. Ngữ pháp

Đây là diện mạo của Quảng trường La Mã vào năm 1864.

And this is what it looks like today.

Và đây là diện mạo của nó ngày nay.

When archaeologists started digging here,

Khi các nhà khảo cổ học bắt đầu đào bới ở đây,

they uncovered an entire world of ruins deep underground that hadn't been seen for centuries. Ngữ pháp

họ đã khám phá ra toàn bộ một thế giới tàn tích nằm sâu dưới lòng đất chưa từng được nhìn thấy trong nhiều thế kỷ.

Over time,

Theo thời gian,

the city had risen by more than 10 m and older buildings had been completely forgotten about. Ghi chú

thành phố đã dâng cao thêm hơn 10m và những tòa nhà cũ hơn đã hoàn toàn bị lãng quên.

All over the world,

Trên toàn thế giới,

you'll find ruins that are slowly being left behind Cụm động từ

bạn sẽ tìm thấy những tàn tích đang dần bị bỏ lại phía sau

by the constant rise of the streets

do sự nâng cao liên tục của các con đường

and modern cities that have been built on top of old ruins. Cụm từ

và những thành phố hiện đại được xây dựng trên tàn tích cũ.

The ancient city of Troy was rebuilt 10 times,

Thành phố cổ thành Troy đã được xây dựng lại 10 lần,

forming 10 distinct layers, Ngữ pháp

hình thành 10 lớp phân biệt,

all built directly on top of each other.

tất cả đều được xây dựng trực tiếp chồng lên nhau.

Even the city of Seattle has an entire network of mysterious abandoned shops and houses Mạch ý

Ngay cả thành phố Seattle cũng có cả một mạng lưới các cửa hàng và ngôi nhà bỏ hoang đầy bí ẩn

buried beneath the modern streets.

bị chôn vùi bên dưới các con đường hiện đại.

But why are cities built on top of each other? Mạch ý

Nhưng tại sao các thành phố lại được xây dựng chồng lên nhau?

Is the street level actually rising?

Có thực sự là mặt đường đang dâng cao không?

And why does history always end up buried deep underground? Cụm động từ

Và tại sao lịch sử luôn kết thúc bằng việc bị chôn vùi sâu dưới lòng đất?

We modeled the entire thing to show you how civilizations build on top of each other.

Chúng tôi đã lập mô hình toàn bộ quá trình để cho bạn thấy cách các nền văn minh xây dựng chồng lên nhau.

We'll also look at the crazy historical layers beneath Rome,

Chúng ta cũng sẽ xem xét các tầng lịch sử điên rồ bên dưới Rome,

these strange hills all over the Middle East,

những ngọn đồi kỳ lạ này trên khắp Trung Đông,

and the mysterious city purposefully buried beneath Seattle over 100 years ago.

và thành phố bí ẩn đã bị cố tình chôn vùi dưới Seattle hơn 100 năm trước.

There is no single reason why cities are built on top of each other. Mạch ý

Không có lý do duy nhất nào giải thích tại sao các thành phố được xây dựng chồng lên nhau.

After the Great Fire of Rome in the 1st century, Văn hóa

Sau trận Đại hỏa hoạn ở Rome vào thế kỷ 1,

most of the city had to be rebuilt.

phần lớn thành phố đã phải được xây dựng lại.

But instead of clearing away the rubble, Ghi chú

Nhưng thay vì dọn dẹp đống đổ nát,

it was quicker and easier to simply flatten it out and build on top. Cụm động từ

thật nhanh chóng và dễ dàng hơn nếu chỉ đơn giản là san lấp nó và xây dựng đè lên.

This meant that new buildings were about a meter higher than the street. Mạch ý

Điều này có nghĩa là các tòa nhà mới cao hơn mặt đường khoảng một mét.

And so,

Và vì vậy,

to match the new height,

để phù hợp với độ cao mới,

the streets were raised and resurfaced using rocks from the surrounding debris.

các con đường đã được nâng cao và trải lại mặt đường bằng đá từ các mảnh vỡ xung quanh.

