Giải thích Ngày tận thế của Kháng sinh: tài liệu học tiếng Anh

What would you say if we told you that humanity is currently making a collaborative effort to engineer the perfect superbug? Ghi chú

Bạn sẽ nói gì nếu chúng tôi nói với bạn rằng nhân loại hiện đang hợp tác với nhau để tạo ra một siêu vi khuẩn hoàn hảo?

A bug that could kill hundreds of millions of people.

Một loại vi khuẩn có thể giết chết hàng trăm triệu người.

Well, it is happening right now.

Chà, điều đó đang xảy ra ngay lúc này.

We are in the process of creating a super bacterium. Cụm từ

Chúng ta đang trong quá trình tạo ra một siêu vi khuẩn.

Bacteria are among the oldest living things on this planet.

Vi khuẩn nằm trong số những sinh vật sống lâu đời nhất trên hành tinh này.

The smallest thing we still consider life,

Là thứ nhỏ nhất mà chúng ta vẫn coi là sự sống,

they are masters of survival and can be found everywhere. Thành ngữ

chúng là những bậc thầy sinh tồn và có thể được tìm thấy ở khắp mọi nơi.

Most bacteria are harmless to us.

Hầu hết các loại vi khuẩn đều vô hại đối với chúng ta.

Your body hosts trillions of them and they help you to survive.

Cơ thể bạn chứa hàng nghìn tỷ vi khuẩn và chúng giúp bạn sống sót.

But others can invade your body,

Nhưng những loại khác có thể xâm nhập cơ thể bạn,

spread quickly, and kill you.

lây lan nhanh chóng và giết chết bạn.

Millions of people used to die as a result of bacterial infections Ngữ pháp

Hàng triệu người từng chết do nhiễm khuẩn

until we developed a super weapon, antibiotics.

cho đến khi chúng ta phát triển một siêu vũ khí, đó là thuốc kháng sinh.

Together with vaccinations,

Cùng với vaccine,

antibiotics revolutionized medicine and saved millions of lives.

thuốc kháng sinh đã cách mạng hóa y học và cứu sống hàng triệu người.

Antibiotics kill the vast majority of susceptible bacteria fairly quickly, Cụm từ

Thuốc kháng sinh tiêu diệt đại đa số vi khuẩn dễ bị tổn thương khá nhanh,

leaving only a small group of survivors that our immune system then deals with easily. Ghi chú

chỉ để lại một nhóm nhỏ những kẻ sống sót mà hệ miễn dịch của chúng ta sau đó có thể dễ dàng xử lý.

How do antibiotics do this?

Thuốc kháng sinh làm điều này như thế nào?

Imagine a bacterium as a very complex machine Mạch ý

Hãy tưởng tượng một vi khuẩn như một cỗ máy rất phức tạp

with thousands of complex processes going on that keep it alive and active.

với hàng ngàn quá trình phức tạp diễn ra để giữ cho nó sống và hoạt động.

Antibiotics disrupt this complex machinery,

Thuốc kháng sinh phá vỡ cỗ máy phức tạp này,

for example, by interfering with its metabolism, Ngữ pháp

ví dụ, bằng cách can thiệp vào quá trình trao đổi chất của nó,

slowing down their growth significantly, Cụm động từ

làm chậm đáng kể sự phát triển của chúng,

so they are less of a threat. Cụm từ

để chúng ít trở thành mối đe dọa hơn.

Other antibiotics attack DNA and prevent it from being replicated, Ngữ pháp

Các loại kháng sinh khác tấn công DNA và ngăn chặn nó sao chép,

which stops bacteria from multiplying, Ngữ pháp

điều này làm cho vi khuẩn ngừng sinh sôi,

ultimately killing them.

và cuối cùng giết chết chúng.

Or by simply ripping the outer layer of the bacteria to shreds, Thành ngữ

Hoặc đơn giản là bằng cách xé toạc lớp vỏ ngoài của vi khuẩn thành từng mảnh,

so that their insides spill out and they die quickly. Cụm động từ

để ruột gan của chúng tràn ra ngoài và chúng chết nhanh chóng.

All of this without bothering body cells. Ngữ pháp

Tất cả những điều này diễn ra mà không làm phiền đến các tế bào cơ thể.

But now,

Nhưng bây giờ,

evolution is making things more complicated.

sự tiến hóa đang làm cho mọi thứ trở nên phức tạp hơn.

By pure random chance,

Hoàn toàn ngẫu nhiên,

a small minority of the bacteria invading your body might have evolved a way to protect themselves, Ngữ pháp

một bộ phận nhỏ vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể bạn có thể đã tiến hóa một cách để bảo vệ bản thân,

for example,

ví dụ,

by intercepting the antibiotics and changing the molecule so it becomes harmless,

bằng cách đánh chặn kháng sinh và thay đổi phân tử để nó trở nên vô hại,

or by investing energy in pumps

hoặc bằng cách đầu tư năng lượng vào các máy bơm

that eject the antibiotics before they can do damage. Cụm từ

để tống kháng sinh ra ngoài trước khi chúng có thể gây hại.