With every fire and natural disaster that occurred,

Với mỗi trận hỏa hoạn và thảm họa tự nhiên xảy ra,

this process would repeat itself, Ngữ pháp

quá trình này sẽ tự lặp lại,

raising the city and leaving old ruins buried underground.

nâng cao thành phố và để lại những tàn tích cũ bị chôn vùi dưới lòng đất.

One of the clearest examples of this is the Basilica of San Clemente in Rome. Văn hóa

Một trong những ví dụ rõ ràng nhất về điều này là Vương cung thánh đường San Clemente ở Rome.

The structure we see today is from the 12th century,

Cấu trúc mà chúng ta thấy ngày nay có từ thế kỷ 12,

but it was built directly on top of an old church from the 4th century.

nhưng nó được xây dựng trực tiếp trên đỉnh một nhà thờ cũ từ thế kỷ thứ 4.

That church was built directly on top of a mysterious old temple.

Nhà thờ đó được xây trực tiếp trên một ngôi đền cổ bí ẩn.

And that temple was built on top of an old house.

Và ngôi đền đó được xây dựng trên một ngôi nhà cũ.

And there are even older ruins beneath that.

Và thậm chí còn có những tàn tích lâu đời hơn bên dưới đó.

All in all, Mạch ý

Nhìn chung,

the valley in which San Clemente lies is now 18 m higher than it was in the 1st century. Ngữ pháp

thung lũng nơi San Clemente tọa lạc hiện cao hơn 18 mét so với thời điểm ở thế kỷ 1.

Here's what happened. Mạch ý

Đây là những gì đã xảy ra.

Back in 1st century Rome,

Quay trở lại Rome thế kỷ 1,

before the Colosseum was built,

trước khi Đấu trường La Mã được xây dựng,

a Roman villa sat at the bottom of the valley. Cách dùng từ

một biệt thự La Mã nằm dưới đáy thung lũng.

After being damaged in a fire, Ngữ pháp

Sau khi bị hư hại trong một trận hỏa hoạn,

it was converted into a temple by the Mithra people, Ghi chú

nó đã được những người theo đạo Mithra chuyển đổi thành một ngôi đền,

a mysterious cult which was gaining popularity throughout Rome.

một giáo phái bí ẩn đang ngày càng phổ biến khắp Rome.

But by the end of the 4th century,

Nhưng đến cuối thế kỷ thứ 4,

the temple was partially destroyed by the Christians.

ngôi đền đã bị phá hủy một phần bởi những người theo đạo Cơ đốc.

Looking to promote their religion, Ngữ pháp

Với mong muốn truyền bá tôn giáo của mình,

they decided to build a new Basilica on top of the old temple.

họ đã quyết định xây dựng một Vương cung thánh đường mới trên đỉnh ngôi đền cũ.

This Basilica served the Christians for another 800 years.

Vương cung thánh đường này đã phục vụ những người theo đạo Cơ đốc trong 800 năm tiếp theo.

But by the 12th century,

Nhưng đến thế kỷ 12,

it fell into disrepair. Cụm từ

nó đã rơi vào tình trạng xuống cấp.

After multiple fires and rebuilds around the Basilica,

Sau nhiều vụ hỏa hoạn và việc xây dựng lại xung quanh Vương cung thánh đường,

the street level had risen considerably.

mức đường phố đã dâng lên đáng kể.

And so, instead of knocking it down, Cụm động từ

Và vì vậy, thay vì phá bỏ nó,

a new Basilica was built on top.

một Vương cung thánh đường mới đã được xây dựng chồng lên.

This is the one we see today.

Đây là cái mà chúng ta thấy ngày nay.

Eventually, the ruins beneath the Basilica were filled in. Cụm động từ

Cuối cùng, các tàn tích bên dưới Vương cung thánh đường đã được lấp đầy.

And because no one kept track, Cụm từ

Và vì không có ai ghi chép lại,

all knowledge of the previous layers was completely lost.

mọi kiến thức về các lớp trước đó đã hoàn toàn bị mất.

But in the 1800s,

Nhưng vào những năm 1800,

an archaeologist started digging and unearthed the old Basilica

một nhà khảo cổ học đã bắt đầu đào bới và khai quật được Vương cung thánh đường cũ

with a staircase leading down to the 1st century temple.

với một cầu thang dẫn xuống ngôi đền thế kỷ 1.

Inside was a Mithra shrine,

Bên trong là một điện thờ Mithra,

and scrolled on the walls were paintings dedicated to the Mithra god and the logo of the Opera web browser.

và cuộn trên các bức tường là những bức tranh cống hiến cho thần Mithra và logo của trình duyệt web Opera.

Just kidding. Ý định

Đùa thôi.

Opera is bringing a new era of browsing with smarter tabs,

Opera đang mang đến một kỷ nguyên duyệt web mới với các tab thông minh hơn,

seamless multitasking,

khả năng đa nhiệm liền mạch,

and fully customizable themes.

và các chủ đề hoàn toàn có thể tùy chỉnh.

Gone are the days of getting lost in your tabs while you deep dive into something new. Thành ngữ

Đã qua rồi cái thời bạn bị lạc trong các tab khi tìm hiểu sâu về một cái gì đó mới.

With tab islands,

Với các đảo tab (tab islands),

you can group your tabs by context and expand and collapse them to keep everything organized. Cách dùng từ

bạn có thể nhóm các tab của mình theo ngữ cảnh, mở rộng và thu gọn chúng để giữ cho mọi thứ ngăn nắp.

Tab traces highlights your recently viewed tabs.

Dấu vết tab (Tab traces) làm nổi bật các tab bạn đã xem gần đây.

The darker the underscore, Ngữ pháp

Dấu gạch chân càng đậm,

the more recently you've visited that tab.

có nghĩa là bạn vừa mới truy cập tab đó càng gần đây.

Split screen lets you work and browse like a pro, Ghi chú

Tính năng chia màn hình cho phép bạn làm việc và duyệt web như một chuyên gia,

comparing products or taking notes while you watch your favorite YouTube channels.

so sánh các sản phẩm hoặc ghi chú trong khi bạn đang xem các kênh YouTube yêu thích của mình.

Just drag your tab downwards and the split screen will click into place. Thành ngữ

Chỉ cần kéo tab của bạn xuống và màn hình chia nhỏ sẽ khóa vào vị trí.

With Opera's floating music player,

Với trình phát nhạc nổi của Opera,

you can control your music from seven different streaming platforms without interrupting your browsing.

bạn có thể điều khiển nhạc của mình từ bảy nền tảng phát trực tuyến khác nhau mà không làm gián đoạn việc duyệt web của bạn.

It can even be used outside the browser.

Nó thậm chí có thể được sử dụng bên ngoài trình duyệt.

Opera's built-in AI, Aria,

Trí tuệ nhân tạo (AI) tích hợp của Opera, Aria,

can generate images from a simple prompt and answer questions without switching tabs. Cách dùng từ

có thể tạo ra hình ảnh từ một câu lệnh đơn giản và trả lời câu hỏi mà không cần chuyển đổi tab.

Just hit control plus slash and start asking questions. Cách dùng từ

Chỉ cần nhấn nút Control cùng dấu gạch chéo và bắt đầu đặt câu hỏi.

Aria can also analyze pictures you upload.

Aria cũng có thể phân tích những hình ảnh mà bạn tải lên.

With Opera, you can make the browser truly yours with customizable themes, Thành ngữ

Với Opera, bạn có thể làm cho trình duyệt thực sự là của bạn với các chủ đề có thể tùy chỉnh,

colors, animations, and even sound effects.

màu sắc, hoạt ảnh và cả hiệu ứng âm thanh.

My favorite one is the Aurora theme.

Sở thích của tôi là chủ đề Aurora.

Download Opera today using the link in the description and start exploring a new era of browsing.

Tải xuống Opera ngay hôm nay bằng cách sử dụng liên kết trong mô tả và bắt đầu khám phá kỷ nguyên duyệt web mới.

We've seen how Rome is built almost entirely on old ruins. Mạch ý

Chúng ta đã thấy Rome được xây dựng gần như hoàn toàn trên tàn tích cũ như thế nào.

But one of the best examples of a layered city dates back to a time long before Rome ever existed. Cụm động từ

Nhưng một trong những ví dụ tốt nhất về một thành phố xếp lớp có từ thời trước khi Rome tồn tại rất lâu.