A few immune bacteria are not that big a deal Thành ngữ

Một vài vi khuẩn miễn dịch không phải là vấn đề lớn

because the immune system can take care of them. Cụm động từ

vì hệ miễn dịch có thể lo liệu chúng.

But if they escape, Ngữ pháp

Nhưng nếu chúng trốn thoát,

they might spread their immunity.

chúng có thể lây lan khả năng miễn dịch của mình.

How can bacteria spread immunity?

Vi khuẩn có thể lây lan khả năng miễn dịch bằng cách nào?

First of all,

Trước hết,

bacteria have two kinds of DNA,

vi khuẩn có hai loại DNA,

the chromosome and small free-floating parts called plasmids.

nhiễm sắc thể và các phần trôi nổi nhỏ tự do gọi là plasmid.

They can hug each other and exchange those plasmids Thành ngữ

Chúng có thể ôm lấy nhau và trao đổi những plasmid đó

to exchange useful abilities.

để trao đổi những khả năng hữu ích.

This way,

Bằng cách này,

immunity can be spread quickly through a population.

khả năng miễn dịch có thể được lan truyền nhanh chóng qua một quần thể.

Or in a process called transformation, Văn hóa

Hoặc trong một quá trình gọi là biến nạp,

bacteria can harvest dead bacteria and collect DNA pieces. Cách dùng từ

vi khuẩn có thể thu thập vi khuẩn đã chết và thu thập các mảnh DNA.

This even works between different bacteria species and can lead to superbugs,

Điều này thậm chí còn hoạt động giữa các loài vi khuẩn khác nhau và có thể dẫn đến siêu vi khuẩn,

bacteria that are immune to multiple antibiotics. Cách dùng từ

những vi khuẩn miễn dịch với nhiều loại kháng sinh.

A variety of superbugs already exist in the world.

Nhiều loại siêu vi khuẩn đã tồn tại trên thế giới.

Especially hospitals are the perfect breeding grounds for them.

Đặc biệt các bệnh viện là bãi đáp sinh sản hoàn hảo cho chúng.

Humans have short memories. Thành ngữ

Con người có trí nhớ ngắn hạn.

The horrors of the pre-antibiotic era have been forgotten.

Những nỗi kinh hoàng của thời kỳ tiền kháng sinh đã bị lãng quên.

Today, we treat this powerful medicine as a commodity Ngữ pháp

Ngày nay, chúng ta coi loại thuốc mạnh mẽ này như một món hàng

instead of as the game-changing achievement of science that it is.

thay vì là thành tựu làm thay đổi cuộc chơi của khoa học đúng như bản chất của nó.

This has led to a strange disconnect.

Điều này đã dẫn đến một sự mất kết nối kỳ lạ.

Hundreds of millions of people still don't have access to antibiotics in developing countries, Cụm từ

Hàng trăm triệu người ở các nước đang phát triển vẫn không được tiếp cận với thuốc kháng sinh,

while in other parts of the world, Mạch ý

trong khi ở các khu vực khác trên thế giới,

antibiotics are prescribed too freely and taken without care.

kháng sinh được kê đơn quá tùy tiện và được dùng không cẩn thận.

Antibiotics should be a last resort drug, Cách dùng từ

Kháng sinh nên là loại thuốc dùng đến cuối cùng,

not something you take because your cold is annoying.

chứ không phải thứ bạn uống vì bệnh cảm lạnh của bạn gây khó chịu.

Another serious problem is antibiotic use in meat production.

Một vấn đề nghiêm trọng khác là việc sử dụng kháng sinh trong sản xuất thịt.

At any particular point in time,

Tại bất kỳ thời điểm cụ thể nào,

humanity holds between 20 and 30 billion animals as livestock.

nhân loại đang nuôi từ 20 đến 30 tỷ động vật dưới dạng gia súc gia cầm.

To make meat cheaper,

Để làm cho thịt rẻ hơn,

many animals are held in horrible conditions

nhiều động vật bị giam giữ trong những điều kiện tồi tệ

in very tight spaces and in unhygienic conditions,

trong không gian rất chật hẹp và điều kiện mất vệ sinh,

the perfect breeding ground for disease. Thành ngữ

môi trường sinh sản hoàn hảo cho dịch bệnh.

So many animals are given antibiotics to kill as many bacteria as possible Ngữ pháp

Vì vậy, rất nhiều động vật được cho dùng kháng sinh để tiêu diệt càng nhiều vi khuẩn càng tốt

and prevent them from getting sick,

và ngăn chúng bị bệnh,

because a cheeseburger has to cost a dollar. Ý định

bởi vì một chiếc bánh mì kẹp phô mai chỉ có giá một đô la.

Unsurprisingly,

Không có gì đáng ngạc nhiên,

as a result of this system,

như một kết quả của hệ thống này,

we have created more and more bacteria that are resistant to antibiotics. Cách dùng từ

chúng ta đã tạo ra ngày càng nhiều vi khuẩn kháng thuốc kháng sinh.