All over the Middle East,

Khắp Trung Đông,

you'll find these strange-looking hills with mysteriously flat tops.

bạn sẽ tìm thấy những ngọn đồi có vẻ ngoài kỳ lạ với đỉnh bằng phẳng một cách bí ẩn.

These are known as tells. Văn hóa

Chúng được gọi là các đồi tàn tích (tells).

Tel as in Tel Aviv,

Tel như trong chữ Tel Aviv,

which used to look like this. Ngữ pháp

nơi từng trông như thế này.

These are artificial hills formed by centuries of civilizations building on top of each other.

Đây là những ngọn đồi nhân tạo được hình thành bởi nhiều thế kỷ các nền văn minh xây dựng chồng lên nhau.

Inside each tell is a world full of old ruins lost in time. Thành ngữ

Bên trong mỗi đồi tàn tích là một thế giới chứa đầy tàn tích cũ bị thất lạc trong thời gian.

Perhaps one of the most impressive of these is the ancient city of Troy,

Có lẽ một trong những ví dụ ấn tượng nhất là thành phố cổ thành Troy,

which first began as a small settlement back in 3000 BC.

bắt đầu như một khu định cư nhỏ vào năm 3000 trước Công nguyên.

The buildings were mostly made from mud bricks. Cụm từ

Các tòa nhà hầu hết được làm từ gạch bùn.

And when they were destroyed,

Và khi chúng bị phá hủy,

the material decomposed and covered the ruins in soil.

vật liệu bị phân hủy và bao phủ tàn tích bằng đất.

Then a new settlement came along and built on top. Cụm động từ

Sau đó một khu định cư mới đến và được xây dựng đè lên.

Over the following millennia,

Trong những thiên niên kỷ tiếp theo,

eight more civilizations took over this mound, Cụm động từ

thêm 8 nền văn minh nữa đã tiếp quản gò đất này,

going from the Persians to Alexander the Great and eventually the Romans, Mạch ý

từ người Ba Tư đến Alexander Đại đế và cuối cùng là người La Mã,

up until the year 500 AD,

cho đến tận năm 500 sau Công nguyên,

when the nearby port dried up and the last civilization left the city. Cụm động từ

khi bến cảng gần đó khô cạn và nền văn minh cuối cùng rời khỏi thành phố.

Eventually, the buildings crumbled back into the hill and the soil took over,

Cuối cùng, các tòa nhà sụp đổ trở lại ngọn đồi và đất bao phủ lấy nó,

making Troy a complete mystery until it was discovered in the 1800s.

khiến Troy trở thành một bí ẩn hoàn toàn cho đến khi nó được phát hiện vào những năm 1800.

In most cases,

Trong hầu hết các trường hợp,

humans are the main cause of layered cities.

con người là nguyên nhân chính gây ra các thành phố xếp lớp.

But there is something we haven't talked about yet. Mạch ý

Nhưng có một điều chúng ta chưa nói đến.

What happens when buildings and cities literally sink into the ground?

Điều gì xảy ra khi các tòa nhà và thành phố thực sự chìm xuống lòng đất?

Did you know that Shanghai is currently sinking by around 1 cm every year?

Bạn có biết rằng Thượng Hải hiện đang chìm khoảng 1 cm mỗi năm không?

In fact,

Trên thực tế,

most major cities across China are all sinking.

hầu hết các thành phố lớn trên khắp Trung Quốc đều đang chìm.

For centuries,

Trong nhiều thế kỷ,

the only way to get fresh drinking water was to pump it out of the ground. Ghi chú

cách duy nhất để lấy nước uống sạch là bơm nó ra khỏi lòng đất.

But by doing this,

Nhưng khi làm vậy,

the pores that hold the water are emptied,

các lỗ xốp giữ nước bị làm trống,

causing the ground to compress and sink.

gây ra việc nén đất và lún xuống.

This is a problem all over the world,

Đây là một vấn đề trên toàn thế giới,

but the soil beneath Shanghai is particularly soft.

nhưng đất bên dưới Thượng Hải đặc biệt mềm.