To counteract this,

Để đối phó với điều này,

we use different antibiotics and we have another secret weapon.

chúng ta sử dụng các loại kháng sinh khác nhau và chúng ta có một vũ khí bí mật khác.

There are specific antibiotics that are used to wipe out bacteria Cụm động từ

Có những loại kháng sinh cụ thể được sử dụng để quét sạch vi khuẩn

that have developed resistance.

đã phát triển khả năng kháng thuốc.

There are strict rules for using these

Có những quy tắc nghiêm ngặt để sử dụng những loại này

to avoid the creation of a superbacterium.

nhằm tránh tạo ra một siêu vi khuẩn.

Or so we thought. Mạch ý

Hoặc chúng ta đã nghĩ như vậy.

In late 2015,

Vào cuối năm 2015,

scary news arrived from China.

những tin tức đáng sợ đã đến từ Trung Quốc.

Resistance against colistin,

Khả năng kháng lại colistin,

a last-ditch antibiotic, Cách dùng từ

một loại kháng sinh của giải pháp cuối cùng,

had been discovered.

đã được phát hiện.

Colistin is an old drug

Colistin là một loại thuốc cũ

and was rarely used because it can damage the liver.

và hiếm khi được sử dụng vì nó có thể làm hỏng gan.

So there was little resistance against it,

Vì vậy, có rất ít sự kháng cự lại nó,

which made it a great antibiotic of last resort

điều này đã làm cho nó trở thành một loại kháng sinh tuyệt vời ở tuyến cuối

for certain complex infections that occur in hospitals

đối với các bệnh nhiễm trùng phức tạp nhất định xảy ra trong bệnh viện

to fight bacteria that have become immune to a whole bunch of other drugs. Cách dùng từ

để chiến đấu với vi khuẩn đã trở nên miễn dịch với toàn bộ các loại thuốc khác.

Bacteria resistance to colistin is very, very bad news.

Sự kháng thuốc của vi khuẩn đối với colistin là một tin rất, rất tồi tệ.

It might destroy a last line of defense Thành ngữ

Nó có thể phá hủy tuyến phòng thủ cuối cùng

and lead to a whole lot of dead people.

và dẫn đến rất nhiều người chết.

How could this happen?

Làm sao điều này có thể xảy ra?

Millions of animals in Chinese pig farms

Hàng triệu động vật trong các trang trại lợn ở Trung Quốc

have been given colistin for years. Ngữ pháp

đã được cho dùng colistin trong nhiều năm.

Resistant bacteria developed,

Vi khuẩn kháng thuốc phát triển,

spreading first from animal to animal Mạch ý

lây lan đầu tiên từ động vật này sang động vật khác

and then to humans without being noticed.

và sau đó sang con người mà không bị chú ý.

On an average day,

Trong một ngày trung bình,

there are over 100,000 flights on Earth,

có hơn 100.000 chuyến bay trên Trái Đất,

kind of connecting every human on the planet. Ý định

như một cách kết nối mọi con người trên hành tinh.

By creating the modern world,

Bằng cách tạo ra thế giới hiện đại,

we have also built the infrastructure for a dangerous pandemic. Thành ngữ

chúng ta cũng đã xây dựng cơ sở hạ tầng cho một đại dịch nguy hiểm.

Still, we don't need to panic just yet. Cụm từ

Tuy nhiên, chúng ta chưa cần phải hoảng sợ vội.

Bacteria evolve, Mạch ý

Vi khuẩn tiến hóa,

humans do research.

con người nghiên cứu.

New antibiotics are developed as old ones become obsolete, Ngữ pháp

Thuốc kháng sinh mới được phát triển khi những loại cũ trở nên lỗi thời,

technology is advancing every day.

công nghệ đang tiến bộ mỗi ngày.

The problem is real and serious,

Vấn đề này là có thật và nghiêm trọng,

but the fight is far from over. Thành ngữ

nhưng cuộc chiến này còn lâu mới kết thúc.

If humanity plays its cards right, Thành ngữ

Nếu nhân loại đi những nước cờ đúng đắn,

superbugs might turn out to be not very super after all. Ghi chú

những siêu vi khuẩn có thể sẽ không còn quá 'siêu' nữa.

This video was made possible by viewer support on patreon.com

Video này được thực hiện nhờ sự hỗ trợ của người xem trên patreon.com

and a grant from the Bill and Melinda Gates Foundation.

và một khoản tài trợ từ Quỹ Bill và Melinda Gates.

If you want to support us to make more videos,

Nếu bạn muốn ủng hộ chúng tôi làm thêm nhiều video,

you can buy a Kurzgesagt poster or a mug

bạn có thể mua áp phích hoặc cốc Kurzgesagt

or donate on Patreon.

hoặc quyên góp trên Patreon.

Thank you so much for your help.

Rất cảm ơn sự giúp đỡ của bạn.