And with the sheer weight of all the skyscrapers sitting on top, Cụm từ

Và với sức nặng khổng lồ của tất cả các tòa nhà chọc trời nằm trên đỉnh,

the city has shrunk around 3 m in the last century.

thành phố đã co lại và chìm khoảng 3m trong thế kỷ qua.

When cities sink too much,

Khi các thành phố lún quá nhiều,

they fall below sea level and end up completely lost. Cụm từ

chúng rơi xuống dưới mực nước biển và cuối cùng bị mất hoàn toàn.

The only real solution to get above the water is to build on top.

Giải pháp thực sự duy nhất để cao hơn mặt nước là xây dựng lên trên.

That is exactly what happened in Seattle.

Đó chính xác là những gì đã xảy ra ở Seattle.

Although Seattle is only 175 years old, Ngữ pháp

Mặc dù Seattle mới 175 tuổi,

it already has an entire network of streets and abandoned buildings hidden beneath the modern city.

nó đã có cả một mạng lưới các con đường và các tòa nhà bỏ hoang ẩn bên dưới thành phố hiện đại.

In 1889,

Vào năm 1889,

a devastating fire ripped through the newly formed city, Cụm động từ

một trận hỏa hoạn tàn khốc đã càn quét qua thành phố mới hình thành,

and just like Rome, Mạch ý

và cũng giống như Rome,

almost everything had to be rebuilt.

gần như mọi thứ đều phải xây dựng lại.

The mayor took this as an opportunity to drastically improve the city's design, Cụm từ

Thị trưởng đã coi đây là một cơ hội để cải thiện triệt để thiết kế của thành phố,

which already had huge problems with flooding.

nơi vốn đã gặp những vấn đề khổng lồ về ngập lụt.

The idea was to raise the entire city and install drainage pipes underneath the streets, Mạch ý

Ý tưởng là nâng cao toàn bộ thành phố và lắp đặt các đường ống thoát nước bên dưới các đường phố,

allowing the water to naturally flow out to the sea.

cho phép nước chảy tự nhiên ra biển.

To pull this off, Cụm động từ

Để thực hiện được điều này,

6 m high stone walls were built on either side of the streets Cụm từ

những bức tường đá cao 6 mét đã được xây dựng ở hai bên đường

and roads were built on top.

và đường xá được xây lên trên.

For a while,

Trong một khoảng thời gian,

Seattle went through a weird phase with its buildings sat two stories below street level, Cụm từ

Seattle đã trải qua một giai đoạn kỳ lạ với các tòa nhà của nó nằm cách mặt đường hai tầng lầu,

and people had to descend on ladders to get to shops and houses.

và mọi người phải đi xuống bằng thang để đến cửa hàng và nhà cửa.

Eventually, the gaps were filled in and proper sidewalks were installed,

Cuối cùng, các khoảng trống đã được lấp đầy và vỉa hè thích hợp đã được lắp đặt,

leaving behind a well-preserved city right beneath Seattle's streets.

để lại một thành phố được bảo tồn tốt ngay bên dưới các đường phố của Seattle.

And now, time for the Primal Space giveaway.

Và bây giờ, đã đến lúc cho chương trình tặng quà của Primal Space.

The winner of the previous giveaway is Jimmy.

Người chiến thắng trong lần tặng quà trước là Jimmy.

Congrats.

Xin chúc mừng.

In the next video,

Trong video tiếp theo,

we'll be giving away another $100 Amazon gift card to one lucky viewer.

chúng tôi sẽ tặng một thẻ quà tặng Amazon trị giá 100 đô la khác cho một khán giả may mắn.

All you need to do is sign up at the link below,

Tất cả những gì bạn cần làm là đăng ký theo liên kết bên dưới,

like the video,

thích video,

and leave a comment saying what you think of these amazing underground ruins.

và để lại bình luận cho biết bạn nghĩ gì về những tàn tích dưới lòng đất tuyệt đẹp này.

Thank you very much for watching,

Cảm ơn các bạn rất nhiều vì đã theo dõi,

and I'll see you in the next video.

và hẹn gặp lại các bạn trong video tiếp theo.